3. Samenvatting Besluit Inleiding en motivatie



Dovnload 52.58 Kb.
Datum24.08.2016
Grootte52.58 Kb.
Eindwerk geschiedenis
Het hoofddoekendebat



Eindwerk geschiedenis
Het hoofddoekendebat

Inhoudstabel:



1. Inleiding en motivatie…………………….…..3-4
2. Voorgeschiedenis……………………………..5-8
3. Samenvatting………………………………...9-13
4. Besluit……………………………………….14-15
1. Inleiding en motivatie
Het hoofddoekendebat vormt het thema, met het oog op België. Het vuur in het debat over het hoofddoekenprobleem is hier recentelijk echt aangewakkerd. Meer specifiek het boerkaverbod dat een aanloop kan vormen naar een algemeen hoofddoekenverbod. Om de nieuwtjes in de actualiteit goed te kunnen volgen en begrijpen, is achtergrondkennis nodig. Omdat ik de kwestie moeilijk te volgen en weinig overzichtelijk vind, lijkt het me een uitdaging helderheid te scheppen in de talloze artikelen.
We bespreken het ontstaan in de voorgeschiedenis met een benadering van de conflicten in hun ruimere context. Ook komen de eerste uitingen van conflicten in België hier aan bod. Dan volgen de ontwikkelingen van dit maatschappelijke probleem via de belangrijkste gebeurtenissen van dit schooljaar. Om af te sluiten reiken we een overzicht aan en eventuele oplossingen.
Een verklaring van woorden die gebruikt zullen worden:1

De gewone hoofddoek: in de islam wordt dit hidjab genoemd, wat oorspronkelijk middel tot scheiding betekent. Nu draagt het de betekenis van sluier of beschermende hoofddoek. Het kledingstuk laat het gezicht nog volledig vrij. Dit dragen de meeste moslima’s buitenshuis als religieus symbool en om de schoonheid te bedekken. Een variant hiervan is de chador die wijd over het bovenlichaam valt. Er wordt ook gezegd dat allochtone moslima’s de hoofddoek dragen als teken van herkenning met andere moslima’s.
Niqab/nikab: een donkere sluier die het gezicht bedekt en enkel de ogen vrijlaat.
Burka/Boerka: kledingstuk dat het gehele lichaam bedekt en vooral door streng Islamitische vrouwen wordt gedragen, een minderheid dus. De ogen zijn bedekt met een gaasje waar de drager nog duidelijk doorheen kan kijken. Deze veroorzaakt vooral controverse.
Koran: Een van de Islamitische Heilige Boeken op basis van de uitspraken van de profeet Mohammed. Moslims beschouwen dit als ‘het woord van God’. De koran bevat geen voorschriften over het dragen van de hoofddoek. Enkel suggereert het de bedekking van de aantrekkelijkheid van de vrouw. Tot waar die ‘aantrekkelijkheid’ strekt, is hier de vraag.
Sharia: de Islamitische wet of ‘de wet van God’ die een handleiding dient te zijn voor het menselijk handelen in de maatschappij, gebaseerd op de Koran, de Soenna en andere bronnen. Hier bestaan meerdere uiteenlopende interpretaties van, waardoor men niet kan spreken van ‘de’ Sharia. Het bepaalt de verhouding tussen man en vrouw, stelt kledingsvoorschriften, belastingen, erfrecht, spijswetten, strafrecht,… vast.
Enkele regels die fel omstreden zijn in verband met gelijkheid en non-discriminatie op basis van geslacht 2:


  • De man is de ‘opzichter’ of ‘hoeder’ van de vrouw.



  • De moslimman mag met een niet-moslimse vrouw trouwen; de moslimvrouw mag echter niet met een niet-moslimse man trouwen.



  • Alleen de man mag meer (maximaal vier) echtgenotes hebben.



  • De vrouw dient haar echtgenoot te gehoorzamen.



  • De man kan zonder opgaaf van redenen van zijn vrouw scheiden (verstoting); de vrouw heeft echter beperkte scheidingsmogelijkheden, waardoor zij afhankelijk is van haar echtgenoot.



  • De vrouw erft de helft van wat haar mannelijke mede-erfgenaam erft.



  • Een getuigenis van een vrouw is maar half zoveel waard als dit van een man.



  • Bij blijvende ongehoorzaamheid moet de man zijn vrouw slaan.

Deze regels staan in strijd met de Westerse Europese wetgeving. Bijvoorbeeld met de ‘Universele verklaring van de rechten van de mens’ (1948) of de Belgische wetgeving.



2. Voorgeschiedenis


Etienne Vermeersch geeft een mooie opsomming van gebeurtenissen in het verleden die tot het conflict hebben geleid. Hierbij een korte samenvatting.
Rond de helft van de vorige eeuw werd er sterke uiting gegeven aan het geloof via allerhande religieuze symbolen. In deze tijd droegen in Europa veel vrouwen een hoofddoek. Het werd in het dagelijkse leven als normaal beschouwd en niet gezien als teken van onderdrukking. Doorheen de tijd heeft secularisatie die gepaard gaat met ontkerkelijking een grote rol gespeeld. Zo werd het minder belangrijk met symbolen uiting te geven aan zijn geloof. Deze ontwikkelingen gelden ook voor België.
Ontstaan van het conflict

De eerste generatie Islamitische immigranten integreerden door de secularisatie en door de vrijere geloofsbeleving vrij goed. Maar door de opkomst van sterke buitenlandse emancipatiestromingen eind jaren ’70 werd er veel gemanifesteerd door progressieve Islamitische vrouwen tegen de onderdrukking van de vrouw. Als reactie hierop is een fundamentalistische tegenbeweging het dragen van de hoofddoek of hijab gaan verplichten. Dit rechtvaardigen zij via afgeleide teksten en interpretaties van de koran, zoals de Sharia. De voorschriften van dit religieuze wetboek wil het gehele maatschappelijke leven regelen.


Samengevat drongen deze fundamentalisten het dragen van godsdienstige symbolen op aan een maatschappij die van soortgelijke verplichtingen net afscheid had genomen. Hierdoor bracht de oorspronkelijke bevolking het kledingstuk steeds meer in associatie met iets dat tegen bepaalde vrijheden en zelfs de mensenrechten ingaat. Dit vormt de bron van spanningen tussen de Islam en de Europese maatschappij. 3
Terzijde: Toch dragen nonnen van het geringe aantal klooster de hoofddoek nog steeds. Hier kan dit zeker beschouwd worden als een religieus symbool.

Eerste uitingen van het conflict in België

In 1981 wordt een antiracismewet ingevoerd. In 1989 voerden enkele Brusselse gemeentescholen een hoofddoekenverbod in aan moslimmeisjes. Het ICC (Islamitische Cultureel Centrum; afhankelijk van Saoudi-Arabië) stelde dat moslims dan beter uit België vertrekken. Dit werd voor het Vlaams belang als een overwinning gezien. Alleen kan men ICC niet representatief stellen voor de moslimgemeenschap. In de moslimgemeenschap heerst namelijk een toestand van verdeeldheid en een gebrek aan samenwerking. De Rechtbank van Eerste Aanleg annuleert datzelfde jaar nog het verbod. Ze steunt op de onderwijswet van 1959 die pleit voor godsdienstvrijheid. 4 Conflicten worden veroorzaakt doordat heel wat leraressen weigeren hun hoofddoek uit te doen. Hierop werden ze ontslagen. In beroep beslist de Raad van State meermaals dat een ontslag op deze basis niet gerechtvaardigd is. In 1999 wordt een wet ingevoerd betreffende de gelijkheid tussen man en vrouw.


In 2003 wordt een antidiscriminatiewet ingevoerd.

In september 2003 wordt een wetsvoorstel van het Vlaams Belang voor het boerkaverbod afgewezen door tegenstand van Open Vld. Deze vindt dat de regeling in de wet op het politieambt volstaat om identiteiten te controleren. Boeh! wordt in januari 2007 opgericht omdat het nieuwe stadsbestuur in Antwerpen een hoofddoekverbod wilde invoeren voor stadspersoneel met publieke functies. Op 29 mei 2007 start Boeh! de campagne ‘Hoofddoek? De vrouw beslist!’ om Antwerpenaren te sensibiliseren. Ze krijgen de steun van heel wat bekende Vlamingen.




In juni 2009 neemt de eerste gehoofddoekte eedaflegging in de Belgische geschiedenis plaats, namelijk door Brussels parlementslid Mahinur Özdemir van CDH. Dit lokt kritiek uit van MR waardoor de partij het debat over het verbod van religieuze symbolen wilt aansnijden. 5


In diezelfde maand kondigt de schooldirectie in het GO! (Raad van het Gemeenschapsonderwijs) van Antwerpen en Laken een hoofddoekenverbod aan, omdat steeds meer meisjes onder invloed van groepsdruk verbergende kledij droegen. Nordine Taouil (foto), voorzitter van de (verdeelde) Moslimraad, wilt dat alle ouders van moslims mee protesteren tegen deze ‘georganiseerde discriminatie’ door hun kinderen niet naar school te laten gaan. Dit botst volgens NV-A met het recht op onderwijs. Ongeveer 500 mensen waaronder leerlingen komen protesteren tegen dit verbod op een infomoment van directrice Karin Heremans (foto).

Later geeft Nordine Taouil te kennen dat zijn stoere taal enkel een noodkreet vormde. Groen! vindt dat de kwestie eerder over de machocultuur en de groepsdruk bij allochtone jongeren gaat. Een verbod zou dus enkel de ‘slachtoffers’ raken en niet de religieuze overwegingen die het probleem veroorzaken.6 Er waren eerder schoolreglementen aangepast zonder zulke media-aandacht, al dan niet met de bedoeling om islamleerlingen te mijden. Op deze manier werden meisjes met hoofddoek net geconcentreerd naar de athenea.


Filip Dewinter van Vlaams Belang stelt voor dat onherkenbare personen moeten worden aangegeven bij de politie en vindt dat deze nog te laks optreed bij zogenaamde overtredingen. Marie-Rose Morel vindt daarentegen dat een kliklijn niet werkt. 7 Ook LDD laat zijn mening vallen: "De boerka is een gevangenis van textiel, de lijkwade van de islam", zo zegt Jean-Marie Dedecker begin juli. 8 NV-A steun de beslissing van de schooldirectie van Antwerpen en Laken, maar de partij is niet tegen het algemene recht op het dragen van een hoofddoek.
Naar aanleiding van een boerka-nota van de Federale Politie die vastlegt dat enkel vrouwelijke agenten boerkadragers mogen identificeren, stelt Dirk Claes van CD&V in augustus maartregelen voor. Deze nota kan problemen veroorzaken door het grote tekort aan vrouwelijke agenten. Hij wil ook een wetsvoorstel dat ervoor zorgt dat overtreders een geldboete krijgen en verplicht worden tot het volgen van een integratiecursus. 9

De VRIND (Vlaamse Regionale Indicatoren) voert jaarlijks onderzoek uit naar onze maatschappij in opdracht van de Vlaamse regering. Op 22 juli werd gepubliceerd dat 5,8 procent van de bevolking uit vreemdelingen bestaat. Een kwart van de Vlamingen is zeer wantrouwig tegenover hen. Vooral vrouwen, oudere mensen en laaggeschoolden stellen zich minder tolerant op. De tolerantie voor het dragen van een hoofddoek is sinds 2004 gedaald van 25 naar 20 procent. Zelfs een derde van de bevolking staat uitgesproken negatief tegenover moslims.10





3. Samenvatting
Schooljaar 2009 - 2010
September
In de Athenea van Antwerpen en Hoboken begint het schooljaar met een klein aantal minder inschrijvingen; er zijn wel heel wat onwettige afwezigen omwille van het verbod. De eerste schooldagen verzamelen betogers aan de schoolpoorten. Toch zijn er moslima’s bereid hun hoofddoek binnen de schoolmuren uit te doen.11 Het GO! beslist dat levensbeschouwelijke symbolen niet toegelaten zijn in gemeenschapsscholen en wilt het verbod uiteindelijk officieel laten ingaan in het schooljaar 2011. De scholen die een verbod ingesteld hadden voor de beslissing van het GO! zullen hun verbod wel eerder laten ingaan.

De Raad van State vindt aanvankelijk dat de scholen en de scholengroep hun bevoegdheden hebben overschreden en het verbod dus onwettig is. Maar na een weekje wijst ze een schorsing van het verbod af, vanwege ‘te laat ingediend’.12 Minister van Onderwijs Pascal Smet van sp.a zegt geen beslissing hierover te mogen nemen en dat de keuze bij de scholen zelf ligt.13

Oktober
Als reactie op de gehoofddoekte eedaflegging, eist de MR een hoofddoekenverbod voor ambtenaren voor de Franstalige gemeenschap.14 Politoloog Sami Zemni publiceert zijn boek ‘Het Islamdebat’ en beweert dat het debat over onze welvaarstaat gaat, niet over de Islam zelf.15

November – december
Een verkoopster wordt ontslagen nadat ze weigerde haar hoofddoek af te nemen. Ze gaat in beroep. De rechtbank beslist dat een werkgever een hoofddoek mag verbieden als het gaat om hygiënische, commerciële of veiligheidsredenen.
Eind december vermeldt HBvL een conflict in Heusden-Zolder. Een verbod dat religieuze symbolen verbiedt voor personeel werkende aan een balie of loket is uitgevaardigd door de gemeenteraad als compromis tussen een totaalverbod en geen verbod . Vier moskeeverenigingen zeggen dat het verbod niet wettelijk is en dat er op deze manier geen harmonieuze samenleving kan zijn. “Men zou zich beter concentreren op werkloosheid, criminaliteit en goktenten”, zo zeggen ze.16
Januari – februari
Eind januari dient CD&V – senator Dirk Claes een wetsvoorstel in betreffende het verbod van de boerka en de nikab in publieke ruimten. Dit gesprek probeerde hij in juni al in beweging te krijgen. Beweegredenen zijn het ontstaan van een onveiligheidsgevoel door onherkenbaarheid en identificatieproblemen bij politie-en veiligheidsdiensten en bij officiële gelegenheden. Er zijn al maatregelen voor onherkenbare personen in Antwerpen, Gent, Maaseik en Sint-Truiden, al is er nood aan een éénduidige regeling. Volgens de CD&V kan het boerkaverbod hierin dus een oplossing bieden.17
Begin februari wordt gesluierde Fatima Zibouh, voorgedragen door Ecolo, benoemd tot lid in het bestuur van het Centrum van Gelijke Kansen en Racismebestrijding. Alain Destexhe van MR reageert dat deze aanstelling in strijd is met de neutraliteitseisen in openbare diensten.18
De tegenstellingen van N-VA en Vlaams Belang maken zich op 11 februari weer duidelijk. Filip Dewinter heeft kritiek op een vrouw met hoofddoek in de publiekstribune van het Vlaamse Parlement. Voorzitter Jan Peumans verdedigt de vrouw.19
Le Soir publiceert dat 13% van de Vlaamse bevolking zich ergert aan bepaalde symbolen. Daartegenover ergert 71% zich helemaal niet. De meerderheid vertoont dus tolerant gedrag.20
Maart
In september liet de Raad van State weten dat een hoofddoekenverbod niet mocht uitgevaardigd worden door een school of scholennet, maar dat deze zaak moest worden voorgelegd aan de overheid. Daarom wil de RvS in maart een schorsing van het verbod om deze zaak te kunnen brengen voor het Grondwettelijk Hof. Het verbod wil namelijk een beperking van godsdienstvrijheid. Dit moet in de wet aangepast worden. Schoolreglementen aangepast voor de ondernemingen van het GO! blijven wel gelden.21 De hoop van BOEH! (Baas Over Eigen Hoofd) wordt gevoed door deze voorlopige schorsing, ze had namelijk een klacht ingediend. Ze vindt dat een verbod in strijd is met de mensenrechten.


De mening van Etienne Vermeersch, die als moraalfilosoof de zaak grondig bestudeerde, wordt uitgebreid gepubliceerd in verscheidene kranten. Hij pleit voor een algemeen hoofddoekenverbod in openbare scholen en benadrukt dat de kwestie zeker geen anti-islamreactie is. Ook ziet hij met lede ogen aan dat de besluiteloosheid van de overheid er voor zorgt dat de haatcampagne verschoven wordt naar scholen en deze in conflict komen met bepaalde rechten. Hij gaf zijn document aan de volksvertegenwoordigers.22

Moraalfilosoof Patrick Loobuyck reageert dat een verbod een onnodige en unfaire vrijheidsbeperking vormt, die niet zal bijdragen aan een gevoel van gelijkwaardigheid. Hij vindt dat zo’n verbod afhangt van de context van de school en dat er vooral discussie nodig is.

De gemeenteraad van Charleroi stelt een verbod van uiterlijke religieuze of filosofische symbolen in voor leerkrachten van het gemeenschappsonderwijs. Al zegt een decreet van 1994 van de Franse Gemeenschap dat het dragen van religieuze of filosofische symbolen niet verboden mag worden. Een lerares mocht vanaf oktober niet werken na het weigeren van het afnemen van haar hoofddoek. Begin april verwerpt de Rvs een klacht van de lerares. Hierop wilt ze een nieuwe klacht indienen. Begin juni wordt ze ontslagen, maar ze kan nog in beroep gaan.23
In Brussel komen 300 manifestanten samen om te betogen tegen het hoofddoekenverbod. Boeh! en de Mouvement pour les droits Fondamentaux vindt dat het verbod een uiting van racisme is door een toename van islamofobie. 24
April
De Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken heeft het wetsvoorstel, geïnitieerd door MR en het Vlaams Belang, inzake het verbod tegen identiteitsverhullende kledij goedgekeurd. Argumenten zijn weer de veiligheid en de openbare orde, ook de onderdrukking van de vrouw speelt mee. Bij overtreding volgt een geldboete en een eventuele gevangenisstraf van 1 tot 7 dagen. Als de Kamer van Volksvertegenwoordigers dit wetsvoorstel ook goedkeurt, zal België het eerste land in Europa zijn met een boerkaverbod.

Tegenstanders zijn Ecolo die het verbod tegenstrijdig vinden met de fundamentele vrijheden. Daarentegen zegt Etienne Vermeersch dat bepaalde vrijheden ondergeschikt zijn aan de openbare orde en dat de Sharia zelf geen rekening houdt met bepaalde vrijheden die ons land heeft ingesteld. Hij bekritiseert ook de onduidelijkheid over het al dan niet verbieden van de niqab. Ecolo zegt ook dat de slachtoffers hier niet door geholpen worden. Daarbij wordt het belang van dit boerkaverbod betwijfeld omdat er maar een erg kleine verspreiding van boerka’s is in ons land. (270 boerkadragers tegenover 400.000 moslima’s) Het kan dus enkel een eerste stap zijn naar een algemeen hoofddoekenverbod.

Zowel NV-A als Open VLD vindt het boerkaverbod een goed initiatief. Groen! twijfelde eerst maar keurde het voorstel toch mee goed. De sp.a was niet zo happig op het voorstel. 25 Eind april keurt de Plenaire Kamer het wetsvoorstel goed. Toch wil de Senaat de tekst naar zich toetrekken om juridisch-technische redenen en aanpassen aan de Europese bepalingen. Hierdoor wordt het boerkaverbod uitgesteld. 26
Mei
De Raad van Europa is tegen het boerkaverbod en vindt het in strijd met de rechten en vrijheden. Ze vindt dat men beter de moslima’s zou sensibiliseren over hun rechten in plaats van een volledig verbod te laten ingaan. Volgens de Raad van Europa zijn wettelijke beperkingen, op basis van veiligheidsoverwegingen en neutraliteit van openbare functies, wel mogelijk.27
De Muslim Rise (moslims over heel Europa) en Sharia4Belgium wil een betoging in Brussel organiseren maar de stad verbiedt dit omdat dit samenvalt met het ‘Zinneke Parade’. De betoging wordt ook niet toegelaten in Antwerpen, Gent of Sint-Jans-Molenbeek. Toch willen de organisatoren blijven doorzetten en zijn ze blij met de media-aandacht. 28 De radicale moslims verzamelen zich uiteindelijk in een buurthuis in Borgerhout om een persconferentie te geven.

4. Besluit


De voortrekkers van de rechtse partijen beschouwen de allochtonen als een bedreiging. Ze proberen een discussie aan te wakkeren door het hoofddoekenprobleem in de kijker te zetten. Meer en meer conflicten, zoals rond het onderwijs of openbare functies, komen onder de media-aandacht. De Raad van State oordeelt over deze conflicten en verandert vaak van standpunt waardoor er nog meer onduidelijkheid gezaaid wordt. Haatcampagnes worden op deze manier gericht naar kleinere organisaties. De overheid wacht te lang om echt actie te ondernemen.
De verschillende partijen worden uiteindelijk verplicht standpunten in te nemen, liefst de standpunten met de meeste stemmen natuurlijk. Zo wordt de discussie die rechts oorspronkelijk wilde, toch op gang gezet. Een boerkaverbod wordt goedgekeurd al wil de Raad van Europa het wetsvoorstel nog bekijken.

Eigen mening.
Volgens mij is een boerkaverbod niet verkeerd. De moslima’s die zich volledig willen bedekken, in naam van hun geloof, doen dit omdat hen dit zo geleerd is volgens de Sharia en hun opvoeding. Hier ligt dan ook de kern van het probleem. De Koran spreekt namelijk niet letterlijk over een hoofddoekenverplichting. De machthebbende moslims hebben bepaalde teksten naar hun wens geïnterpreteerd, waardoor deze geloofsregels werden ingevoerd.
Via het sensibiliseren van de moslimgemeenschap is verandering mogelijk en kunnen ook zij zich aanpassen aan de secularisering van Europa. Op deze manier worden strenge maatregelen als een boerkaverbod, of zelfs een hoofddoekenverbod overbodig. Enkel tijd en wederzijds begrip kunnen de grote verschillen tussen de gemeenschappen verkleinen. Er is dus geen instapklare oplossing voor dit probleem. Qua mening sluit ik mij vooral aan bij deze van Etienne Vermeersch. Hij bekijkt het probleem namelijk vanuit een veel bredere benadering dan de meesten doen.

Het Buitenland



Frankrijk kondigt in 2004 een verbod op hoofddoeken voor moslimschoolmeisjes aan. Hier woedt de discussie nog. De VS is tegen een hoofddoekenverbod. Turkije kent al sinds 1989 een wet die de hoofddoek verbiedt voor studenten in openbare gebouwen. In Nederland wil Geert Wilders een kopvoddentaks invoeren, wat veel tegenstand opwekt. Ook in Denemarken is er vraag naar een hoofddoekenverbod, maar de durf is er niet. In Tunesië en Singapore is er al een hoofddoekenverbod ingevoerd. Hierdoor zijn in Tunesië al veel vrouwen hard aangepakt door de politie, daarom is er sinds 2007 een comité om deze vrouwen te beschermen. In Duitsland is er begin juni een wetsvoorstel goedgekeurd die islamitische leraren verbiedt een hoofddoek te dragen. Groot-Brittannië, Griekenland, en Spanje tonen zich toleranter tegenover de hoofddoek. In Zwitserland en Italië is het debat aan de gang.

Weetjes:

  • Barbie verkoopt Boerka-barbies ter gelegenheid van haar 50ste verjaardag. De opbrengst moet kinderen in oorlogssituaties helpen. (Metro – 23/11/2009)



  • Een 16-jarig Soedanees meisje heeft 50 zweepslagen gekregen omdat ze een rok droeg die ‘onfatsoenlijk’ bevonden werd volgens de islamitische wet. (Metro – 30/11/2009)



  • De Franse nationaliteit werd geweigerd aan een man die zijn vrouwen verplicht een boerka te dragen. (De Morgen – 04/02/2010)



  • In Dubai heeft de Islamitische rechtbank een man toegestaan om te scheiden, nadat hij ontdekt had dat zijn gesluierde bruid een baard had en scheel keek.
    (Metro – 11/02/2010)



  • Volgens een Iraanse geestelijke veroorzaken losbandige vrouwen aardbevingen.
    (Het Nieuwsblad – 20/04/2010)



  • Een Franse moslim rechtvaardigt zijn huwelijk met meerdere vrouwen door te zeggen dat maîtresses nu eenmaal horen bij het leven in Frankrijk. (Metro – 27/04/2010)



  • De eerste boerkaboete, uitgeschreven in Italië, bedroeg 500 euro. Het boerkaverbod, gebaseerd op een antiterrorismewet, geldt sinds januari in Novarro.
    (Het Nieuwsblad – 06/05/2010)



  • Een Brusselse toerist krijgt in Egypte messteken vanwege het pas ingevoerde boerkaverbod. Hij zou een t-shirt hebben gedragen met ‘made in Belgium’.
    (Het Laatste Nieuws – 25/05/2010)




1 Naar: Wikipedia

2 naar de publicatie van ‘De klassieke sharia en vernieuwing’ van het WRR (wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid) van http://www.wrr.nl

3 Naar de studies van Etienne Vermeersch; filosoof aan de Gentse Universiteit: www.etiennevermeersch.be/

4 Naar: www.flw.ugent.be/cie/CIE/goethals1.htm

5 Belga: 22/06/2009 --- Zie bijlage

6 Belga: 23-25/06/2009 --- Zie bijlage

7 HLN: 01/07/2009

8 GVA: 04/07/2009

9 www.cdenvsenaat.be : Belga (HBvL): 01/08/2009 --- Zie bijlage

10 Belga: 22/07/2009

11 Belga: 03-08/09/2009

12 LS/Belga: 16/09/2009

13 Belga: 08/09/2009 --- Zie bijlage

14 Metro: 07/10/2009

15 Metro: 26/10/2009

16 HBvL: 23/12/2009

17 www.cdenvsenaat.be: 26/01/2010

18 Metro: 10/02/2010

19 HBvL: 11/02/2010

20 Metro: 22/02/2010

21 De Morgen: 05/03/2010 --- Zie bijlage

22 De Morgen: 12/03/2010 --- Zie bijlage

23 Belga: 13/03/2010

24 Metro: 29/03/2010

25 De Morgen en HBvL: 01/04/2010 --- Zie bijlage

26 HBvL, De Morgen, GVA: 30/04/2010 --- Zie bijlage

27 De Standaard: 13/05/2010

28 De Standaard, De Morgen, HBvL, De Zondag: 21-23/05/2010







De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina