Basiswoordenlijst



Dovnload 3.04 Mb.
Pagina8/22
Datum06.12.2017
Grootte3.04 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   22





incedere

 cessi,  cessum



incendere

 cendi,  censum


incendium

inceptum

incestus
incidere

 cidi
incipere

 cipio,  cepi,  ceptum
incitare

includere

 clusi,  clusum


incolere

 colui,  cultum



ijdel


voortgaan, binnengaan
in brand steken

brand


begin, onderneming

onkuis, onrein


vallen op

gebeuren


beginnen

aansporen

in , opsluiten

bewonen


inania verba

woorden die niets betekenen
homo inanis et regiae superbiae

een ijdel man en hooghartig als een koning
incedunt per ora vestra magnifici

voor uw ogen schrijden ze in al hun luister voort
cura patribus incessit

zorg maakte zich meester van de senatoren
iuventutem ad facinora incendit

hij hitste de jonge mensen op tot wandaden
frumentum incendio corruperunt

zij vernietigden het graan door het in brand te steken
iuventus pleraque Catilinae inceptis favebat

de meeste jongeren voelden veel voor Catilina's plannen

incidit in Scyllam qui vult vitare Charybdim



wie de Charybdis vermijden wil, komt in de Scylla terecht
si quid tibi durius inciderit

mocht jou iets bijzonder ernstigs overkomen
priusquam incipias consulto opus est

voordat je begint is overleg nodig

multa Caesarem ad id bellum incitabant



veel redenen dreven Caesar tot deze oorlog

Belgae ea loca incolunt



de Belgen wonen in die streek

incolumis
incumbere

 cubui,  cubitum


inde

indicium
inducere

 duxi,  ductum



iners,  tis

inesse

 fui
inferre

 tuli,  latum

inferi,  orum


ongedeerd
gaan liggen op

zich toeleggen op


daarvandaan, daarna, ten gevolge daarvan


teken, aanwijzing

aangifte


brengen naar

tot iets bewegen

traag, zwak

zijn in,   op

brengen naar

bezorgen


bewoners van de onderwereld

incolumes ad unum omnes in castra perveniunt

tot de laatste man komen ze ongedeerd in het kamp aan
Agrippina incolumi

zolang Agrippina nog leefde
remis incubuerunt

ze stortten zich op de riemen
et animo et opibus in bellum incubuit

met heel zijn aandacht en al zijn middelen legde hij zich toe op de oorlog
caedes inde, non iam pugna erat

hierna was het een slachting, geen gevecht meer
insigne indicium meae erga te amicitiae

een duidelijk teken van mijn vriendschap voor jou
servi indicio omnes damnati sunt

allen zijn veroordeeld op aangifte van de slaaf
cohortem in medios hostes induxit

hij leidde zijn cohort naar het midden van de vijanden
regni cupiditate inductus

gedreven door begeerte naar het koningschap
tendebat inertes moribundus palmas

stervend strekte hij zijn krachteloze handen uit
in facie vultuque insania inerat

hij had een waanzinnige uitdrukking op zijn gezicht
milites ad inferenda in hostes signa hortabantur

zij spoorden de soldaten aan om de vijand aan te vallen
maximum terrorem hostibus inferunt

zij jagen de vijanden doodsangst aan




inferior,  is


infestus
ingenium

ingens,  tis


ingredi

 gredior,  gressus sum



inimicus

iniquus
inire


lager

minder

vijandig

dreigend


aanleg, karakter

talent

reusachtig

binnengaan

beginnen

vijand(ig)

ongunstig

onrechtvaardig


binnengaan

Belgae pertinent ad inferiorem partem fluminis Rheni

het gebied van de Belgen strekt zich uit tot aan de benedenloop van de Rijn
Brutus erat multo inferior navium numero

wat het aantal schepen betreft was Brutus ver in de minderheid
gens infestissima nomini Romano

een stam die de Romeinen zeer vijandig gezind is
infestis signis impetum fecerunt

zij stormden dreigend met de veldtekens naar voren
Graecorum ingenia ad fallendum parata sunt

Grieken zijn van nature geneigd tot bedrog
Ennius ingenio maximus, arte rudis erat

Ennius bezat een geweldig talent, maar zijn techniek was onvolmaakt
Hannibale profecto Romae gaudium ingens ortum erat

toen Hannibal vertrokken was, barstte een geweldige vreugde in Rome los
C. Gracchus vindicandae fraternae mortis gratia

tribunatum ingressus est



Gaius Gracchus nam het tribunaat op zich om de dood van zijn broer te wreken
tum pater Anchises lacrimis ingressus obortis

toen nam vader Anchises het woord met tranen in de ogen
insidias inimico paravit

hij bereidde een aanslag voor op zijn vijand
iniquissimo nostris loco proelium commiserunt

zij bonden de strijd aan op een voor onze soldaten

zeer ongunstig terrein

novam rationem belli iniit



hij introduceerde een nieuwe strijdmethode




initium

iniuria

inopia

inquam, inquit


insequi

 secutus sum



insidēre

 sedi,  sessum


insidiae,  arum

insignis


instare

 stiti


instituere

 stitui,  stitutum



begin

onrecht


gebrek, armoede

ik zeg, hij zegt,   zei


volgen

zitten op,  in, bezet houden

hinderlaag

opvallend, bekend

op de hielen zitten, aandringen

instellen, oprichten
beginnen

onderwijzen



Thales aquam dixit esse initium rerum

Thales zei dat alles uit water is ontstaan
quaero iure an iniuria factum sit

ik vraag me af of dit terecht of ten onrechte gedaan is
Sulla inopia hostium occidendi finem fecit

Sulla hield op met moorden bij gebrek aan vijanden
tunc "facinus", inquit, "memorabile fecistis"

toen zei hij: "jullie hebben een gedenkwaardige

prestatie verricht"
nox insecuta perfecit bellum

het invallen van de duisternis maakte een einde aan de oorlog
arcem Capitolii insidebant

zij hielden het Capitool bezet
in silvis insidias disponunt

zij leggen de soldaten in hinderlaag in de bossen
versibus insignem te pudet esse meis

je geneert je ervoor dat iedereen je kent door mijn verzen
puer insigni forma

een opmerkelijk mooi gebouwde jongen
institi ut mihi responderet quis esset

ik stond erop dat hij mij antwoordde wie hij was
nullum periculum nobis ab Antiocho instat

van Antiochus dreigt voor ons geen enkel gevaar
consulatum L. Brutus instituit

Lucius Brutus stelde het ambt van consul in
Sallustius senex historias scribere instituit

Sallustius begon op hoge leeftijd geschiedwerken te schrijven
Ceres ferro mortales vertere terram instituit

Ceres heeft de mensen het ploegen geleerd




institutum

instruere

 struxi,  structum



insula


integer

intellegere

 lexi,  lectum




intendere

 tendi,  tentum



inter


interdum


gebruik

ordenen


voorzien van

eiland

niet aangeraakt, ongedeerd

onvermoeid, fris

bemerken, begrijpen

spannen, richten


tussen


tijdens

soms


vestem et instituta Persica adsumpsit

hij nam de Perzische kleding en gewoonten aan
copias in aciem instruxit

hij stelde het leger in slagorde op
satis nos instruxit ratione natura

de natuur heeft ons van voldoende inzicht voorzien
aditus insulae munitus erat mirificis molibus

de toegang tot het eiland was beschermd door indrukwekkende havenhoofden
illi turpis vita integra fama potior fuit

een schandelijk leven was hem liever dan een ongeschonden reputatie
mulier aetate integra

een vrouw in de bloei van haar jeugd
Adherbal eo processum esse intellexit ut regnum relinquendum esset

Adherbal begreep dat het zover was gekomen dat hij zijn rijk moest verlaten
omnium oculis animisque ad pugnam intentis

terwijl de ogen en de aandacht van allen gericht waren op het gevecht
erat inter ingentes montes oppidum magnum

tussen reusachtige bergen lag een grote stad
inter spem metumque iactari

tussen hoop en vrees heen en weer geslingerd worden
quid illi locuti sunt inter se?

wat hebben zij onderling besproken?
inter haec iam praemissi erant equites

intussen waren de ruiters al vooruitgezonden
pax interdum est, pacis fiducia numquam

soms is er vrede, de zekerheid van vrede nooit




interea
interesse

-fui


interest


interficere

 ficio,  feci, fectum


interim
interior, -is

interire

-ii, -itum



interitus, -us
interrogare

intervallum

intra

intuēri


intussen
liggen tussen, verschillen

aanwezig zijn

het maakt verschil, het is van belang

doden

intussen
meer naar binnen

te gronde gaan, sterven


ondergang, dood


(onder)vragen

tussenruimte

binnen

kijken naar



quid interest inter hominem et bestiam?



wat is het verschil tussen mens en dier?
funeri non interfuit

hij heeft de begrafenis niet bijgewoond
id ego et meā et reipublicae interesse arbitror

ik meen dat dit van belang is zowel voor mij als

voor de staat
omnes liberos interfici iussit

hij beval alle kinderen te doden

Gallia interior



het binnenland van Gallië
non interire animas, sed ad alios transire credunt

zij geloven dat de ziel niet vergaat, maar naar andere mensen overgaat

quo die nata esset, interrogata est



ze vroegen haar op welke dag ze was geboren
sine intervallo loqui

onafgebroken aan het woord zijn
intra decimum diem quam Romam venerat

binnen tien dagen na zijn aankomst in Rome

intus

invadere

-vasi, vasum


invenire

-veni, -ventum


invidēre

-vidi, -visum


invidia


invisus
invitus

inultus


iocus

ipse
ira

ire

ii, itum



binnen

aanvallen, binnendringen

vinden, ontdekken

jaloers zijn, misgunnen

afgunst, haat

gehaat
niet willend

ongewroken

ongestraft

grap

zelf


juist, precies

woede


gaan

intus trepidare

van binnen sidderen
ingens terror eos invasit

een geweldige vrees overviel hen
invenimus omnia prospera evenisse

wij hebben gemerkt dat alles voorspoedig is verlopen
fortuna mihi divitias invidet

het lot misgunt mij rijkdom
invidia in occulto, adulatio in aperto erant

in het verborgene leefde haat, openlijk uitte men zich vleiend

dis invitis



tegen de wil der goden
legiones neque me inultum neque vos impunitos patientur

de legioenen zullen mij niet ongewroken laten, noch jullie ongestraft
hostes inultos abire sinunt

zij laten de vijanden ongestraft vertrekken
iocone an serio haec dicat, nescio

ik weet niet of hij dit voor de grap zegt of in ernst
se ipsi omnes natura diligunt

van nature houdt iedereen van zichzelf
ea ipsa causa belli fuit

dit was nu precies de oorzaak van de oorlog
vix iram coercebat

het kostte hem moeite zijn woede te bedwingen
sic itur ad astra

zo verkrijgt men onsterflijke roem

irritus

is, ea, id


iste, ista, istud
ita
itaque
item


iter, itineris

iterum


iubēre

iussi, iussum




iucundus

iudex, -icis


ongeldig, vergeefs

deze, dit


hij, zij, het
die, dat
zo
(en) daarom, dus
op dezelfde wijze

reis, mars


weg, route

weer

bevelen


aangenaam, aantrekkelijk

rechter


vana atque irrita legatio fuit

het gezantschap was nutteloos en zonder effect
ut scias eum a me amari, ob eam rem tibi haec scribo

opdat je weet dat ik erg op hem gesteld ben, daarom schrijf ik je dit

quae cum ita sint ...



omdat dit zo is ...
non ita te amo ut sani solent homines

ik houd waanzinnig veel van jou

fecisti item ut praedones solent



je hebt op dezelfde wijze gehandeld als rovers altijd doen
quam maximis potest itineribus in Galliam contendit

in zo lang mogelijke dagmarsen marcheert hij naar Gallië
tota vita nihil aliud quam ad mortem iter est

het hele leven is slechts een reis naar de dood
illae fabulae dignae sunt quae iterum legantur

die toneelstukken zijn het waard opnieuw gelezen te worden
alter consul cum Boiis iussus est bellum gerere, alter ut Romam rediret

de ene consul kreeg bevel oorlog te voeren tegen de Boii, de andere om naar Rome terug te keren
iucundum, mea vita, mihi proponis amorem

mijn lief, je stelt mij een heerlijke liefde voor ogen
sanctissimus ac iustissimus iudex

een volstrekt onkreukbare en zeer rechtvaardige rechter




iudicare


iudicium


iugum

iungere

iunxi, iunctum


ius, iuris

iusiurandum, iurisiurandi
iustus

iuvare

iuvi, iutum


iuvat me
iuvencus


oordelen

proces


oordeel

vonnis
juk

bergrug
verbinden

recht


eed

rechtvaardig

helpen

ik heb plezier in


jong(e stier)

quam civitati carus fuerit, maerore funeris iudicatum est

hoe geliefd hij was bij de burgers kon men opmaken uit de rouw bij zijn begrafenis
Milo in iudicium vocatus est

Milo is voor het gerecht gedaagd
aliorum iudicia contemnit

hij hecht geen waarde aan het oordeel van anderen

a cervicibus iugum servile deiecerant



zij hadden het slavenjuk afgeworpen

Romani ponte Ticinum iungunt



de Romeinen verbinden de oevers van de Ticinus door een brug
foedus cum eo amicitiamque iunxit

hij sloot een vriendschapsverdrag met hem
quaero iure an iniuria factum sit

ik vraag me af of dit terecht of ten onrechte gedaan is
iureiurando tenebantur

zij waren door hun eed gebonden
sanctissimus ac iustissimus iudex

een volstrekt onkreukbare en zeer rechtvaardige rechter
fortes Fortuna iuvat

het geluk is met de stoutmoedigen
haec olim meminisse iuvabit

eens zullen wij ons dit met plezier herinneren



iuvenis,  is

iuventus,  utis

iuxta
labi

lapsus sum



labor,  is


laborare

lac, lactis
lacerare

lacessere

lacessīvi, lacessītum




jonge man (tussen 20 en 40 jaar)
jeugd
jonge mensen

naast (prep)

op dezelfde wijze (adv)

(weg)glijden

instorten

inspanning


beproeving


zich inspannen

het zwaar te verduren

hebben


melk
verscheuren

uitdagen

iuventus pleraque Catilinae inceptis favebat

de meeste jongeren voelden veel voor Catilina's plannen
sepultus est iuxta viam Appiam

hij is aan de via Appia begraven
me iuxta ac si frater meus esset sustinuit

hij heeft mij gesteund alsof ik zijn broer was
eheu fugaces labuntur anni

ach, vluchtig verglijden de jaren
labentem rem publicam sustulit

hij hielp de staat, die in verval raakte, overeind
labore et patientia bellum confecit

door zijn inspanning en volharding heeft hij de oorlog beëindigd
Iliacos audire labores exposcit

zij vraagt erom de beproevingen (bij de inname) van Troje te horen
brevis esse laboro

ik span me in om beknopt te zijn
humiles laborant ubi potentes dissident

wanneer de machthebbers het oneens zijn, lijden de gewone mensen daaronder

vitulos leaenae lacerant



de leeuwinnen verscheuren dc kalveren
proelio lacessitus

tot een gevecht uitgedaagd

lacrima
lacus
laedere

laesi, laesum


laetus

laevus

lana
languidus

lapis,  idis
largus

latēre

latui
latus,  eris



latus

laudare


traan
meer
kwetsen, beledigen

vrolijk
glanzend

linker

wol
loom



steen
overvloedig

verborgen zijn

zijde, zijkant

ruim, uitgestrekt

prijzen


laesus ab ingenio Naso poeta suo

de dichter Naso ondervond schade van zijn eigen talent
consulis oratio haud sane laeta fuit

de woorden van de consul waren volstrekt niet vrolijk
laeta Tiberio Germanici mors erat

de dood van Germanicus was verheugend voor Tiberius
arva laeta

vruchtbare akkers
ex alto laeva volavit avis

van links vloog een vogel neer uit de lucht

nox languida solverat armorum curas



de lome nacht had de zorg om de strijd weggenomen

sol terras larga luce complevit



de zon overgoot de aarde met overvloedig licht
latet anguis in herba

er schuilt een adder onder het gras
equites ad latera disposuit

hij stelde de ruiters op de flanken op
latus pontus

de wijde zee
omnes mortales se laudari optant

alle stervelingen willen graag geprezen worden




laus, laudis

legatio,  ionis

legatus

legere

legi, lectum



legio,  ionis

lentus
leo, leonis
lepos,  oris

letum


lof, roem

gezantschap

het ambt van legatus
onderbevelhebber

gezant


goeverneur van een keizerlijke provincie
verzamelen

kiezen, uitkiezen


lezen


legioen

langzaam, traag


soepel
leeuw


charme

(gewelddadige) dood



summis laudibus eum extulerunt

zij prezen hem hemelhoog
vana atque irrita legatio fuit

het gezantschap was nutteloos en zonder effect
aliae sunt legati partes atque imperatoris

de taak van een onderbevelhebber verschilt van die van een bevelhebber
legatos in curiam introduxit

hij leidde de gezanten het senaatsgebouw binnen

mater ossa in sinum legit



zijn moeder verzamelde zijn gebeente in de plooi van haar kleed
principes Albanorum in patres legit

hij koos de leiders van Alba Longa tot leden van de senaat
illae fabulae dignae sunt quae iterum legantur

die toneelstukken zijn het waard om herlezen te worden
in legione sunt centuriae sexaginta, manipuli triginta, cohortes decem

een legioen bestaat uit zestig centuriae, dertig manipels en tien cohorten
ut sit magna, tamen certe lenta ira deorum est

de woede van de goden is misschien wel groot, maar zeker erg traag
tuo lepore incensus

door jouw charme in liefde ontbrand
liberi eorum leto dati sunt in bello

hun kinderen zijn in de oorlog gesneuveld


1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   22


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina