4. 3 Historische context: Koude Oorlog 1945-1991 Leidende vraag: Waardoor raakte Europa verdeeld in twee ideologische blokken en waardoor groeide de spanning tussen deze blokken, 1945-1991 Kenmerkende aspecten



Dovnload 52.08 Kb.
Datum20.08.2016
Grootte52.08 Kb.
4.3 Historische context: Koude Oorlog 1945-1991
Leidende vraag: Waardoor raakte Europa verdeeld in twee ideologische blokken en waardoor groeide de spanning tussen deze blokken, 1945-1991
Kenmerkende aspecten

37

De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie

38

Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/ nationaalsocialisme

40

Het voeren van twee wereldoorlogen

43

Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij de oorlogvoering

45

De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit vloeiende dreiging van een atoomoorlog

47

De eenwording van Europa


(kern)begrippen:

atoomoorlog

blokvorming

Blokkade van Berlijn 1948



communicatiemiddelen

communisme (communistische partijdictatuur; economische staatscontrole)

Conferentie van Potsdam juli 1945



fascisme

ideologie

klassenloze maatschappij

massaorganisatie



massavernietigingswapens

nationaalsocialisme

propaganda

revolutie (Rusland 1917)

Stalin


totalitarisme (Sovjet-Unie=totalitaire staat)

Trumandoctrine 1947

vijandbeeld

volksdemocratie



wapenwedloop

wereldoorlog (VS en SU strijden tegen de asmogendheden vanaf 1941)

wereldrevolutie





Voorbeelden

Kenmerkende aspecten

Atoombom op Hiroshima (1945)

40,43,

45


Marshallplan (1947)

45, 47

Redevoering van senator McCarthy over de communisten in de Verenigde Staten (1950)

37, 45


bron 1:

http://www.archives.gov/education/lessons/mccarthy-telegram/


Leidende vraag: Waardoor raakte Azië betrokken bij de Koude Oorlog en groeide de spanning tussen beide blokken in Azië en Afrika, 1949-1975
Kenmerkende aspecten (ALLEEN VWO)

45

De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit vloeiende dreiging van een atoomoorlog

46

De dekolonisatie die een einde maakte aan de westerse hegemonie in de wereld

48

De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen


(kern)begrippen:

atoomoorlog

blokvorming

communistische invloedssfeer

containmentpolitiek

dekolonisatie (Azie en –later- Afrika)

dominotheorie

driehoeksdiplomatie



hegemonie

ideologie

imperialisme (westers -)

invloedssfeer

koloniale mogendheden (westerse-)

Korea oorlog (1950, VN-leger)

Mao Zedong

protestgeneratie (naoorlogse-)

publieke opinie (westerse- Vietnam)



sociaal-culturele verandering

Tonkin resolutie (1964)

Tweede Wereldoorlog

Vietcong


Volksrepubliek China (1949)

wapenwedloop



Voorbeelden

Kenmerkende aspecten

Akkoorden van Geneve gesloten na de slag bij Dien Bien Phu (1954)

45,46

Bezoek Nixon aan China (1972)

45

Burgeroorlog in Angola tussen MPLA en FNLA (1975)

45, 46


Opvallend [jr]: hier geen voorbeeld bij KA 48 historische context genoemd: Onder druk van de westerse publieke opinie, gevoed door de kritiek van de naoorlogse protestgeneratie, probeerden de VS een uitweg te zoeken.


Leidende vraag: Waardoor liep de Koude Oorlog op kritieke momenten niet uit op een directe militaire confrontatie tussen de beide grootmachten, 1955-1963?
Kenmerkende aspecten

37

De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie

38

Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/ nationaalsocialisme

45

De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit vloeiende dreiging van een atoomoorlog


(kern)begrippen:

atoomoorlog

blokvorming

Bondsrepubliek Duitsland

Bouw van de Berlijnse Muur (1961)

Chroesjtsjov (en Kennedy 1961)

communicatiemiddelen

communisme

Cuba Crisis (1962)

DDR


Dood van Stalin (1953)

(Eurazië)

fascisme

Hongaarse Opstand (1956) ebvmbo_0405_oef_8_[?] [het gaat hier alleen om het gebruik van bron 7, blz 152]

ideologie

Kennedy (en Chroesjtsjov 1961)

massaorganisatie

nationaalsocialisme

NAVO

propaganda



totalitarisme

vreedzame co-existentie

wapenwedloop

Warschaupact




Voorbeelden

Kenmerkende aspecten

Bestorming van Felix Meritis in Amsterdam (1956)

37, 45

‘Ich bin ein Berliner’-toespraak van president Kennedy in Berlijn (1963)

37, 45


Transcript van ‘Ich bin ein Berliner’-toespraak van president Kennedy in Berlijn (1963):

I am proud to come to this city as the guest of your distinguished Mayor, who has symbolized throughout the world the fighting spirit of West Berlin. And I am proud to visit the Federal Republic with your distinguished Chancellor who for so many years has committed Germany to democracy and freedom and progress, and to come here in the company of my fellow American, General Clay, who has been in this city during its great moments of crisis and will come again if ever needed.

Two thousand years ago the proudest boast was "civis Romanus sum." Today, in the world of freedom, the proudest boast is "Ich bin ein Berliner."

I appreciate my interpreter translating my German!

There are many people in the world who really don't understand, or say they don't, what is the great issue between the free world and the Communist world. Let them come to Berlin. There are some who say that communism is the wave of the future. Let them come to Berlin. And there are some who say in Europe and elsewhere we can work with the Communists. Let them come to Berlin. And there are even a few who say that it is true that communism is an evil system, but it permits us to make economic progress. Lass' sie nach Berlin kommen. Let them come to Berlin.

Freedom has many difficulties and democracy is not perfect, but we have never had to put a wall up to keep our people in, to prevent them from leaving us. I want to say, on behalf of my countrymen, who live many miles away on the other side of the Atlantic, who are far distant from you, that they take the greatest pride that they have been able to share with you, even from a distance, the story of the last 18 years. I know of no town, no city, that has been besieged for 18 years that still lives with the vitality and the force, and the hope and the determination of the city of West Berlin. While the wall is the most obvious and vivid demonstration of the failures of the Communist system, for all the world to see, we take no satisfaction in it, for it is, as your Mayor has said, an offense not only against history but an offense against humanity, separating families, dividing husbands and wives and brothers and sisters, and dividing a people who wish to be joined together.

What is true of this city is true of Germany--real, lasting peace in Europe can never be assured as long as one German out of four is denied the elementary right of free men, and that is to make a free choice. In 18 years of peace and good faith, this generation of Germans has earned the right to be free, including the right to unite their families and their nation in lasting peace, with good will to all people. You live in a defended island of freedom, but your life is part of the main. So let me ask you as I close, to lift your eyes beyond the dangers of today, to the hopes of tomorrow, beyond the freedom merely of this city of Berlin, or your country of Germany, to the advance of freedom everywhere, beyond the wall to the day of peace with justice, beyond yourselves and ourselves to all mankind.

Freedom is indivisible, and when one man is enslaved, all are not free. When all are free, then we can look forward to that day when this city will be joined as one and this country and this great Continent of Europe in a peaceful and hopeful globe. When that day finally comes, as it will, the people of West Berlin can take sober satisfaction in the fact that they were in the front lines for almost two decades.

All free men, wherever they may live, are citizens of Berlin, and, therefore, as a free man, I take pride in the words "Ich bin ein Berliner."

President John F. Kennedy - June 26, 1963

bron 1: Het Polygoonwereldnieuws juni 1963 (film 3 minuten)

http://www.geschiedenis24.nl/speler.program.10077330.html
bron 2: krantenbericht uit Neues Deutschland. Neues Deutschland was de belangrijkste krant van de DDR en stond volledig ten dienste van de SED (partij en regering).(artikel is in het Duits)

http://www.dhm.de/ausstellungen/kennedy/berlinbesuch/ddr/pop_up/friedensdienst.htm



Leidende vraag: Waardoor namen de spanningen tussen Oost en West af, 1963-1991?
Kenmerkende aspecten

37

De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie

38

Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/ nationaalsocialisme

45

De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit vloeiende dreiging van een atoomoorlog

47

De eenwording van Europa

48

De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen


(kern)begrippen:

atoomoorlog / atoombewapening

blokvorming

Berlijnse muur, de val van de-, 1989

Brezjnev-doctrine

communicatiemiddelen

communisme

Cubacrisis [zie vorige leidende vraag]

Detente

fascisme


Glasnost

Gorbatsjov, Michael

ideologie

invloedssferen

kernbewapening

Koude Oorlog

massaorganisatie

nationaalsocialisme

nucleair conflict

Perestrojka

propaganda

sociaal-culturele verandering

[het Amerikaanse] SDI-project, begin jaren 80

totalitarisme

wapenwedloop

1991, einde communistisch bewind/ einde Koude Oorlog





Voorbeelden

Kenmerkende aspecten

Praagse Lente (1968)

38, 45, 48

Salt I ondertekend (1972)

45

Demonstratie tegen kernwapens in Amsterdam (1981)


37, 45, 48



Opvallend [jr]: hier geen voorbeeld bij KA 47, in historische context genoemd: Europese samenwerking was mede mogelijk gemaakt door einde van de Koude Oorlog


UU nascholing 2013 j.roesink






De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina