1 Wilmington’s Gids na da Bijbel Volume I da Owroe Testamenti



Dovnload 0.62 Mb.
Pagina1/12
Datum26.08.2016
Grootte0.62 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12







1Wilmington’s Gids na da Bijbel

Volume I - Da Owroe Testamenti

Deel II

Da Fase foe Dem Richteren



Inleiding foe da Fase foe Dem Kroetoeman: Richteren, Ruth, I Samuel 1-7



  1. Disi de da moro sari tem foe Israel. A de da donkere eeuwen foe da kondre

  2. Belangrijk soema foe da tem disi de Gideon, Simson, Naomi, Ruth, Boaz, Eli, nanga Samuel

  3. Da boekoe taki abra 300 jari

  4. Dem taki abra 7 apostasy foe Israel, sebi leisi dem ben tron slafoe na sebi heiden kondre, en sebi verloesoe

  5. Wi kan si disi leki wan samenvatting:

    1. Opstand, paiman, drai libi, kom boen baka

    2. Sondoe, slavernij, begi en verloesoe

  6. Efoe wi teri Eli nanga Samuel, 15 kroetoeman ben de. Wan ben de wan oema: Debora. Dem kroetoeman no ben de soema foe sabi da wet, ma fetiman foe meki sani kom boen baka

  7. Da basis foe da probleem ben de di Jozua ben dede, Gado no ben feni wan man foe teki hem presi leki Jozua ben teki da presi foe Mozes. Fo leisi wi feni dem woortoe disi: Richteren 17:26 Na dem dei dati, no wan kownoe ben de na ini Israël, ma ibri soema ben doe so leki a ben feni boen na ini hem egi ai. (Si 18:1, 19:1; 21:25.) Da tem disi de precis tra fasi foe da millenium, te Kownoe Jezus sa de basi nanga wan isri tiki (Psalm 2).

  8. Wi si san ben pasa bikasi foe di a ben mankeri leiderschap

    1. Kompromis - dem no ben gi jesi na Gado - dem no ben jagi dem feanti poeroe: 1:21, 27-33; 2:1-5 1. En wan Engel foe MASRA ben komopo foe Gilgal go na Bokim, en A ben taki: Mi ben meki oen komopo foe Egypti, en Mi ben tjari oen kom na da kondre disi Mi ben sweri na dem tata foe oen; en Mi ben taki: Noiti Mi sa broko Mi akkorderi nanga oen. 2. En oen no sa meki no wan akkorderi nanga dem soema disi de libi na ini da kondre disi; oen sa broko dem altari trowe; ma oen no ben arki na Mi stem. Foe san'ede oen ben doe da sani disi? 3. Foe dat'ede Mi ben taki moro fara taki: Mi no sa jagi dem poeroe foe oen fesi; ma dem sa de leki maka na ini oen sei, en dem gado sa de wan trapoe gi oen. 4. En a ben pasa so dati di da Engel foe MASRA ben taki dem woortoe disi nada heri pipel foe Israël, dan da pipel ben opo dem stem, en dem ben krei. 5. En dem ben kari da nem foe da presi dati Bokim; en dem ben meki ofrandi drape gi MASRA.

    2. Apostasy - dem ben doe san Gado ben taigi dem dem no moesoe doe, en dem ben aanbegi dem gado foe dem feanti: (2:11-15; 6:8-10 2:11-13 11. En dem Israëliet soema ben doe ogri na fesi foe MASRA, en dem ben dini dem Baäl. 12. En dem ben libi MASRA Gado foe dem tata, disi ben tjari dem komopo foe da kondre foe Egypti, en dem ben lon na baka dem tra gado, dem gado foe dem folkoe disi ben de lontoe dem, en dem ben boigi kindi gi dem, en dem ben meki MASRA kisi bigi hatibron. 13. En dem ben libi MASRA, en dem ben dini Baäl nanga Astartes.

  9. Tokoe Gado lobi Israel ete. Na ini da Owroe Testamenti, dem taki abra da Engel foe MASRA 80 leisi. Moro foeroe foe dem Bijbel leriman denki dati da Engel foe MASRA de Jezus Kristus Hemsrefi. Wi feni disi 20 leisi na ini da boekoe foe Richteren. Wi no feni Gado wroko so wan fasi nanga hem pipel na wan tra tem.

  10. Wi kan loekoe na da laasti pisi foe da boekoe foe Galaten leki wan samenvatting foe dem boekoe foe Jozua nanga Richteren - 5:22-26 foe Jozua, en Gal. 5:19-21 foe Richteren: 19. Now dem wroko foe da skin sori demsrefi krin taki: soetadoe, hoeroedoe, fisti-fasi, takroe lostoe, 20. Afgodrei, tovroe-wroko, mandi, hori na hati,djaroesoe, faja-hati, stree, prati, falsi leri, 21. Bigi-ai, foe kiri soema, droengoe-fasi, foe njan en dringi pasa marki, en dem sortoe sani disi; mi taigi oen now so leki mi ben taigi oen na dem dei na wi baka dati da soema disi abi da gwenti foe doe dem sortoe sani disi no sa kisi wan erfenis foe da kownoekondre foe Gado. Meki wi loekoe na wan vergelijking foe dem toe boekoe:

    Jozua

    Richteren

    Wini

    Lasi

    Vrijheid

    Slavernij

    Bribi

    No bribi

    Go na fesi

    Go na baka

    Gi jesi

    Tranga jesi

    Loekoe na hemel

    Loekoe na grontapoe

    Prisiri

    Sari

    Tranga

    Swaki

    Eenheid na dem famiri

    Prati na mindri foe dem famiri

    Tranga leider

    No leider srefi

  11. Richteren ben sori da waarheid foe Hosea 8:7a Bikasi dem ben zaai da winti, en dem sa oogst da draiwinti; nanga Gal. 6:7-8 7. No kori oensrefi; oen no kan hori Gado na spotoe; bikasi da sani dati wan soema de prani, dati a sa koti toe. 8. Bikasi da soema disi de prani gi hem skin sa koti da pori-fasi foe da skin, ma da soema disi de prani gi hem Jeje sa koti da libi foe teego foe da Jeje. Loekoe na Richteren 6:3 En a ben de so dati te dem Israëliet soema ben prani, dan dem Midjanietsoema ben kom, nanga dem Amalekiet soema nanga dem soema foe da oost; dem ben kom agensi dem.

  12. Richteren sori 7 leisi foe I Kor. 1:27 Ma Gado ben verkisi dem soso sani foe grontapoe foe dangra dem sabiman; en Gado ben verkisi dem swaki sani foe grontapoe foe dangra dem sani disi de makti; Gado ben gebruiki:

    1. Wan tiki foe naki dem kaw: 3:31

    2. Wan spikri: 4:21

    3. Wantoe trompeti: 7:20

    4. Wantoe patoe: 7:20

    5. Wantoe faja-tiki: 7:20

    6. Wan mara-ston: 9:53

    7. Da kaak-bonjo foe wan boeriki: 15:15

  13. Na ini Richteren wi si:

    1. Da fosi Nazariet na ini geschiedenis: 13:2-5

    2. Da moro tranga man na ini da geschiedenis: 15:15

    3. Wan manpikin disi lobi broedoe (Abimelech), nanga wan tata disi abi wan broko hati: (Jefta) 9,11

    4. Wan takroe jeje nanga da Jeje foe Gado: 9:23; 13:24-25

    5. Wan legre disi dem ben kiri di dem no ben taki wan woortoe krin: 21

    6. 300 winiman, nanga 600 man disi ben mankeri frow: 7:7; 20:46-47

    7. Wan foe 2 fable na ini da Bijbel: 9:7-15

    8. Foe kisi kraboe-dagoe, taigi odo, poti skapoe-boeba na dorosei, en foe koti wiwiri: 15:4; 14:14; 6:36-40; 16:91

  14. Da boekoe foe Ruth

    1. A de wan foe toe boekoe na ini da Bijbel disi abi da nem foe wanoema

    2. Ruth ben de di foe 3 foe 4 oema na ini da famiri lo foe Jezus Kristus

    3. A de wan krin presi na ini so meni takroe sani foe da tem disi

    4. A de da fosi foe 3 belangrijk waka na Betlehem: Ruth 1:19; I Sam. 16:4; Lk. 2:4

    5. A de da moro boen voorbeeld foe Kristus leki famiri-verloesoeman

    6. Ruth ben de di foe toe foe dem oema disi de wan voorbeeld foe da kerki (da trawan de Rebekka na ini Genesis 24)

  15. Dem fosi 7 hoofdstuk foe I Samuel

    1. Wan foe dem moro boen begi foe poti wan pikin na ini da anoe foe Gado: I Sam. 1:26-28 26. En a ben taki: O mi masra, so leki joe de libi, mi masra, mi de da oema disi ben tanapoe na joe sei dja, en mi ben begi na MASRA. 27. Mi ben begi foe da pikin disi, en MASRA ben gi mi san mi ben aksi Hem foe doe gi mi; 28. Foe dat'ede mi ben gi hem baka na MASRA toe; so langa a de na libi, a sa de foe MASRA. En da pikin ben aanbegi MASRA drape.

    2. Disi taki abra wan foe dem moro sari tem na ini da geschiedenis foe Israel, di dem ben kisi da ark tjari gowe: I Sam. 4:10-11

    3. Da mindri-neti kari foe wan jongoe boi: I Sam. 3:1-10

    4. Da sari foe wan mama disi ben dede, en da prisiri foe wan profeti: 4:19-22 19. En da wefi foe hem manpikin Pinechas ben de nanga bere, en da temfoe meki ben doro; en di a ben jere da njoensoe fa dem ben teki da ark foe Gado, en dati hem masra nanga da tata foe hem masra ben dede kaba, dan a ben beni, meki da pikin, bikasi hem bere-hati ben kom na hem tapoe. 20. Di a ben de foe dede, dan dem oema disi ben jepi hem ben taki gi hem taki: No frede; joe ben meki wan manpikin. Ma a no ben piki dem noti, en a no ben prakseri noti. 21. En a ben kari da boi Ikabod en a ben taki: Da glori ben gowe libi Israël; bikasi dem ben teki da ark foe Gado, en bikasi foe da dede foe hem masra nanga hem masra tata. 22. En A ben taki: Da glori ben gowe libi Israël, bikasi dem ben teki da ark foe Gado.

2. Da prisiri de na ini da woortoe Ebenezer: I Sam. 7:10-12 10. En di Samuël ben meki da bron-ofrandi, dem Filistijn soema ben kom krosibei foe feti agensi Israël; ma tapoe da dei dati MASRA ben meki bigi dondroe kom na tapoe dem Filistijn soema, en A ben dangra dem hede, en dem Israëliet soema ben naki dem. 11. Dem mansoema foe Israël ben komopo foe Mispa, en dem benlon go na baka dem Filistijn soema, en dem ben naki dem te leki dem ben doro na Bet-Kar. 12. Dan Samuël ben teki wan ston, en a ben opo hem na mindri foe Mispa nanga Sen, en a ben kari hem Eben-Haëzer, en a ben taki: Te so fara MASRA ben jepi wi.
Da Fase foe Dem Kroetoeman
Richteren 17:26 Na dem dei dati, no wan kownoe ben de na ini Israël, ma ibri soema ben doe so leki a ben feni boen na ini hem egi ai. Si 19:1; 21:25

Richteren 2:11 En dem Israëliet soema ben doe ogri na fesi foe MASRA, en dem ben dini dem Baäl.

Richteren 2:16 Tokoe MASRA ben opo kroetoeman gi dem disi ben poeroe dem komopo foe da anoe foe dem soema disi ben pina dem.

Dem basis sani foe Richteren: Dem sleutel soema efoe groepoe de:



  1. 12 legre hervormer

  2. Wan broedoe moordenaar

  3. Wan manpikin disi aanbegi popki

  4. Wan Leviet disi ben frede

  5. Wan Moabiet jongoe oema

  6. Wan mama disi ben gi hemsrefi abra

  7. Wan priester sondro discipline

  8. Wantoe Filistijn disi abi frustratie

  9. Wan preikiman disi ben rei lontoe




  1. 12 legre hervormer - dem kroetoeman

  1. Otniel: 1:12-13, 3:8-11

    1. Vervolgoe door: Mesopotamie

    2. O langa: 8 jari

    3. O langa foe vrede baka disi: 40 jari

    4. San a ben doe? Otniel ben de da neef nanga da schoonzoon foe Kaleb: 1:13. A ben wini hem wefi di a ben wini wan trangafoto disi Juda ben wani wini 1:12. Otniel ben sori hem dek’ati kaba: Joz. 15:15-20. A ben de wan foe foeroe foe dem kroetoeman disi ben foeroe nanga da Santa Jeje. 3:10 A ben wini da kownoe foe Mesopotamie disi ben kwinsi Israel 8 jari langa. 3:8 Da kondre ben kisi rostoe 40 jari langa: 3:11

  2. Di foe toe - Ehud: 3:12-30

    1. Vervolgoe door: Moab

    2. O langa: 18 jari

    3. Omeni jari vrede? 80 jari

    4. San a ben doe: Ehud ben de wan links-handig Benjaminiet. Na ini da Owroe Testamenti, foeroe leisi Gado ben blesi dem fetiman disi ben de links-handig ( Richt. 20:16; I Kron. 12:2.

Ehud ben moesoe tjari da moni disi Israel moesoe pai ala jari go na da hoofdstad foe Moab. Israel ben doe disi 18 jari langa: 3:14-15. Di a ben pai da belasting, Ehud ben kisi wan prive komakandra nanga da kownoe Eglon, di a ben taigi hem dati a ben abi wan boskopoe foe Gado gi da kownoe. A ben djoekoe da fatoe Eglon na ini hem bere nanga wan 18 duim langa srapoe nefi. Ma Gado no taki dati a ben doe disi nanga da Jeje foe Gado. Dan a ben lon go na da bergi kondre foe Efraim en a ben blo da feti-trompeti. A ben opo wan legre en a ben wini Moab, en dem ben kiri 10.000 foe dem Moabiet fetiman. Da kondre ben abi rostoe 80 jari langa. 3:26-30

  1. Di foe 3 kroetoeman: Samgar:3:31

    1. Vervolgoe doro: Filistijn

    2. O langa - wi no sabi

    3. O langa rostoe - wi no sabi

    4. San a ben doe: A ben kiri 600Filistijn soema nanga wan tiki foe djoekoe dem kaw

  2. Di foe fo kroetoeman: Barak, nanga da jepi foe Debora: 4-5

    1. Vervolgoe doro: noord Kanaaniet soema

    2. O langa: 20 jari

    3. Omeni jari vrede: 40 jari

    4. San dem ben doe:

Israel ben de slafoe foe Kownoe Jabin foe Hasor, wan Kanaaniet man. Jabin ben abi wan geweldig general, Sisera, disi ben abi 900 isri wagi nanga wan bigi legre: 4:2-3 Na da tem disi, Israel ben abi wan oema kroetoeman, Debora: 4:4-5. A ben taigi da fesiman foe da legre, Barak, dati Gado ben verkisi hem foe opo wan legre foe 10.000 man foe Naftali nanga Zebulon. Dan a moesoe tjari dem go na da bergi Tabor foe feti agensi Sisera. Barak ben taki dati Debora moesoe go nanga hem, ma Debora ben taigi hem dati da bigi nem foe wini Sisera sa go na wan tra oema: 4:8-9. Barak ben tjari dem 10.000 fetiman saka go na ondro da bergi Tabor, en Gado ben meki hem wini Sisera: 4:14-15. Sisera ben lowe go kibri na ini wan tenti foe wan Keniet oema Jael. A ben kori hem foe denki a de wan mati, a ben meki hem go sribi, en a ben kiri hem di a ben naki wan spikri doro hem hede: 4:17-21. Dan Debora nanga Barak singi wan singi foe prijse Gado foe dem verloesoe. Da kondre ben kom na rostoe fo tenti jari langa. Barak ben kom na ini da Hebreewse 11 lijst foe dem held. (Heb. 11:32). Da di foe feifi hoofdstuk foe Richteren de da di foe drie singi foe prijse na ini da Bijbel - dem trawan ben de Exodus 15 & Deut. 32.

  1. Di foe feifi kroetoeman: Gideon: 6-8

    1. Vervolgoe doro: Midjan

    2. O langa: 7 jari

    3. Omeni jari vrede: 40 jari

    4. San ben pasa

Baka da dede foe Barak, Israel ben go baka foe dini dem popki. Gado ben gi dem abra naMidjan 7 jari langa ( A ben de wan sari sani: Richt. 6:2-6). Wan dek’ati profeti ben taigi Israel dati dem trobi ben de bikasi foe dem sondoe disi dem ben doe. (6:8-10) Wan engel foe Masra ben sori Hemsrefi na Gideon di a ben fon tarwe nanga anoe na ini wan druivi-baki foe ibri disi foe dem Midjaniet soema: 6:11

Gado taigi Gideon foe go wini dem Midjaniet soema, en di a jere so, a ben bouw wan altari gi Gado disi a kari: Jehova-Shalom (Gado seni vrede kom). Richt. 6:12-24. Alwasi a ben twijfel, Gideon ben sori troe bribi di a ben gi wan ofrandi foe wan pikin krabita nanga brede na ini wan tem foe angribere. Gideon, leki Abraham, ben meki wan njanjan klari gi Gado hemsrefi. (Gen. 18) Da neti dati, di Gado ben komanderi hem foe doe so, Gideon ben hari da famiri altari foe Baal poeroe en a ben bouw wan altari gi Jehova: 5:25-27. Hem tata ben kowroe wan faja-groepoe foe soema disi ben sa kiri Gideon foe san a ben doe. Da Jeje foe Gado ben fadon tapoe Gideon, en a ben blo wan trompeti foe kari soema foe kom feti: 6:34-35. Dan a ben poti wan skapoe-boeba dorosei toe leisi en a kisi kowroe hati dati foe troe Gado ben kari hem: 6:36-40. Gideon ben abi leti foe doe so? A de mogelijk dati Gado sa wani soema foe doe so? A de troe dati dem taki: foe tesi no sori vertrouw? Meki wi si wantoe voorbeeld foe da Bijbel:



    1. Da dinari foe Abraham: Gen. 24:14. A ben go foe soekoe wan bruid foe Isaak na ini wan vreemde kondre. Di a ben doro, a ben aksi foe wan marki. Gado ben teki da begi disi... 24:15 En a ben pasa so dati fosi a ben kaba foe taki, dan loekoe, Rebekka ben komopo,

    2. Kownoe Achaz: Jes. 7:10-12 10. Moro fara, MASRA ben taki agen gi Achaz taki: 11. Aksi wan marki foe MASRA joeGado; aksi Hem foe da moro dipi presi, efoe da moro hei presi.12. Ma Achaz ben taki: Mi no sa aksi, en mi no sa tesi MASRA. Na ini da situatie disi, Gado srefi ben taigi da ogri kownoe foe aksi foe iniwan marki a ben wani, en Gado sa doe dati foe sori dati Jerusalem no sa lasi na ini da anoe foe hem feanti. Ma da ogriman no ben wani.

    3. Kownoe Hizkia: II Kon. 20:10-11 Gado ben meki da kowroe-pe go baka 10 degree foe sori dati a sa kom boen baka. Gado ben gi jesi na da vraag disi toe.

    4. Satan: Mt. 4:5-7 5. Dan didibri ben tjari Hem go na ini da santa foto, en a ben poti Hem na tapoe da pinti foe da tempel. 6. En a ben taki gi Hem taki: Efoe Joe de da Pikin foe Gado, hiti Joesrefi go na ondro, bikasi a de skrifi kaba taki: A sa gi Hem engel wan opdrakti abra Joe; en dem sa tjari Joe na ini dem anoe, so dati noiti wan tem Joe sa naki Joe foetoe na wan ston. 7. Jezus ben taki gi hem taki: A de skrifi toe taki: Joe no sa tesi Masra joe Gado.

Dja Jezus ben abi leti foe no meki wan tesi leki didibri ben tesi hem foe doe.

    1. Gideon: 6:37. Wi kan si wantoe sani na fesi

  1. Masra ben taigi Gideon toe leisi kaba san A sa doe: 6:14, 15

  2. Na wan leisi, Gado ben doe da marki disi Gideon ben aksi: 6:17-21

Sortoe conclusie wi kan meki abra “skapoe-boeba” tesi?

  1. A kan de boen foe soekoe da wani foe Gado doro disi efoe:

    1. Gado no ben sori da antwoord kaba na ini hem woortoe. Bijvoorbeeld, a sa de fout foe doe disi foe si efoe Gado wani wan soema foe tapoe foe doe sani disi de hati hem skin (smoko, sopi, drugs, enz) bikasi Gado ben taki so kaba: I Kor. 6:19-20

    2. Dem omstandigheden no de so duidelijk. Kande wan zendeling wani sabi fa foe go na ini wan kondre pe dem ben tapoe ala doro foe doe zendings wroko. Dan a kan aksi Gado foe opo dem doro efoe A wani hem foe go.

    3. Efoe da tesi no kwinsi Gado na ini da richting disi Gado sa go. Bijvoorbeeld a sa de wan fout efoe wan man preiki na wan kerki foe si efoe a sa go drape, en a aksi dati soso 7 soema kom na fesi foe drai dem libi. Ma efoe 8 soema ben de disi ben abi dati fanowdoe? Ma efoe 7 soema ben abi dati fanowdoe, ma Gado no ben wani da man foe go drape?

  2. Now na ini da situatie foe Gideon, Gado ben gi jesi na hem begi, ma tokoe a no ben de fanowdoe bikasi Gideon ben sabi san Gado sa doe na fesi. Moro fara, a no ben jepi, bikasi dan a ben aksi ete wan leisi foe wan toto. Richt. 7:19

Dan Gado ben meki hem legre drop foe 32.000 te leki 10.000 te leki 300 man: 7:2-7. Nanga dem 300, a sa kom agensi 135.000 fetiman: 8:10. Gideon nanga hem dinari ben go krosibei na da kampoe foe da feanti na da neti fosi dem sa feti, en dem ben jere wan taki disi ben taigidem ete wan leisi dati dem sa wini. 7:10-15. Gideon ben prati hem legre na ini 3 pisi, en na wan marki, ibri man ben blo hem trompeti, a ben broko wan klei patoe, en a ben opo wan faja-tiki, en dem ben bari: Da howroe foe Masra en foe Gideon...” 7:16-20. Da legre foe Midjan ben broeja en kiri demsrefi:7:21-24. Gideon ben lon na dem baka abra da Jordaan liba, en a ben wini dem. Dan a ben kom baka na Palestijn, en a ben strafoe toe foto disi no ben wani gi njanjan na hem legre di dem ben de nanga angribere: 8:4-17.

Dan Gideon ben kiri dem toe heiden Midjaniet kownoe foe kiri dem brada foe hem na da bergi Tabor: 8:18-21. A no ben teki da kans foe tron kownoe abra Israel, ma a ben aksi dem gowtoe jesi-linga disi dem ben wini na ini da feti nanga wantoe tra sani: 8:22-26. Nanga da gowtoe disi a ben meki wan efod, en a ben tron wan sani disi dem ben aanbegi leki wan bigi foutoe: 8:27

N.B. - Wan efod de wan pisi foe da krosi foe da hogepriester. Gideon no ben wani tron kownoe, ma kande a ben wani tron hogepriester. Gideon ben seti hem libi, en a ben abi foeroe wefi. A ben meki 71 boi nanga omeni meisje wi no sabi. Wan foe dem boi ben de Abimelech, disi ben trowe foeroe broedoe baka da dede foe Gideon. 8:29-31. Bikasi foe da wroko foe Gideon, da kondre ben abi rostoe 40 jari langa.


  1. Di foe siksi kroetoeman: Tola: 10:1

    1. Vervolgoe doro - ?

    2. O langa - ?

    3. Omeni jari vrede - 23 jari

    4. San a ben doe - ?

  2. Di foe sebi kroetoeman: Jair: 10:3-5

    1. Vervolgoe doro - ?

    2. O langa - ?

    3. Omeni jari vrede - 22

    4. San a ben doe? A ben loesoe 30 Israeliet foto foe vervolgoe nanga da jepi foe 30 foe hem boi

  3. Di foe aiti kroetoeman: Jefta: 10:6-12:17

    1. Vervolgoe doro: Ammon

    2. O langa: 18 jari

    3. Omeni jari vrede: 6

    4. San a ben doe:

Baka da dede foe Abimelek, Israel ben de na ondro Tola 23 jari langa. Da famiri foe Tola ben de dek’ati man na ini dem dei foe David: I Kron. 7:1-2. Baka da dede foe Tola, Gado ben opo Jair, disi ben kroetoe 22 jari langa. Di Jair ben dede, dan Israel ben doe ogri na ini da ai foe Masra, en dem Filistijn soema nanga dem Ammoniet soema ben kwinsi dem 18 jari langa: 10:6-8. Israel ben drai go baka ete wan leisi na Gado na ini da joeroe disi dem ben de na ini bigi nowtoe. Gado ben de bereid foe gi dem sari-hati en A ben pramisi foe seni verloesoe, ma fosi A ben gi dem wan boskopoe foe ondrosoekoe dem sieli. 10:10-16. Vergelijk disi nanga Jesaja 63:7-9. Now Gado ben opo Jefta, da manpikin foe wan hoeroe-oema. Dem brada foe hem no ben teki hem leki dem brada bikasi foe da hoeroe-oema disi ben de hem mama. 11:1-11

Fosi, Jefta ben proberi foe taki nanga dem Ammoniet soema abra som kondre oost foe da Jordaan liba. A ben sori dati:



    1. Da kondre ben de fosi foe dem Amoriet soema, en no foe dem Ammoniet soema.

    2. Gado ben gi da kondre na Israel, en a ben tan drape foe dem laasti 300 jari.

Now dem toe kondre ben de na ini wan oorlog situatie. Da Jeje foe Gado ben kom na tapoe Jefta, en a ben meki hemsrefi klari foe feti: 11:28-29. Na da neti fosi da feti, Jefta ben doe wan sani disi ben meki hem kisi foeroe sari moro lati: 11:30-31 30. En Jefta ben meki wan sweri gi MASRA, en a ben taki: Efoe foe troe Joe sa gi dem Ammoniet soema abra na ini mi anoe, 31. Dan a sa de so dati da fosi sani disi sa komopo na mi oso foe waka kom miti mi te mi kom baka na ini vrede foe dem Ammoniet soema sa de foe MASRA foe troe, en mi sa gidati abra leki wan bron-ofrandi na MASRA.

Gado ben gi dem Ammoniet soema abra na ini da anoe foe Jefta. Ma now wan probleem ben miti hem: 34. En di Jefta ben kom baka na hem oso na Mispa, loekoe, hem oemapikin ben komopo foe miti hem nanga tamboerijn nanga dansi. En a ben de da wan enkri pikin foe hem; boiti hem a no ben abi wan enkri manpikin efoe oemapikin. 35. En di Jefta ben si hem, a priti hem krosi, en a ben taki: Heloe, mi oemapikin! Joe ben broko mi saka, en joe de wan foe dem soema disi trobi mi; bikasi mi ben opo mi mofo na MASRA, en mi no kan drai baka. Foeroe vragen ben de abra san ben pasa abra da sweri foe Jefta. Dr. John Davis skrifi na ini Conquest and Crisis, bl. 125-128 taki: Toe difrenti bribi de abra da stuk foe hoofdstuk 11.



  1. Da fosi de dati a no ben kiri hem oemapikin. Wan aantal Bijbel studenti bribi disi. Dem taki:

  1. Jefta ben sbi dati Gado no ben wani soema foe kiri libisoema leki ofrandi: 11:15-27

  2. A ben moesoe sabi dati wan libisoema ben moesoe komopo foe hem oso. Moro fara, wan meti ofrandi ben de toemoesi pikin foe so wan wini

  3. Jefta ben de wan boen man, efoe a nem foe hem no ben kom na ini Hebreeen 11.

  4. Efoe a ben sa kiri hem oemapikin, no wan reden ben de foe taki dati a no ben meki wan pikin ete. (37-39)

  5. Jefta no ben man doe so, na ini bijzonder baka da tem dati da Santa Jeje ben kom na hem tapoe

  6. Oema ben de na da tem disi di ben gi dem libi foe dini na ini da tabernakel na Silo: I Sam. 2:22. Dan disi wani taki, efoe Gado sa gi hem da wini, a sa meki wan foe dem oema foe hem oso tan gi da tabernakel na ini da dienst drape. Ma da feit dati a ben de hem meisje ben de wanbigi sari gi hem. Bikasi a no ben meki iniwan pikin, dan bijna noiti a sa si hem, en noiti a sa abi granpikin.

  7. Dem taki dati da woortoe ben moesoe taki so wan fasi: Da sani disi komopo foe mi oso te mi kom baka sa de foe da dienst foe Masra efoe a de wan libisoema, efoe a de wan krin meti, mi sa meki hem wan krin bron ofrandi.

  8. Dem taki dati da woortoe foe “krei” ben moesoe taki “foe taki nanga” na ini versi 40, disi wani sori dati da oemapikin ben tan na libi.

  1. Da di foe toe bribi de dati Jefta ben meki hem oemapikin de wan bron ofrandi. Wan aantal Bijbel studenti bribi disi toe. Dem taki:

  1. Da Hebreewse woortoe olah taki soso abra wan bron ofrandi te joe feni hem na ini da Owroe Testamenti.

  2. Jefta ben de da boi foe wan hoeroe-oema, en a be tan wan hipi tem nanga dem pipel na da oost foe da Jordaan liba (11:1-3), en dati moro lati, trawan ben doe so wan ofrandi. Na ini II Kon. 3:26-27, da kownoe foe Moab ben bron hem moro bigi manpikin tapoe da skotoe foe hem foto. Na ini II Kron. 28:3, Achaz ben bron hem pikin, en II Kon. 21:6 taki dati Manasse ben bron hem manpikin. Efoe dem ben doe dem sortoe sani na ini Israel moro lati, dan wi no man taki dati dem no ben kan bigin moro froekoe.

  3. Da feit dati Jefta ben de wan kroetoeman foe Israel no tapoe hem foe doe so wan sani. Da filosofie foe da tem dati ben de dati ibri man ben doe san de leti na ini hem egi ai. Richt. 21:25. Foeroe foe dem leider foe Israel ben abi da attitude disi. Membre dati Gideon ben meki wan gowtoe efod disi ben meki Israel doe afgodrei, en Simson ben doe foeroe sanidisi ben broko da wet foe Mozes.

  4. Efoe Jefta ben kan meki dem slakti 42.000 Israeliet (Richt. 12), a ben abi da fasi foe meki so wan sweri, en foe doe hem toe.

  5. Da feit dati da meisje ben sari dati noiti a ben didon nanga wan man na ini 36-40 sori dati a no ben abi wan hopoe foe wan pikin fosi a sa dede. Disi sa meki da ofrandi moro tranga, bikasi a ben de wan bigi sari foe no abi bakatem pikin na ini da oost.

  6. Te foe kaba, da woortoe foe “krei” na ini versi 40 de moeilijk. Da woortoe tanah sori hemsrefi wan tra presi na ini da Bijbel nomo (Richt. 5:11). Da moro boen vertalling de “foe teri baka.”

Baka ala dem sani disi, Jefta ben abi moro trobi. Efraim ben kom djaroesoe, en dem ben taki so wan fasi dati wan oorlog ben kom, en 42.000 foe da legre foe Efraim ben dede. Foeroe foe dem fetiman ben dede bikasi dem no ben kan taki da woortoe Shibboleth (Hebreewse woortoe foe kriki) na wan juisti fasi leki Efraimiet soema.

  1. Di foe 9 kroetoeman: Ibzan: 12:8-10

    1. Vervolgoe doro: ?

    2. O langa: ?

    3. Omeni jari vrede: 7

    4. San a ben doe - noti skrifi

  1. Di foe 10 kroetoeman: Elon: 12:11-12

1. Vervolgoe doro: ?

    1. O langa?

    2. Jari foe vrede: 10

    3. San a ben doe - noti skrifi

  1. Di foe 11 kroetoeman: Abdon: 12:13-15

    1. Vervolgoe doro: ?

    2. O langa: ?

    3. Omeni jari vrede: 8

    4. San a ben doe: noti skrifi

  2. Di foe 12 kroetoeman: Simson: 13-16

    1. Vervolgoe doro: Filistijn natie

    2. O langa: 40 jari

    3. Omeni jari vrede: 20 (16:31)

    4. San a ben doe:

Fosi Simson ben gebore, da Filistijn natie ben vervolgoe Israel 40 jari langa: 13:1. Da engel foe Masra ben kom loekoe da mama foe Simson, en A ben taigi hem abra da geboorte: 13:2-3. A ben de wan foe 4 oema disi ben kisi wan pramisi foe wan engel fosi a ben meki wan pikin. Dem trawan de:

  1. Sara: Gen. 18:10-14

  2. Elisabet: Lk. 1:13

  3. Maria: Lk. 1:30-31

Da boskopoeman foe hemel ben taigi dem bigi soema dati da boi moesoe de kweki leki wan Nazariet. 13:4-5. Na ini Numeri 6:1-6, wi feni dati dem Nazariet ben abi 3 difrenti wet:

    1. A no moesoe dringi wini

    2. A no moesoe koti hem wiwiri

    3. A no moesoe meri wan dedeskin.

N.B. - da mama foe Simson no moesoe dringi wini toe: 13:4, 14. Na da okasi disi, dem bigi soema foe Simson ben begi wan begi disi sa de boen gi ibri Kristen bigi soema foe begi gi dem pikin disi dem sa meki: Richt. 13:8, 12. Di dem ben proberi foe sabi da nem foe da engel, dem ben jere dati “a de kibri”... Da woortoe na ini Hebreewse disi taki “kibri” kan taki “verwondroe” toe, en a gersi da woortoe disi wi feni na ini Jesaja 9:6 abra da geboorte foe Masra Jezus pe a taki dati Bikasi wan pikin de gebore gi wi; wan manpikin de gi wi, da wroko foe basi da kondre de na tapoe hem skowroe, en dem sa kari hem nem Wondroe Raiman, da Makti Gado, da Tata foe teego, da Fesiman foe Vrede. Disi kan gi wi wan idee dati disi ben de wan tem disi Jezus Kristus ben kom na fesi foe di a ben kom na Betlehem.

Simson ben gebore en a ben abi da krakti foe da santa jeje di a ben gro: 13:24-25. A ben meki wan besroiti foe trow nanga wan heiden Filistijn meisje alwasi hem bigi soema no ben wani. Wi si da skin-fasi foe Simson kaba, alwasi Gado ben gebruiki hem foe gi Hemsrefi glori: 14:1-4. Na tapoe da pasi foe Filistijnkondre, Simson ben kiri wan leeuw. Moro lati a ben feni dati wan hipi was’wasi ben meki honi na ini da dedeskin. Na hem trow-oso Simson ben gebruiki disi leki da basis foe wan odo: 14:12-14. Dem gasten ben feni da antwoord di dem ben dwingi hem frow. Simson ben kisi bigi hatibron, en a ben pai hem paiman na dem gasten di a ben kiri 30 Filistijn man. 14:15-19

A ben kom baka foe feni dati hem schoonvader ben gi da meisje na da man disi ben tanapoe na hem sei na da trow-oso. Simson ben teki revensi: 15:4-5 4. En Simson ben go kisi drie hondro boesi dagoe en a ben teki fajatiki, en a ben drai dem boesi dagoe lontoe, tai dem tere makandra, en a ben tai da fajatiki na mindri foe dem toe tere. 5. En di a ben poti faja gi dem fajatiki, a ben loesoe dem foe go lon na ini da karoe foe dem Filistijn soema, en dem ben bron dem bosoe nanga da karoe disi dem no ben koti ete, nanga dem druivi-djari nanga dem olijfbon. Dan a ben kiri foeroe Filistijn soema. 15:8 Dem Filistijn ben taigi Juda dati dem sa figi dem poeroe efoe dem no gi Simson abra na dem. A ben gi dem pasi foe tai hem, ma di dem feanti ben kom, a ben broko dem titei, a ben graboe da kaak-bonjo foe wan boeriki, en a ben kiri 1000 soldati: 15:9-17. A ben begi wan foe hem toe begi disi de skrifi. Ala toe ben de skin-fasi: 15:18 & 16:28. Moro lati, na Gaza, wan foto foe dem Filistijn soema, Simson ben komopo di a ben broko da portoe foe da foto en tjari hem gowe. 16:1-3. Te foe kaba, wan oema, Delila, ben wini Simson di a ben feni da kibri-tori foe hem tranga: 16:4-20. N.B. Na da tem disi, Simson ben broko ala 3 foe dem Nazariet wet: A ben meri da dedeskin foe wan leeuw (14:8-9), a ben dringi wini (14:10), en a ben gi pasi foe dem koti hem wiwiri: 16:19. Now Simson sa si da kostoe foe broko dem wet: 16:21 Ma dem Filistijn soema ben kisi hem, en dem ben diki hem ai poeroe, en dem ben tjari hem kom na Gaza, en dem ben tai hem nanga kopro boeje, en dem benmeki hem mara na ini doengroe-oso. Na ini da doengroe-oso, a ben kisi hem tranga baka di hem wiwiri ben gro baka. Gado ben gi hem pasi foe kiri omeni doesoen soema na ini da heiden tempel foe wan droengoe dienst. Di a ben broko da tempel, hemsrefi ben dede toe: 16:22-31


  1. Wan broedoe kiriman: Abimelek: 9

  1. Abimelek ben de wan manpikin foe Gideon di wan bijvrouw ben meki gi hem na ini Sichem: 8:31. A ben wroko so wan fasi baka hem tata dede dati dem ben kiri 69 hafoe-brada foe hem en dem ben meki hem tron dem kownoe.

Jotam, da wan enkri hafoe-brada disi ben lowe, ben taki wan foe dem toe fabel na ini da Bijbel (da trawan de II Kon. 14:9) en a ben taki hem foe Abimelek, disi ben de leki wan branti-maka kownoe. Si san a ben taki na ini 9:8-14. Drie jari moro lati, Gado ben gi pasi foe trobi kom na mindri foe kownoe Abimelek nanga dem man foe Sichem. Na ini da feti, Abimelek ben lasi hem libi: 9:22-57.

Som bribisoema ben broko hede abra wan sani na ini Richteren 9:23 Dan Gado ben seni wan takroe jeje kom na mindri foe Abimelek nanga dem man foe Sichem; en dem man foe Sichem ben wroko na wan kori fasi nanga Abimelek; Disi de wan foe minstes 3 Owroe Testamenti presi foe disi. San disi wani taki? (1) Saul - I Sam 16:14, 23 (2) Achab - II Kron. 18:18-22 Fa wi sa loekoe na dem versi? Toe idee kom na fesi:



  1. Dem ben de boskopoeman disi de engel disi Gado ben seni foe doe hem wroko foe kroetoe so leki dem 7 engel sa doe na ini da tem foe bigi trobi: Open. 8:2

  2. Dem de takroe jeje. Te wi loekoe na dem versi, wi bribi dati disi de troe. Dem taki dati dem de ogri efoe takroe, en da woortoe disi de da srefi woortoe wi feni na ini Hebreewse tongo na ini Gen. 6:5, pe wi leisi dati Gado ben figigrontapoe poeroe bikasi foe dem ogri hati foe libisoema. Ma foe san’ede takroe jeje sa wani Gado foe gebruiki dem, en foe san’ede Gado sa gi dem jesi? Dja wi moesoe loekoe na Job 1 & 2. Satan srefi ben abi foe aksi pasi foe vervolgoe Job. Gado ben gi hem pasi, ma soso foe doe Hem wani.

Na ini da situatie foe Abimelek, Gado ben floekoe da takroe man disi doro wan oema foe Sichem, en a ben opo doro foe wan man foe Gado, disi dem kari Tola, disi sa kibri dem skapoe foe Israel, en a no sa slakti dem leki Abimelek ben doe. Richt. 10:1. Da takroe jeje ben abi wan tra reden foe wani figi Abimelek poeroe. A no ben wroko boen, en a no ben meki da kownoekondre kom moro bigi leki na Sichem. Kande da takroe jeje ben wani wroko doro wan tra man. Tokoe da plan no ben wroko.

Na ini da situatie foe Saul, a gersi dati da takroe jeje ben wani basi hem foe figi David poeroe, disi dem takroe jeje no ben lobi. Ma da plan no ben go doro, bikasi Gado ben seti Hem plan na fesi pe Saul sa dede na ini wan feti nanga dem Filistijn legre.



Na ini da situatie foe Achab, kande da takroe jeje ben wani hem foe go na ini da feti, en a ben de bereid foe da Baal dinari disi foe dede efoe a kan kisi Josafat. En foe troe, efoe Gado srefi no ben wroko, Josafat ben dede na ini da feti: II Kron. 18:28-32. So Gado kan gebruiki da hatibron foe ogri man efoe takroe jeje srefi foe gi Hemsrefi glori. Ps. 76:10. Wi feni toe presi na ini da Njoen Testamenti pe Gado ben wroko doro takroe soema nanga takroe jeje foe gi Hem glori:

  1. Openbaring 16:13, pe 3 takroe jeje sa loeroe man foe kom feti na Harmageddon

  2. Openbaring 17:16-17, pe A sa gebruiki antikristus foe figi da falsi kerki poeroe




  1. Wan manpikin disi ben aanbegi dempopki: Micha Richt. 17-18

Micha ben de wan foefoeroeman nanga wan soema disi ben aanbegi popki, en hem mama ben gi hem wan toto foe bigin hem egi religie. A ben doe disi di a ben pai foe wan popki, en moro fara, a ben joeroe hem egi priester, wan Leviet foe Betlehem disi ben lobi moni: 17:1-13. Moro lati, da famiri foe Dan ben pai da “priester” disi foe tron da priester foe da famiri foe Dan. 18:1-31


  1. Wan swaki Leviet: Richt. 19-21

A. Dem drie hoofdstuk disi ben de som foe dem moro sari wan na ini da Bijbel. Da tori ben bigin di wan Leviet nanga hem waka-oema bijvrouw ben tan wan neti na Gibea, wan foto foe Benjamin. 19:1-15

  1. Dem ben tan nanga wan owroe man. Da neti dati, wan hipi homosexueel ben kom lontoe da oso en kari da Leviet foe kom na doro foe didon nanga dem. Da man ben kibri hemsrefi di a ben seni hem wefi go na mindri foe dem man. Na mamanten dem soema ben wroko so wan fasi nanga hem dati a ben dede: 19:16-27

  2. Da Leviet (kande da man de wan sortoe lau-fasi na da momenti dati) ben koti hem dedeskin na 12 pisi, en a ben seni wan pisi na ibri famiri foe Israel nanga da boskopoe foe san ben pasa. 19:28-29

  3. Israel hati ben bron, en dem ben tjari wan legre foe 400.000 soema foe strafoe dem ogri man foe Gibea: 19:30-20:1

  4. Dem Benjaminiet no ben wani gi dem man abra, en wan oorlog ben bigin. Na ini wan 3 dei, Israel ben lasi 40.000 man, en dem ben wini Benjamin. Di dem ben teri, soso 600 soldati foe dem 26.000 foe Benjamin ben tan na libi. Dan Israel ben feni frow foe dem 600 so dati da nem foe Benjamin no sa gowe foe grontapoe: 20:12-21:25




  1. Wan Moabiet Oema - Ruth (Ruth 1-4)

  1. Hoofdstuk 1 - Ruth libi Moab

  1. Na ini wan angritem, wan man foe Betlehem na nem Elimelek (disi wani taki: Gado de kownoe) hem wefi Noomi (disi wani taki: da switi wan), nanga dem toe boi, Machlon nanga Kiljon (dem nem wani taki: siki & mangri) ben go na Moab komopo foe Palestijn. Ruth 1:1-2

  2. Dem boi trow, ma dan dem tata dede, en na baka, dem toe boi dede toe, so dati wi abi soso 3 weduwe na baka.

  3. Noomi besroiti foe go baka na Palestijn, en hem schoondochter Ruth ben taki dati a sa go baka nanga hem, alwasi Noomi ben taki dati a de moro boen efoe a ben tan na Moab. Meki wi si da moi taki foe Ruth 1:16-17 16. En Ruth ben piki taki: No aksi mi foe libi joe, efoe foe drai komopo foe waka na joe baka; bikasi pe joe sa go, mi sa go; en pe joe sa tan, mi sa tan; joe pipel sa de mi pipel, en joe Gado sa de mi Gado; 17. Pe joe sa dede, mi sa dede, en drape dem sa beri mi; MASRA moesoe doe so nanga mi, en moro toe; na dede wawan kan prati joe nanga mi.

  4. Ruth nanga Noomi waka 100 mijl abra bergi disi de wan mijl hei. Te a doro, Noomi taigi dem buurfrow foe kari hem Mara (bita): 1:20-22

  1. Hoofdstuk 2

  1. Ruth ben go foe piki tarwe disi fadon na baka dem kotiman. A ben kom tapoe wan firi disi ben de foe Boaz, wan krosibei famiriman foe Elimelek: 2:1-3. Boaz ben de da boi foe da hoeroe-oema foe Jericho, Rachab

  2. Boaz si hem en a ben lobi hem. A ben wroko wan boen fasi nanga hem, en a ben gi wan opdrakti na dem joeroeman foe wroko so wan fasi toe: 2:15-16

  3. Ruth ben tjari wan 30 pontoe gerst komna oso, en a ben taigi Noomi fa Boaz ben de toemoesi boen gi hem: 2:19-23

  1. Ruth teki bro: Hoofdstuk 3

  1. Noomi ben seni Ruth na Boaz di a ben fon tarwe nanga wan opdrakti foe didon na hem foetoesei na wan sortoe fasi. Som soema ben loekoe na disi leki wan immoreel sani, ma dem soema disi ben sabi da gwenti foe Israel nanga dem oost kondre noiti sa taki so. So leki da Hebreewse wet ben taki, Ruth ben kari tapoe Boaz foe doe hem plikti leki wan famiriman-verloesoeman. Di a ben doe so, Ruth ben aksi, en Boaz ben froestan precis san a ben aksi: 3:9 En a ben aksi taki: Soema na joe? En a ben piki taki: Mi na Ruth, joe oema dinari; foe dat'ede, bradi joe krosi na tapoe joe oema-dinari; bikasi joe de wan krosibei famiri. Bigin foe da momenti disi, Boaz ben bigin foe doe san disi ben de fanowdoe foe trow nanga Ruth. Dem abi som foe dem gwenti disi te leki tide na ini dem Arabier kondre.

  2. Boaz ben taigi Ruth foe san’ede a no ben taki abra trow moro froekoe: 3:12 En now a de troe dati mi de joe krosibei famiri; ma tokoe wan famiriman de moro krosibei leki mi de.

  3. Ruth ben doro baka na Noomi en a ben taigi hem alasani. Noomi ben taki dati a no moesoe span moro. 3:18 Dan a ben taki: Sidon en teki bro, mi oemapikin, te joe sabi fa alasani sa waka; bikasi da man no sa teki bro fosi a sa kaba nanga da wroko disi tide.

  1. Ruth koti da oogst: Hoofdstuk 4

  1. Boaz ben miti nanga dem gran soema foe da foto foe si efoe da moro krosibei famiriman (kande a ben de wan brada foe Elimelek) ben wani doe hem plikti: 4:1-4 N.B. Kande Boaz ben sari so tee dida man ben taki: Mi sa bai hem baka. Ma Boaz ben go doro en taki: 4:5 Dan Boaz ben taki: Da dei dati joe bai da firi foe da anoe foe Noömi, dan joe sa bai hem foe Ruth da Moabiet oema toe, da wefi foe da soema disi ben dede, foe hori da nem foe da dedewan na tapoe hem erfenis. Ma Boaz ben prisiri foe jere da man piki baka, en kande a ben gi Gado grantangi toe di da famiriman ben taki: 4:6 En da famiriman ben taki: Mi no kan bai hem baka gi misrefi, noso mi sa pori mi egi erfenis; joe kan bai hem baka gi joesrefi, bikasi mi no kan bai hem baka.

  2. Vraag no de moro. Boaz sa trow nanga Ruth. Ma foe sori disi, da man ben poeroe hem soesoe. Disi ben de da gwenti foe da man na ini Israel, en a ben taki dati da man gi hem leti abra na da trawan. Disi sori publiki dati alasani regel leki fa a moesoe de. 4:7-10

  3. Baka wan pisi tem, Gado ben gi Ruth nanga Boaz wan manpikin na nem Obed. Obed ben de da tata foe Isai, disi ben de da tata foe David. So wan Moabiet oema disi ben de wan heiden fosi ben tron da granavoo foe Kownoe David, en a ben de na ini da lijn foe da Njoen Testamenti foe Masra Jezus Kristus. Mt. 1:15. Disi de wan foe dem moro bigi marki foe da gnade foe Gado disi wi feni na ini da Bijbel.




  1. Wan moi mama: Hanna: I Sam. 1:1-2:11, 18-21

A. Wan oema disi no ben meki pikin ben krei en begi na da altari na Sichem. Wi feni hem begi na ini I Sam. 1:11

  1. Da tra wefi foe Elkana ben spotoe hem dorodoro. Gado no ben gi wan goedkeuring aan soema foe abi moro lekiwan frow, bikasi alatem a tjari sari kom: Gen. 21:9-11; 30:1

  2. Dr. John Davis skrifi disi abra da begi foe Hanna na ini Conquest and Crisis: A ben begi nanga bigi bita-fasi na ini hem sieli, en da moro belangrijk pisi foe hem begi de toe woortoe: membre mi. Dem woortoe disi de leki di foe Simson na ini Richt. 16:28. A ben breni en swaki, en a ben begi Gado foe membre hem. Wi feni da begi disi tapoe wan man disi ben kruisi tapoe Calvarie toe. Wan foe dem ogriman ben bribi tapoe Jezus, en a ben aksi: Lk. 23:42 En a ben taki gi Jezus taki: Masra, membre mi te Joe kom na ini Joe kownoekondre.

  3. Hanna ben meki wan pramisi dati efoe a sa kisi wan manpikin, a sa de wan Nazariet. Da boi disi, Samuel, ben de wan foe drie na ini da Bijbel. Dem trawan ben de Simson (Richt. 13) nanga Johannes da dopoeman (Lk. 1).

  4. Na ini da sari foe hem sieli, Hanna ben bewegi hem mofo-boeba, ma a no ben meki wan geluid, en da owroe hogepriester Eli ben denki dati a ben de droengoe.

B. Di a ben kisi wan vermane abra sopi, Hanna ben taki dati a no de droengoe, ma a ben sori Eli san ben de tapoe hem hati. Da owroe priester ben taigi hem dati Gado sa gi jesi na hem begi. 1:14-18

C. Foe troe, Gado ben membre Hanna (Gen. 8:1) nanga wan boi disi a ben kari Samuel. Di a ben poeroe hem helemaal foe bobi (kande 2-3 jari owroe), Hanna ben tjari da boi kom na Eli foe gi hem abra na ini da anoe foe Gado.



  1. Baka disi, Hanna ben gi wan moi prijse na Gado disi gersi dati a de da basis foe da singi foe Maria na ini Lukas 1:46-55 (Si I Sam. 2:1-11)

  1. Eli, da priester disi no ben dwingihemsrefi: I Sam. 2:12-17; 22-36; 4:1-22

  1. Wi feni wan sari tori abra dem boi foe da priester Eli. Dem ben

  1. Lasiwan: 2:12

  2. Loekoe na Belial leki da troe gado: 2:12

  3. Foefoeroe dem ofrandi foe Gado: 2:14

  4. Sori tranga fasi na da folkoe foe Gado: 2:14

  5. Doe soeta na ini da tabernakel srefi: 2:22

  6. Meki da pipel foe Gado doe sondoe: 2:17, 24

  1. Eli proberi foe tapoe disi, ma a no tapoe dem nanga krakti, en dem ogri boi tan go doro nanga dem ogridoe: 2:22-25

  2. Wan profeti ben gi wan waarskow na Eli:

  1. Ala toe foe dem boi foe hem sa dede da srefi dei: 2:34

  2. Gado ben sa opo wan betrouwbaar priester Hemsrefi: 2:35

  3. Meki wi si soema na da betrouwbaar priester sa de:

    1. Gado ben poti da priester wroko doro Aaron, wan bakatem pikin foe Levi: Ex. 28:43; 29:9

    2. Aaron ben abi 4 pikin. Gado ben kiri 2 bikasi foe dem takroedoe: Lev. 10. Dem toe trawan be de Eleasar nanga Itamar. Da lijn foe da hogepriester ben moesoe go doro Eleasar. Di a ben dede, hem boi Pinechas ben tron hogepriester. Num. 25:11-13

    3. Ma foe wan reden wi no sabi, da lijn ben skoivi go na Itamar na ini da persoon foe Eli

    4. Som soema bribi dati I Sam. 2:35 taki foe Sadok, foe da lijn foe Eleasar, disi sa de da betrouwbaar wrokoman foe Kownoe David (I Kon. 1:7-8) Da profeti-taki sori dati noiti wan bakatem pikin sa mankeri disikomopo foe da famiri foe Sadok disi sa waka na fesi foe dem salfoe kownoe foe Gado. Dem bakatem pikin foe Sadok sa waka na fesi foe Kristus na ini da millenial tempel. Ezek. 44:15; 48:11; 43:19.

D. Gado ben sori Hemsrefi gi Samuel wan neti di da boi ben didon na ini hem bedi na ini da tempel. Moro foeroe, Gado ben taigi Samuel dati A sa kroetoe da oso foe Eli na ini da toekomst. Samuel ben taigi Eli disi, di a ben aksi hem. 3:1-18

  1. Samuel ben tron wan profeti foe Gado: 3:19-21

  2. Baka disi, dem Filistijn soldati ben wini Israel. Na ini da feti, dem ben kisi da ark foe akkorderi, en dem ben kiri dem toe boi foe Eli, Chofni nanga Pinechas.

  3. Di dem ben jere da njoensoe, Eli ben dede, en moro lati, hem schoondochter: I Sam. 4:14, 18-22

  1. Dem Filistijn abi frustratie: I Sam. 5-6

A. Da ark foe akkorderi ben tron wan floekoe gi dem Filistijn na ala presi pe a ben go.

    1. Asdod: Da falsi gado Dagon ben fadon na fesi foe da ark en hem popki ben broko, en dem folkoe ben kisi wan sortoe pois’poisi: 5:1-7

    2. Na Gat, dem kisi da srefi siki: 5:8-9

    3. Na Ekron, bigi frede ben doro nanga moro pois’poisi: 5:10. Dr. John Davis skrifi na ini Conquest and Crisis abra dem pesti-siki foe dem Filistijn soema taki: Foeroe soema bribi dati disi ben de bubonic plague (blaka dede). Dem kisi da idee bikasi fa a takiabra dem sweri nanga dem mois’moisi disi ben pori da kondre. (6:4-5)

  1. Dem Filistijn soema poti da ark tapoe wan oedoe wagi disi ben tai na toe kaw. Dem ben poti 5 gowtoe mois’moisi na ini da wagi toe. 6:1-11

  2. Da ark ben go na da Israeliet dorpoe foe Bet-Semes. Dem ben teki hem nanga bigi prisiri, ma moro lati, bigi sari ben kom drape bikasi wantoe dom man ben opo da ark foe loekoe na ini, en wan strafoe ben fadon komopo foe Gado. 6:12-19

  3. Da ark ben komopo foe Bet-Semes go na wan tra dorpoe foe Israel, Kirjat-Jearim. A ben tan drape 20 jari langa: 7:1-2

  1. Samuel ben waka lontoe: I Sam. 7

: wp-content -> uploads -> 2014
2014 -> Laurien Hansma Rijksuniversiteit Groningen Orangism in the Netherlands ca. 1780-1813
2014 -> Zingen met je kind Aan: de ouders van de kinderen van groep 1 / 2 / 3
2014 -> Verzamelde korte verhalen van Nederlandse en Belgische auteurs
2014 -> Laat het voor mijn part een smeerlap zijn, maar ik wil weten hoe het is
2014 -> Agenda voor het overleg van het Platform Mooi Zuidplas Datum: woensdag 10 september 2014 20. 00 uur Plaats: Oudheidkamer Nieuwerkerk a/d ijssel, ’s Gravenweg 6
2014 -> Agenda voor het overleg van het Platform Mooi Zuidplas Datum: woensdag 10 september 2014 20. 00 uur Plaats: Oudheidkamer Nieuwerkerk a/d ijssel, ’s Gravenweg 6
2014 -> Arts in opleiding tot arts voor Verstandelijk Gehandicapten (avg)
2014 -> Nieuw bulletin met nieuwtjes en berichtjes. Eindstand Nevobo midweek recreatieve competitie mei 2016
2014 -> Naam: Olivier Rijnsaard


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina