Auteur: Riet Rijs



Dovnload 27.97 Kb.
Datum22.08.2016
Grootte27.97 Kb.






natuur  groep 1-2
Een project over de verschillende “gezichten” van water
Auteur: Riet Rijs



 

Spelen met water

Het is heel leuk om te zien als kleuters in de zon met water spelen. Of als kinderen naar kikkers in een sloot kijken. Of als de kleintjes dapper door de regenplassen stampen. Maar water is ook een kostbaar bezit!

Het is heel leuk om te zien als kleuters in de zon met water spelen. Of als kinderen naar kikkers in een sloot kijken. Of als de kleintjes dapper door de regenplassen stampen. Maar water is ook een kostbaar bezit!

Laat de kinderen kennismaken met de verschillende “gezichten” van water. Dat kan spelenderwijs. Zodat water meer wordt dan alleen maar nattigheid. Water is iets om van te genieten en om voor te zorgen.

Vooraf
U kunt in principe elk seizoen met de kinderen een project over water doen. Maar als het lekker warm is, als water verkoeling brengt en de dorst lest, als er volop waterleven in vijvers en sloten is, dan is spelen met water het leukst!

Met ons Hollandse weer zijn goede momenten echter maar zelden te voorspellen. Bereid lessen Spelen met water daarom tijdig voor en benut de kans zodra die zich voordoet. Komt er geen warm en zonnig weer, treur dan niet. Bij slecht weer kunnen de meeste activiteiten ook in de klas worden uitgevoerd. En wat is een grotere uitdaging dan een regenbui tot een feest te maken? Wat de kinderen betreft kan het... Als u en de ouders er geen probleem van maken.



Onderwerpen
Voor een project Spelen met water zijn de volgende “gezichten” van water interessant:

•  Water als stof: de fysische en chemische eigenschappen van water.

•  Water om te leven: de biologische functie van water.

•  Water en mensen: een zorgzame omgang met water.

Voor oudere kinderen zijn ook thema's als Water in de wijk, Water wereldwijd en Water in de polder boeiend. Maar voor jonge kinderen kunt u het best onderwerpen kiezen die dicht bij de kinderen staan, dus waar ze in het leven van alledag mee in aanraking komen.

Water als stof
Water heeft eigenschappen die interessant zijn om spelenderwijs te ontdekken. De volgende activiteiten laten zich goed organiseren in een water-doecircuit, dat zowel binnen als buiten kan worden uitgezet. Maar u kunt de activiteiten ook na elkaar aanbieden, door bijvoorbeeld elke week een nieuwe activiteit in de ontdekhoek te plaatsen.

Gieten en schenken
Veel kinderen denken dat in een vol, smal en hoog glas meer water zit dan in een vol, breed en laag glas. Laat ze met een maatbeker, glazen (in verschillende vormen) en bakjes (bij voorkeur van plastic) ontdekken dat de hoeveelheid water niet verandert als je het water van de ene vorm in een andere vorm overgiet.

Drijven, zweven en zinken
Sommige dingen drijven op het water (kurk, een veer). En andere dingen zinken in water (een steen, een schelp). Er zijn zelfs dingen die in water kunnen zweven (sommige houtsoorten en zaden).

Vraag de kinderen om van allerlei dingen te onderzoeken of ze in water drijven, zweven, of zinken. Maak het eventueel moeilijker door het ze eerst te laten voorspellen. Dit is ook een leuke activiteit om bij mooi weer buiten, of in een (ondiep) zwembad uit te voeren.



Bevriezen en ontdooien
De kinderen kennen water vooral als vloeistof. Maar water kan ook de vorm van ijs (of sneeuw) aannemen, als het bevriest. En als het erg heet wordt, neemt water de vorm van damp aan. Damp, die bovendien weer vloeistof wordt als hij op een koude ruit condenseert.

Voor volwassenen zijn deze zaken vanzelfsprekend, maar voor kinderen zijn het echte ontdekkingen. Met het maken van ijs kunnen kinderen naar hartelust experimenten. Wees echter voorzichtig met hete stoom!



Oplossen en mengen
Kleuren en smaken kunnen in water oplossen. Zo worden thee, koffie en limonade gemaakt. Het is boeiend om te zien hoe de kleur zich verspreidt door het water. Als je roert, gaat het sneller. Het smaakt nu ook heel anders dan water.

Water om te leven
Water is onmisbaar voor alle levende wezens. Dus ook voor mensen. Goed water is een voorwaarde voor planten, dieren en mensen om te kunnen leven.

De activiteiten in dit blok kunnen het best worden uitgevoerd in kleine groepjes. En voor een aantal activiteiten (zeker aan de waterkant) kan het praktisch zijn om wat extra begeleiders te hebben!



Drinken en plassen
Water is een belangrijk bestanddeel van het lichaam van dieren en mensen én van planten.

Laat de kinderen op een tekening aangeven waar allemaal water aan te pas komt (bij plassen, huilen, het snuiten van je neus, enzovoort).

Omdat het lichaam evenveel water nodig heeft als het kwijtraakt, moet je drinken. Wat drinken de kinderen per dag? En hoeveel?

Zwemmen en duiken
Op zwemles leren de kinderen zwemmen en duiken. Maar er zijn dieren die altijd in het water leven, zoals vissen. Het lichaam van vissen is ook niet geschikt om op het land te leven.

Laat de kinderen bedenken wat een dier nodig heeft om op het land te leven en wat een dier nodig heeft om in het water te leven.



Wonen in het water
Om kennis te maken met het leven onder water is een slootwateraquarium in de klas ideaal. Dit vraagt echter nogal wat onderhoud. U kunt ook 's ochtends waterdiertjes vangen (liefst samen met de kinderen), de diertjes in bakken doen, bekijken en dan weer snel terugzetten in de sloot.

Kijken naar de waterdiertjes is op zich al een belevenis voor de kinderen. Hoe zien de diertjes eruit? Hoe zwemmen ze? Wat eten ze? Dit zijn vragen die het waarnemen stimuleren. Om ook de fantasie te stimuleren, kunt u de kinderen voor het leukste diertje een naam laten bedenken.



Erin en eruit
  Kikkers zijn amfibieën. Dat zijn dieren, die hun leven deels op het land en deels in het water doorbrengen.

Kikkers spreken kinderen enorm aan en zijn tegenwoordig weer vrij algemeen. Verzamel in het voorjaar wat kikkerdril en plaats dat in een glazen bak op een koele plek in de klas. Volg de ontwikkeling van eieren via kikkervisjes tot jonge kikkertjes. (Voeren doet u met Tetramin7 en watervlooien.)

Als de kikkertjes pootjes krijgen, beginnen ze aan hun landleven. Ze moeten dan boven water kunnen zitten om adem te halen (bijvoorbeeld op een drijvend stukje hout). Breng de kikkertjes nu snel terug naar de sloot.

•  Door middel van een kikkerpad – bestaande uit kikkerbordjes, met daarop opdrachten – kunnen de kinderen de wereld van de kikker beleven en observeren. De opdrachten worden op kaartjes geschreven, die daarna op de kikkerbordjes worden bevestigd.

Achteraan in dit artikel zijn – ter illustratie – een aantal voorbeelden van mogelijke opdrachten opgenomen. Maar u kunt er zelf uiteraard meer bedenken. (Zie in dit verband ook het artikel Met merels op pad!, dat is opgenomen in Praxis-bulletin, 17de jaargang, nummer 6, februari 2000.)

Water en mensen
Dit blok activiteiten gebruikt de kennis en ervaringen die in de twee voorgaande blokken zijn opgedaan. Omdat de onderwerpen gaan over de betekenis van water voor mensen en de invloed die mensen op hun beurt op water hebben, is het belangrijk dat er ruimte is voor wisselwerking tussen de kinderen, voor het uitwisselen van ervaringen en meningen, zodat ze zich – op hun eigen niveau – bewust worden van de waarde van water. Groepsgesprekken en groepsactiviteiten zijn in dit verband dan ook het meest geschikt.

Kraan open en kraan dicht
  In een kringgesprek wordt de kinderen gevraagd om op te sommen waar (drink)water allemaal voor wordt gebruikt. Dan ontstaat een hele lijst met zaken waarvoor drinkwater onmisbaar is (koken, tandenpoetsen) en met zaken waarvoor ook minder schoon water kan worden gebruikt (planten water geven, ramen wassen).

Laat de kinderen van alle situaties tekeningen maken, of voorbeelden uit oude tijdschriften knippen. Plak die op een lange lijn van “drinkwater is echt nodig” tot “zonde van het drinkwater”. Bedenk samen oplossingen voor situaties waarin geen drinkwater nodig is. (Bijvoorbeeld: een regenton om planten te begieten, of water uit de sloot om de speelplaats schoon te spoelen.)

•  Een wat speelser alternatief is de volgende activiteit. Knip van stevig, blauw papier een aantal water­druppels. Vraag de kinderen om de druppels op plekken op te hangen waar water nodig is. Loop daarna samen met de groep rond en laat elk kind vertellen waarom het zijn (of haar) druppel juist op die plek heeft opgehangen. Als vervolg kan worden bekeken of op die plek zuiniger met water kan worden omgesprongen.

Schoon en vies
Aan de rand van een sloot of vijver kijken de kinderen naar wat wel en wat niet in het water thuishoort. Voor kinderen van deze leeftijd is een schone sloot een sloot zonder zichtbaar afval.

Laat de kinderen eerst dingen noemen die wel in de sloot thuishoren en daarna dingen die niet in de sloot thuishoren. U zult verbaasd staan over de opmerkzaamheid van de kinderen. Ook kan er discussie ontstaan over dingen die op het eerste gezicht niet in een sloot thuishoren (bijvoorbeeld afgevallen boombladeren), maar die wél van de natuur afkomstig zijn.



Zorgen voor water
Met de groep kunt u een sloot, een vijver, of een poeltje dicht bij de school “adopteren”. Het hele jaar door gaan de kinderen regelmatig bij het watertje kijken. In een waterdagboek noteert de klas met tekeningen en verhalen telkens wat er veranderd is. Vooral in het voorjaar gaan de veranderingen snel.

Door ervoor te zorgen dat er geen rommel in het water blijft liggen, dat in de herfst dode boombladeren uit het water worden gevist, en door andere zorgactiviteiten, leren de kinderen voor het water te zorgen en ontstaat er een band met “hun” watertje en de daarin levende dieren en planten. (Zie in dit verband ook het artikel Natuurzorg, dat is opgenomen in Praxis-bulletin, 18de jaargang, nummer 1, september 2000.)



Hier en daar
In Nederland is altijd genoeg schoon drinkwater beschikbaar. Veel kinderen weten uit ervaringen tijdens vakanties (of uit hun land van herkomst) dat je niet in alle landen zomaar uit de kraan kunt drinken. Dan moet je water in flessen kopen. In landen met weinig schoon water kunnen arme mensen dat dure drinkwater niet altijd betalen. Ze drinken dan vuil water en kunnen daar erg ziek van worden.

Veel scholen koppelen daarom een sponsoractie aan een waterproject en steunen op die manier een drink­waterproject in een derdewereldland. Meer informatie over een dergelijke actie is te krijgen bij een plaatselijke werkgroep voor internationale samenwerking, of bij landelijke organisaties als Novib en Unicef.



Afsluiting
  Wilt u het waterproject een feestelijke afsluiting geven, dan kunt u een waterspeelfestijn organiseren, met allerlei liedjes over water en waterdieren, met waterspelletjes en zelfs met “watermuziek” (op flessen).

•  Een alternatief vormt een kikkerpad, dat u samen met de kinderen uitzet. De kinderen kunnen dan als echte juniorgidsen hun ouders rondleiden.



Voorbeeldopdrachten voor een kikkerpad
1  Als mannetjeskikkers vrouwtjes zoeken, dan kwaken ze er op los! Kun jij kwaken als een kikker? Laat maar eens horen.

2  Kikkers kunnen heel hoog en heel ver springen. Kunnen jullie dat ook? Laat maar eens zien.

3  Kikkers verstoppen zich graag onder de bladeren van waterplanten. Zie jij goede “verstopplekjes” voor kikkers?
Kikkers zitten ook graag op grote, drijvende bladeren. Zie jij goede “zitplekjes” voor kikkers?

4  Kikkers wonen niet alleen in het water. Er wonen ook andere dieren. Welke dieren zie je hier?

5  In het water wonen ook heel kleine dieren. Vang met het schepnet een paar van die diertjes. Doe ze in een bak met water. Bekijk ze goed. Welke diertjes vind jij het leukst? Bedenk daar een naam voor.

6  In het water groeien ook planten. Zie je hier veel planten? Hoeveel verschillende planten zie je?

7  Als het water mooi glad is, kun je in het water kijken. Net als in een spiegel. Zoek een plek op waar het water net een spiegel is.

8  Kikkers kunnen heel goed zwemmen. Eenden ook. Denk je dat het voor kikkers en eenden leuk is om in dit water te zwemmen? En waarom?

9  Een kikker zit hier lekker te dromen. Kom er maar bij zitten. Wees heel stil en luister. Wat hoor je allemaal?

10   Kikkers kunnen onder water kijken. Tenminste, als het water in de sloot schoon is. Doe wat water in een potje. Vind jij het water schoon? Heeft het water een kleur? Ruikt het ergens naar?

11   Zie je dingen in het water die daar niet thuishoren? Als het kan, haal die dingen dan uit het water en neem ze mee naar school.

12   Kikkers zijn dol op mooie liedjes. Kunnen jullie een waterliedje voor ze zingen?

Waterlessen door schoolgidsen van IVN
Op veel plaatsen in Nederland zijn afdelingen van IVN, Vereniging voor Natuur- en Milieueducatie actief. Vaak zijn daar schoolgidsen of watergidsen aanwezig, die op vrijwillige basis educatieve activiteiten verzorgen. Wellicht kunnen zij ook uw waterproject – en met name de buitenactiviteiten – ondersteunen. Informeer bij het landelijk bureau voor de contactpersoon bij u in de buurt.





De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina