Basiswoordenlijst



Dovnload 3.04 Mb.
Pagina2/22
Datum06.12.2017
Grootte3.04 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22





aeque

aequare

aequor,  is

aequus


aër, aëris

aërius

aes, -aeris

aestas,  atis

aestimare

aestus, -us


ongaarne

net zo, even

evenaren, gelijk maken

zee


vlak
gelijk

billijk


gunstig

(beneden)lucht

van  , in de lucht

brons, geld

zomer

schatten, menen



deining

hitte


aegre ferre aliquid

iets onaangenaam vinden
tibi sunt aeque noti ac mihi

je kent ze net zo goed als ik
aliquem caelo laudibus aequare

iemand hemelhoog prijzen
vastum maris aequor

de uitgestrekte oppervlakte van de zee

aequam memento rebus in arduis servare mentem



denk eraan in moeilijke omstandigheden je evenwichtigheid te bewaren
praetor aequus et sapiens

een rechtvaardige en wijze praetor
oculis aspicere aequis

welwillend aanzien
Anaximenes aera deum statuit

Anaximenes poneerde dat de lucht een god was
aerias carpere vias

z'n weg afleggen door de lucht
aes alienum

geld van een ander, schuld
aestate ineunte

bij het begin van de zomer
aliquid unius assis aestimare

iets geen cent waard achten
delphines aestum secabant

de dolfijnen doorkliefden de golven
solis aestus

de hitte van de zon





aetas,  atis

aeternus

aether, -is

aevum
affectus,  us

afferre

attuli, allatum




afficere

 ficio,  feci,  fectum




age (imper. bij agere)
ager

leeftijd


levenstijd

periode


eeuwig

(boven)lucht, hemel

tijd

leven(sduur)



gemoedsgesteldheid, stemming
ergens heen brengen

melden


veroorzaken

iemand iets aandoen


vooruit!

akker, veld


a prima aetate



van de vroegste jeugd af
reliqua aetas

de rest van zijn leven
aurea aetas

de gouden eeuw
Roma aeterna

het eeuwige Rome
Iuppiter aethere summo despicit

Jupiter ziet uit de hoge hemel neer
in omne aevum

voor altijd
aevum omne et breve et fragile est

elk leven is kort en broos
diversos affectus exprimere, flentis et gaudentis

tegengestelde stemmingen uiten: huilen en lachen
epistulam ad aliquem afferre

iemand een brief bezorgen
crebri rumores afferuntur

tal van geruchten worden overgebracht
alicui mortem afferre

iemands dood veroorzaken
aliquem laetitia afficere

iemand blij maken
eum magna difficultate afficiebat

hij bezorgde hem grote moeilijkheden
age, perge, quaeso!

vooruit, ga door, alsjeblieft!

agere

egi, actum



aggredi

 gredior,  gressus sum


agitare


agmen,  inis

agnoscere

agnovi, agnitum



agnus

agrestis
agricola


drijven

doorbrengen

(be)handelen

zich wenden tot

ondernemen, beginnen

aanvallen


opjagen, zich met iets bezig houden

stoet, kolonne

herkennen, inzien

erkennen


lam, jong schaap

tot de akker behorend

onbeschaafd

landbouwer, boer



praedam prae se agere

buit voor zich uit drijven
vitam agere

het leven doorbrengen
tua res agitur

jouw belang staat op het spel
animus semper appetit aliquid agere

de geest streeft er altijd naar iets te doen
agebant cum eo ut de ea mente desisteret

zij probeerden hem er toe te bewegen die gedachte uit zijn hoofd te zetten
his praecepit omnes mortales pecunia aggrediantur

hij beval hen te proberen alle mensen om te kopen
ea de re disserere aggredior

ik ga een uiteenzetting geven over deze kwestie

res multum agitata



een zaak waarmee men zich uitvoerig heeft beziggehouden
agmen magis quam acies

meer een kolonne dan een slaglinie
deos agnosco

ik herken een goddelijk ingrijpen
aliquem ducem agnoscere

iemand als aanvoerder erkennen
inter audaces lupus errat agnos

de wolf zwerft tussen roekeloze lammeren
vita agrestis

het leven op het platteland
animus agrestis ac durus

een lompe en ongevoelige geest

ait

ala
albus
alere

alui, altum



ales,  itis

alienus

alioqui

aliquando

aliquis


zeggen, beweren

vleugel (van een vogel)


vleugel (van een leger,

waar de bondgenoten en/of de ruiterij zijn opgesteld)


wit
voeden, grootbrengen
gevleugeld, vogel

aan een ander toebehorend

vreemd

ongunstig



overigens

eens, ooit

iemand, een of andere, 'n


ut aiunt

zoals men zegt

praefectus alae



commandant van de cavalerie

filiae eius publice aluntur



zijn dochters worden op staatskosten grootgebracht
civitatem alere

het welzijn van de burgerij bevorderen
equus ales

het gevleugelde paard
aes alienum

geld van een ander, schuld
homines alienissimi

wildvreemde mensen
alieno tempore

op een ongunstig tijdstip
milites tantum defuerunt; alioqui magnificus triumphus fuit

alleen de soldaten ontbraken; verder was het een schitterende triomftocht
erit aliquando ille dies

eens zal die dag komen
aliquis dixerit

iemand zou kunnen zeggen
si quis quid rumore acceperit

als iemand iets bij geruchte heeft vernomen




aliter

alius

almus

alter,  ius
altus
amare


amarus

ambitio,  ionis

ambo

ambae, ambo


amicitia

amittere

 misi,  missum




op een andere wijze, anders

(een) ander

voedend, weldadig

de een (c.q. de ander)

tweede

hoog, diep


liefhebben, houden van

bitter, grievend

politieke campagne

beide (tesamen)

vriendschap

verliezen



non aliter quam si ruat omnis Carthago

net alsof heel Carthago ineenstortte
illi sunt alio ingenio atque (ac) tu

zij hebben een ander karakter dan jij
alius ... alius

de een ... de ander
alius alio fugit

de een vlucht hierheen, de ander daarheen
almae nutricis blanda loquella

het liefkozend gepraat van de voedster
altera ex duabus legionibus

één van de twee legioenen
primus, alter, tertius ...

de eerste, de tweede, de derde ...

nihil est tam angusti animi quam amare divitias



niets getuigt zó van bekrompenheid als (zijn) rijkdom lief te hebben
sermo amarus

krenkende woorden
per ambitionem probos se simulaverunt

tijdens hun kandidatuur deden zij zich fatsoenlijk voor

in amicitiam populi Romani venire



een vriendschapsverdrag sluiten met het Romeinse volk
duce amisso exercitus dilapsus est

na het verlies van de aanvoerder viel het leger uiteen

amnis,  is

amor,  is

amplecti amplexus sum
amplus
an (vraagpartikel)
anguis,  is

angustus


anima

animadvertere

 verti,  versum




stroom, rivier

liefde


omarmen

ruim, aanzienlijk


of

slang


nauw, eng, beperkt

adem, levensadem, leven, ziel


opmerken, aanmerkingen maken op, straffen

rapidus amnis

een snelstromende rivier
difficile est longum subito deponere amorem

het is moeilijk een langdurige liefde ineens op te geven
genua amplectens effatur talia supplex

zijn knieën omvattend spreekt hij smekend de volgende woorden
nox tellurem amplectitur

de nacht omvat de aarde
amplissimo genere natus

van zeer aanzienlijke afkomst
nihil amplius dixit

verder zei hij niets
dicam huic an non dicam?

zal ik het hem vertellen of niet?
nescio an hoc futurum sit

ik weet niet of dit niet gebeuren zal (dit zou wel eens kunnen gebeuren)
latet anguis in herba

er schuilt een adder onder het gras
nihil est tam angusti animi quam amare divitias

niets getuigt zó van bekrompenheid als (zijn) rijkdom lief te hebben
animam ducere

ademhalen
animus est quo sapimus, anima, qua vivimus

`animus' is dat waardoor wij redelijk denken, `anima', dat waardoor wij in leven zijn
institueras animadvertere in eos

jij had besloten hen te straffen

animal,  is
animus


annus

ante, antea (adv.)
ante (prep.)

antequam
antiquus
antrum
anxius

aper


levend wezen

dier


ziel

geest


gemoed

moed


jaar

tevoren


voor

voordat
oud


grot
bezorgd, angstig

wild zwijn



animal providum et sagax homo est

de mens is een vooruitziend en intelligent wezen
rationi nullum animal obtemperat

geen dier gehoorzaamt aan de rede
credo deos immortales sparsisse animos in corpora humana

ik geloof dat de onsterfelijke goden zielen in menselijke lichamen hebben ondergebracht
difficile est animum perducere ad contemptionem animae

het is moeilijk de geest tot minachting voor het leven te brengen
plebis animum oratione accendit

hij zette het volk door zijn toespraak in vuur en vlam
ea res multum animis eorum addidit

dit maakte hun moed veel groter
ineunte anno

bij het begin van het jaar
multis annis ante

veel jaren tevoren
Hannibal ante portas!

Hannibal staat voor de poorten!

antiquissimis temporibus



in de oudste tijden

anxius animi



bezorgd in zijn hart

aperire

aperui, apertum


apertus

apis,  is

apparēre

 parui


apparet


appellare

appetere

 petivi,  petitum



apponere

 posui,  positum


aptus

apud

aqua

ara


openen

onthullen


open, openbaar

bij

verschijnen


het is duidelijk


toespreken, roepen, noemen

streven naar

begeren


zetten bij, - op

geschikt


bij

water


altaar

portam aperite

zet de poort open
occulta quaedam et quasi involuta aperuit

hij openbaarde bepaalde verborgen en, om zo te zeggen, verhulde zaken
invidia in occulto, adulatio in aperto erant

de haat was verborgen, de vleierij voor ieder duidelijk
apes insidunt floribus

de bijen strijken neer op bloemen
apparent rari nantes in gurgite vasto

hier en daar ziet men mensen zwemmen in de wijde, kolkende zee
servum hunc domini pauperis esse apparet

het is wel duidelijk dat dit de slaaf van een arme meester is
milites benigne appellavit

hij sprak de soldaten vriendelijk toe
animus semper appetit aliquid agere

de geest streeft er altijd naar iets te doen
alieni appetens

op andermans bezit uit
lumen in mensa appositum

een lamp die op de tafel is gezet
quod tuae aetati est aptissimum

wat het best bij jouw leeftijd past
sedere apud aliquem

bij iemand zitten
Thales aquam dixit esse initium rerum

Thales zei dat alles uit water is ontstaan

­

pro aris et focis pugnare



strijden voor altaren en haardsteden


aratrum
arbitrium

arbitrari

arbor,  is


arcēre

arcui
arcessere arcessīvi,

arcessītum
arcus,  us

ardēre

arsi
arduus




arena, harena

argutus

aridus

ploeg
oordeel, beslissing

menen

boom



weren

ontbieden, laten komen


boog


branden

steil, moeilijk


zand


scherp(zinnig)

droog, dor


sui arbitrii esse



eigen baas zijn
ut ego arbitror

naar ik meen
nullam sacra vite prius severis arborem

je moet geen boom eerder planten dan de heilige wijnstok
aliquem aditu arcere

iemand de toegang ontzeggen
Gallos auxilio arcessivit

hij riep de Galliërs te hulp

non semper tendit arcum Apollo



Apollo houdt de boog niet altijd gespannen
tua res agitur paries cum proximus ardet

als de muur van je buurman in brand staat, gaat het jou ook aan
omnes ardebant ad ulciscendum

allen brandden van verlangen om zich te wreken
aequam memento rebus in arduis servare mentem

denk eraan in moeilijke omstandigheden je evenwichtigheid te bewaren
aestu miscentur arenae

het zand wordt door het kolkende water opgewoeld
dicta argutissima

puntige uitspraken
lignum aridum

dor hout




arista
arma,  orum
armatus

armentum
arrigere

 rexi,  rectum


arripere

 ripio,  ripui,  reptum


ars,  tis

artus,  uum

arvum

arx, arcis

asper


(koren)aar
wapens

tuigage


gewapend

kudde
opsteken

aangrijpen

ambacht, techniek


wetenschap, kunst


ledematen

bouwland, akker

burcht, citadel

ruw


moeilijk

arma inferre



de oorlog beginnen
arma navis

de tuigage van het schip
armati

soldaten

arrectis auribus adstant



zij staan er met gespitste oren bij
tempus arripere

de gelegenheid aangrijpen

Ennius ingenio maximus, arte rudis erat



Ennius bezat een geweldig talent, maar zijn techniek was onvolmaakt
ars ea quam Graeci philosophiam vocant

die wetenschap die de Grieken `philosophia' noemen
ars rhetorica

redenaarskunst, theorie van de welsprekendheid
somnus fessos artus complectitur

de slaap komt over hun vermoeide ledematen
arva laeta

vruchtbare akkers
arcem Capitolii insidebant

zij hielden het Capitool bezet
loca aspera et montuosa

ruw en bergachtig terrein
opinione asperius

lastiger dan men dacht




aspernari

aspicere

 spicio,  spexi,

 spectum
assequi

 secutus sum



assiduus

astrum

at
ater

atqui


atrox,  ocis
attingere

 tigi,  tactum


auctor,  is


afwijzen

aanschouwen


bereiken


verkrijgen

onafgebroken

ster(rebeeld)

maar
zwart

(maar) toch

grimmig, dreigend


aanraken

(iemand die aan het begin van iets staat)



amicitiam alicuius aspernari

iemands vriendschap afwijzen
Iuppiter haec oculis aspicit aequis

Juppiter ziet dit welwillend aan

si Romae es, iam me assequi non potes



als je in Rome bent, kun je me niet meer bereiken
omnes honores assecutus est

alle ereambten heeft hij verkregen
sidera assiduo sunt omnia motu

de sterren zijn allemaal onophoudelijk in beweging
sic itur ad astra

zo verkrijgt men onsterfelijke roem

dies Cannensis dies ater



de dag van Cannae is een zwarte dag
o rem difficilem et inexplicabilem! Atqui explicanda est.

Wat is dat moeilijk en onverklaarbaar!

Toch moet het verklaard worden.
atrox ingenium

een grimmig karakter
proelium atrox

een verbitterd gevecht
ut primum forum attigi

zodra ik me met politiek ging bezighouden
auctor generis

stamvader
auctor belli

aanstichter van de oorlog
auctor (rerum)

geschiedschrijver




auctoritas,  atis
audacia

audēre

ausus sum



audire
augēre

auxi, auctum


augur,  is

aura

aureus

auris,  is

aurora
auspicium

gezag

besluit (van de senaat)

(over)moed

(aan)durven, wagen


horen
vergroten, vermeerderen

ziener (van vogeltekens), voorspeller
wind, bries, lucht

gouden


oor

de dageraad, het oosten


waarneming van vogeltekens

voorteken



plus apud me antiquorum auctoritas valet

het gezag der ouden weegt bij mij zwaarder
patrum auctoritate

krachtens senaatsbesluit
una in audacia spes salutis est

de enige kans op redding is in moed gelegen
locuti magis quam ausi sunt tantum facinus

ze spraken meer over zo'n grote misdaad dan dat ze hem aandurfden
non eum querentem quisquam audivit

niemand hoorde hem ooit klagen
saepe hoc maiores natu dicere audivi

vaak heb ik ouderen dit horen zeggen
periculum in dies augetur

het gevaar neemt met de dag toe

dum flavit velis aura secunda meis



zolang het mij voor de wind ging
aurea aetas

de gouden eeuw
arrectis auribus adstant

met gespitste oren staan ze erbij

non omnes habent auspicium magistratus



niet alle magistraten hebben het recht om de vogeltekens te raadplegen
bona auspicia augur rettulit

de ziener meldde gunstige voortekenen




auster
aut

autem

autumnus
auxilium

avus


axis,  is
barbarus

beatus
bellum

opperbevel

zuidenwind, zuiden


of

maar, echter

verder, namelijk
herfst
hulp

pl. hulptroepen


grootvader, voorvader


as

hemel(as)



adi. onbeschaafd, ruw

subst. vreemdeling


gelukkig, gezegend
oorlog

ductu Germanici, auspiciis Tiberii

onder aanvoering van Germanicus, maar onder verantwoordelijkheid van Tiberius

aut vincemus aut moriemur



wij zullen winnen of sterven

auxilio esse amico



een vriend helpen
auxilia regis nullo ordine iter fecerant

de hulptroepen van de koning hadden de tocht gemaakt zonder het gelid te bewaren
paene curru excussus est axe diffracto

bijna was hij uit de wagen geslingerd doordat de as brak
mundus versatur circum axem caeli

de wereld draait om de hemelas
homines feri atque barbari

ruige, onbeschaafde lieden
beatus ille qui procul negotiis...

gelukkig is de man die ver van het drukke leven...


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina