900 dagen mythe en werkelijkheid van het beleg van Leningrad een film van Jessica Gorter logline



Dovnload 12.53 Kb.
Datum25.07.2016
Grootte12.53 Kb.
900 DAGEN

mythe en werkelijkheid van het beleg van Leningrad



een film van Jessica Gorter

LOGLINE

900 DAGEN is een documentaire over het beleg van Leningrad tijdens de Tweede Wereldoorlog. De film vangt de worsteling van enkele overlevenden met de heldenmythe die er door de autoriteiten van gemaakt is, en die in schril contrast staat met de gruwelijke werkelijkheid waarover zij al die jaren niet mochten spreken.
KORTE SYNOPSIS

Is het beter de gruwelijke waarheid te erkennen of de troost van een mythe te omarmen? Negenhonderd dagen lang werd Leningrad tijdens de Tweede Wereldoorlog belegerd door Duitse troepen. De drie miljoen inwoners van de stad zaten als ratten in de val. In de bittere winterkou aten mensen lijm, schoenzolen, katten en soms zelfs hun medemensen. Na 900 dagen waren bijna een miljoen mensen gestorven. Dit alles vond plaats in een land waar propaganda belangrijker was dan de waarheid. De overlevenden mochten decennialang niet spreken over wat hen was overkomen, om de heroïsche mythe van het ‘land van overwinnaars’ niet te ondermijnen. En met Poetin aan de macht, wordt deze mythe weer nieuw leven ingeblazen. Wat begint als een film over persoonlijke getuigenissen van het beleg van Leningrad, verandert geleidelijk in een epos over hoe censuur, propaganda en angst greep krijgen op de herinneringen van de hoofdpersonen. Een worsteling die tot op de dag van vandaag voortduurt.



LANGE SYNOPSIS

Deze film vertelt het verhaal over één van de meest onvoorstelbare en, verbazingwekkend genoeg, relatief onbekende gebeurtenis uit de Tweede Wereldoorlog: het beleg van Leningrad door de Duitsers. De drie miljoen inwoners van de stad zitten in 1941 als ratten in de val, zonder eten en drinkwater. In de bittere kou eten mensen lijm, schoenzolen, katten, honden en soms zelfs hun medemensen. Als de stad na bijna drie jaar weer opengaat, is bijna een miljoen mensen gestorven. De overlevenden zijn voor het leven getekend.


De blokkade vond plaats in een land waar propaganda belangrijker was dan de waarheid en waar geschiedvervalsing de norm was. Direct na de oorlog werd elke vorm van aandacht voor het beleg verboden en vanaf 1960 roept de communistische propagandamachine het beleg van Leningrad uit tot symbool van nationale heldenmoed. Op deze manier worden vragen over Stalin’s oorlogsbeleid vermeden, dat door militaire blunders vele extra mensenlevens heeft gekost. In de film wordt recent openbaar gemaakt archiefmateriaal van de geheime dienst gebruikt, waar ijskoude statistieken de omvang van het kannibalisme in de stad en de woede jegens de eigen autoriteiten onder de bevolking tonen. Des te wranger is het dat er in het hedendaagse Rusland opnieuw groots wordt ingezet op de heroïsche versie van deze tragische geschiedenis.
In 900 DAGEN spreken enkelen overlevenden zich voor het eerst openlijk uit over wat zij daadwerkelijk hebben meegemaakt én over de naoorlogse censuur. Het spreken gaat nog steeds niet makkelijk. De jarenlang gekoesterde mythe van hun heldendom neemt het soms over van hun werkelijke herinneringen, die veel pijnlijker en zwarter zijn. Hun leven lang werd hen voorgehouden dat ze helden waren die het land naar de overwinning hebben geleid, maar steeds vaker sijpelt het ondraaglijke besef door dat echte erkenning voor hun pijn en trauma’s na een halve eeuw uitblijft.
DIRECTOR’S STATEMENT
Rusland heeft mij altijd weten te grijpen door haar ongerijmdheden, contrasten, onvoorspelbare emoties en woelige geschiedenis. Toen ik een aantal jaren geleden bezig was met de film Piter, een portret van Sint Petersburg en zeven van haar inwoners in een tijd van historische transitie, ontmoette ik de 90-jarige Jelena Jakovlevna, die het beleg van Leningrad tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft overleefd. Zij vertrouwde mij een herinnering toe uit die tijd, die zich in mijn geheugen vastzette: ze was een deur binnengegaan, waar ze een hele familie om de tafel zag zitten, stil als wassen beelden. Toen begreep ze het: ze waren letterlijk verhongerd en doodgevroren. Ondanks haar 90 jaar had ze dit nog niet eerder aan iemand toevertrouwd. Wel liep ze ieder jaar trots mee in de parades, waarin ze samen met andere overlevenden werd toegejuicht als held en overwinnaar van de strijd tegen Nazi Duitsland. Alsof ze persoonlijk de Duitsers had verslagen in plaats van net niet van de honger was omgekomen in een bezette stad. Het contrast tussen de openbare heldenrol die haar werd toegemeten en haar persoonlijke geschiedenis vond ik uitermate pijnlijk en onbegrijpelijk.
De Russische erfenis van de Tweede Wereldoorlog is in al deze jaren amper verwerkt, zeker in vergelijking met West Europa. Het officiële standpunt blijft onwrikbaar: Stalin was de overwinnaar, de offers die zijn gebracht waren noodzakelijk. Aan de hand van het verhaal van het beleg wil ik laten zien hoezeer deze versie van de geschiedenis het de mensen bijna onmogelijk heeft gemaakt hun herinneringen, die niet stroken met het officiële beeld, te delen, te verwerken en een plek te geven. En ook in het hedendaagse Rusland van Poetin wordt de heroïsche mythe over deze oorlog ingezet om een heldhaftig beeld van het land te creëren en het gevoel van patriottistische saamhorigheid te versterken.
900 Dagen komt voort uit mijn verbijstering dat de pijn en trauma’s van de overlevenden nog steeds niet erkend worden, al is er meer dan een halve eeuw verstreken. Ik ben gefascineerd hoe de mythevorming zelfs de herinneringen van sommige hoofdpersonen uit mijn film heeft aangetast. Maar ik ben nog meer onder de indruk hoe andere overlevenden, ondanks decennialange druk van de propaganda, toch een onwrikbare standvastigheid voor hun eigen versie van de waarheid hebben weten te behouden.
Met 900 Dagen raak ik een universeel thema: hoe houden persoonlijke herinneringen stand ten opzichte van collectieve herdenkingen en de macht van propaganda.  De film werpt de ongemakkelijke vraag op of het beter is een gruwelijke waarheid te kennen of de troost van een mythe te omarmen. De film geeft geen eenduidige antwoorden maar probeert via persoonlijke verhalen deze complexe vraagstukken aan te raken.
Jessica Gorter, oktober 2011



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina