Afscheid nemen van mens-erger-je-niet en de Bonte Dinsdagavondtrein



Dovnload 0.66 Mb.
Pagina1/32
Datum21.08.2016
Grootte0.66 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32
Afscheid nemen van mens-erger-je-niet en de Bonte Dinsdagavondtrein

Receptieanalyse over de komst van televisie in het Nederlandse gezinsleven

Rachel Janiuk




Rachel Janiuk (313403)

Master thesis

September 2008

Media & Journalistiek (hoofdrichting: MCI)

Begeleidend docent: Allerd Peeters

Tweede lezer: Erik Hitters

Contactgegevens: rachel_ja@hotmail.com
We leven in een mechanische tijd, de duizelingwekkende ontwikkeling der techniek heeft revoluties teweeggebracht op politiek en economisch terrein, maar ook op het gebied van cultuur, moraal en ideologische recreatie. Meer dan ooit wordt ons leven beheerst door techniek, niet alleen in het arbeidsproces, doch ook in de recreatie. Wij hebben thans massa-arbeid, maar ook massa-recreatie”
J.M.L.Th. Cals bij de eerste experimentele televisie-uitzending in Nederland op 2 oktober 1951.

Inhoudsopgave

Woord vooraf 5

1. Inleiding 7

1.1 Belang 8

1.2 Directe Aanleiding 10

2. Theorie en eerder onderzoek 12

2.1 Theoretische benadering 12

2.2 Theoretisch kader 14

2.3 Nederland in de jaren vijftig 15

2.4 Nederland begin jaren zestig 16

2.5 Angstige toekomstvisioenen 17

2.6 De aanloop naar de introductie van tv in Nederland 18

2.6.1 Mengeling van angsten en fascinatie 18

2.6.2 Pioniersrol Philips 19

2.6.3 Televisie gemodelleerd naar radiobestel 20



2.7 Op dat moment in de rest van de wereld? 22

2.7.1 Familie-idealen in de Verenigde Staten 23

2.7.2 Staatsbemoeienis versus exploitatie 24

2.7.3 Groot-Brittannië en de idealen van John Reith 25

2.7.4 Fernsehen als sociaal medium 27

2.8 Langzame ontwikkeling televisie in Nederland 27

2.9 Televisieaanbod 31

2.9.1 Het prille begin van televisie: 1951-1955 32

2.9.2 Televisie wordt volwassen: 1956-1957 35

2.9.3 1959 36

2.9.4 1960 38

2.9.5 1961 39

2.9.6 De laatste stappen naar volwassenheid 41

2.10 Interieur 42

3. Probleemstelling en begripsverklaring 43

3.1 Gezinsleven 44

3.2 Televisie 45

3.3 Introductieperiode televisie 45

4. Methodologie 46

4.1 Subjecten van het onderzoek 46

4.2 Kwalitatieve interviews 48

4.3 Media-archeologie 50

4.4 Discoursanalyse 51

4.5 De daadwerkelijk analyse 52

4.6 Belang discoursanalyse 53

5. Resultaten 54

5.1 Leeswijzer 55

5.2 Hoofdthema's 56

5.3 Televisie als sociaal bindmiddel 57

5.3.1 Kijken bij de buren 57

5.3.2 Zaterdagavondgevoel 59

5.3.3 Televisie als onderwerp van gesprek 60

5.3.4 Jaloezie 61

5.3.5 Reflectie 62



2. De mediumspecifieke eigenschappen van televisie 63

5.4.1 Betoverd door het beeld? 63

5.4.2 Venster op de wereld 64

5.4.3 De Thuisbioscoop 65

5.4.4 Reflectie 66

5.5. Televisie en de traditionele rolpatronen 67

5.5.1 Vader 67

5.5.2 Moeder 69

5.5.3 De kinderen 70

5.5.4 Reflectie 72

5.6 Televisie en het verlies van de ouderwetse ‘gezelligheid’ 72

5.6.1 Televisie kijken verdringt andere activiteiten 72

5.6.2 Televisie maakt de mens individueler 74

5.6.3 Reflectie 75



6. Conclusie 76

6.1 Terugkoppeling theoretische benadering 79

8. Mogelijk vervolgonderzoek 80

9. Literatuur 81

10. Bijlagen 87

Bijlage 1: interview met M + V 87

Bijlage 2: interview met W 94

Bijlage 3: interview met N 99

Bijlage 4: interview met K 105

Bijlage 5: interview met B + H 109

Bijlage 6: interview met O 115

Bijlage 7: interview met G 122

Bijlage 8: interview met D 126

Bijlage 9: interview met Z 135

Bijlage 10: interview met A 142

Bijlage 11: interview met S 148

Bijlage 12: interview met L 157

Bijlage 13: interview met J 164


Woord vooraf

De totstandkoming van de verslaglegging van mijn onderzoek, oftewel deze gedrukte thesis, was een redelijk moeilijk proces. U moet als lezer dan ook weten dat aan dit eindproduct maanden van hard werken vooraf zijn gegaan.

Om te beginnen had ik in de oriënterende fase geen flauw idee welk onderwerp ik tot bestudering zou nemen. Wat ik wel wist was dat ik niet een half jaar lang alleen op mijn kamer opgesloten wilde zitten. Ik wilde een onderzoek doen waarbij ik veel met mensen in aanraking zou komen.

Tijdens deze oriënterende fase herinnerde ik mij de woorden van een door mij zeer gerespecteerde professor, William Uricchio. In een van de colleges die ik bij hem in 2005 aan de Universiteit van Utrecht volgde stelde hij dat er spoedig onderzoek gedaan moest worden naar de attitudes van mensen die de introductie van televisie hadden meegemaakt, omdat deze groep mensen - gezien hun ouderdom - niet heel lang meer ondervraagd kon worden. Hij riep ons als jonge academici op deze taak op ons te nemen.

Zo gezegd, zo gedaan. Mijn voorstel voor een culturele geschiedschrijving kreeg de goedkeuring van mijn scriptiebegeleider, Allerd Peeters en ik kon aan de slag met de uitvoering. Dat bleek echter moeilijker dan aanvankelijk door mij gedacht. Na menig universiteitsbibliotheek doorgespit te hebben, bleek het op papier zetten van al die theorie en vooral het omzetten van al mijn gedachten in heldere taal een helse klus.

Deze klus kon ik dan ook niet geklaard hebben zonder de steun van een aantal mensen. Ik wil daarom van de gelegenheid gebruikmaken om allereerst Allerd Peeters te bedanken voor het meedenken en –lezen. Zonder zijn kritische en leidende opmerkingen, met name op het gebied van literatuur en methodologie, was deze scriptie niet geworden tot wat hij is. Daarnaast gaat mijn dank uit naar Jeroen Stulen, Jelle van de Bij, Simone Laan en Matthijs van der Ven voor het corrigeren van verschillende edities van mijn scriptie. Verder wil ik alle oudereninstanties bedanken voor het ter beschikking stellen van hun faciliteiten. Ook John Beringen verdient een speciaal dankwoord voor het toezenden van een deel van zijn gedigitaliseerde collectie omroepgidsen. Tot slot mag ik ook mijn familie en vrienden niet vergeten voor het voorzien in de nodige afleiding. Maar het meest dankbaar ben ik de vijftien ouderen die tijd hebben vrijgemaakt om mij te informeren over hun ervaringen bij de introductie van televisie in Nederland.

Na deze dankwoorden wil ik nu graag het woord weer tot de lezer richten. Naast gezwoegd op deze scriptie heb ik ook plezier beleefd aan het schrijven ervan en in het bijzonder het afnemen van de interviews. Hoewel menig oudere mij van te voren waarschuwde zich nog weinig van die jaren te kunnen herinneren, kwam naarmate het interview vorderde vaak steeds meer naar boven. Ik hoop dat u dit plezier tijdens het lezen van deze scriptie en in het bijzonder tijdens het lezen van de resultaten, ook zult beleven.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina