1. Beknopte tekst



Dovnload 463.28 Kb.
Pagina1/14
Datum22.08.2016
Grootte463.28 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

1. Beknopte tekst


Deze thesis onderzoekt de eerste werken van de Franse filosoof J.-P. Sartre t.e.m. L’Être et le Néant. Het onderzoek heeft een tweevoudige bedoeling: is er sprake van continuïteit in de werken van Sartre die we gaan onderzoeken en is de affectiviteit wat de mens werkelijk doet existeren? Vanuit deze vragen gaan we een lezing aan van de teksten van de zgn. eerste en tweede periode in Sartres oeuvre

This thesis researches the First Works of the French philosopher J.-P. Sartre including Being and Nothingness. The research has a double purpose: can we speak of continuity in the Works of Sartre whom we will research and is affectivity what really do exist men? From these questions we’ll make a reading of the text from the so-called First and second period.


2. Inhoudstafel.


1. Beknopte tekst 1

2. Inhoudstafel. 2

3. Inleiding 4

4. Het geaffecteerde bewustzijn. 8

4. 1. Sartres eerste verwijzingen naar liefde, verlangen en haat. 8

4. 1. 1. De intentionaliteit. 9

4. 1. 2. Kritiek op het transcendentale Ego 12

4. 1. 3. De drie graden van het bewustzijn. 15

4. 1. 4. Een reflexief experiment over het gevoel haat. 18

4. 2. De ondraaglijkheid van het bestaan. 19

4. 2. 1. Twee zijnsmodi. 20

4. 2. 2. Het ontologisch verlangen. 23

4. 2. 3. De Angst: Het Ik is een Ander. 24

4. 2. 4. De emotie 27

4. 1. 5. Het magische 28

4. 1. 6. De Ander als problematiek. 32

5. De omgang met het affectieve. 36

5. 1. De emotie als tegenbezwering. 36

5. 1. 1. De magische transformatie. 38

5. 1. 2. Het lichaam als instrument. 41

5. 2. De verbeelding. 43

5. 2. 1. Het beeld is geen ding. 45

5. 2. 2. De irrealiserende functie van het bewustzijn. 48

5. 2. 3. De mimesis of het spel met de alteriteit. 51

5. 2. 4. Beeld en verlangen 55

5. 2. 5. Gevoelens en verbeelding. 59

5. 3. De handeling ter kwader trouw. 68

5. 3. 1. kwade trouw en leugen. 68

5. 3. 2. De kwade trouw van een vrouw die wordt verleid. 70

5. 3. 3. De kwade trouw van de homoseksueel. 72

5. 3. 4. De kelner: kwade trouw of spel met de alteriteit? 74

6. De concrete affectieve relaties met de Ander 78

6. 1. De liefde. 79

6. 2. Het verlangen 87

6. 3. De haat. 93

6. 4. De onverschilligheid. 94

7. Conclusie. 97

8. Bibliografie. 101

9. Samenvatting 103




3. Inleiding


Dat de mens een gevoelskant heeft en een redelijke kant staat al eeuwen buiten kijf. Het probleem is welke kant we moeten vertrouwen om te weten wat echt is? Romantici zullen stellen dat we vooral onze gevoelens moeten vertrouwen. Rationalisten zullen daartegenover beweren dat alleen de rede de werkelijkheid kan onthullen. Daar het om een tweekamp gaat en een synthese tussen beiden niet bepaald een gemakkelijke zaak is, moeten we stelling nemen.

Ik, persoonlijk, meen dat het affectieve de wereld van haar meest werkelijke kant benadert. Daar dit een thesis is dat geschreven moeten worden binnen het kader van een master in de filosofie, moeten we ook een geschikte auteur vinden om dit te bewijzen. Nu worden we weer geconfronteerd met een ander probleem: welke filosoof moeten we kiezen? Er zijn er echt bijzonder veel die hun denkwerk gewijd hebben aan de gevoelens.

In dit geval kunnen we alleen vertrouwen op onze eigen gevoelens. We hebben nu eenmaal meer affiniteit met de ene auteur, dan met de andere. Niets aan te doen. De keuze is gevallen op Sartre. Dit is niet toevallig want dit is een filosoof die terug een hoge mate van belangstelling krijgt. In de boekenwinkels staan er wekelijks nieuwe werken over hem en nieuwe uitgaven van zijn werken.

Natuurlijk zijn het gevoel en de trends geen voldoende argumenten om een welbepaald auteur te kiezen. Dus, waarom Sartre? Sartre is een filosoof die enorm veel belangstelling toonde voor het affectieve. Daarbij kunnen sommige van zijn werken in de etalage van de psychologische werken gevonden worden. Niet dat ik bijzonder veel respect hen voor die vorm van wetenschapsbeoefening, maar het geeft wel een actueler tintje aan dit onderzoek dan bvb. een onderzoek naar de affectiviteit bij een denker zoals Blaise Pascal.

Daarbij wat Sartre nog aantrekkelijker maakt in mijn ogen is dat hij onvermoeide pogingen deed om de psychologische wetenschap te weerleggen. Het is inderdaad zo dat een begrip zoals ‘het onbewuste’ alle mogelijke theoretische gaten kan invullen en vrij interpreteerbaar is. Karl R. Popper, een wetenschapsfilosoof doet de psychologische wetenschap trouwens af, als een ‘onwetenschappelijke discipline’, omdat de stellingen die de psychologie poneert onweerlegbaar zijn, want tautologisch.

Er is praktisch geen enkele manier om bewering over het onbewuste te weerleggen omdat het eenvoudigweg niet tastbaar is.

We hebben dus een andere methode nodig: een filosofie als strenge wetenschap bvb. Die hadden we kunnen vinden bij een ander denker, nl. Edmund Husserl, de grondlegger van de fenomenologische methode. Spijtig genoeg bleek de affectiviteit niet echt een voorname bezigheid te zijn voor deze denker; zijn interesses gingen naar een wetenschappelijke fundering van het bewustzijn.

Jean-Paul Sartre, was een aanhanger van Husserl. Het verschil is dat Sartre zich Husserls methode toegeëigend had, juist om de affectiviteit te onderzoeken. Sartre blijkt dus de ideale keuze te zijn. Al vanaf zijn eerste werken toont hij zijn interesse voor het affectieve, wat ons des te beter uitkomt.

Nu we onze auteur gevonden hebben moeten we ons onderwerp kunnen afbaken en van daaruit zien wat we van Sartre kunnen bestuderen. Sartres filosofie wordt ingedeeld in verschillende perioden. Een eerst waar hij de fenomenologische methode nog vrij nauwkeurig hanteert. Die kunnen we terugvinden onder de titels Une idée fondamentale de la phénoménologie de Husserl: L’intentionnalité, L’imagination, La transcendance de l’Ego en Esquisse d’une théorie des émotions.

Over deze werken bestaat er zekerheid. Maar er zijn ook werken die in de twijfelzone vallen, nl. L’imaginaire, L’Être et le Néant en ook nog L’existentialisme est un humanisme. Sommigen menen dat deze werken aan een tweede periode toebehoren, omdat Sartre er meer zijn eigen weg op gaat, hoewel er over het laatstgenoemd werk twijfels oprijzen of het wel echt tot de tweede periode behoort.

Er valt ook nog een derde periode te onderscheiden: de Critique de la raison dialectique (in twee delen) maar die zijn vnl. politiek getint en dus voor ons werk alles behalve interessant. Een vierde periode zijn dan de posthume werken zoals Cahiers pour une morale, Existence et vérité en Les cahiers de la drôle de guerre. We hebben ons slechts beperkt tot de filosofische werken, en dan nog diegene die het bekendst waren. Conclusie: we moeten weer een keuze maken.

De werken van de eerste periode zijn bijzonder interessant om een onderzoek naar de affectiviteit mee te verrichten, maar helaas vallen ze nogal dunnetjes uit. Die van de tweede periode, op l’existentialisme est un humanisme na zijn juist het tegendeel: vrij lijvig. Ze zijn echter ook heel interessant wat betreft de affectiviteit. Daarom hebben we besloten om sommige delen ervan in ons onderzoek op te nemen.

Zover staan we al. Nu, zitten we alleen nog met het probleem van een methode om deze werken door te spitten. Gelukkig had Sartre het voor ons uitgepluisd. Hij maakt een onderscheid tussen het geaffecteerd worden door de wereld en/of de Ander en het affecteren van de wereld en/of de Ander. Dit is ook al een mooie manier om het onderzoek neer te pennen. Een deel van L’Être et le Néant kan echter noch helemaal in de ene categorie onderverdeeld worden, noch helemaal in de andere: de concrete relaties met de Ander. Omdat die concrete relaties meestal bilateraal zijn, dus een zaak van geaffecteerd worden en affecteren. Dit noopt ons om een derde deel in dit onderzoek in te lassen.

We kunnen ons ook terecht de vraag stellen of die onderverdeling in perioden van Sartres oeuvre helemaal gerechtvaardigd is? Leo Fretz meent van wel, maar dit lijkt ons een extra dimensie aan het onderzoek te geven als we vanuit de vraagstelling van de breuk tussen de twee eerste perioden ons onderzoek leiden.

Het kan zich daar wel niet toe beperken, omdat we dan al evengoed een thesis over het bewustzijn of de vrijheid hadden kunnen schrijven. De voornaamste vraag in dit onderzoek is nog steeds of de affectiviteit de werkelijkheid onthult. Met een auteur als Sartre is het gepaster om die vraagstelling vanuit de existerende mens te benaderen. Wat maakt dat we ons bestaan als werkelijk kunnen aannemen? Het gevoel of de rede?

Uit wat we nu al geschreven hebben, zal het natuurlijk blijken dat het de gevoelens zijn. Maar wanneer we zeggen gevoelens beperken we de weerslag van ons onderzoek. Het is een onderzoek naar de emoties, de gevoelens, de verbeelding, het bewustzijn… Kortom: naar de affectiviteit. Onze stelling is dus dat we de werkelijkheid existeren door de affectiviteit en de vraag die we ons erbij stellen is of er wel degelijk een breuk plaatsvindt tussen de werken van de eerste periode en de tweede?

Sartre is een Frans filosoof, indien we onze stelling authentiek d.m.v. Sartres werken willen beargumenteren lijkt het gepast om de originele Franse bronnen te raadplegen. Wat de zaak bemoeilijkt is dat Sartre een begenadigd schrijver was. Het is niet altijd gemakkelijk om zijn werken te vertalen naar het Nederlands. We hebben alleen vertalingen van La transcendance de l’Ego en van Esquisse d’une théorie des émotions gevonden. Van de lijvigste werken waren geen vertalingen vindbaar.

Daarom hebben we consequent moeten optreden en alle gebruikte citaten uit eigen hand vertaald. We zijn ons wel bewust van het feit dat vertalen interpreteren is. Om die rede hebben we in het geval van een vertaald citaat het originele er in de verwijzing bijgevoegd, zodat we Sartres werk niet volledig uit hun context sleuren met onze vertaling. Soms worden bepaalde woorden anders vertaald in bepaalde delen, maar daar is niets vrijwilligs aan.




  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina