Antwerpen, Limburg, Nationaal, Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant/Brussel, West-Vlaanderen



Dovnload 13.79 Kb.
Datum26.08.2016
Grootte13.79 Kb.





26-02-2010, p.56




Antwerpen, Limburg, Nationaal, Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant/Brussel, West-Vlaanderen
Turkije vliegt door een donderstorm


Nadat eerder deze week tientallen officieren waren gearresteerd wegens medeplichtigheid aan een vermeende poging tot militaire coup, probeerde de Turkse president Abdullah Gül gisteren de regering-Erodgan en de legertop dichter bij elkaar te brengen. Dirk Rochtus legt uit waarom de spanningen daarmee niet van de baan zijn.


Formeel kan niets de sluipende islamisering tegenhouden waarvoor de kemalisten voortdurend waarschuwen
Een golf van arrestaties teistert Turkije. Het is haast een politieke tsunami. Bijna 50 vooral hogere officieren zijn deze week in de boeien geslagen, twaalf onder hen werden voor de onderzoeksrechter geleid. De beschuldiging luidt: betrokkenheid bij plannen om het land te destabiliseren en de regering ten val te brengen. Er woedt al jaren een machtsstrijd tussen het leger en de AKP die als enige partij de regering vormt. Die werd met de dag explosiever en bereikt nu een voorlopig hoogtepunt.
Het is ook een strijd om de zeggingsmacht over hoe Turkije er moet (gaan) uitzien. De AKP (Partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling) kwam in november 2002 aan de macht. Een partij met religieuze wortels en de opvolger van andere islamistische partijen die door het Hooggerechtshof verboden waren in de loop der jaren - Turkije wordt ook wel eens het 'kerkhof van partijen' genoemd. Partijen met een religieus of etnisch-cultureel programma geraken gemakkelijk in het vizier van het gerechtelijke apparaat dat trouw gezworen heeft aan het gedachtegoed van Mustafa Kemal Atatürk, de stichter en geestelijke leidsman - nog altijd, ook 71 jaar na zijn overlijden - van de republiek.
De besnorde mannen die in 2001 de AKP oprichtten voelden er niet veel voor om in de fuik van de kemalisten, de aanhangers van Atatürk, terecht te komen. Ze gebaarden zich vroom maar gematigd. Een soort CDU noemden ze zichzelf, een Turkse variant van de Duitse christendemocratie. Het kostte de AKP weinig moeite om in 2002 de meerderheid te halen. Niet dat de Turken nu plotseling erg vroom waren geworden. De mensen waren de crisissfeer moe. AKP-voorman Erdogan, gezegend met charisma en daadkracht, beloofde orde op zaken te stellen.
In het kemalistische establishment, het wereldje van rechters, officieren, professoren, ging het alarm af. Zou het land een tweede Iran worden? De AKP-regering wendde in haar hervormingsijver de steven naar de Europese Unie (EU), weliswaar omdat ze vanuit Europa de godsdienstvrijheid hoopte te zien overwaaien die in Turkije strikt aan banden is gelegd. Europa vormde voor de AKP ook het excuus om de macht te beknotten van de Nationale Veiligheidsraad, een orgaan waarin de topministers en topmilitairen zich met elkaar beraden. De militairen gebruikten hun macht binnen de Veiligheidsraad om de burgerlijke regering in het gareel te houden. Tot de EU de Turken hierover op de vingers tikte. Tot groot genoegen van de AKP. En tot grote ergernis van de militairen - vandaar ook de angst dat de kemalistische machtsbastions gesloopt zouden worden. In april 2007 probeerde de legertop met de zogenaamde 'e-putsch' (met een bericht op een website, red.), een niet mis te verstane waarschuwing aan het adres van de AKP, te verhinderen dat AKP-minister Gül president zou worden. Ook frustreerde het de militairen dat ze niet meer gewapenderhand kunnen ingrijpen zoals in 1980. De burger zou dat niet pikken en de EU uiteraard evenmin. Het mocht niet baten: de AKP bezit nu met de president, de premier en de parlementsvoorzitter de drie sleutelfuncties in de staat. Formeel gezien kan niets de sluipende islamisering tegenhouden waarvoor de kemalisten voortdurend waarschuwen. Alleen de rechters hadden nog iets kunnen ondernemen. In juli 2008 kwam het Grondwettelijk Hof net één stem te kort om de AKP te doen verbieden.
Premier Erdogan maakt als rechtgeaarde Turkse nationalist een harde vuist naar de Koerdische autonomisten. Ook hiermee maaide hij de militairen het gras weg voor de voeten. Zolang de politiek zwak was, kon het leger sterk zijn, hardhandig optreden tegen de vijanden van de republiek en daarvoor het respect van de mensen opstrijken. De AKP-regering werd in juli 2007 herverkozen omdat ze het economisch zo goed deed. Dan zette ze het Ergenekon-proces in gang: honderden seculiere officieren, academici, journalisten werden opgepakt omdat ze in een mysterieuze samenzwering tegen de regering verwikkeld zouden zijn. De macht van de kemalisten is afgebrokkeld, het aanzien van het leger getaand. Tegen die achtergrond begonnen bepaalde militairen te complotteren. Een echte putsch kan niet meer. Dus zouden onder de codenamen 'mokerhamer', 'kooi' of 'donderstorm' acties op touw gezet worden zoals het opblazen van moskeeën en musea. Van de zo ontstane chaos zouden de putschisten profiteren om de AKP van de macht te verdrijven.
Voor die plannen staan nu vele officieren terecht. In een democratie hoort het dat het leger gecontroleerd wordt. Het omgekeerde probleem ontstaat nu echter: wie controleert de AKP? De regering heeft alle touwtjes in handen en de oppositie is zwak. Kritische pers krijgt het hard te verduren. Misschien is de sceptische kiezer de enige toeverlaat? Maar verkiezingen zijn nog veraf. Ondertussen is het gevaar niet denkbeeldig dat het leger wel eens als een gewond dier zou kunnen reageren en ferm zou uithalen. Turkije bevindt zich anno 2010 echt in een donderstorm.
Dirk Rochtus
Wie? Docent internationale relaties aan de Lessius Hogeschool Antwerpen.
Wat? De strijd tussen regeringspartij AKP en het Turkse leger wordt zeer explosief.
Waarom? Het verzwakte leger zou wel eens hard kunnen uithalen.
© Corelio





De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina