Anw in het nieuws



Dovnload 146.47 Kb.
Pagina1/4
Datum20.08.2016
Grootte146.47 Kb.
  1   2   3   4

ANW in het NIEUWS


nummer 15, september/oktober 2003 - St. Bonifatiuscollege, Utrecht
Alle artikelen zijn ingekort. De volledige artikelen zijn, net als

de digitale versie van ANW in het NIEUWS te vinden op:



www.boni.nl/bonionline/vakken/anw/bestanden/download/


Op zoek naar buitenaards leven

NRC, A4-krant oktober 2003



Planetenjagers speuren het heelal af naar aanwijzingen dat ergens ver weg leven zou kunnen bestaan zoals dat van ons.
Amerikaanse astronomen van NASA ontdekten twee jaar geleden voor het eerst een verre planeet met een dampkring. Dat was een mijlpaal in het onderzoek naar exoplaneten, de naam die is bedacht voor planeten buiten ons zonnestelsel. De samenstelling van de gassen in de dampkring van een planeet is bepalend voor de mogelijke aanwezigheid van leven op zo'n planeet. En daar is het de planetenjagers uiteindelijk om te doen: het vinden van leven in het heelal.

De NASA vergeleek de ontdekking met die van de Russische sterrenkundige Mikhail Lomonosov die in 1761 in zijn achtertuin in St. Petersburg de planeet Venus voor de zon langs zag schieten, een bijzondere gebeurtenis die maar een paar keer in een mensenleven waar te nemen is. Lomonosov zag „een zweem van licht rond de planeet waar die nog niet voor de zon geschoven was." De enige verklaring die hij kon bedenken was dat het hier zonlicht betrof dat door de dichte dampkring van Venus was omgebogen. Sterrenkundigen hadden al eerder geconcludeerd dat Venus een dampkring moest hebben, Lomonosov was de eerste die hem ook werkelijk zag.




Gelukstreffers

„Om te zoeken naar aanwijzingen van leven op planeten, moeten we hun dampkringen onderzoeken", zei Ronald Gilliland van het Space Telescope Science Institute en lid van het team dat de ontdekking deed. „De Hubble heeft nu laten zien dat de `passagetechniek' daarvoor een geschikte methode is." De onderzoekers zullen ongetwijfeld hopen planeten te ontdekken met dampkringen die kooldioxide, waterdamp, ozon en methaan bevatten, want die gassen duiden op de mogelijke aanwezigheid van leven.

Succes kan nog vele jaren op zich laten wachten. Je kunt dampkringen alleen ontdekken als de planeet vanaf de aarde gezien op een bepaalde manier voor zijn ster langs passeert. NASA-astronomen gaan uit van tien procent kans om dit soort planeten in het oog te krijgen op het moment dat ze een ster passeren. En van deze `gevangen' planeten veroorzaakt misschien maar één procent zo'n duidelijk dip in het sterrenlicht dat nader onderzoek mogelijk is.

China brengt eerste man in de ruimte

UN, 16 oktober 2003


Peking - Yang Liwei is de eerste Chinees in de ruimte. De 38-jarige taikonaut (naar het Chinese woord voor ruimte, taikong) werd gisterochtend om 10 minuten over 3 Neder­landse tijd aan boord van de ruimteraket Shenzhou V in een baan om de aarde gebracht.
Tien minuten eerder was de Shenzhou V door een Lange Mars­raket gelanceerd vanaf het lan­ceercentrum jiuquan in de Gobi­woestijn van West-China. Yang werd afgelopen nacht rond 1 uur Nederlandse tijd op aarde terug­verwacht. Als dat is gebeurd, heeft China zich bij Rusland en Amerika gevoegd, de enige twee andere landen die zelfstandig mensen in de ruimte brachten. Een half uur na de lancering had Yang voor het eerst contact met het vluchtcentrum in Peking. Hij meldde de dokter dat hij zich goed voelde en dat zijn lichaams­temperatuur en bloeddruk in or­de waren. Het is de bedoeling dat hij tijdens zijn 22 uur durende vlucht veertien keer rond de aar­de vliegt.

De lancering van Yang werd niet rechtstreeks op de Chinese televi­sie uitgezonden, zoals aanvanke­lijk de bedoeling was. De politie­ke leiding was bang dat tijdens de live-uitzending iets fout zou gaan. Overigens dateert het laat­ste ongeval met een Chinese ra­ket alweer van 1996. De reguliere tv-programmering werd nu een paar minuten na negenen op een aantal staatszenders onderbro­ken met het nieuws van de suc­cesvolle lancering.



Yang Liwei staat bij terugkeer op aarde een heldenverering te wachten. De Chinese media zijn al begonnen hem als een toege­wijd communist te portretteren, die als voorbeeld dient voor de rest van de natie. Yang werd geko­zen uit een groep van veertien`yuhangyuan', ruimtereizigers. Van de drie overgebleven kandi­daten voor de historische vlucht zou Yang pas gisteren definitief zijn aangewezen.

Explosieve ster vreet planeten

Volkskrant, 20 september 2003


Sterrenkundigen zijn mogelijk getuige geweest van de gewelddadige dood van drie reuzenplaneten. Die zouden zijn opgeslokt door hun moederster, die aan het eind van zijn leven enorm opzwol en de planeten een voor een verorberde. Die opzienbarende theorie wordt binnenkort gepubliceerd in het Britse tijdschrift Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
De ster in kwestie, V838 Monocerotis, vertoonde in januari 2002 een ongewone helderheidsuitbarsting, en was even de helderste ster in het Melkwegstelsel. Met de Hubble Space Telescope werden later bijzondere lichtecho's rond de ster waargenomen, waaruit blijkt dat hij omgeven wordt door concentrische schillen van gas en stof.

Volgens Alon Retter en Ariel Marom van de Universiteit van Sydney is het merkwaardige helderheidsverloop van de explosie, met drie afzonderlijke pieken, met geen enkel bestaand sterrenkundig model te verklaren. In hun artikel suggereren de twee astronomen nu dat de opzwellende ster drie Jupiter-achtige planeten soldaat heeft gemaakt. De zwaartekrachtenergie die daarbij vrijkwam, zou grotendeels in straling zijn omgezet.




Kuipers klaar voor eerste ruimtereis

door Egbert Stoel


MOSKOU - De Nederlandse astronaut André Kuipers 'is klaar m volgende week zaterdag an zijn eerste ruimtereis te beginnen. De laatste examens zijn achter de rug, het speciale

ruimtepak zit als gegoten, de quarantaineperiode is begonnen. Er is een 'probleem': hij gaat alleen als onverhoopt iets gebeurt met de Spaanse astronaut Pedro Duque, en die verkeert in blakende gezondheid.



„Het zou in Nederland een hele schok geven, als ik plotseling toch in de ruimte ben. De media, de politiek, niemand is erop voorbereid", vertelt Kuipers vanuit Sterrenstad, het trainingscentrum van de Russische ruimtevaartorganisatie nabij Moskou. Tegelijk relativeert de 45-jarige arts de kans dat hij volgende week na Wubbo Ockels als tweede Nederlander de dampkring verlaat. De kans is groter dat Kuipers zoals gepland pas in april vertrekt. „Naarmate de aanstaande vlucht nadert, wordt het steeds onwaarschijnlijker dat ik nu al weg ga. Daardoor wordt het voor mij ook iets meer relaxed," Toch traint Kuipers tot op het einde mee met Duque, de Amerikaan Michael Foale en de Rus Alexander Kaleri, die op 18 oktober om 7.37 uur (Nederlandse tijd) met donderend geweld de aarde achter zich laten en op weg gaan naar het ruimtestation ISS. Om te voorkomen dat hij alsnog een griepje oploopt, leeft hij, dezer dagen zoveel mogelijk van de buitenwereld afgesloten. „ lk ben tot op het laatste moment klaar om te gaan."

Kuipers doorliep vorige week de laatste examens en was de afgelopen dagen nog op de lanceerbasis Bajkonoer in Kazachstan. Daar zat hij voor het eerst in zijn leven in een ruimteschip, de Russische Sojoez-capsule. „Dat deed me wel wat", vertelt Kuipers. „Het is weliswaar niet het schip waarmee ik in april de ruimte in ga, maar ik kom er na tien dagen wel mee terug. Het is een bijzonder idee dat ik hiermee door de dampkring naar de aarde zal schieten."

Kuipers is ,,zeer, tevreden" over de capsule. Door recente aanpassingen kwamen diverse knoppen en de zuurstofaansluiting beter onder handbereik. Ook zijn sommige metertjes beter zichtbaar.
Toch zou het voor zijn familie „zuur" zijn, als hij op het allerlaatste moment alsnog de ruimte ingaat. Zijn ouders en twee dochters blijven namelijk in Nederland. Zelfs zijn vriendin zou er weinig van meemaken. „Die is op dat moment op reis."


Waterijs zoeken op de maan

Intermediair, 25 september 2003


Als alles goed gaat vertrekt dit weekend Europa's eerste ruimtesonde de maan. Japan, China en zelfs India zullen de komende jaren volg deze maanreizen de opmaat voor een bemande expeditie?
Een wetenschapper die een onderzoeksvoorstel schrijft over een experiment dat op of rond Mars moet plaatsvinden, weet dat hij in elk geval één woord met grote regelmaat moet laten terugkeren in zijn verhaal: leven. Zonder verwijzing naar de bijdrage die zijn proef zal leveren aan de ontdekking van fossiel of zelfs hedendaags leven op Mars, is het voorstel zo goed als kansloos. Marsmissies bestaan bij de gratie van de mogelijke aanwezigheid van microscopisch leven op de rode planeet. Totdat onverhoopt wordt aangetoond dat er niets is of was, blijft Mars een planeet met sex-appeal. De maan is een ander verhaal. Op de maan is geen leven, en het is er met zekerheid ook nooit geweest. Toch gaat er dit weekend een Europese ruimtesonde naar toe, en staat er wereldwijd nog een handvol maanvluchten op de rol. De maan lijkt voor het eerst in lange tijd weer een beetje sexy. Eigenlijk sinds 1996, want toen wezen metingen door een Amerikaanse sonde die rond de maan cirkelde, op verhoogde concentraties waterijs in de bodem rond de zuidpool. Vreugde alom, want dat zou wel eens een belangrijke stimulans kunnen zijn voor een toekomstige basis op de maan. Uit bevroren water kun je waterstof, halen, en dat is een belangrijk element voor raketbrandstof. Het scheelt een stuk als maanreizigers dat niet zelf hoeven mee te nemen van de aarde. Door in allerhande publicaties te verwijzen naar het toekomstige nut voor een bemande maanbasis, kon de Europese ruimtevaartorganisatie ESA ook haar jongste robotverkenner Smart-i wat extra cachet geven. De Smart-i is de eerste sonde die Europa naar de maan stuurt. De bevestiging door het boordinstrumentarium dat er inderdaad waterijs bij de beide maanpolen in de grond zit, wordt het bericht waar iedereen op zit te wachten. Dat de sonde ook nog de tot de verbeelding sprekende Piek van het Eeuwig Licht gaat fotograferen, een bergtop bij de zuidpool die in tegenstelling tot de omringende (ijshoudende?) kraters permanent door het zonlicht wordt verlicht, blijft uiteraard ook niet onvermeld. Al was het alleen maar vanwege die intrigerende naam.
Efficiënte motor

Zonder waterijs en zonder lichtpiek is de kleine Smart-i in menig opzicht een robotverkenner als vele andere: hij heeft een handvol apparaten aan boord waarmee de maan in verschillende golflengten wordt geobserveerd, waardoor uiterlijk en samenstelling van het hemellichaam nauwkeuriger in kaart kunnen worden gebracht.




De Smart-1 is de eerste sonde die Europa naar de maan stuurt
Maar de maan is niet het hoofddoel van de missie: het is vooral de bedoeling een nieuwerwetse manier van voortstuwing te beproeven. De motor van de Smart-1 verbrandt niet de gebruikelijke chemische stuwstoffen, maar geeft met behulp van zonne-energie een elektrische lading aan een hoeveelheid xenongas. Dit gas ontsnapt vervolgens met grote snelheid uit het achterste van de sonde en geeft deze zo een voorwaartse kracht. Ionenvoortstuwing is efficiënter dan chemische brandstof, en over heel grote afstanden gaan ruimtevaartuigen er sneller mee. Om het allemaal te kunnen uitproberen, is de Smart-1 via een lange, ingewikkelde koers naar de maan gestuurd. Een maanreis op de 'normale' manier duurt een dag of drie, maar de Smart-1 is zeker anderhalf jaar onderweg. De sonde blijft nog minstens een half jaar in werking als hij uiteindelijk rond de maan cirkelt.




  1   2   3   4


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina