Beeldonderwijs en didactiek



Dovnload 428.05 Kb.
Pagina4/18
Datum22.07.2016
Grootte428.05 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18

Oriëntatie op het waarnemen


Objectief waarnemen: de bron van de kennis ligt buiten de mens.

Subjectief waarnemen: de eigen bron van de kennis is de mens zelf.



Visuele communicatie in Nederland
Beeldende vorming als proces en product (Oostra 1981)

  • Zelfontdekkend leren heeft de nadruk.

  • Thematische leerstofordening heef de voorkeur.

  • Gedifferentieerd onderwijs, aangepast aan de individuele leerling, is gewenst.

  • Sociaal-creatief gedrag is een nieuw (erbij komend) doel in het onderwijs.



Oriëntatie op het uiten


Uiten betekent vooral gevoelens uiten van de maker of de beschouwer op zijn relatie met anderen. Ook zelfvertrouwen kweken en divergent denken bevorderen.
Expressie, uiten: beelden maken als taal van het innerlijk

Onder invloed van psychologen (Carl Jung o.a.) die vonden dat kinderen toch echt wel anders zijn dan volwassen, ontstonden er opvattingen die wezen op de mogelijkheden en het belang van kinderlijke uitingen. Men liet de kinderen ook zelf op de tekeningen schrijven wat ze er mee bedoelden (1935). Beeldonderwijs als vrije expressie laat kinderen zomaar iets doen. Beeldtaal is niet gemakkelijk te begrijpen. Het vereist kennis over het kind en zijn werkstuk zodat je het ook verder kunt helpen, sturen en begeleiden. (Zie hoofdstuk 4)



Expressie en Expressionisme


Door de enorme belangstelling voor het Expressionisme en de Cobra-beweging heeft men de beeldende vakken ook expressievakken genoemd.

Expressie en vrijheid: vrije expressie


Na de Tweede Wereldoorlog wilde men het kind en de mens niet meer autoritair benaderen. De mens was verantwoordelijk voor zij eigen daden en niet de autoriteiten. Het kind kon door middel van vrije expressie zelf helemaal zijn gang gaan in het spontane uiten zonder tussenkomst van volwassenen.

Methoden voor vrije expressie en geleide expressie


Bij vrije expressie past geen echte methode.

Richtlijnen voor geleide expressie zijn:



  • Het versterken van de belevingsachtergrond (eerst impressie, dan expressie).

  • Het bevorderen van persoonlijke (en bewuste) keuze van materiaal en uitvoering.

  • Het stimuleren van groepswerk.

  • Het tentoonstellen van gemaakt werk.

Kinderen geven vorm aan hun wereld (Konst enPijlman 1983)



  • Versterken van de belevingswereld van de kinderen.

  • Kinderen zelf laten ontdekken.

  • Kinderen zelf vorm laten geven aan hun belevingswereld.

  • Zintuiglijke en motorische ontwikkeling ruime aandacht geven.



Pleidooi voor expressie


Momenteel lijkt expressie niet meer zo nodig, de maatschappij is in zoveel opzichten zoveel vrijer geworden. Momenteel wil men het onderwijs vastleggen in (meetbare) doelen.

Kritiek op het beeldonderwijs als expressie


Men vindt expressie op zich te beperkt.

  • De scheppende kracht (creativiteit) ontspringt niet alleen uit het onderbewuste zoals de aanhangers van de expressietheorie denken.

  • Expressie alleen helpt kinderen niet volwassen worden.

  • Dit onderwijs is te vaag in zijn doelstellingen. Persoonlijkheidsvorming is in zijn doelstelling niet duidelijk.

  • Expressie kan bij alle vakken voorkomen.



Rudolf Steiner en het beeldonderwijs


Het beeldonderwijs op de Vrije School heeft diverse aspecten.

  • Ontplooiing van de aangeboren vaardigheden als bijdrage aan de harmonische ontwikkeling van kinderen.

  • De antroposofie probeert de elementaire kleurenbeleving te objectiveren om zo in het wezen van de kleuren door te dringen en hun werking te begrijpen.

  • Vormtekenen is strikt gescheiden van het schilderen.



Ontspanning en vakoverstijgende activiteiten


Zoals het speelkwartier ontspanning is en geen lichamelijke opvoeding zo is dat ook bij beeldonderwijs. Tekenen en handvaardigheid kunnen wel prettige activiteiten zijn maar het zijn ook vakken waarin geleerd wordt. Tekenen en handvaardigheid kan als middel voor ervaringsgericht onderwijs dienen. Tekenen en handvaardigheid kan dienen bij vieringen e.d. maar het neemt niet de plaats in van beeldonderwijs.

Oriëntatie op het leren over beelden


In de methoden die zich richten op het leren over beelden gaat het om logica en analogie, om beredeneerde classificatie, om beeldaspecten, om inzicht in wat gemaakt wordt en wat gemaakt is (product), om inzicht in hoe het gemaakt is (proces). Het leren gaat van meer concrete zaken naar meer abstracte. Leerlijnen zijn belangrijke hulpmiddelen om een methode body te geven. Beeldonderwijs brengt men in verband met taal. Leren beelden maken wordt soms vergeleken met leren spreken en schrijven. Tegenwoordig is dit de meest nagestreefde manier van beeldonderwijs.

Techniekenboeken


Op de basisschool leren de kinderen doorgaans en al doende voldoende technieken. Bij handvaardigheid moet je ze ook heel bewust daar mee bezig laten zijn en voor doen hoe het moet en uitleggen waarom het zo moet. Sommige docenten menen dat je eerst een techniek moet aanleren en dat je dan pas met de echte opdracht aan de slag kunt. Andere zijn voorstander van het aanleren van een techniek binnen een opdracht die meerdoelen dient. In goed beeldonderwijs is techniek een deel van het proces en wordt niet als een product gezien.

Beeldaspecten


Veel aandacht voor beeldaspecten is het gevolg van het onderwijs aan een Duitse kunstacademie, het Bauhaus. Alle vormen van de beeldende kunst stonden in dienst van de architectuur (zoals ook in de Middeleeuwen alle kunst van de kerk in dienst stond van de kathedraal). De studenten leerden alle materialen en technieken en vooral de beeldaspecten beheersen. Vorm, kleur, techniek, vormgeving, voorstelling, plasticiteit, ruimte, licht, compositie, textuur, enzovoort.

Kritiek op Bauhaus-methodieken


Het handvaardigheidonderwijs heeft meer geprofiteerd van de Bauhaus-opvattingen dan tekenen

Bezwaren waren:



  • De tekendocenten maakten van hun lokaal soms een soort academieklasje zoals hun opleiding aan de kunstacademie.

  • In het basisonderwijs bereikte men wel aanwijsbaar goede resultaten maar het Bauhaus was niet bedoeld voor kinderen.

  • Bij jonge kinderen gaat het bijna altijd om de inhoud en daar gaat het niet om bij het Bauhaus.



Tekenen als creatief spel, Punt en lijn, Her vlak, De kleur


Handenarbeid als creatief spel, Papier, Klei, Golfkarton, Metaal, Hout

Activiteiten


Leren vormgeven (vlak of ruimtelijk) door één beeldaspect onder de loep te nemen, biedt vele mogelijkheden voor het beeldonderwijs. Het moet wel systematisch gebeuren.

Ontwikkeling: visueel, motorisch, emotioneel en esthetisch


Wezenlijk voor tekenen en handvaardigheid bij kleuters is beeldonderwijs als het gaat over het leren van begrippen zowel voor het platte vlak als voor het ruimtelijk ordenen.

  • Zintuiglijke ontwikkeling en ontwikkeling van de motoriek.

  • Visuele ontwikkeling die vooraf gaat aan taal- en rekenonderwijs.

  • De ontwikkeling van het waarnemen van kleuren, vorm, lijn, compositie en ruimte. Het leren onderscheiden en ordenen.

  • De ontwikkeling van ruimtelijk denken naar twee- en driedimensionaal vormgeven.

  • De ontwikkeling van de creativiteit.

  • De ontwikkeling van grove naar fijne motoriek.

  • Emotionele ontwikkeling.

  • Esthetische ontwikkeling.

Bij kleuters wordt in de didactiek vaak bewust geen rekening gehouden met de vakken. Beleving en ervaring zijn essentieel om begrippen te leren.





1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina