Basiswoordenlijst



Dovnload 3.04 Mb.
Pagina17/22
Datum06.12.2017
Grootte3.04 Mb.
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   22




constitutio,  ionis
conversio,  ionis
declarare
deinceps
diligens,  tis

disciplina

discipulus
disputare


distinguere

 stinxi,  stinctum


divinatio,  ionis


inrichting, systeem

het bepalen


het draaien

verandering, omwenteling

bekend , duidelijk maken

benoemen

daarna


één voor één

nauwkeurig

leer, wetenschap, systeem

leerling
uiteenzetten


onderscheiden

(gave der) voorspelling


civitas quae est constitutio populi

een staat, dat wil zeggen een georganiseerd volk
haec est regula philosophiae, constitutio veri falsi

de basis van de filosofie is het vaststellen van wat waar en niet waar is
solis et lunae conversio

de omloop van zon en maan
novos motus et conversiones in republica quaerunt zij zijn uit op revolutionaire vernieuwingen in de staat
hoc verum esse declaravit

hij heeft duidelijk gemaakt dat dit waar is
consul est declaratus

hij is tot consul benoemd
reliqua deinceps persequemur

de rest zullen we daarna behandelen
deinceps omnes magistratus nominavit

achtereenvolgens noemde hij alle ambten op
de hac re alio loco diligentius dictum est

over deze zaak is elders nauwkeuriger gesproken
a Zenone disciplina Stoicorum est

de leer van de Stoïcijnen stamt van Zeno

a Carneade multa contra Stoicos disputata sunt



Carneades heeft veel argumenten tegen de Stoïcijnen naar voren gebracht
verum a falso distinguere

waar van onwaar onderscheiden
ab Apolline divinationem habere videtur

hij schijnt de gave der voorspelling van Apollo te hebben




dominatus,  us

emori

 morior,  mortuus sum


evanescere

 vanui


explicare

fanum

fremitus,  us

fructus,  us
globus
gloriari


gubernare

haruspex,  icis


hereditas,  atis


(alleen)heerschappij

sterven

verdwijnen, vergaan

uiteenzetten

heiligdom

geraas, lawaai

vrucht
bol, (hemel)sfeer
zich beroemen

besturen


ziener (die de toekomst opmaakt uit de ingewanden van offerdieren)
erfenis

respublica dominatu regio liberata est

de staat is bevrijd van de heerschappij der koningen
pictura egregia, sed iam evanescens vetustate

een prachtig schilderij, maar reeds verblekend door ouderdom
de republica quid sentias explica

zet uw mening over de staat uiteen
ex fano Apollinis signa sustulit

hij stal beelden uit de tempel van Apollo
fremitus murmurantis maris

het geraas van de ruisende zee
Epicurus gloriabatur se magistrum habuisse nullum

Epicurus ging er prat op dat hij geen leermeester had gehad
deus mundum gubernat

de wereld wordt door god bestuurd
hereditatem non adiit

hij heeft de erfenis niet aanvaard




historia

ignorare
improviso

inscribere

scripsi,  scriptum


interimere

 emi, -emptum


interpretari


iurare

locuples,  etis
magus

mentiri

migrare


molestia

navigare


geschiedenis

niet kennen, niet weten


onverwachts

van een opschrift voorzien

doden

verklaren, uitleggen


zweren


rijk

betrouwbaar

magiër, tovenaar

liegen


verhuizen

ergernis, onbehagen, ellende


varen

historia magistra vitae

de geschiedenis is de leermeesteres van het leven

morbus eum improviso oppressit



een ziekte heeft hem onverwachts overvallen
liber qui inscribitur De amicitia

het boek getiteld `De vriendschap'
Priamum hostilis manus interemit

Priamus kwam door vijandelijke hand om
paene divina in legibus interpretandis scientia

een bijna goddelijke kennis in het uitleggen van de wetten
iuro per deos me verum dixisse

ik zweer bij de goden de waarheid gesproken te hebben
in provincia tam locuplete

in een zo rijke provincie
locupletissimi testes

zeer betrouwbare getuigen
magorum disciplina scientiaque

de leer en wetenschap van de magiërs
mentiri nefas habebatur

liegen gold als zonde
sapiens non dubitat, si ita melius sit, migrare de vita

een filosoof aarzelt niet uit het leven te stappen, als

dit het beste is
animum et corpus molestia liberare

geest en lichaam bevrijden van narigheden
his navibus Flaccus ex Asia in Macedoniam navigavit

met deze schepen is Flaccus van Klein Azië naar Macedonië gevaren




nonne

nonnumquam

num

optimates,  ium

oraculum
ornare

parumper

pervertere

 verti,  versum


plane
portentum


niet? (verwacht bevestigend antwoord)

soms


toch niet? (verwacht ontkennend antwoord)
of (in afhankelijke vraag)

optimaten (leden van de senaatspartij)


orakel, voorspelling


uitrusten met, versieren

korte tijd

omverwerpen, vernietigen

duidelijk

helemaal

voorteken, wonderteken


monster


nonne satius est mutum esse quam quod nemo intellegat dicere?

is het niet beter niets te zeggen dan iets te zeggen, wat niemand begrijpt?
ingemescere nonnumquam viro concessum est

een man mag soms een zucht slaken
num nostra culpa est?

het is toch onze schuld niet?
mihi respondeas, num quis sit ausus

antwoord me op de vraag, of (soms) iemand het

gewaagd heeft
contra voluntatem omnium optimatium legem

agrariam ferebat



tegen de wil van alle optimaten diende hij de akkerwet in

virtute ornatus adulescens



een deugdzame jonge man
parumper conticuit

even zweeg hij
ius libertatemque pervertere

het recht en de vrijheid vernietigen
ut planius dicam

om het nog duidelijker te formuleren
plane assentior

ik ben het er volkomen mee eens
portentis di immortales nobis futura praedicunt

door voortekenen voorspellen de onsterfelijke goden

ons de toekomst
duo rei publicae portenta

twee staatsgevaarlijke individuen




possessio,  ionis

praedicere

 dixi,  dictum


praeditus

quintus
quisnam


quoad

renovare

repugnare

salvus

sempiternus


het in bezit nemen, bezit

voorspellen

voorzien van, begiftigd met

vijfde
wie dan? wie eigenlijk?


voorzover


zolang (als)


totdat


vernieuwen, herstellen

zich verzetten


in strijd zijn met

gezond, ongedeerd

altijddurend, eeuwig



quis est cui non possessio libertatis sit cara?

voor wie is de vrijheid geen dierbaar bezit?
non omnia eveniunt, quae praedicta sunt

niet alles wat voorspeld is gebeurt ook werkelijk
vir summo ingenio praeditus

een rijk getalenteerd man

quisnam tuebitur memoriam mortui?



wie zal de herinnering aan de overledene levendig

houden?
id quod suscepi, quoad potero, perferam

wat ik op me genomen heb, zal ik, voorzover ik kan,

volbrengen
consul ea quae statueritis, quoad vivet, defendet

de consul zal, zolang hij leeft, de besluiten die u

genomen hebt verdedigen
Siculi expulsi Romae fuerunt, quoad L. Metellus in

provinciam profectus est



de verdreven Siciliërs verbleven te Rome, totdat

Lucius Metellus naar de provincie vertrok
Virtutis templum renovatum est

de tempel van Virtus is hersteld
omnibus meis opibus repugnavi crudelitati

met alle middelen die mij ten dienste stonden heb ik mij tegen wreedheid verzet
simulatio amicitiae repugnat maxime

huichelarij is absoluut onverenigbaar met vriendschap
Iuppiter vos omnes salvos esse voluit

Iuppiter heeft gewild, dat u allen behouden bleef
patria vobis illum ignem Vestae sempiternum

commendat



het vaderland vertrouwt u dat altijdbrandende vuur van Vesta toe




sitire

somnium

status,  us


suspicari

vendere

 didi,  ditum




vetustas,  atis


dorst hebben

droom


stand, houding

rang, positie

toestand

vermoeden

verkopen

ouderdom

oudheid, oude tijd


estne sitienti in bibendo voluptas?

geniet de dorstige, wanneer hij drinkt?
quis dicere audeat vera omnia esse somnia?

wie zou durven beweren, dat alle dromen waar zijn?
status oratoris erit rectus et celsus

de houding van de redenaar moet zijn: recht en hoog opgericht
bonorum statum oderunt

zij haten de sociale positie van de aanzienlijken
optimus longe status civitatis est is, quem maiores

nostri reliquerunt



verreweg de beste staatsvorm is die, welke onze

voorouders ons hebben overgeleverd
nec Protagoras quicquam videtur de natura deorum

suspicari



het schijnt, dat Protagoras zich geen enkele voorstelling maakte van het wezen der goden
vendo meum non pluris quam ceteri, fortasse etiam minoris

ik verkoop mijn waar niet duurder dan anderen, misschien zelfs goedkoper
pictura egregia, sed iam evanescens vetustate

een prachtig schilderij, maar reeds verblekend door ouderdom
historia nuntia vetustatis

de geschiedschrijving is de berichtgeefster van de oude tijd

Horatius


acuere

acui


aeneus

amoenus

amphora
animosus

apiun

apricus

arbiter
arcanum

arrogans,  tis


scherpen

van brons

lieflijk

kruik, vat


moedig, fier

eppe, selderij

zonnig

scheidsrechter



heerser

geheim


trots, verwaand

In de micro lexica op Horatius, Lucretius, Ovidius en Vergilius worden et en  que aan het begin van een citaat niet vertaald
iuventus audiet cives acuisse ferrum

de jeugd zal vernemen dat burgers het zwaard hebben gewet
turris aenea

een met brons beslagen toren
nimium brevis flores amoenae rosae

de lieflijke bloemen van de te kort bloeiende roos

rebus angustis animosus atque fortis adpare



betoon u in benauwende omstandigheden fier en dapper
nectendis apium coronis

eppe voor het vlechten van kransen
cur apricum odit Campum?

waarom mijdt hij het zonnig (Mars )veld?
arbiter pugnae

kamprechter
quo non arbiter Hadriae maior

een sterker gebieder van de Hadria dan wie ook
Iovis arcanis admissus

tot de geheime beraadslagingen van Juppiter toegelaten
sublimi flagello tange Chloen semel arrogantem

tref Chloë nog eenmaal met opgeheven zweep, verwaand als ze is




aula
avarus

avitus

barbitos

belua

cadus
caespes,  itis
calēre

calui


callidus


caprea


catena

caterva
catulus


hof, groot huis
hebzuchtig, gierig

van voorvaderen geërfd

(griekse) lier

monster, beest

wijnvat
graszode
warm zijn

slim

ree

keten


grote schare
jonge hond, jong

semper avarus eget



de hebzuchtige komt altijd te kort
avitus fundus

een geërfd landgoed
age dic Latinum, barbite, carmen

wel, zing, mijn griekse lier, nu een Latijnse zang
saevis inimica virgo beluis

de maagd die voor de wilde dieren een vijand is
non posthac alia calebo femina

voor een andere vrouw zal ik niet meer in liefde ontvlammen
callidus, quicquid placuit, iocoso condere furto

handig in het voor de grap wegkapen en verstoppen van wat hij maar wil
sed prius Apulis iungentur capreae lupis

nog eerder zullen de reeën zich met Apulische wolven verenigen
hunc frenis, hunc tu compesce catena

bedwing hem met teugels, bedwing hem met een keten
­
visast catulis cerva fidelibus

er is een hinde gezien door de trouwe meute




chorea
cithara


columba


compescere

 pescui
contrahere

 traxi,  tractum


cornix,  icis


cras

credulus


cupressus

cyathus


damnum

decens,  tis


reidans
cither, luit

duif

bedwingen

samentrekken

kraai

morgen


goedgelovig

cypres


beker

schade


bekoorlijk, passend

non avium citharaeque cantus somnum reducent



gezang van vogels noch klanken van de luit zullen hem de slaap weer brengen
neque imbellem feroces progenerant aquilae columbam

evenmin brengen grimmige adelaars een vreedzame

duif voort
hunc frenis, hunc tu compesce catena

bedwing hem met teugels, bedwing hem met een keten
sapienter idem contrahes vento nimium secundo turgida vela

eveneens zul je er goed aan doen bij al te gunstige

wind de bolle zeilen te reven
aquae nisi fallit augur annosa cornix

als de bejaarde kraai, die regen voorspelt, mij niet

bedriegt
quid sit futurum cras, fuge quaerere

vraag niet wat de dag van morgen brengen zal
carpe diem quam minimum credula postero

geniet van elke dag, zo min mogelijk rekenend op de volgende

­

praeter invisas cupressos



behalve de gehate cypressen
sume, Maecenas, cyathos amici sospitis centum

drink, Maecenas, honderd roemers op de redding van je vriend
flagitio additis damnum

jullie voegen aan de schande nog schade toe
decens Venus

bevallige Venus






decidere

 cidi
decorus


deripere

 ripio,  ripui,  reptum


devius
dimovēre

 movi,  motum



divellere

 velli,  vulsum


divum

divus

duellum = bellum
equitare
exsul,  is
extendere

 tendi,  tentum



neervallen

eervol, getooid
ontrukken

afgelegen


verwijderen

wegrukken

open lucht

godheid
paardrijden


balling
uitbreiden, verbreiden

quid verum atque decens

wat oprecht en passend is
celsae graviore casu decidunt turres

als hoge torens vallen, vallen ze extra hard
dulce et decorum est pro patria mori

het is zoet en eervol voor het vaderland te sterven
merita decorus fronde

met een verdiende lauwerkrans getooid

dimovit obstantes propinquos



zijn naasten die hem wilden tegenhouden duwde hij opzij

an pauper sub divo moreris



of dat je arm op dit ondermaanse verblijft
permitte divis cetera

laat de rest aan de goden over
­

agros extendere



zijn gebied uitbreiden


1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   22


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina