Basiswoordenlijst



Dovnload 3.04 Mb.
Pagina3/22
Datum06.12.2017
Grootte3.04 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22




bene
beneficium

benignus

bestia

bibere

bibi
bis



blandus

bonus

(melior, optimus)




bos, bovis
bracchium

brevi (adv)

brevis

cacumen,  inis


goed
weldaad, dienst

welwillend

beest, dier

drinken


tweemaal

innemend, lieflijk

goed, voornaam
pl. n. goederen

rund
arm

(in) korte tijd

kort


top, spits

tua beneficia erga me



de door jou aan mij bewezen diensten
fortuna nunc mihi nunc alii benigna

het lot, nu eens mij, dan weer een ander goedgezind
quid interest inter hominem et bestiam?

wat is het verschil tussen een mens en een dier?
nunc est bibendum

nu is het tijd om te drinken
bis terque

meermalen
almae nutricis blanda loquella

het liefkozend gepraat van de voedster

omnia mea bona



mijn hele bezit

bracchio sinistro scutum miles tenet



een soldaat houdt zijn schild links
brevi post Romam rediit

korte tijd later keerde hij naar Rome terug
via brevis

een korte weg

breve tempus aetatis



de korte levensduur
cacumen collis acutum

een spitse heuveltop




cadere

cecidi, casum



caecus

caedere

cecīdi, caesum



caedes,  is


caelestis
caelum
caeruleus
campus

candidus
canere

cecini



vallen

sneuvelen

blind

omhakken


doden

slachting, bloedbad


hemels, goddelijk

godheid, god

hemel, lucht


blauw, groen
veld, vlakte

stralend wit

stralend

(be )zingen



praecipites cadunt in aquam

zij vallen hals over kop in het water
multi in hac acie ceciderunt

velen zijn in deze slag gesneuveld
Appius Claudius, cui cognomen Caeco fuit

Appius Claudius, die de bijnaam de Blinde had
silvas caedere Caesar instituit

Caesar begon de bossen te kappen
ille dies quo Tiberius Gracchus est caesus

die dag waarop Tiberius Gracchus is vermoord
caedes inde, non iam pugna fuit

vanaf dat moment was het geen gevecht meer, maar

een slachting
numen caeleste

goddelijke macht
in numerum caelestium adscitus est

hij is opgenomen onder de goden
mare et terrae et quod tegit omnia caelum

de zee, het land en de alles overkoepelende hemel
caelum bonum

een gezond klimaat

Campus Martius



het Marsveld
toga candida

de kleding van een candidaat voor een staatsambt
candidus et pulcher puer

een wonderschone jongen
arma virumque cano

ik bezing de man en zijn krijgsdaden


canis,  is

cantare
cantus,  us

capere

capio, cepi, captum



capillus

captivus

caput,  itis

carēre

carui
carina




voorspellen

hond


zingen
lied, gezang

pakken, nemen

haar

krijgsgevangene



adi. gevangen
hoofd
leider, hoofdstad

missen, niet hebben

kiel, schip


si non vana canunt mea somnia

als de voorspellingen van mijn dromen iets inhouden
cave canem!

pas op voor de hond!

avium citharaeque cantus



het lied van vogels en cither
arma capere

de wapens opnemen
castra hostium capere

het kamp van de vijand innemen
amore captus

verliefd
capilli compositi

een keurig kapsel
naves captivae

buitgemaakte schepen
capita Rheni

de mondingen van de Rijn
poena capitis

de doodstraf
pro capite atque arce Italiae, urbe Romana

voor de hoofdstad en de burcht van Italië, Rome
complures dies frumento milites caruerunt

de soldaten zaten verscheidene dagen zonder koren
quattuor carinas ex omni classe delegit

van de hele vloot koos hij vier schepen uit




carmen,  inis


carpere

carpsi, carptum



carus

castellum


castra,  orum

castus

casus

causa


lied, gedicht

plukken
duur, geliefd

fort

kamp


kuis, rechtschapen

val, voorval

toeval, ongeval

zaak, proces

reden, oorzaak


Salios per urbem ire canentes carmina iussit

hij beval de Salii door de stad te gaan onder het zingen van liederen
recentes flores carpsit

zij plukte verse bloemen
aerias carpere vias

zijn weg afleggen door de lucht
paucis carior fides quam pecunia fuit

voor weinigen was trouw dierbaarder dan geld
agros vastat, multa castella et oppida capit

hij verwoest de akkers en verovert veel forten en vestingsteden
castra bina muniri iussit

hij liet twee versterkte kampen opslaan
ea femina matronarum castissima putabatur

die vrouw werd beschouwd als de meest kuise van de getrouwde vrouwen
erat homo castus atque integer

hij was een rechtschapen en onkreukbare man
celsae graviore casu decidunt turres

als hoge torens vallen, vallen ze extra hard
propter incertos casus mors cotidie imminet nobis

de dood bedreigt ons dagelijks als gevolg van onberekenbare gebeurtenissen
ibi casu erat rex Ptolemaeus

toevallig was koning Ptolemaeus daar
Orgetorigem ex vinculis causam dicere coegerunt

ze dwongen Orgetorix zich geboeid te verdedigen
oppugnatio Sagunti causa belli Punici secundi fuit

de belegering van Saguntum was de aanleiding tot de Tweede Punische Oorlog
dictator dictus est comitiorum causa

er werd een dictator benoemd om verkiezingen te houden




cavēre

cavi, cautum


cavus

cedere

cessi, cessum



celare


celebrare
celer,  is

celsus

cena

censēre

censui, censum

­


censor,  is


oppassen (voor)

hol


(weg)gaan
verbergen

vereren


vieren

snel


hoog

maaltijd


denken, vinden

besluiten


censor


cave canem!

pas op voor de hond!
cavit ne qua nova consilia orirentur

hij paste ervoor op dat er geen revolutionaire plannen werden gemaakt
cava trabe currimus aequor

in het holle schip varen we snel over zee
Thesea cedentem celeri cum classe videt

zij ziet Theseus met zijn snelle vloot wegvaren
maiorum natu auctoritati cessit

hij zwichtte voor het gezag van de ouderen
scelus dominum celare cupio

ik wil de misdaad verborgen houden voor mijn meester

Graeci Cyrum laudibus celebrant



de Grieken vereren en prijzen Cyrus
Antonius ludos Apollinares celebravit

Antonius vierde de spelen ter ere van Apollo
manu arcum celeresque sagittas tenet

in zijn hand draagt hij de boog en de snelle pijlen
stabat celsa in puppi

hij stond op de hoge achtersteven
bonam atque magnam cenam paravit

hij maakte een goede en uitgebreide maaltijd klaar
ceterum censeo Carthaginem esse delendam

verder ben ik van mening dat Carthago verwoest moet worden
censuerant patres ut praetor scriberet consuli

de senatoren hadden besloten dat de praetor de consul moest schrijven
censor penes quem iudicium senatorum de dignitate est

de censor bij wie het oordeel berust over de waardigheid van de senatoren




centum
centurio,  ionis


cera

cernere

crevi, cretum



certamen,  inis

certare
certe (adv)

certus


cervix,  icis

cervus
cessare


honderd
centurio (officier aan het hoofd van een centuria, een afdeling van honderd man)
was, schrijftafeltje

onderscheiden, zien


wedijver, gevecht

strijden

wedijveren

zeker

tenminste, althans


zeker, vast


nek


hert
onbenut blijven

nomen rettulit in ceras



hij noteerde de naam op de schrijftafeltjes
prima luce hostium acies cernebatur

bij het aanbreken van de dag zag men de slaglinie van de vijanden
ita vario certamine pugnatum est

zo werd er met wisselend succes gestreden
de principatu certavimus armis

met de wapens streden wij om de hoogste macht
odio in Romanos certaverunt

ze haatten de Romeinen om het hardst
vir certe fuit dignus tanta gloria

hij was een man die zo'n grote roem zeker verdiende
aut falsa aut certe obscura opinio

een opvatting die ofwel verkeerd of tenminste onduidelijk is
ad has suspiciones certissimae res accedunt

bij deze verdenkingen komen volstrekt vaststaande feiten
gladius impendebat cervici

een zwaard hing boven zijn nek

saepe bona materia cessat sine artifice



dikwijls komt goed materiaal niet tot zijn recht zonder een bewerker





ceterum (adv)


ceterus


ceu


cibus

ciere

civi, citum


cingere

cinxi, cinctum



cinis,  eris

circa, circum


circumdare

 dedi,  datum



dralen

overigens, verder


overig

zoals

voedsel


in beweging brengen

omringen
as

rondom, in de buurt van

omgeven met, omringen



quid mori cessas?

wat aarzel je te sterven?
ceterum censeo Carthaginem esse delendam

verder ben ik van mening dat Carthago verwoest moet worden
Haeduos ceterosque amicos populi Romani defendit

hij verdedigde de Haeduërs en de andere vrienden van het Romeinse volk
mater ad auditas stupuit ceu saxea voces

de moeder stond als versteend bij het horen van deze woorden
cibus in artus diditur omnes

het voedsel verspreidt zich door alle lichaamsdelen
aere civit viros

met het brons (de trompet) zette hij de mannen in beweging
bella cient

zij doen gevechten ontbranden
Albam Longam muris cinxit

hij omgaf Alba Longa met muren
comam lauro cinctus erat

hij had zijn haar omkranst met een lauwerkrans
oro te per cinerem fratris tui mortui

ik smeek het u bij de as van uw gestorven broer
circa Hennam lacus lucique sunt plurimi

in de buurt van Henna liggen heel veel meren en bossen
pueri et matres paventes longo ordine stant circum

kinderen en moeders staan er bevreesd in een wijde kring omheen
templum muro circumdederunt

ze omgaven de tempel met een muur
cervici eius bracchia circumdedit

ze sloeg haar armen om zijn hals




circumfundere

 fudi, -fusum


circumvenire

veni,  ventum


citus
civis,  is
civitas,  atis
clades,  is

clamor,  is


clarus

classis,  is
claudere

clausi, clausum



cliens,  tis

client


omringen

omsingelen

snel
burger
burgerij, staat

burgerrecht

nederlaag, ramp

(ge)schreeuw


helder


duidelijk

beroemd, vooraanstaand

vloot
(af)sluiten

(beschermeling, afhankelijk van een patronus), vazal



circumfundimur densis armis

we worden omringd door een dichte haag van wapens
cohortem a tergo circurmveniunt

ze omsingelen het cohort van achteren
timore perculsa erat civitas

de burgers waren verlamd van schrik
toti Italiae civitatem pollicitus est

hij beloofde heel Italië het burgerrecht
luxuria et ignavia rei publicae cladi sunt

overdaad en slapheid zijn fataal voor een staat
signa canunt et tollitur clamor

het sein tot de aanval wordt gegeven en een geschreeuw wordt aangeheven
clara voce facta patefecit

met heldere stem maakte hij de daden bekend
luce sunt clariora tua consilia

je adviezen zijn glashelder
Hippocrates clarus arte medicinae

Hippocrates, beroemd om zijn kundigheid als arts

aures clauserat ad doctissimas voces



hij had zijn oren gesloten voor de woorden van zeer geleerde mensen




clivus
coepisse, coeptus sum

coercēre

coercui, coercitum



coëtus,  us

cogere

coëgi, coactum


cogitare

cognitio,  ionis
cognoscere

 novi,  nitum


cohibēre

 hibui,  hibitum





helling
beginnen
binnen grenzen houden

bedwingen

bijeenkomst, vergadering

bijeenbrengen


dwingen


(be)denken, zinnen op

kennis, inzicht

onderzoek

leren kennen, onderzoeken


vernemen


vasthouden

in bedwang houden



pontem instituere coeperunt



zij begonnen een brug te slaan
pons institui coeptus est

men begon een brug te slaan
is amnis nullis ripis coercitus est

deze stroom wordt door geen oevers binnen de perken gehouden
vix iram coercebat

het kostte hem moeite zijn woede te bedwingen
nox nefarios coetus obscuravit

de nacht heeft hun misdadige bijeenkomsten verborgen
exercitus magnasque copias coegerat

hij had zijn legers en (andere) omvangrijke troepen bijeengebracht
Orgetorigem ex vinculis causam dicere coegerunt

zij dwongen Orgetorix zich geboeid te verdedigen
caedem principis et res novas cogitat

hij zint op moord op de keizer en op revolutie
cognitionem iuris consequi cupio

ik wil kennis krijgen van het recht
cognitio rerum capitalium

het onderzoek van halsmisdrijven
milites naturam montis cognoverunt

de soldaten hebben onderzocht wat de natuurlijke gesteldheid van de berg was
Pomponius de adventu eius cognovit

Pomponius hoorde van zijn komst
se domi maestus cohibuit

bedroefd bleef hij thuis
cohibere motus animi turbatos

verstoringen van de gemoedsrust in bedwang houden




cohors,  tis

cohortari

colligere

 legi,  lectum


collis,  is

colloquium
collum
colere

colui, cultum




colonia

colonus
color,  is

coma

comes, -itis


cohort, (leger)afdeling

aansporen

verzamelen

heuvel


onderhoud, gesprek
nek
verzorgen

eren
vestiging in den vreemde, provinciestad


kolonist
kleur, tint

(hoofd)haar

metgezel, vriend, volgeling


duae cohortes ad id ipsum instructae

twee cohorten speciaal hiertoe opgesteld
cohortatus est ut fortiter pugnarent

hij spoorde hen aan om moedig te strijden

cacumen collis acutum



een spitse heuveltop
agros coluerunt

zij bebouwden de akkers
memoriam alicuius colere

iemands nagedachtenis in ere houden
hos deos colere debemus

deze goden moeten wij vereren
Capuam coloniam deducere conatus est

hij probeerde een kolonie te stichten in Capua

pudore rex colorem mutavit



van schaamte verschoot de koning van kleur
vere redeunt arboribus comae

in de lente krijgen de bomen weer bladeren
comitemne sororem sprevisti moriens?

heb je je zuster als metgezellin in de dood versmaad?




comitari

commeatus,  us
committere

 misi,  missum




commodum

commodus

communis

commutare

comparare

comperire

 peri,  pertum



complecti

 plexus sum





vergezellen, begeleiden

konvooi


(aanvoer van) proviand

(gevecht) aangaan

­
(misdaad) begaan

toevertrouwen

gemak, voordeel

passend, gunstig

gemeenschappelijk

verwisselen, veranderen

vergelijken

verwerven


te weten komen, ontdekken


omarmen


(be)grijpen

meum iter comitatus est

hij heeft mij op reis vergezeld
praesidia commeatus nostros tuentur

bewakingstroepen beschermen onze konvooien
inimicos commeatu prohibemus

wij snijden onze vijanden van de voedselaanvoer af
cum equitatu Helvetiorum proelium commiserunt

zij gingen een gevecht aan met de ruiterij der Helvetiërs
exquisivit numquid scelus commissum esset

hij onderzocht of er een misdaad gepleegd was
his consulibus salutem nostram committamus

laten wij ons welzijn aan deze consuls toevertrouwen
commoda sunt in vita et incommoda

er zijn in het leven aangename en onaangename dingen
nulla lex satis commoda omnibus est

geen enkele wet stelt alle mensen helemaal tevreden
omnia cum amica communia habet

hij deelt alles met zijn vriendin
captivos commutare

krijgsgevangenen uitwisselen
et se mihi comparet Aiax?

en Ajax zou zich met mij vergelijken?
ea, quae ad proficiscendum pertinebant, comparaverunt

zij kochten de dingen die noodzakelijk waren voor het vertrek
per exploratores consilia hostium comperit

door spionnen kwam hij achter de plannen van de vijanden
mediam mulierem complectitur

hij slaat zijn armen om het middel van de vrouw
aliquid cogitatione et mente complecti

door na te denken iets begrijpen




complēre

complexus,  us
complures, ium

componere

 posui,  positum




comprehendere

 prehendi,  prehensum


conari
concedere

 cessi,  cessum



concidere

 cidi
concilium


concipere

 cipio,  cepi,  ceptum




(ver)vullen

omarming
verscheidene, heel wat

bij elkaar plaatsen

opstellen, schrijven

tot rust brengen, bijleggen

(be)grijpen


trachten
wijken, weggaan

zwichten, toestaan

instorten

vergadering
opnemen

zich voorstellen



sol terras larga luce complevit

de zon overgoot de aarde met overvloedig licht

complures hostium necati sunt



verscheidene vijanden zijn gedood
si parva licet componere magnis

als het geoorloofd is klein met groot te vergelijken
litteras ad aliquem componere

een brief aan iemand schrijven
omnes controversiae componuntur

alle geschillen worden bijgelegd
eadem mente res dissimillimas comprehendimus

met één en hetzelfde verstand begrijpen we zeer verschillende dingen
pontem reficere conatus est

hij probeerde de brug te herstellen
ei ut idem conaretur persuasit

hij haalde hem over hetzelfde te ondernemen
concessit vita

hij is overleden
Caesar mihi concedit ut absim

Caesar staat me toe er niet bij te zijn
ingestis vulneribus concidit

hij bezweek aan de toegebrachte verwondingen

cuncto concepit corpore flammam



zijn hele lichaam vloog in brand
concipere animo potes quam simus fatigati?

kun je je voorstellen hoe moe we zijn?


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina