Asia-Pacific Economic Cooperation



Dovnload 30.96 Kb.
Datum20.08.2016
Grootte30.96 Kb.








Asia-Pacific Economic Cooperation


Mieke Verrelst 2e kan rechten UFSIA

RE990902 Economische Politiek

2000-2001




1. Inleiding
Een aantal weken geleden las ik in de Financieel Economische Tijd een artikel over de voorbije top van de APEC-staatshoofden. Ik was eerlijk gezegd verbaasd dat ik nog nooit van deze organisatie gehoord had terwijl er toch economisch zeer belangrijke landen deel van uitmaken.
Direct ben ik op zoek gegaan naar meer informatie hierover en las ik dat de APEC in 1989 werd opgericht, maar in die periode toch niet helemaal haar doelstellingen wist te verwezenlijken. Om tot een vrijhandelszone te komen moeten er blijkbaar bepaalde voorwaarden vervuld zijn, en in mijn werkje zou ik graag hier meer iets over schrijven.
In de eerste plaats wil ik nagaan hoe men tot de oprichting van de APEC is gekomen, hoe deze is verlopen en op welke manier de unie gestructureerd is.
Daarna ga ik haar doelstellingen proberen te schetsen, en op welke manier de lidstaten hieraan proberen te werken.
Ook lijkt een vergelijking met de WTO en de EU mij heel interessant, de WTO omdat zij blijkbaar dezelfde principes verdedigt, de EU omdat deze toch een vrijhandelszone is, wat men ook rond de Stille Oceaan wil benaderen, maar waarin men blijkbaar toch niet slaagt. Ik wil onderzoeken waarom dit zich op deze manier afspeelt en welke factoren hierin een rol spelen.
Ten slotte bespreek ik welke afspraken op de recente top gemaakt zijn tussen de lidstaten en hoe de landen zelf de toekomst van de APEC inschatten.

2. Oprichting en structuur van de APEC

De APEC, de Asian-Pacific Economic Organisation, werd in 1989 opgericht, als antwoord op de groeiende onderlinge afhankelijkheid tussen de Aziatisch-Pacifische landen. Langs de ene kant was er op dat moment de sterker wordende eenmaking van de EU, langs de andere kant de aanloop naar de oprichting van de NAFTA, North America Free Trade Organisation, die Canada, de VS en Mexica samenbracht. Ook het opengooien van de grenzen naar Oost-Europa bracht de positie van Azië als uitvoerder naar Europa misschien in het gedrang.

Door regionale samenwerking dacht men sterker te kunnen staan tegen al deze elementen. Ook was net door de VN beslist dat Hong Kong, Singapore, Taiwan en Zuid Korea, de vier Newly Industrializing Economies, geen voorkeursbehandeling meer zouden krijgen van de ontwikkelde landen op handelsgebied. Economisch gezien hadden de Aziatische landen samen en groot potentieel.

Al deze factoren maakten dat men besloot tot samenwerking. Het zou ook als tegengewicht voor de EU kunnen dienen. Een open economische associatie zou er opgericht worden, zonder discriminatie van de verschillende economieën. Uiteindelijk was het de Australische premier, Bob Hawke die in 1989 het initiatief nam


Op dat moment waren er 12 lidstaten : Australië, Brunei Darussalam, Canada, Indonesië, Japan, de Koreaanse Republiek, Maleisië, Nieuw Zeeland, de Phillipijnse Republiek, Signapore, Thailand en de USA. In november 1991 werden drie nieuwe landen toegelaten : de Volksrepubliek China, Hong Kong (sinds 1997 Hong Kong, China genoemd) en het Chinese Taipei. Eind 1993 traden Mexico en Papua Nieuw Guinea toe tot de organisatie en op datzelfde moment werd beslist dat eind 1994 Chili ook lidstaat zou worden. De laatsten die erbij kwamen waren Peru, Rusland en Vietnam, dit was formeel in 1998.
De landen begonnen met een informeel overleg, en ondertussen is de organisatie uitgegroeid tot het belangrijkste regionaal orgaan om vrije handel en economische samenwerking te promoten. De 21 landen vertegenwoordigden in 1998 42% van de wereldhandel en hadden een gezamenlijk BNP van 16 billioen USdollar, wat tegen de toenmalige wisselkoers ongeveer gelijkstaat aan 580,8 billioen (miljoen miljoen) BEF.
Bij de oprichting werden een aantal principes vastgelegd : de APEC zou enkel met consensus werken en zou werken op basis van een open dialoog met respect voor de mening van iedere lidstaat.
Het voorzitterschap roteert jaarlijks tussen de lidstaten, en deze lidstaat moet ook de jaarlijkse ministertop, bijeenkomst van de ministers van economie en buitenlandse zaken, organiseren.
Voor deze ministertop wordt telkens een Seniors Officials Meeting gehouden, waarin de senior officials raad geven aan de ministers en hun beslissingen mededelen. Zij coördineren de budgetregeling en de werkprogramma's van de verschillende forums.
In 1995 werd ook de ABAC, APEC Business Advisory Council, opgericht, dat bestaat uit maximaal drie belangrijke zakenmensen per lidstaat, die advies geven over de tenuitvoerligging van APEC-actieplannen. Het voorzitterschap ervan loopt samen met dat van de APEC zelf, en voor 2000 was dit Timothy Ong, afgevaardigd directeur van de National Insurance Company van Brunei Darussalam.
De ABAC publiceert ook regelmatig rapporten, gericht naar de economische leiders van de lidstaten, met daarin tips hoe men het bedrijfsleven kan verbeteren en handel en investeringen uitbreiden. In het rapport van 1999 bijvoorbeeld werd besproken hoe men tot een meer open en competitieve markt kan komen, er werden een aantal maatstaven gesteld voor een goede internationale communicatie en samenwerking, om zo een positief klimaat te creëren voor economische groei en liberalisering.
In de ontwikkeling van de APEC kunnen drie grote fases onderscheiden worden. De eerste zou je het bouwen van het decor kunnen noemen, en duurde tot 1991, tot de concrete doelen en principes werden vastgelegd.

De tweede fase bestond uit het structureel uitbouwen van de samenwerking. Commitees werden opgericht, en regels werden opgesteld voor de samenwerking.

In 1996 ging dan de derde fase in: de ‘actie-fase’. Individual Action Plans en Collective Action Plans, IAPs en CAPs, werden opgesteld, en de lidstaten zouden jaarlijks verslag uitbrengen over hun plannen. De troef hier is volgens de APEC de sociale druk die de staten op elkaar uitoefenen juist doordat ze jaarlijks moeten tonen wat ze verwezenlijkt hebben.
3. Doelstellingen
De leiders van de lidstaten zouden elkaar elk jaar in november ontmoeten. Een van de oorspronkelijke doelstellingen was de erkenning van de regionale diversiteit en de verschillende sociale en economische systemen. Een open dialoog werd opgestart voor informeel overleg en om visies uit te wisselen.

Het was pas in 1991, in Seoul, dat de twee grote zuilen van de APEC concreet gesteld werden.




  1. TILF, Trade and Investment Liberalization and Facilitation




  1. ECOTECH, Economical and technical Co-operation



Men wil dus de handel liberaliseren en versoepelen, en economisch-technisch samenwerken.

De eerste groep van acties bestond uit de drastische verlaging van invoerrechten tussen de APEC-leden. Een andere vorm van samenwerking die tot stand kwam was de Early Voluntary Sectoral Liberalization, EVSL. Dit waren initiatieven die de lidstaten namen om binnen specifieke sectoren te gaan liberaliseren.

Op een periode van 2 jaar tijd ontwikkelden 16 landen van de APEC een samenwerking binnen 14 specifieke sectoren, door aangepaste invoerrechten en versoepeling van de handelstransacties. In de meeste van deze sectoren vertegenwoordigt de handel binnen de APEC een groot deel van de wereldhandel.


Het uiteindelijke doel binnen deze sectoren is zelfs alle invoerrechten af te schaffen. De deelnemende landen hebben zich ertoe verbonden binnen deze sectoren een vrijhandelszone te worden, de ontwikkelde economieën tegen 2010, en de ontwikkelende economieën tegen 2020.

Toch leek deze verselde weg naar liberalisering te falen toen men probeerde landbouw erbij te voegen.


In additie tot de jaarlijkse ministertop, werden er vanaf 1994 ook sector-gebonden ministervergaderingen gehouden. Deze gaan over verschillende sector-gebonden onderwerpen, meestal intra-regionaal van aard. De meest besproken onderwerpen zijn de telecommunicatie, duurzame ontwikkeling, milieubeleid, tourisme, onderwijs en de emancipatie van de vrouw. Bijna elk jaar komen ze tegenwoordig ter sprake.

4. Vergelijking met WTO en EU

De APEC zegt van zichzelf zeker geen organisatie als de EU te willen zijn, met een gemeenschappelijke markt. Ook willen ze zich niet vergelijken met de WTO, die gebaseerd is op het stellen van bindende regels. Zij werken op vrijwillige basis samen.


De APEC en de WTO hebben wel een gemeenschappelijk doel: zoveel mogelijk voordeel halen uit de liberalisering van de internationale handel. Maar elk heeft zijn eigen manier van werken om dit te bereiken. De WTO is veel globaler dan de APEC, terwijl deze sterk regionaal gericht is. Opmerkelijk is dat sommige APEC-landen geen lid zijn van de WTO, bijvoorbeeld China, Rusland, Chinees Taipei en Vietnam.

De WTO baseert zich op een multilateraal handelsakkoord, de APEC is een overlegorgaan dat werkt op vrijwillige basis, door middel van IAPs en CAPs, en consunsus tussen de lidstaten.

De APEC zegt van zichzelf dat ze veel breder kijken dan de WTO, die zich voornamelijk concentreert op invoerrechten en andere grensproblemen die zich voordoen. De APEC betrekt de zakenwereld, zorgt voor economische en technologische samenwerking, ondersteunt daarbij de minder bedeelde landen.
De initiatieven in verband met handel liggen toch allemaal in de lijn van de WTO. Voor de voorwaarden om toe te treden tot een markt, verlaging van de invoerrechten, eigendomsrechten en bemiddeling bij conflicten, gebruikt men dikwijls de WTO-maatstaven als referentie.
De APEC zou de EU nooit kunnen evenaren op economisch gebied. Daarvoor is de organisatie veel te heterogeen.

De VS heeft de APEC, zeker sinds zijn voorzitterschap in 1993, zo willen maken dat de positie van de VS in de regio versterkt wordt en dat ze een goed tegengewicht zouden vormen voor de EU. Grof genomen zijn het de VS, Australië, Nieuw Zeeland en Canada die de voortrekkers zijn van de vrijhandelszone, en zijn het landen van de ASEAN, de Association of South East Asian Nations, die dit misschien ook wel willen, maar in veel mindere mate en steeds op vrijwillige basis.

Toen in 1994 het tijdsschema werd aanvaard om tegen 2020 een vrijhandelszone te vormen, voegden bijvoorbeeld Thailand en Maleisië hier aan toe dat deze liberalisering in hun ogen flexibel en zeker niet bindend is.
Het is niet mogelijk de diepe kloof die er bestaat tussen de lidstaten op 20 jaar tijd te overbruggen en er een vrijhandelszone van te maken. Daar te veel druk opzetten kan de APEC alleen maar doen barsten. Maar al lijkt het er niet op dat de APEC volledig haar doel zal bereiken, blijft ze toch belangrijk als internationaal forum. Het is noodzakelijk dat de landen op dat niveau openlijk met elkaar blijven praten over hun onderlinge relaties, en zo naar elkaar toe groeien.
De economische crisis in Zuid-oost-Azië enkele jaren geleden bijvoorbeeld is voor sommigen een argument om terug te grijpen naar een protectionistische politiek, maar toch de APEC leiders hebben zich er duidelijk toe verbonden verder te gaan met de liberalisering van de handel binnen de APEC. Zulke kleine overeenkomsten zijn al heel veel, als je ziet dat 15 jaar geleden een samenwerking tussen vooral China, Rusland en de VS niet denkbaar was.
De manier van samenwerken die de listaten van de APEC hanteren, consensus en vrijwilligheid, is niet genoeg om effectief iets te bereiken, maar is wel een noodzakelijke tussenstap.

5. Recente afspraken
De grootste bedreiging van de APEC nu is het te hoge aantal bilaterale akkorden die gesloten worden, in plaats van gezamenlijk naar een vrije handel te werken. Japan dat bijvoorbeeld lang dergerlijke akkorden meed, voert nu toch gesprekken met Canada, Chili, Zuid-Korea, Nieuw-Zeeland en Singapore, en zegt letterlijk de weg naar liberalisering te willen verderzetten via bilaterale akkoorden en enkel metlanden die er ook zo over denken.

Deze akkoorden zijn niet in tegenspraak met de APEC, het is immers een open organisatie en iedere lidstaat doet wat hij wil, maar daarmee lijkt er geen vooruitgang meer geboekt te worden in de gehoopte gezamenlijke liberalisering.

Bij de besprekingen werkt men immers met een consensus, en dat kon niet meer bereikt worden. De organisatie heeft de reputatie onpraktisch en traag te zijn, wat de bilaterale akkoorden alleen maar in de hand werkt.

APEC’s doelen waren waarschijnlijk te ambitieus om echt geloofwaardig te kunnen zijn.

Tijdens de conferentie die pas plaatsvond in november in Brunei, was het vooral Clinton die tot verdere liberalisering aanmoedigde, en dat de Aziatische landen moesten doen wat ze kunnen om de crisis zo snel mogelijk te boven te komen en hun positie terug te versterken.

Wat men wel is overeengekomen op de top is een afspraak voor een nieuwe ronde in de WTO–besprekingen volgend jaar.

De APEC-leiders eindigden hun verklaring met de boodschap de grote verschillen in rijkdom te willen aanpakken, en moedigde de landen aan de meerwaarde van de globalisering met iedereen te delen. Opmerkelijk is dat men het tegen 2010 iedereen in de APEC-landen mogelijk wil toegang te hebben tot internet, om zo de kloof tussen de ‘hi-tech haves‘ en ‘have-nots’ te verkleinen.

6. Besluit

Het probleem van de APEC is waarschijnlijk dat ze bij haar oprichting voor te hoge verwachtingen gezorgd heeft, die ze nu niet direct kan waarmaken.


Toch, stelt de International Herald Tribune vast, kan de APEC best trots zijn op wat ze tijdens de laatste 11 jaar bereikt heeft. De lidstaten zijn sneller gegroeid, hebben meer verhandeld, meer jobs gecreëerd en een hogere levensstandaard kunnen stellen voor hun inwoners dan eender welke regio in de wereld. De economieën zijn beduidend meer open geworden dan 11 jaar geleden. En het is juist door het hoge niveau waarop het overleg zich afspeelt, dat dit kon bereikt worden. De ministerconferenties hebben toch voor een daling van de invoerrechten gezorgd, net zoals gepland was.
De APEC blijkt toch niet zo broos te zijn als iedereen dacht, ze heeft toch de economische crisis overleefd. Iedere totstandkoming van een internationale organisatie gaat met momenten wel eens wat trager vooruit, maar dat is volgens mij zeker geen reden om de APEC nu op te geven. Het blijft een belangrijk platform om ideeën uit te wisselen, wat op zich toch heel veel waard is.

Bibliografie

De Standaard, Landen streven steeds meer naar bilaterale handelsakkoorden, 29 november 2000.

Financial Times, APEC achieves little of merit, 20 november 2000.

Financial Times, Editorial issues shelved till next APEC meet, 20 november 2000.

Financiëel Economische Tijd, Defensie en veiligheid domineren presidentiële APEC-top, 16 november 2000.

Financial Times, Clinton urges APEC forum to liberate trade, 15 november 2000.

International Herald Tribune, APEC needs to show political courage, 15 november 2000.

International Herald Tribune, Asian shifts to bilateral trade deals, 14 november 2000.

Financial Times, Leaders gather for APEC summit, 13 november 2000.

International Herald Tribune, Bilateral pacts alter trade equation, 13 november 2000.

International Herald Tribune, Pacific rim leaders fail to agree on trade, 13 november 2000.

International Herald Tribune, The new economy offers APEC new paths to free trade, 13 november 2000.


Officiële website van APEC :
http://www.apecsec.org.sg



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina