Algemene bouwaanwijzingen Veiligheid



Dovnload 283.64 Kb.
Pagina2/16
Datum24.08.2016
Grootte283.64 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16

De afstempotmeter.


Die is 50K, dat geeft een wat hogere resolutie. De weerstanden aan de boven- en onderkant van de potmeter worden nu 10K.
    1. De gewone potmeters.


Er zijn verschillende soorten potmeters met verschillende lengtes schroefdraad. Bepaal daarmee of je wel of geen ringetje(s) nodig hebt. Zie hoofdstuk 2, Mechanisch


  1. Mechanisch




    1. De behuizing.

Vóórdat je de printen en alle andere componenten kunt monteren moet de mechanica in orde zijn en daar moet je mee beginnen. De foto op blz. 433 in Electron Oktober 2002 van geeft je daarbij de nodige aanwijzing. Doe dat, als proef ZONDER de sticker, dan kan die niet beschadigen! Je ziet dat de randen van de gaten in de alu voorkant nogal scherp zijn, dat komt door het frezen. Je kunt die naar eigen inzicht natuurlijk wat "ontscherpen" met een zoetvijltje.

  • Maak twee lengtes M6 draadeind van 9 cm in orde

  • Verwijder de bramen na het zagen.

  • Bevestig daarmee de alu voorkant aan de behuizing. Nu zie je hoe je de afstand kunt instellen.

  • Doe overal M6 ringetjes tussen, dat vergemakkelijkt het vastzetten en losmaken. Zet alles niet te vast, dat is nog niet nodig. Je kunt de voorkant nu heel gemakkelijk weer losmaken door de twee dopmoeren los te draaien.

De afstand tussen voorkant en behuizing moet ca. 5 cm zijn, want als de eindtrap er bij komt moeten de moeren, van de bevestiging er van, vrij zitten van de print.
"Servicability"

Dat is een mooi woord dat bij de hedendaagse elektronica bijna vergeten is. Ik denk aan de stress van elke radioamateur die zijn gekochte transceiver open maakt als hij kapot is.


Alle delen van de transceiver moeten gemakkelijk toegankelijk zijn.
Bij het ontwerpen van deze zelfbouw transceiver stond dat boven aan de verlanglijst en ik denk dat die wens is uitgekomen. Zie de foto's.

Bij de montage van de bedrading moeten we zowel aan de onderkant als aan de bovenkant van de printen kunnen werken en de we weten uit ervaring leert dat het belangrijk is dat je overal gemakkelijk bij kunt. En het kan ook gemakkelijk zijn bij de afregeling. Nu zitten de afregelpunten wel op de componentenzijde aan de onderkant en die op het bovendeksel aan de bovenkant dus je kunt er al gemakkelijk bij. Maar als je moet foutzoeken of metingen doen mag de bedrading niet onderbroken worden. En dat is ook voor later als je ooit nog eens

wat aan de printen moet doen. Hopelijk komt dat niet voor, maar je weet maar nooit en je moet er nu rekening mee houden. Dezelfde argumenten gelden ook voor de bedrading. Om overal gemakkelijk bij te kunnen, óók bij een werkende transceiver, hebben we een constructie bedacht waarmee we het bovendeksel verticaal kunnen monteren. Daarvoor gebruiken we de alu strippen waarmee later de eindtrap boven de transceiver bevestigd wordt. Ik heb die strippen alvast gemaakt en gemonteerd (zie de foto). Het zijn twee alu strippen van 100 x 15 x 2 mm. Voor de bevestiging van de eindtrap aan de transceiver zijn daarin zijn 6 mm gaten geboord. Die zitten op 80 mm uit elkaar dus 10 mm van elk eind van de strip. Voor het verticaal vastzetten van het bovendeksel zijn op de juiste plaatsen in beide strippen ook 3 mm gaatjes geboord. Die plaatsen zijn bepaald door de plaats van de bestaande gaten in het deksel, dus rechts zit het lager dan links. Aan de strips zijn in de 3 mm gaatjes stukjes draadeind van 3 mm bevestigd. Hieraan kun je nu gemakkelijk het deksel in een verticale stand monteren. Voor het vastzetten van het deksel gebruiken we de busjes waarmee in de omzetters de synthesizerprinten zijn bevestigd. Die zijn gemakkelijk met de hand los en vast te draaien en zo kun je heel gemakkelijk het deksel in de verticale stand vastzetten.

Een belangrijk voordeel van deze methode is ook, dat je nu de hele transceiver

werkend op haar kant kunt leggen waarbij je een goede toegankelijkheid hebt tot bijna alle delen. Als je dan ook nog aan de bovenkant moet zijn, bijvoorbeeld om een trimmer in het bandenfilter af te regelen hoef je alleen maar het deksel van dat betreffende doosje te nemen. Als je later de eindtrap monteert kun je het rechter M3 draadeind laten zitten. En als je voor het linker draadeind een extra gaatje in de strip boort kun je het daar "bewaren". Dan raakt het nooit zoek.


    1. Opbouw front

  • Neem de twee twaalfstanden schakelaars en zaag de assen af tot 18mm lengte, gemeten vanaf het voorste randje van de schakelaar.

  • Stel de 100KHz schakelaar in op 10 schakelstanden d.m.v. het ringetje met het nokje. De bandenschakelaar kan alle standen doorlopen.

  • Doe de kartelring er weer op en draai de moer "handvast" op de schroefdraad, Ze hebben dus dezelfde volgorde zoals ze zaten.

  • Draai nu ook de afstandmoer er handvast op.

  • Zet de twee schakelaars op de print, let op welke waar zit, en soldeer ze met één verbinding, het moedercontact, vast aan de print. Zorg dat ze recht op de print zitten!

  • Als je nu de schakelaars aan de voorkant wilt bevestigen zul je zien dat de gaten in het alu iets te klein zijn, de schroefdraadbus past er net niet in. De gaten moeten ca. 0,1 mm groter gemaakt worden met een ruimer of een vijl.

  • Nu kun je de schakelaars en print monteren met de bijgeleverde gekartelde ringen aan de voorzijde van de voorkant. Doe de bolle kant van die ringen naar voren en draai de bussen met de hand zo goed mogelijk aan. Bij de definitieve montage zetten we het goed vast.

  • Nu kun je ook enkele van de andere componenten van de voorkant, zoals de schakelaartjes, de potmeters, de meter en de display voor de proef monteren, de schakelaartjes met de zeskantige moertjes. Als je de siermoertjes hebt draai je die eerst op de schakelaar en daarna zet je de schakelaar vast met het moertje aan de achterkant. Dus bij de definitieve montage, als de sticker er opzit, monteer je eerst alle tumblerschakelaartjes.

  • De potmeters hebben lange schroefdraad en moeten drie mm naar achter gemonteerd worden anders steken de knoppen te ver naar voren. Maak daarvoor van het meegeleverde VD draad twee koperen ringetjes van 10 mm diameter en monteer die achter het aluminium. Zie fig. 1 Maak de assen van de potmeters op lengte en monteer voor de proef eens 1 of 2 knoppen.


Figuur 1



  • Bij het display zul je zien dat het gat iets te klein is. De hoeken in het alu zijn rond. Je kunt dat oplossen door, of de hoeken vierkant te vijlen, of het plastic van het display iets af te snijden.

  • Duw het display er voorzichtig in, hij past heel precies en help de nokjes door ze met een schroevendraaier in te drukken. Anders gaan ze kapot op de scherpe rand van het aluminium. En dat geldt zeker als je het display er weer uithaalt!

  • Monteer ook de tien slagen potmeter en maak de knop in orde zoals verderop is beschreven.




      1. Het vastzetten van de bandenschakelaars.

Het is lastig om de 10 mm busjes met schroefdraad, die de schakelaars aan de voorkant vastzetten, met een tang vast te houden. Oorspronkelijk was hiervoor een inbussleutel bedoeld maar die kan bij onze toepassing niet gebruikt worden. Ik heb nu aan de voorkant van de busjes twee platte kanten gevijld. De busjes zijn gemaakt van messing dus het is erg gemakkelijk af te vijlen. Daarbij zet je de busjes in de lengterichting in de bankschroef. Het ziet er uit als een O met twee, tegenover elkaar liggende platte kanten. Er is een foto op de website waarop je dat kunt zien. Nu kun je het busje met een combinatietang aan de voorkant vasthouden terwijl je de moer aan de achterkant vastdraait. Je kunt nu gemakkelijk de synthesizerprint monteren, nadat je de overige bedrading aan de voorkant gemonteerd hebt

      1. De knoppen.

De vijf met schroef- en klembevestiging zijn bedoeld voor de potmeters en de schakelaars op de voorkant en de twee andere voor de potmeters op de control-box. Door het faillissement van onze eerdere knoppenleverancier moesten we andere (duurdere) knoppen kopen. Dat heeft consequenties voor de moer-afdekkapjes en de indicatie. De pijlpuntjes zijn iets te groot voor de letters en cijfers op de sticker. Maar je kunt de puntjes er (eventueel naar wens) heel gemakkelijk afsnijden met een scherp mesje. De knopdeksels hebben een indicatiestreepje. Om het iedereen naar de zin te maken krijg je ze in twee kleuren, zwart en lichtgrijs zodat je kunt kiezen.

Het VD draad dient om ringetjes te maken die tussen de potmeters en de achterkant van de voorkant gemonteerd kunnen worden. Twee ringetjes per potmeter, anders steken ze te ver naar voren. Zie fig. 1




      1. De afstemknop

Deze bestaat uit twee delen die op elkaar gelijmd moeten worden. Zoals je ziet, zitten er midden in de knop drie vleugeltjes en een plastic ringetje die de klemkracht op de potmeter-as verzorgen. Eén knop is uitgeboord tot 6,4 mm. Hij moet gemakkelijk passen op de as van de 10- slagen potmeter want er is nauwelijks kracht nodig om de potmeter rond te draaien. Bovendien moet de knop op de as slippen als je hard tegen de stuitnok van de potmeter draait. Het asje van de potmeter heeft aan de voorkant geen borgring. Als je tegen de as drukt wordt die kracht overgebracht op de achterkant en als je erg hard op de as drukt kun je de achterkant er afdrukken. Ook daarom moet de knop er gemakkelijk op en afgaan! Het kunststofringetje dat de vleugeltjes tegen de as drukt zit pas vast als de knop op de as zit. Maar het kan los komen als je de knop op de as drukt. De knop zit dan los en rammelt, ik heb dat al een keer meegemaakt. Dat is heel vervelend want je kunt er niet meer bij omdat de twee knoppen aan elkaar gelijmd zijn. Dat moet je dus voorkomen en je moet het ringetje vastzetten maar zodanig dat het nog wel zijn verende functie blijft uitoefenen. Er zijn een paar manieren om dat te doen. Je kunt een druppeltje tweecomponentenlijm tussen één vleugeltje en het ringetje laten lopen. Maar het risico is dan dat twee vleugeltjes aan elkaar plakken en dan is de veerkracht weg of de knop zit scheef. Ook kan de lijm na verloop van tijd losraken omdat de knop altijd enigszins beweegt. Een betere manier is om het te doen met een draadje en de soldeerbout. Zet daarvoor de knop vast, bijvoorbeeld in een bankschroef. Neem nu een stukje blank montagedraad. Smelt dat met de soldeerbout door één van de vier schotjes en buig het om. Span het dan over het ringetje maar naast het vleugeltje naar het tegenoverliggende schotje en smelt het ook daarin vast. Er komt een foto van. Bij de ongeboorde knop, heeft het ringetje geen functie meer en moet je het er uitnemen. Als je dat niet doet begint de knop na verloop van tijd te rammelen!

Lijmen van de knop. Maak eerst de randen een beetje ruw met een vijl en gebruik tweecomponenten lijm. Smeer op beide randen lijm en druk de twee helften op elkaar. Doe dat nauwkeurig want anders zit je de rest van je leven tegen een scheve knop aan te kijken! Als hulp daarbij kun je de twee knoppen op de nog niet afgezaagde lange as van de twaalf standen schakelaar schuiven.


      1. De LED’s.

Ik kon jammer genoeg geen 3 mm led’s krijgen en zij zijn dan ook iets kleiner dan de gaatjes. Achter de gaatjes zit een stukje printplaat met eilandjes waar de leddraadjes aan gesoldeerd zitten. Dat printje zit met tweecomponentenlijm vast aan het aluminium.


      1. De bevestiging van de LED's aan de voorkant.

Wil Brinkman heeft hiervoor een mooie constructie bedacht en er een foto van gemaakt die we op het Web zetten. Hij heeft het gedaan met gaatjes print, dat is prima maar als je dat niet hebt kun je ook gewoon printplaat gebruiken. Hij heeft het bevestigd onder de schakelaars maar je kunt een dergelijk klein printje ook met twee-componenten lijm aan de achterkant van de voorkant plakken. Een ander idee is om een printstripje van b.v. 6-8 mm breedte met de juiste lengte te maken. Daarop zaag je een benodigd aantal eilandjes en die plak je met tweecomponentenlijm onder de gaatjes van de leds. Dan heb je aansluitpunten en daar kun je dan de draadjes van de LED’s aan solderen. Dan kun je de LED’s mooi in het gaatje positioneren en eventueel vastlijmen.

Mocht er ooit een LED kapot gaan dan kun je hem gemakkelijk vervangen waarbij het printje kan blijven zitten. Maak een extra eilandje voor het weerstandje bij de power-LED.




      1. De voorkant en de sticker.

Nu alles pas is kan de sticker erop. Je moet eerst het aluminium ontvetten met wasbenzine of iets dergelijks! Er zijn twee methodes om de sticker op de alu voorkant te plakken. Lees het volgende eerst een keer door zodat je het begrijpt!
Methode 1.

  • Neem een stukje glad, hard piepschuim, wat groter is dan de sticker. Als het piepschuim te zacht is neem dan ander materiaal waar spelden goed in vast blijven zitten, bijv. kurk of zacht hout.

  • Leg daarop de sticker met de tekst naar boven.

  • Leg dan op de sticker het alu en positioneer dat nauwkeurig. Je kunt dat goed zien als je van boven recht door de gaten kijkt.

  • Prik nu twee spelden aan de bovenkant en twee aan elke zijkant naast de rand van het alu. De gaatjes in de sticker leggen de positie van alu en sticker nauwkeurig vast en die gebruiken we bij het plakken.

  • Schuif nu het alu tussen de spelden uit naar je toe en kijk hoe daarmee de positie van het alu bepaald is. Herhaal die handeling een paar keer zodat je het weet en verwijder alles.

  • Trek nu het papier van de achterkant van de sticker en leg hem met de tekst op het piepschuim, dus de plakkant naar boven. Zorg dat hij mooi vlak ligt.

  • Prik nu de spelden in dezelfde gaatjes van de sticker. De spelden geven daarmee de positionering van het alu.

  • Schuif nu het alu tussen de spelden vlak boven de sticker en positioneer alles nauwkeurig.

  • Laat het alu voorzichtig op de sticker vallen. Eerst aan de voorkant zodat je goed ziet dat hij nauwkeurig op zijn plaats komt. Nog niet aandrukken!

  • Verwijder nu de spelden, neem het geheel op en kijk tegen het licht van een lamp of de sticker exact goed op zijn plaats zit. Als dat niet het geval is kun je de sticker voorzichtig en rustig er weer aftrekken en doe je de positionering opnieuw.

  • Als hij goed op zijn plaats zit mag de sticker vastgedrukt worden. Daarvoor trek je hem nog eens voorzichtig los en rolt of schuift hem nu vast op het alu. Dat kun je het beste doen met een rolletje of een liniaal met een wat ronde kant. Pas op dat er geen scherpe kant aan zit, dat maakt krassen op de sticker! Gemakkelijk daarbij is dat het geheel vast op de tafel ligt, bijv. tegen een plankje of met een klem. Het kan zijn dat er luchtbelletjes op zichtbare plaatsen zitten. Prik er dan in met een speld en wrijf de lucht er uit. Als ze achter knoppen of meters zitten hoef je je er niet druk over te maken.

  • Als de sticker goed op het alu zit kun je alle gaten met een scherp mes uit het plastic snijden. Je snijdt dan met het mes tegen de scherpe kant van de gaten in het alu.

  • De zijkanten van de sticker kun je wegsnijden of omvouwen, maar vouw ze eerst maar om, je kunt ze altijd nog afsnijden.


Methode 2.

Ik raad die niet aan, je kunt hem proberen op eigen risico. Ik weet niet of het op den duur het aluminium aantast. Men gebruikt hem ook om stickers op auto's of grote andere oppervlakken te plakken. Maar dat is meestal niet voor langdurig en het is op verf.



  • Los een paar druppels afwasmiddel op in wat water.

  • Bevochtig hiermee het alu aan de goede kant.

  • Trek het papier van de sticker en plak die op die natte kant.

  • Nu kun je de sticker verschuiven tot hij exact goed zit en je kunt gemakkelijk de luchtbelletjes weg wrijven.

  • Laat het geheel een paar uur drogen en de sticker zit vast.

  • Als dat echt niet lukt of je ziet het niet zitten, neem dan over drie weken telefonisch contact met me op.




    1. De achterkant.

Je bent geheel vrij om die op je eigen manier te bewerken. Ikzelf heb wit stickerpapier geplakt op de bruine Philips sticker. Maar die sticker kun je er ook aftrekken en er een aluminium plaatje op maken. Misschien zijn er nog andere mogelijkheden, laat ze eens horen.

Dan blijven de stekkers op de achterkant nog over. Zaag die af van een gesloopte print, laat de print er gewoon aanzitten, dat soldeert gemakkelijk. Zoals je ook ziet op de foto's (website) zijn de stekkers verticaal aan de achterkant bevestigd. Op dezelfde foto kun je goed zien hoe ze aan de achterkant van de behuizing met M3 boutjes en moertjes gemonteerd zijn. Ze zitten ca. 1 cm van de achterkant en hier kun je natuurlijk ook M3 draadeind voor gebruiken.



Het aansluiten van de 11 polige stekkers. Daarbij kun je gemakkelijk een sluiting maken. Een paar mensen, waaronder ikzelf, is dat overkomen. Doordat er printsporen aan beide kanten van de print lopen kan daar gemakkelijk een draadje van de 24 volt tegenaan komen. Opgelet dus!


    1. De onderdeksel.

Het onderdeksel is het belangrijkste want daar rust de hele transceiver op! Uw schrijver veroorlooft zich hier het maken van een niet technische zijsprong, het herinnert mij aan een aardige anekdote. Toen er bij koningin Wilhelmina tijdens haar zwangerschap van Juliana, een opmerking gemaakt werd over haar stevige (dikke) benen antwoordde zij: "Die moeten wel heel sterk zijn want daar rust de hele dynastie op!". Het is nuttig om er eerst voetjes aan te zetten dan schuurt het niet op de tafel. Zie de foto op de website. Dat gaat erg goed met plakvoetjes maar nog beter met stootdopjes zoals die vroeger aan Wc-brillen zaten. Dat zijn stevige poten, die kun je met schroefjes monteren en ze zitten dan veel beter vast. Plakvoetjes laten nogal eens los, zeker als je het kastje vaak heen en weer schuift. Monteer drie pootjes, twee aan de voorkant en één aan de achterkant, dan staat de transceiver altijd recht. De componentenzijde van de printen wijst naar beneden. Daar zitten de afregelpunten waar je nog wel eens bij moet. Tijdens de bouw moet daarom het onderdeksel een aantal keren verwijderd worden, zet het daarom voorlopig eerst maar met twee schroefjes vast. Gebruik hiervoor M3 kruiskop, die kun je gemakkelijk vast- en losmaken. Zie daarvoor ook weer de foto van het prototype in Electron, oktober 2002, blz. 433 en de nieuwe foto's van nu op de website.
Wie ontwerpt er een kastje en kan dat (laten) maken?



  1. Printen in de behuizing




    1. Algemeen

Hierbij zal wat vijlwerk moeten gebeuren. Zoals eerder gezegd, wees voorzichtig met het stof. In plaats van vijlen kun je eerst met een geschikte blikschaar wat wegknippen en met een vel schuurpapier (nummer 100 of grover), dat op de vlakke tafel is vastgeplakt met tape, de randen gladschuren. (leg de zuigmond van de stofzuiger dicht in de buurt. Hopelijk heeft die een toerenregeling, dan heb je niet zoveel last van het lawaai). Met mooi weer kun je het ook buiten doen…
De printen pas maken voor de behuizing. Doe dit vóórdat je gaat bestukken! Die zijn gemaakt als één grote printplaat en moeten losgebroken worden. Ze zitten nog maar op een paar plaatsen vast en je kunt ze gemakkelijk afbreken, bijvoorbeeld op de rand van de tafel. De printen van SSB en VFO moeten passend in de behuizing gemaakt worden vóórdat je ze gaat ‘’bestukken’’. Bekijk hoe dat moet door print en behuizing bij elkaar te houden en in elkaar te passen. De randen moeten ongeveer één mm afgevijld worden zoals de lijntjes op de componentenkant aangeven. Dat hoeft niet bij de kanten die naar elkaar wijzen. Let op dat je geen spoortje weg vijlt! De sleufjes aan de zijkanten waar de verticale paaltjes van de behuizing zitten moeten iets vergroot worden zodat de print er gemakkelijk in gaat. En er moet een gaatje aangepast worden. Bij het passen zie je direct welk gaatje. Het wijst, denk ik, zichzelf maar Piet, PE1PYK, maakt er ook nog E-mail info over.
Door een wat veranderde productiemethode is helaas meer vijlwerk nodig dan voorzien.

  • Wij rekenden met een frees van 3 mm om de printen van elkaar te scheiden, maar de leverancier gebruikte een 1 mm exemplaar zoals je kunt zien.

  • Gelukkig staan de buitenste randen van de printen opgedrukt en deze maten kunt u ongeveer aanhouden.

  • De Schakelprint, de Displayvoeding-, Controlbox-, en de Synthesizer-Matrixprint vereisen geen nauwkeurige maat en kun je zo laten, op de breekrandjes na.

  • Voor wat betreft de VFO- en de SSB-print, die zijn het lastigst en moeten aan 3 zijden pasgemaakt worden.

  • De zijde die naar het midden van het kastje wijst kun je zo laten, met dien verstande, dat de +rail nog contact met massa maakt bij de VFO-print. Links en rechts met een babyzaagje het spoortje weghalen dat door de wat grotere rand is ontstaan. Met de sporenzijde en de schroefgaten naar u toe ligt die +rail linksboven. Controleer met een ohmmeter of de sluiting is opgeheven.

  • Zoals u wel merkt, zijn de halfronde inkepingen ook te klein geworden en die moeten met een ronde vijl pas gemaakt worden.

  • De pilaartjes in het kastje, waar de halfronde inkepingen omheen vallen, hebben een braam. Die kun je beter even met een vijltje bewerken.

  • In de VFO-print is nog een productiefout geslopen: bij de 7812 spanningsregelaar IC 14 zijn een paar isolatielijntjes weggevallen. De buitenste twee pootjes liggen daardoor aan massa.

  • Helaas, buiten onze schuld, moeten er twee onderbrekingen worden ingefreesd. Het buitenste pootje komt aan de elco en het binnenste pootje alleen aan het gaatje waar het te monteren draadje in komt. Het mooiste gaat dat met een tandarts-freesje in een boormachientje, maar met een scherpe kraspen en een liniaal kom je er ook. Met een loep en een ohmmeter controleren




    1. De printen in de omzetters.

(Nadat je ze passend gemaakt hebt! ). We gebruiken een "nieuwe" omzetter met de Torx-schroeven. Helaas is in dat opzicht de tekening op bladzijde 113, Electron maart 2003, niet goed. Die is gemaakt met "oude" omzetters. Bovendien is daar de onderste behuizing, waar de transceiver in zit, 180 graden gedraaid. De foto's op blz. 433 Electron oktober 2002, zijn goed. Gebruik voor de bevestiging de originele Torx-schroeven. Dat zijn zelftappende schroeven en die hebben extra slip waardoor ze zeer goed vast zitten. Let op dat je de schroeven niet scheef in de schroefdraad draait. Er zijn M3 veerringetjes meegeleverd om de massa van de printen goed te verbinden met de behuizing. Dat is zeer belangrijk voor de werking van de transceiver, zoals uitgebreid in Electron is beschreven!

Tussen print en behuizing komt bij elk schroefje een veerringetje!

Zet eens voor de proef één schroefje vast om te zien hoe vast je hem moet draaien. Hij moet zo vast gedraaid worden dat de lak van het soldeermasker weggedrukt is door het veerringetje. Je moet dan in de doorgedrukte gaatjes het koper zien.

Een OM merkte op dat sommige massa's niet doorverbonden zijn op een losse print. Dat klopt, die liggen pas aan massa als de print in de behuizing, daarvoor dienen de veerringetjes!


    1. De printen in de blikjes.

Zie Electron, maart 2003, blz. 114.

De printen pas definitief in de blikjes vast solderen als je ze bestukt hebt!

De printen met de soldeerrand moeten precies pas worden gevijld. Eerst doosjes in elkaar zetten natuurlijk. De Junctionprint hoeft alleen aan de soldeerkant vlak met het koper gevijld te worden
De print zit halverwege tussen boven- en onderkant van de blikjes. De DVC's zitten halverwege tussen print en onderkant (Bekijk dat ook eens met de deksels er op). De printen geven aan waar de DVC's zitten, bijv. bij een +RX of een +TX. Er zijn verschillende mogelijkheden om de gaatjes te boren. Iedereen heeft zo zijn eigen methode. Je kunt het doen in de blikrandjes vóór de montage van de print of er na. Ik doe het altijd als de print er in zit want dan is de plaats van de DVC's gemakkelijk vast te stellen en de blikrandjes zijn gesteund door de print. Maar het is wel wat lastiger om de gaatjes te centeren. • Zet om te het boren het doosje in de bankschroef en boor voorzichtig, de boor loopt er zo uit.


  • Boor gaatjes van 3,5 mm dan gaan ze er gemakkelijk in. Soldeer de DVC's rondom vast.

  • Als je de DVC's in het blik zo dicht mogelijk bij de betreffende eilandjes op de print monteert, kun je ze, na de montage door de aansluitdraadjes van de DVC's naar de eilandjes toe te buigen zo met elkaar verbinden. Of monteer er een dun draadje tussen.

  • Gebruik voor het solderen minstens 400 graden, bij de Weller Magnastat is dat stift no. 8.

  • PAS IN HET BLIKJE SOLDEREN ALS DE PRINT BESTUKT IS!!!

Ook de BNC's van het bandenfilter zitten op dezelfde manier tussen print en onderkant. Monteer de BNC voor de zender zo dicht mogelijk bij het "PA uit" eilandje. Dat is bijna het midden van die korte kant. Monteer de BNC voor de ontvanger zo dicht mogelijk bij het eilandje aan C14, dat is aan de linkerkant van de korte kant. Aan de andere korte kant komt in het midden ook nog een gat van ca. 5 mm. Dat dient voor doorvoer van de schakeldraden van het junction-printje naar de filters




    1. Het XOR printje

Dit is zo gemaakt dat je het kunt monteren op de spanningsrail op de VFO print. De twee gaatjes voor de plus zitten even ver uit elkaar als die aan het begin van de rail bij de stabilisatoren. Als je er een paar blanke montagedraadjes in soldeert kun je het printje haaks op de VFO print monteren. Let op dat er een 47K pulldown weerstand op zit.


  1. Bestukken




    1. Omgaan met de onderdelen

De onderdelen, die heel vaak voorkomen, bijvoorbeeld de weerstanden, worden niet per print gesorteerd, maar aangeleverd voor het gehele project. Om vergissing te voorkomen, zou het wel handig zijn elke weerstandrits van een geschreven waarde te voorzien op de papierstrook. Gebruik hier bij voorkeur watervaste stift.

Het verschil tussen bijvoorbeeld 12 Ohm en 1K Ohm is op het eerste gezicht niet zo groot, wel de waarde! Soms is een 4-rings code gebruikt en dat geeft ook vergissingen. Meet ze door als je niet zeker bent.

Het is ook makkelijker om de weerstanden te verdelen in waardes, b.v. beneden 100 Ohm bij elkaar, tot 1K bij elkaar enz. Vergemakkelijkt het zoeken. Doe ze in doosjes. (Jan gebruikt er tafelmargarine doosjes voor, die kun je nog afsluiten ook!). Sommige keramische condensatortjes hebben een moeilijk afleesbare waardeopdruk. De schuld ligt bij Philips. Met een scherp potlood aan de andere zijde de waarde opschrijven maakt het makkelijker de C te vinden en later op de print bij eventueel fout zoeken makkelijker te onderscheiden. Voor het lezen van die opdruk moet je een goede loep bezitten. Hier brengt de meetbrug voor C’s en L’s (bouwkit) van Kent Elektronics uitkomst. Echt een aanrader. Werkt met een microprocessor, dus(?) nauwkeurig, ook voor lage waarden vanaf 1pF.
Statisch gevoelige IC’s.

In de pakketjes vind je twee IC's (de SL6440 en de LF353) en FET's (BF981) die enigszins gevoelig zijn voor statische elektriciteit, behandel die volgens de daarvoor geldende regels. Plaats alle IC's en FET's als laatste op de print!




    1. Het "bestukken" zelf

Vanuit de ervaring, opgedaan met de SSB-1 transceiver weet ik dat de belangrijkste oorzaak voor het niet functioneren van een schakeling ontstaat bij het monteren. De meest voorkomende oorzaak van problemen was dat componenten niet goed vast gesoldeerd zaten en dan vaak aan één kant. Of er zaten componenten op verkeerde plaatsen, bijvoorbeeld een weerstand van 1 K en een van 10 K omgewisseld, of een condensator van 10pF en 100pF omgewisseld. En zo zijn er veel voorbeelden te noemen. Ook kwam het nogal eens voor dat er bij het solderen kortsluitingen gemaakt waren tussen eilandjes en sporen. Ik raad je dus aan om elke soldeerverbinding met een loep te controleren! Dat kost je nu wat extra tijd maar het bespaart je lang zoekwerk bij het in bedrijf stellen. Bovendien kunnen door verkeerd geplaatste componenten, IC's, transistoren of diodes kapot gaan! De meeste "ongelukken" gebeuren als je je gaat haasten. Je hebt bijvoorbeeld een hele avond aan een print zitten bouwen en je wilt die dan ook nog even gauw proberen. Doe dat dus liever niet! Ga eerst naar bed, controleer de print de volgende dag nog eens rustig en ga er dan voorzichtig spanning op zetten. Zie daarvoor bij voeding, hieronder.
Fouten dien je zo veel mogelijk te voorkomen, dus eerst controleren vóór het solderen.
Er zijn gaatjes op de printplaten, die niet worden gebruikt, let daar op. Op de lay-out zit daar dan ook geen onderdeel.

Werk systematisch!
Je begint het makkelijkst aan de linkerkant en steeds niet meer dan 3 of 4 onderdeeltjes tegelijk. Zoek eerst de onderdelen voor, zeg, een strook van 2cm van linksaf bij elkaar, want te veel onderdelen is niet handig. Je zoekt anders te lang tussen weerstanden met kleurcode. Ook voor iemand met ruime ervaring,

want de weerstanden worden steeds kleiner en zijn soms met het blote oog al slecht te lezen.

Zet de onderdelen er ook op zonder openblijvende ruimtes. Het voorkomt "opgeschoven" onderdelen.

Er is niets op tegen en alles voor te zeggen om weerstanden consequent op dezelfde manier te monteren. Alles, ook andere onderdelen afleesbaar maken vanaf onder of van rechts. Staande weerstanden de eerste ring altijd boven. Op dezelfde wijze als in technische tekeningen. Daar zijn maten in mm altijd van onderaf en van rechts leesbaar. Het is altijd handig, in geval van fout zoeken, om dat op een print ook te doen. Liggende weerstanden altijd van onderen of van rechts leesbaar monteren. Op de figuur is dat ook gedaan.


Probeer ook eens een stuk 1 cm dik schuimrubber, hierdoor blijven de onderdelen ook op zijn plaats. Dunne huishoudsponsjes met aan een zijde van dat groene schuurmateriaal voldoen, uiteraard met de groene zijde naar de tafel gericht.
Zet eerst de IC's op de print** en soldeer alleen de gebruikte aansluitingen. De niet gebruikte steken door een soldeerrondje zonder aansluitingen. Zou hij er weer uit moeten om wat voor reden ook, dan gaat dat iets makkelijker.

Zet folietrimmers, staande potmeters en eventueel elco's er later pas op. Monteer de staande weerstanden en spoeltjes zoals aangegeven, dan hinderen ze elkaar niet. Bij het opzetten in de print, de draden iets naar buiten buigen, om er weer uitvallen te verhinderen. Dus niet verder uitbuigen dan nodig. Ik doe het, door de draad strak te trekken en hem “iets” te buigen bij het printoppervlak Ook al weer om demontage makkelijker te maken.



**Behoudens elektrostatisch gevoelige typen als de LF353 (versterker op VFO print), de 6440 (mixer, op de SSB print) en de FET's (BF981). Nu hebben de IC's geen CMOS ingang, maar toch…

4.2.1 De montage van de FET's en het insolderen.

Let er op dat deze transistor in enkele gevallen op zijn kop op de print moet komen! De tekst in dat geval dus naar de print toe. Dit is gedaan om in deze gevallen de source goed te kunnen aarden. Voor de SSB-processorprint zijn dat de ingangs- en uitgangsversterker en de twee MF versterkers. Dus T1, T2, T3 en T4. De BF981 in de AGC versterker zit normaal.

Op de tekening zijn deze transistors verschillend weergegeven. Als een open rondje of een zwart massief rondje. Dit is gedaan, omdat je dan de sporen op de printtekening kunt zien, die onder de transistor door lopen. Bij de massieve loopt er geen spoor onder.

De gate van een FET is in principe zeer hoogohmig. Als de spanning tussen de gate en het substraat een bepaalde waarde overschrijdt treed er overslag op. En er hoeven maar enkele elektronen over te springen en de FET is kapot. Dat is zeker het geval met Gaas-Fet's waarvan ik er al heel veel gemonteerd heb met een uitvalspercentage van ca. 10%.



De BF981's zijn "beschermde" FET's. Die bescherming bestaat uit diodes die parallel aan de gate-aansluitingen staan en inwendig op het substraat "meegebakken" zijn. Die diodes begrenzen de spanning tot een veilige waarde. Maar die diodes kunnen ook maar een bepaalde stroom hebben en als die wordt overschreden gaat de FET toch kapot en dat gebeurt meestal bij het insolderen. Zet de FET's er het laatst in als alle andere componenten gemonteerd zijn want de weerstanden in de schakeling zorgen er dan voor dat er geen grote spanningen meer op de gates kunnen komen. En als de FET's eenmaal op hun plek zitten kan er niets meer gebeuren.

Neem de bekende voorzorgen bij het insolderen en dat begint bij de soldeerbout. Als die direct met de 230 volt verbonden is wees dan extra voorzichtig! Verbind in ieder geval de massa van de bout, dat is het metalen deel waar de stift in zit, met de massa van de print zodat er nooit een spanningsverschil kan ontstaan tussen de bout en het te solderen punt.

Maar denk er ook aan dat bij het solderen de print of het kastje nergens anders mee verbonden is dan alleen met je soldeerbout! Want als bijvoorbeeld het metaal van de bout verbonden is met de randaarde van het stopcontact en de print hangt aan een voeding die niet geaard is, kan er best een flink spanningsverschil zijn tussen print en bout! En er kan ook een spanningsverschil zijn tussen de min van de voeding en de randaarde. En waar je misschien ook niet aan denkt, is dat elke soldeerbout, of hij nu een trafo heeft of niet, altijd capacitief met het lichtnet verbonden is. Controleer met een digitale meter of er een spanningsverschil is. (Een digitale meter heeft een hoge ingangsweerstand.)

Het verdient verder aanbeveling, de FET's pas te plaatsen wanneer de betreffende weerstanden eromheen al aanwezig zijn. Eventuele statische spanningen worden dan afgevoerd.


Résumé: Op het moment van insolderen mag de losse print, of de print in het kastje niet met een ander elektrisch apparaat verbonden zijn.

Dat geldt ook als je iets moet vervangen of repareren in de buurt van de FET's.

Als je een soldeerbout op batterijen gebruikt verbind dan toch ook de bout maar met de print om zeker te zijn.
Als een FET echt goed kapot is versterkt hij helemaal niet en reageert er niets. Vaak zit er dan een sluiting tussen de gate en de source of de drain. Het kan zijn dat hij dan te veel of te weinig stroom trekt. (Uit ervaring weet ik dat zo'n Fet ook nog half kapot kan zijn. Meestal trekt hij dan te veel stroom en kan nog oscilleren op een willekeurige, soms zeer hoge frequentie.)

Hoewel de BF981 goed is beveiligd, is het toch een CMOS type met zeer hoge ingangs-impedantie en daarom gevoelig voor statische ladingen



FOTO'S

Eén foto zegt meer dan duizend woorden en kennelijk is dat ook zo. Want iedereen vraagt om foto's. Nou, Freek en ik hebben er een boel gemaakt, en ze staan op de website. De foto's laten de totale constructie van de transceiver zien met een aantal details, ook van de bedrading.


Succes met de bouw!

De SSB print






1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina