Algemene beschrijving wandeling Noorderhoogebrug – Harssensbosch – Wolddijk – Noorderhoogebrug



Dovnload 30.27 Kb.
Datum18.08.2016
Grootte30.27 Kb.

Algemene beschrijving wandeling Noorderhoogebrug – Harssensbosch – Wolddijk – Noorderhoogebrug.




Afstand plm. 11 km; duur 2,5/3 - 4 uur (afhankelijk van aantal en duur van de stops)

Hoofdroute:

Omschrijving

Afstand

Cum. afstand

Start Buitenplaats Reitdiep naar molen Wilhelmina / Noorderhoogebrug


2,0

2,0

Langs Van Starkenborghkanaal, fietspad langs de spoorbrug naar Oude Adorperweg (eventueel bezoek bij theehuis langs Van Starkenborghkanaal of bij zorgboerderij Oude Nadorst )

2,0

4,0

Van Oude Nadorst naar Harssenbosch;

2,8

6,8

Vanaf Harssensbosch en Harssenslaan (langs molen) naar Wolddijk

2,5

9,3

Via Wolddijk naar Koningslaagte (voor bij de weg)

1,7

11,0

Terug naar Buitenplaats

0,5

11,5

Ps. Route kan ook omgekeerd worden gelopen.
Vertrek Buitenplaats

Historie pand:



  • Altijd een boerderij geweest

  • Ooit van het klooster van Selwerd (1600); later naar prov. Groningen (reductie)

  • Monumentgedeelten: spanten in de schuur en muur in voorhuis (kloostermoppen)

  • Tegels in de achtermuur: FJWJS = Floris Jan Willem Jacobus Scheurleer; WRS 1853 = Wilhelmina Renzes Sinia

  • Verkaveling nog precies zoals in 1734 (kaart binnen)

  • Toegangsweg oorspronkelijk naar de Oude Adorperweg

  • Nu een bezoekerscentrum: poort naar het Reitdiep

Anderen zaken:



  • Algemeen verhaal Reitdiep – zie bij stop 5; aantal punten hier noemen of later bij Wolddijk)


Leuk verhaal: vliegtuigongeluk (1972) vlak bij de boerderij in de grond geboord; ligt er nog steeds; toenmalige eigenaar gronden mr. Molly Geertsema (bekende VVD-er)
Wandelen naar de Noorderhoogebrug / molen Wilhelmina

  • na ingang parkeerterrein dorpshuis aan de rechterkant een voormalig tolhuisje

  • Ter hoogte van huis met naam Stad en Lande een stop

  • Was een café met die naam; waterschap Noorderzijlvest heeft een gemaal Stad en Lande (bij Hornbach)

  • Noorderhoogebrug: naam afgeleid van een hoge brug (= vaste brug waar schepen onderdoor kunnen) over het Boterdiep

  • Vergelijk Oosterhoogebrug (brug over het Damsterdiep)

  • NH brug tot 1969 bij gemeente Noorddijk

  • Bij bezoek aan molen: Hendrik Jan Berghuis (molenaar) iets laten vertellen. Anders zelf:

  • Voorgangers van de molen vanaf 1711 (pel- en korenmolen). Na brand in 1907 herbouw met delen van een molen uit Sappemeer. Molen stond in de binnenbocht van Boterdiep (vanaf 1974 Boterdiep verlegd)

  • Beschadigd in storm 1947; pas in 1963 herstel. Bij heropening naam Wilhelmina meegekregen, genoemd naar de vrouw van de molenaar. Eind zeventiger jaar over naar Molenstichting Hunsingo; laatste grote renovatie in 1980-82.

  • Vanaf 2003 Hendrik Jan en Mieke Berghuis molenwinkel met eigen gemalen meel (> 20 soorten)


Wandelen naar de spoorbrug

  • wijzen op een uitloper van de Hunze, verhoging in het land te zien (bij het Van Starkenborghkanaal; direct na de tuinen/thuishuis aan de rechterkant)


Stop 1 Van Starkenborghkanaal (bij de spoorbrug)

  • Brug genoemd naar Walfridus, Groninger hereboer (10e/11e eeuw) wie grote betekenis heeft gehad in vestigen Christendom in Bedum en omgeving. Samen met zoon Radfridus vermoord door de Noormannen; Begraven in NH-kerk Bedum (jaren een bedevaartsoord)

  • Genoemd naar A.W.L. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer – commissaris der koningin en gouveneur-generaal Nederlands Indië. Zijn vader (ook commissaris) zette zich in voor verbetering vaarweg Groningen-Friesland

  • Gegraven om andere kanalen te ontlasten (Hoendiep; Gorechtkanaal en Oosterhamrik-kanaal

  • Gegraven in 1936-1938 – werkverschaffingsproject tot aan Noordhorn en in 1938 gereed

  • In Friesland heet het Prinses Margrietkanaal

  • Kanaal snijdt als een mes voor het landschap (boerderijen zijn verplaatst)

  • Bij Paddepoelsterweg-Tjardaweg Boerderij Groot klooster en langs Winsumerweg Klein klooster (1e boerderij links na de bocht); beiden van het voormalige klooster Selwerd)

  • Andere kant van kanaal (zuiden) klooster Selwerd en een steenhuis tot 1337 (heet nu De Huppels, rommelige bulten nog zichtbaar)

  • Verderop langs Paddepoelsterweg boerderij Hunzeroord (1836) gebouwd door hoogleraar Sibrandus Stratingh (zoon van predikant uit Adorp; in Groningen opgegroeid; later koopman en industrieel maar ook hoogleraar natuurkunde en scheikunde; stoomwagentje uitgedacht (met Becker) en proef op de Hereweg (nog te zien in Universiteitsmuseum); later een bootje met elektromotor gebouwd; pand is nu rijksmonument


Leuk verhaal: iemand (maak er een student van) sprong vanaf de (oude) spoorbrug en raakte bekneld in een potkachel (staat ook op een plaquette langs het fietspad – plaquette is herinnering aan oude spoorbrug)
Bij de spoorbrug omhoog en via het fietspad naar Oude Nadorst

Eventueel een kleine stop net voor de bocht naar links.



  • Aan de andere kant van de spoorbrug zicht op het gebied. – naar buitenplaats

  • Zichtbaar de vorm van een oud geuzenpad (links een aantal bomen en rechts een water en daar tussen een breed pad)


Stop 2 Oude Nadorst (eventueel te bezoeken)

  • Tegen Selwerderdiepje aan

  • Zgn. een stille kniep (huiskamercafe voor mensen op doorreis)

  • Tegenover nog een steenoven (tegenover Klein Klooster)

  • Slag in de weg bij Nadorst = twee dijken aan elkaar

  • Veel van de woningen waren cafés.

  • Begin van de weg (links): boerderij heet Huize Koekoek (waarom niet bekend)

Leuk verhaal: er waren overal tolhuizen, zo ook aan het einde van de oude Adorperweg (kanaal lag er nog niet) en je kwam zo in de Moestraat uit. Een man met paard en wagen wilde de stad in maar wilde geen tol betalen. Koppelde het paard los en liep met het paard langs de tol (gratis); bond het paard een aan boom en wandelde terug (gratis); trok vervolgens zelf de wagen langs de tol (gratis) en spande het paard weer voor de wagen.
Langs het fietspad naar Harssensbosch
Stop 3 Harssens en Harssensbos

  • Harssens: klein gehucht geweest van een kerk, pastorieboerderij, woonhuizen en een steenhuis/borg

  • Over Harssens zelf weinig bekend; bewoning vanaf onze jaartelling; voor het eerste genoemd in 1365

  • In een oud werk wordt Harssens genoemd als een ‘heerlijke plaats’ op drieduizend schreden van de stad Groningen in een veerijke omgeving

  • Harssens komt vermoedelijk van mannennaam Herse (Hersing of Hersenze komt voor in de oude geschriften)

  • Dorpswierde op de oeverwal van een voormalige loop van de Hunze – nu Selwerderdiepje geheten

  • Viel onder gezag bisschop van Munster

  • Na reformatie bergafwaarts (geen eigen predikant meer)

  • Harssens was tot 1365 een zelfstandige parochie. In 1646 samen met Adorp één gemeente.

  • Zie tekening

  • Adorp heeft nog oude kerkepaden; één ervan is het kerkpad Adorp-Harssens (Kerspel) dat gedeeltelijk boven en onder de grond ligt. Dit zijn de lagere bulten in het land achter de steenovens (vanaf de weg niet te zien); bij Adorp nog een stukje straat

  • Van het gehucht Harssens nog restanten van steenovens (ongeveer 1300). Knikklei geschikt voor baksteen; o.a. gebruik voor bouw borg en kapel Harssens. Oudste fabrikant is klooster Aduard (kloosterkerk). Vanaf 1200 is de baksteenindustrie opgekomen.

  • De oudste borg van Harssens werd in 1371 in een oorkonde vermeld. De eerste borg was vermoedelijk een rechthoekig steenhuis. Kerk er ook bij; Let op ringgracht

  • Kerk in 1800 afgebroken; klok hangt nog in kerk van Adorp.

  • De borg is in 1742 voor afbraak verkocht aan Tege Uilkens uit Zuidwolde voor een bedrag van ƒ 1.599. In 2008/9 nieuw gebouwd (gerenoveerd)

  • In 1540 is de borg Harssens aan de boorden van het Selwerderdiepje (zijarm De Hunze) gebouwd (is meer naar het westen) door Peter Entens

  • Bewoners hadden heerlijke rechten waaronder collatierecht (persoon voor te dragen als pastoor). Is wel eens strijd over geweest

  • Op de plek van het voormalige schathuis staat nu de boerderij Harssensbos (gedeeltelijk op fundamenten van schathuis). Boerderij is te huur als vakantiehuis.

  • Was een zgn. keuterboerderij van rond 1800

  • Na plm. 1300 behoorden een groot deel van de landerijen aan de kloosters Selwerd en Aduard. Selwerd het oostelijk gedeelte en Aduard het westelijk gedeelte. Selwerd had een Benedictijnen klooster (waar zowel nonnen als monniken woonden en werkten).

  • Wijzen op mude (bosje)

  • Wilsterflappen ofwel goudplevieren. Levend gevangen en met een speldje in het oor lam gemaakt. Vervolgens levend verkocht voor de consumptie

  • Bewoners bekend vanaf 1371; herbouw in 2007/2008; opening in maart 2009

Via oude kleipad (door het land bij goede terreinomstandigheden) terug naar provinciale weg (ter hoogte Harssenslaan)


Via het fietspad naar de molen


Stop 4 Watermolen Koningslaagte

Molen van 1878

Watert af op de Oude Ae (loopt door tot Winsumerdiep)

Uitzicht op boerderij Nienhuizen


Stop 5 op de Wolddijk

Reitdiepgebied

Kernwoorden:



  • Tijdens Holoceen (10.000 jaar geleden tot nu) ondiepe Noordzee gevuld met water; hiervoor slibafzetting; zee heeft landschap op hoofdlijnen gevormd

  • 2500 jaar bewoond en vooral agrarisch gebied

  • Bewoning op kwelderwallen en oeverwallen (Adorp, Sauwerd, Winsum); later wierden – andere kant Reitdiep Feerwerd, Niehove, Niekerk etc – alles wat eindigt op ‘werd’

  • Hoogste wierden in Groningen plm. 5 meter (in Friesland ligt één op 9 meter)

  • Wierden afgegraven voor bemesting heidegronden

  • oudste cultuurlandschap van NL en (west) Europa

  • natuurlijke waterlopen (de Hunze en Drentse Aa, Eelderdiepje, Selwerderdiepje)

  • oude wegen zoals het Munnikepad (van klooster Aduard naar Rode school

  • EHS gebied (zuidelijk deel weidevogels)

  • Klooster Aduard (Cisterciënzers); met kloosterboerderijen (Het Hemelrijk/Garnwerd)

  • Klooster was een cultuurcentrum; bekende personen Wessel Gansfort en Rudolphus Agricola (is latijn voor Rudolf Huisman)

  • Klooster in 1580 (reformatietijd) in brand gestoken

Leuk verhaal: vader van Agricola was abt van het klooster van Selwerd; toen hij abt werd is hij ook zijn zoon geboren (1440) van een Baflose dame; hij schijnt gezegd te hebben dat hij op één dag twee keer vader is geworden


  • Bedijkingen vanaf 11/12e eeuw (monniken)

  • Steenhuizen werden borgen (Piloersmaborg, Allersmaborg, Menkema)

  • Onstaborg in Sauwerd (oud ligt onder de prov. weg en nieuw is alleen nog de slotgracht te zien (richting haven Sauwerd)

  • Namen als Valgen (aflopende vlanken van een wierde waarop akkerbouw) en Vennen (direct tegen de valgen aan op de wierde zelf nog en voor weidegraslanden) en Meeden (lagere graslanden voor weide en 1/2 keer maaien – in de winter onder water)

  • Wolddijk eerste dijk door monniken aangelegd – wijzen op dijkdoorbraak (kolk) bij De Poel)

  • Munnikepad van Aduard naar Adorp naar Roodeschool (tussen Bedum en Middelstum – klooster voor monniken in opleiding); gedeelte nog te zien ten noorden van Adorp (fietspad vanaf Wierumerschouwsterweg naar Garnwerd – langs Munniketocht)

  • N361 boven de molen langs en over land van Grimmius


Vaarweg Reitdiep

Kernwoorden:



  • eigenlijk De Hunze

  • Via Winsum naar Schouwerzijl en zo naar Pieterburen

  • Verlanding in 1000

  • Inbraak vanuit westen en zoals nu nog

  • Groningen eerst nog een dorp op het noordelijke punt van de Hondsrug; twee waterwegen tw: in westen de Drentse Aa en in het oosten de Hunze

  • Tot 1877 open verbinding met zee (afsluiting bij Zoutkamp); spilsluizen altijd open (in 1900 gesloopt)

  • Eemskanaal vanaf 1876 (nieuwe scheepvaart verbinding)

  • Eerste stuk kronkels eruit en Garnwerd aan het water

  • Gegraven gedeelten te herkennen door dijken dicht tegen het water aan

  • andere kant van het Reitdiep ligt met Middag-Humsterland (werelderfgoed)


Stop 6 bij Koningslaagte

  • Reitdiepdal (Hunzedal Koningslaagte) was tot 1877 de bergboezem voor de stad Groningen. Groningen stond toen in open verbinding met de zee.

  • De Hunze liep ten oosten van de stad en de Drentse Aa ten westen van de stad.

  • Bij mude splitsen de getijde rivieren zich.

  • Nu vooral open agrarisch kleiweidegebied

  • Zichtbaar zijn gave meanders van De Hunze

  • Voor weidevogels grutto’s, tureluurs, kievieten en scholeksters

  • In de winter: zwanen, ganzen, kramsvogels, koperwieken

  • Aangewezen als EHS gebied (deel Gron.landschap)


Leuk verhaal: naam gebied: 1) gebied in eigendom van een Frankische koning (ver voor de middeleeuwen; tot 1648) en 2) Noormannen hebben een koning vermoord en deze is aangespoeld bij Hemelrijk – vandaar de naam (810-1000)

Terug naar de buitenplaats









De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina