Avondwandeling: Sint-Jan-van-Nepomuk-op-de-rots en Sint-Maarten-in-de-muur



Dovnload 19.75 Kb.
Datum21.08.2016
Grootte19.75 Kb.

DE LANTAARN /2

Nederlandstaligen in Tsjechië

Kalender


Praag, 2 februari 2014
Donderdag 13 februari

Avondwandeling: Sint-Jan-van-Nepomuk-op-de-rots en Sint-Maarten-in-de-muur

In de barokke Sint-Janskerk (kostel sv. Jana Nepomuckého na Skalce), gebouwd 1730-38 naar een ontwerp van K.I. Dientzenhofer en thans thuishaven van de Duitse katholieke gemeenschap, luisteren we naar een korte kunsthistorische uitleg. Vandaar gaan we naar de gotische Sint-Maartenskerk (kostel sv. Martina ve zdi), waar de Duitse evangelische gemeente thuis is. In deze kerk (met verwarming) luisteren we naar een korte



uiteenzetting over religie in Tsjechië.

Taal: Nederlands (en ook Duits)

Afspraak om 19.30u voor het Faust Huis, waar Dr. Faust nooit heeft gewoond (Faustův dům, Karlovo náměstí nr 40 / čp 502)

Metrostation Karlovo náměstí (lijn B, geel). Tramhalte Karlovo náměstí (tramlijn 3, 4, 10, 16, 18, 22, 24).



Duur: ca. 2 uur. Bijdrage: 80 kronen. Tip: warme kleding!

Aanmelding is gewenst voor 10 februari: delantaarn@email.cz

Sint-Maarten-in-de-muur
Zaterdag 22 maart

Het voormalig Gabrielklooster in Smíchov

De architekten van het Gabrielklooster, gebouwd vanaf 1888, waren Félix de Béthune en Felix de Hemptinne, toen monniken uit het Waalse klooster Maredsous. De Nederlandse monniken-schilders Jan Verkade, een zoon van de stichter van de bekende koekjesfabriek, en Carl Gresnigt hebben in de jaren 1895-97 meegewerkt aan de muurschilderingen in de Mariakerk van het Gabrielklooster. Die schilderingen zijn een voorbeeld van de Beuroner kunst, ontwikkeld in de abdij van Beuron in Zuidwest-Duitsland. Het is mystische kerkelijke kunst in een zeer strenge geometrische vormen- en kleurentaal, beïnvloed door o.m. oud-Egyptische, Griekse, Romeinse, vroegkristelijke en Byzantijnse kunst, de vroege renaissance en de 19de eeuwse Nazareners. Het is zeer speciaal, men moet het gezien hebben.

Het klooster werd in 1919 opgeheven, de gebouwen werden dan decennialang bevolkt door ambtenaren van de Tsjechoslovaakse en dan Tsjechische Post. Nu staat het voormalig klooster leeg. Als na het kerkbezoek voldoende tijd rest, dan maken we een tochtje door de indrukwekkende leegstaande ruimten.

De Lantaarn en de Nederlandse ambassade organiseren dit exclusieve bezoek. De gids zal mevrouw Monica Bubna-Litic zijn, voorzitster van de Tsjechische stichting der Vrienden van de Beuroner kunst.



Uitleg in het Tsjechisch met naar keuze Nederlandse of Engelse simultaanvertaling!

Na de rondleiding biedt de Nederlandse ambassade een drankje aan.



Afspraak op 22 maart om 14.30u in de Mariakerk, Holečkova-straat, Praag 5 - Smíchov. Tramhalte Švandovo divadlo (lijn 9, 12, 20), bushalte Holečkova (bus 176)

Duur: ca. 1,5 uur.



Gratis toegang, maar wie simultaanvertaling wil, betaalt 80 kronen voor de huur van de audio-ontvanger.

Aanmelden voor 15 maart bij Klára Řezníčková (NL ambassade) of bij De Lantaarn met vermelding of men vertaling wenst.

Het voormalig Gabrielklooster in Praag-Smíchov
Vooruitzichten

8 april: Avondwandeling op Petřín

13 mei: Avondwandeling van het Kongrescentrum via de Nusle-brug naar de Nieuwe Stad (Albertov)

24 mei: dag in Kutná Hora i.s.m. de beide ambassades, Ne-Be en de Nederlandse Vereniging

30 september: "Het lot van politieke gevangenen en hun kinderen", lezing op de Belgische residentie


En ook nog

►5.4.-13.7.2014: tentoonstelling "Otto Dix. Der Krieg – Das Dresdner Triptychon" in het Albertinum, Dresden

►7.11.2014-15.3.2015: tentoonstelling "Benediktijnen in Midden-Europa 800-1300" (Nationale Galerie Praag)


Hartelijke groet van de lantaarndragers Eva Giese, Sylva Alderliestenová, Sjoukje Robben, Monika Loderová, Radka Smejkalová, Ruben Pellar, Bart Van Bambost en Piet Schepens
Kontakt / aanmelding: delantaarn@email.cz / 604 243 930 (mobiel nummer van Piet)

http://www.facebook.com/pages/De-Lantaarn-Praag/416724788387610


Verschijnselen

Lantaarn (2) (verlichting)

In zijn Schilder-boeck (1604) noemde Carel van Mander de schilder Jan van Scorel (1495-1562) de lanteerendrager en straetmaker onser consten of met andere woorden het licht en de wegbereider (baanbreker) van de schilderkunst. De symboliek van de lantaarndrager als lichtbrenger is zeer oud.

Wou men in vroeger eeuwen ´s nachts de straat op dan kon men een beroep doen op toorts- of lantaarndragers. Profes­sionele lantaarndragers zijn er in Europa niet meer, ze zijn "vervangen" door straatlantaarns (zie verder).

Ook nachtwakers droegen een lantaarn en daarenboven een hellebaard en een hoorn. Ze gingen ´s nachts door de straten en – zoals torenwachters – waarschuwden ze de burgers voor brand, diefstal en ander onheil. Ze kontroleerden of stadspoorten en huisdeuren waren gesloten en hadden in de regel het recht om verdachte personen aan te houden. Immers wie tot voor een paar eeuwen ´s nachts de straat op ging, moest licht bij zich dragen, zoniet werd hij beschouwd als iemand met kwade bedoelingen.

Met de enorme uitbreiding van de openbare verlichting in de 19de eeuw, nieuwe brandbestrijdingstechnieken en aange­paste politieverordeningen verdwenen nachtwakers geleidelijk uit stad en dorp.
Nachtwächter (D), town watchman, town guard (E), Veilleur de nuit (F), ponocný (CZ)
De zeldzame openbare verlichting in de 16de eeuw bestond uit kaarslantaarns op eikenhouten palen. In de 17de-18de eeuw waren er ook olielamplantaarns. In 1688 werden in Wenen ongeveer 2000 vetkaarslantaarns geplaatst, die werden onderhouden door Lampenknechten. Maar pas in de 19de eeuw zouden straatlantaarns een normaal verschijnsel in ons straatbeeld worden, de toepassing van het gas heeft dat mogelijk gemaakt. Gaslicht evolueerde toevallig gelijktijdig met gietijzer, vandaar de vele fraaie gietijzeren lantaarnpalen. Gaslicht werd nog tot ver in de 20ste eeuw gebruikt en in historische stadskernen wordt het opnieuw toegepast omwille van het sfeervolle licht. Het gas was aanvankelijk koolgas (uit steen- en bruinkool) en oliegas (uit oliehoudende zaden), dan stadsgas (uit steenkool). Aardgas is van pas na de Tweede Wereldoorlog, zo ook de hedendaagse stalen en aluminium palen.

Openbare gasverlichting was er in Freiburg (D) in 1811, in Londen in 1812, in Parijs in 1819, in Berlijn in 1826, in Utrecht in 1842, in Antwerpen vanaf 1840, in Amsterdam en Praag in 1847. Alle lantaarns moesten een voor een door een lantaarnaansteker of -opsteker worden aangestoken. Dat beroep verdween geleidelijk door de overschakeling van de openbare verlichting op elektriciteit. In huis bleef de petroleumlamp meestal de gewone verlichting tot aan de komst van elektriciteit, gas was veel te duur. In Nijmegen werd de openbare verlichting in 1886 geëlektri­ficeerd, in Borgerhout (Antwerpen) in 1887, in Amsterdam in 1916.

Een vermeldenswaardige merkwaardigheid vormen de gebeeldhouwde sokkels van de vanaf 1953 aan de Utrechtse grachten geplaatste lantaarnpalen. Op de foto (Wikipedia) zien we zo´n kraagsteen met de allegorische voorstelling van de ondeugd Wellust (1981), voor veel Tsjechen een ctnost.*

De huidige straatlantaarns in het historisch centrum van Praag zijn replica van de gaslantaarns uit 1862, ontworpen door architekt Aleš Linsbauer en beeldhouwer Eduard Veselý. Het openbare verlichtingsnet werd later zoals elders geëlektrificeerd en in 1985 (!) werd de laatste gaslantaarn gedoofd, maar sinds 2006 worden de lantaarns in het oude stadscentrum weer gevoed met gas, aardgas. De aansteking gebeurt automatisch. Van de gietijzeren lantaarns uit 1862 zijn er drie bewaard: op Dražického náměstí, Hradčanské náměstí en in de Loretánská-straat. Vier op een stenen sokkel staande vrouwengestalten dragen de paal met neobarokke paalarmen waarop de lantaarns zijn bevestigd. De twee palen in de Burchtstad zijn bekroond met de allegorische voorstelling van Praag (een vrouwengestalte).

In de Nieuwe Stad (Jungmannplein) staat een kubistische straatlantaarn (arch. Emil Králíček, 1912). Die heeft een knop­penpaalvorm die later in het werk van de beeldhouwer Constantin Brancusi (1876-1957) dikwijls zou voorkomen. (ps)


Lamplighter (E), Laternanzünder (D), allumeur de réverbères (F), lampář (CZ)
Foto´s, allemaal in Praag. Links: de lantaarn (1862) op het Dražického náměstí in de Kleine Zijde (Wikipedia). Midden links: de achtarmige "kandelaber" (1862) op het Hradčanské náměstí in de Burchtstad, 8,5 m hoog en bijna 5 ton zwaar (Wikipedia). Midden rechts: de kubistische straatlantaarn (1912) op het Jungmannovo náměstí in de Nieuwe Stad (foto Žena.cz). Uiterst rechts (foto Eltodo a.s.): de Praagse lantaarn van het type HL-052G. Technische gegevens: druk gas
4 kPa, verbruik 0,158 m3/ uur, gewicht 37 kg, afmetingen (diameter x hoogte) 550x1100 mm (met armstuk)




* deugd



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina