Bron: Stigas en rivm plukartikel Week van de teek 2015 Een teek? Pak ‘m beet!



Dovnload 44.43 Kb.
Datum20.08.2016
Grootte44.43 Kb.


Plukartikel Week van de teek 2015
Een teek? Pak ‘m beet!

Week van de teek: 13 tot en met 19 april 2015


Themaweek een gezamenlijk krachtig initiatief
De Week van de teek in het vroege voorjaar is al een begrip. Dit jaar vindt deze plaats van 13 april tot en met 19 april. De kracht van de Week van de teek is dat meer dan twintig deelnemende organisaties met dezelfde boodschap naar buiten treden. Op grond van de meest actuele kennis wordt voorlichting gegeven over het voorkomen van tekenbeten en de ziekte van Lyme. Iedere organisatie geeft voorlichting aan de eigen specifieke doelgroepen.

Zo heeft het RIVM voorlichtingsmaterialen ontwikkeld voor het algemeen publiek en artsen. Stigas geeft voorlichting aan de werkenden in de agrarische en groene sectoren.

De website www.weekvandeteek.nl is een gezamenlijk initiatief van de deelnemende organisaties. De website toont tijdens en rondom de themaweek de actualiteiten voor iedereen die tijdens werk of in vrije tijd met de teek te maken heeft.
In dit artikel vindt u meer informatie over:


  • Wat zijn teken en waar bevinden ze zich?

  • Hoe ziet een teek eruit?

  • Het belang van goed controleren

  • Wat u moet doen als u door een teek bent gebeten

  • Wanneer moet ik naar de huisarts?

  • Wat is de ziekte van Lyme?

  • Waarom voorlichting zo belangrijk is

  • Richtlijnen voor professionals

  • Het Stigas tekenspreekuur voor werkenden in het groen

  • Wel of niet standaard bloedonderzoek naar Lyme bij een PMO

  • Wat kunnen werkgevers doen? Wat kunnen werknemers zelf doen?

  • Overzicht van voorlichtingen en voorlichtingsmaterialen.



Wat zijn teken en waar bevinden ze zich?

Wie graag recreëert in een groene omgeving zoals bos, duin, park of tuin, maar vooral wie professioneel in het groen werkt kan er niet om heen: de kans om door een teek gebeten te worden. Van een tekenbeet kunt u de ziekte van Lyme oplopen. Het is daarom belangrijk om regelmatig op tekenbeten te controleren wanneer na een bezoek aan het groen. En heeft een teek gebeten? Dan is het belangrijk om de teek snel te verwijderen en te letten op de eerste symptomen van de ziekte van Lyme.


Teken zijn erg kleine platte spinachtige diertjes. Ze zijn vooral te vinden in bossen en duinen en soms ook in parken en tuinen. Teken zitten vooral in “het groen” op plekken waar de bodem bedekt is met hoog gras en een laag verterende bladeren of mos. Vanuit deze plekken stappen ze over op een passerend dier of mens. Vaak bomen, struiken en (wilde) dieren zoals muizen, vogels en reeën in de buurt. Teken laten zich dus niet vanuit een boom op mensen vallen.
Eenmaal vastgegrepen, gaat de teek aan de wandel over zijn “prooi”, tot hij een plekje gevonden heeft waar hij zich vast kan bijten. De teek kan bij mensen overal op de huid bijten, maar heeft voorkeur voor liezen, knieholtes, oksels, bilspleet, randen van het ondergoed, achter de oren en rond de haargrens in de nek.
Hoe ziet een teek eruit?

Een teek die zich net heeft vastgebeten is erg klein (niet groter dan 3 millimeter), donker gekleurd, plat, en is heel moeilijk dood te drukken. Pas na een paar dagen begint de teek op te zwellen.



Teken op een duimnagel: van links naar rechts en van boven naar beneneden: volwassen vrouwtje, nimf, volwassen mannetje, larve. Vrouwtjes en nimfen kunnen Lyme bacteriën overdragen. Mannetjes en larven zijn ongevaarlijk. Zie gratis foto’s in de voorlichtingstoolkit teken en Lyme via RIVM: http://toolkits.loketgezondleven.nl/infectieziekten/?page_id=87
Controleren op tekenbeten

Wil je de ziekte van Lyme voorkomen, dan is het belangrijk om je regelmatig te controleren op tekenbeten. En om teken die zich hebben vastgebeten direct te verwijderen. Doe dit altijd na een bezoek aan het groen, zoals het bos, de duinen, een park of als je in de tuin hebt gewerkt. De teek zit het liefst op warme plekken, zoals uw hoofd, nek, oksels en armen. Kijk ook bij uw liezen, billen en knieholtes. Gebruik een spiegeltje om ook plaatsen te controleren die u moeilijk kunt zien.



Controleren,

controleren

controleren
Let op voor teken in uw kleding

Niet alle teken bijten zich direct vast. Teken kunnen ook nog even in de kleding blijven zitten voor ze zich in uw huid vastbijten. Het is daarom ook belangrijk om uw kleding te controleren als u in het groen bent geweest. Zitten er teken in uw kleding? Was deze dan minimaal 30 minuten op 60 graden of stop ze in de wasdroger. Daarnaast geldt ook dat teken vaak niet alleen zijn; heeft u een teek op uw lichaam gevonden, zoek dan nog even verder of er misschien nog meer teken aanwezig zijn.


Ik ben gebeten door een teek. Wat nu?

  • Verwijder de teek zo snel mogelijk. Dit is het allerbelangrijkste!

  • Gebruik voorafgaand aan het verwijderen van de teek geen alcohol, jodium, olie of andere middelen. Dit heeft geen gunstig effect. Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid beet, bij voorkeur met een puntig pincet of een speciale tekenverwijderaar (lees altijd de gebruiksaanwijzing van het product goed door). Trek de teek er langzaam uit. Ontsmet het beetwondje als de teek verwijderd is.

  • Noteer en onthoud de datum waarop u bent gebeten.

  • Houd daarna (tot drie maanden na de beet) de huid rondom de beet in de gaten.

  • Krijgt u klachten die doen denken aan de ziekte van Lyme, ga dan naar de huisarts.


Naar de huisarts?

  • Zit de teek al langer dan 24 uur op uw huid? Overleg met de huisarts of behandeling gewenst is.

  • Heeft u de teek binnen 24 uur weggehaald? Houd tot drie maanden na de tekenbeet de huid rond de beet in de gaten. Let op het ontstaan van een rode ring of andere klachten die kunnen duiden op de ziekte van Lyme. De rode ringvormige uitslag is niet altijd duidelijk te zien. Ontstaat er een klein, rood plekje op de plek van de beet, dan hoeft u zich geen zorgen te maken. Dat is een reactie van de huid op de beet zelf.

  • Krijgt u klachten? Ga naar de huisarts en meld dat u door een teek gebeten bent.


Wat is de ziekte van Lyme?

De ziekte van Lyme is een infectieziekte die door de bacterie Borrelia Burgdorferi wordt veroorzaakt. Door een tekenbeet kan deze bacterie in het lichaam terechtkomen. De ziekte van Lyme kan worden onderverdeeld in drie stadia:

1. de vroege locale ziekte van Lyme

2. de door het lichaam verspreide ziekte van Lyme

3. de langdurige of chronische ziekte van Lyme
De vroege lokale ziekte van Lyme ontstaat ongeveer twee tot vier weken na de tekenbeet. Op de plaats van de beet kan dan een rode ring of (soms blauwachtige) vlek verschijnen. Let op: dit gebeurt niet in alle gevallen; dus ook zonder rode ring of rode vlek kunt u de ziekte van Lyme krijgen. Ander verschijnselen zijn bijvoorbeeld een grieperig gevoel met koorts, hoofdpijn en gewrichtspijn.

Als de ziekte niet op tijd wordt behandeld kan deze weken tot maanden later overgaan in het tweede stadium. Kenmerkend voor dit stadium zijn gewrichtsklachten, klachten van de zenuwen (vooral uitval van gezichtszenuwen of pijnklachten in een arm of been) dubbelzien, neiging tot flauwvallen en hartritmestoornissen.

In het laatste stadium, kan de ziekte langdurig worden en tot huidaandoeningen leiden. Hoe eerder u erbij bent, hoe beter en sneller er behandeld kan worden.
Preventie van Lymeziekte door voorlichting

Om de ziekte van Lyme te voorkomen, is het belangrijk dat mensen weten dat teken de ziekte kunnen overdragen en wat ze moeten doen als ze een tekenbeet hebben.

Specifieke doelgroepen zoals werkenden in het groen, schoolkinderen, scouting, reizigers, kampeerders, wandelaars en tuiniers lopen meer risico op tekenbeten. Als mensen in deze doelgroepen voldoende kennis hebben over risicosituaties, het herkennen van teken(beten) en het vinden en verwijderen van vastgebeten teken op het lichaam kunnen zij goed handelen en zo de ziekte van Lyme voorkomen.
Richtlijnen voor professionals

Voor artsen zijn er verschillende richtlijnen waarin uitgelegd staat wat de ziekte van Lyme is en hoe dit is te voorkomen en te behandelen. De richtlijn van het RIVM (de LCI-richtlijn) is aangevuld met paragrafen waarin relevante informatie is opgenomen voor bedrijfsartsen en andere arboprofessionals. Daarnaast is een multidisciplinaire richtlijn ARBO en lymeziekte. Hierin wordt speciaal aandacht geschonken aan de risico’s van tekenbeten en de ziekte van Lyme voor mensen die veel in het groen werken.


De richtlijn ziekte van Lyme is te vinden op:

http://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Professioneel_Praktisch/Richtlijnen/Infectieziekten/LCI_richtlijnen/LCI_richtlijn_Lymeziekte
De richtlijn ARBO en Lyme:

http://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Professioneel_Praktisch/Richtlijnen/Infectieziekten/LCI_richtlijnen/Richtlijn_Arbeid_en_lymeziekte
Stigas Tekenspreekuur

Werkenden in het groen die na een tekenbeet klachten krijgen en vermoeden dat ze de ziekte van Lyme hebben opgelopen, kunnen als eerste naar de huisarts gaan voor nader onderzoek en eventueel behandeling. Mochten de klachten aanhouden en denkt u toch aan de ziekte van Lyme dan kunt u terecht op het preventie spreekuur van de Stigas-bedrijfsarts. Deze neemt een vragenlijst met u door en als er dan sterke vermoedens zijn van Lyme zal de bedrijfsarts bloed laten afnemen dat daarna geanalyseerd wordt in het Gelre ziekenhuis in Apeldoorn. In geval van sterke vermoedens op Lyme wordt u opgeroepen door het team van de Lyme poli van het Gelre ziekenhuis. Verder werkt Stigas samen met de Lyme poli van het Radboud ziekenhuis Nijmegen.


Wel of niet standaard bloedonderzoek naar Lyme bij een PMO

Veel werkgevers in de groene sector bieden hun werknemers een PMO (Preventief Medisch Onderzoek) aan. Vaak komt dan de vraag om standaard voor iedere deelnemer een bloedonderzoek naar Lyme toe te voegen. Het belangrijk hierover duidelijkheid te geven.



Driekwart van de werknemers in de bosbouw en de helft van de werknemers in de landschappen is in het verleden ooit gebeten door een teek. Dit kan tot gevolg hebben dat een bloedtest positief uitvalt maar dat er geen sprake is van gezondheidsklachten en dat er ook geen actie nodig is. Een positieve bloedtest leidt dan niet tot actie voor de betrokken werknemer.
In de richtlijn voor bedrijfsartsen wordt afgeraden om standaard bij een POM bloedonderzoek naar de ziekte van Lyme aan te bieden.
Toch wordt bloedonderzoek naar Lyme aangeboden bij het PMO maar dan om andere reden. Als een sector of werkenden van een bedrijf willen weten welk risico werknemers jaarlijks lopen op Lyme, dan kan jaarlijks bloedonderzoek aantonen hoeveel werknemers er in dat jaar een omslag hebben gehad in hun bloed van negatief naar positief. Dat zegt iets over het risico en over hoe werknemers omgaan met de preventie maatregelen. Dan kan op groepsniveau actie worden genomen.
Wat kunnen werkgevers doen?
Breng risico’s in kaart

  • Maak een goede risico-inventarisatie en -evaluatie, met een beschrijving van risicogebieden en risicowerkzaamheden.

  • Maak daarna een duidelijk plan van aanpak.


Maak duidelijke afspraken

  • Maak een checklist waarop staat wie in uw bedrijf waarvoor verantwoordelijk is als het gaat om het voorkomen van tekenbeten.

  • Zorg dat iedereen de kleding op de juiste wijze draagt: shirts met lange mouwen en lange broeken.

  • Laat uw medewerkers aan het eind van de dag hun kleding en lichaam op teken controleren.

  • Laat de medewerkers een teek snel en goed verwijderen en de datum noteren.


Organisatorische maatregelen

  • Vermijd risicovolle werkplekken zo veel als mogelijk is en zet op deze plekken zo min mogelijk mensen in.

  • Plan werkzaamheden zo veel mogelijk buiten risicovolle perioden.

  • Was werkkleding bij voorkeur op het bedrijf.


Voorlichting

  • Geef voorlichting aan de werknemers over de risico’s van de teek in de werksituatie. Leg gemaakte afspraken vast.


Persoonlijke beschermingsmiddelen

  • Verstrek beschermende kleding en insectenwerende middelen.

  • Verstrek eventueel permetrine geïmpregneerde kleding (verkrijgbaar in gespecialiseerde outdoor-zaken) voor het werk in hoog risico gebieden.

  • Zorg voor tekenverwijderaars.


Wat kunnen werknemers zelf doen?

  • Ga naar de voorlichting over het voorkomen van tekenbeten.

  • Meld gebieden met veel teken en/of gebieden waar u veel gebeten wordt bij uw leidinggevende.

  • Draag werkkleding volgens de gemaakte afspraken.

  • Controleer uw kleding en lichaam aan het eind van de werkdag op teken.

  • Gebruik een goede tekenverwijderaar en verwijder de teek zo snel mogelijk en op de juiste wijze.

  • Noteer de datum en de plek van de beet in uw agenda.

  • Mocht u een rode ring of rode plek krijgen, maak er een foto van

  • Ga bij klachten naar uw huisarts en overleg bij aanhoudende klachten ook met de bedrijfsarts.



Overzicht voorlichtingen en voorlichtingsmaterialen over tekenbeten en de ziekte van Lyme
Gratis voorlichting hoveniers en werkenden in groene sectoren

Voor werkenden in de hoveniers en groene sectoren verzorgt Stigas op maat gemaakte voorlichtingen. Bedrijven die zijn aangesloten bij Stigas krijgen deze voorlichting gratis als ze deze aanvragen voor de Week van de teek. Er zijn 40 voorlichtingen beschikbaar.

U kunt een voorlichting aanvragen via uw eigen preventieadviseur/bedrijfsarts of via de Stigas Servicedesk, telefoon 071 – 568 90 00 (kies voor optie 1).
Tekenradar

Als u op Tekenradar.nl een tekenbeet meldt kunt u meedoen aan RIVM-onderzoek naar preventieve antibiotica na een tekenbeet. Als u een recente tekenbeet meldt kunt u uitgenodigd worden om de teek op te sturen. U vult dan in een jaar lang een aantal korte vragenlijsten in. Binnen 10 maanden hoort u of de teek besmet was met de bacterie die de ziekte van Lyme kan veroorzaken.



www.tekenradar.nl
Game Teek Control

Om kinderen te leren wat teken zijn, waar ze zitten en wanneer je op teken gecontroleerd moet worden, is er een computergame Teek Control. In deze game maak je via een paar leuke filmpjes mee hoe en waar de teek kan bijten. Vervolgens race je over de kaart door de straten van je eigen woonwijk, om daar zo snel mogelijk de kinderen te vertellen dat ze zich moeten laten controleren op teken. Vraag je ouders om een tekencontrole, en daag je vrienden uit jouw score te verbeteren!



www.teekcontrol.nl
App Tekenbeet

De app Tekenbeet werd in april 2014 met succes gelanceerd voor Android. Er is nu ook een versie voor de Iphone beschikbaar. De app bevat informatie over hoe je op teken moet controleren en hoe je een teek kunt verwijderen. Gebruikers kunnen een tekendagboek aanleggen en hierin een tekenbeet registreren. Zij kunnen een herinnering ontvangen aan het controleren van de plek waar ze gebeten zijn. Ook kunnen mensen op hun mobiele telefoon, via tekenradar.nl, zien hoe actief teken zijn. Dit is vooral handig voor mensen buiten: wandelaars en bezoekers van bijvoorbeeld het bos, de heide, de duinen of een park. Daarnaast is een alarm in te stellen zodat je altijd op de hoogte bent van de actuele tekenactiviteit



http://rivm.nl/Onderwerpen/T/Tekenbeten_en_lyme/App_Tekenbeet

https://play.google.com/store/apps/details?id=nl.ddt.tick

https://itunes.apple.com/app/id894584051
Film Een teek? Pak ‘m beet!

In de voorlichtingsfilm kun je zien hoe een teek eruit ziet, hoe je op teken controleert en hoe een teek verwijderd wordt. Met name kinderen vormen een risicogroep. De film is te zien op de website van het RIVM of via Youtube. Ook zijn hier korte versies te vinden over het controleren op teken en het verwijderen van een teek.

RIVM filmpje: http://youtu.be/MveB_UYn8cY

Stigas filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=PVJLhna6R4M&feature=player_embedded


Toolkit Teken en Lyme

In de toolkit teken en Lyme van het RIVM zijn voorlichtingsmaterialen opgenomen die vrij te downloaden zijn. Mensen die voorlichting willen geven aan anderen kunnen deze materialen gratis gebruiken. In deze toolkit zijn de volgende materialen opgenomen: folder, poster, brochure met vragen en antwoorden, afbeeldingen van teken, instructies voor controleren en verwijderen, folder en poster voor kinderen.



http://toolkits.loketgezondleven.nl/toolkits/?page_id=82
Kidspagina

Voor kinderen heeft het RIVM een speciale pagina gemaakt met informatie speciaal voor jongeren. Hier zijn de kindermaterialen opgenomen, is de game teek control te vinden en verschillende kleurplaten.



http://rivm.nl/Onderwerpen/T/Tekenbeten_en_lyme/Kids_Jongeren
Informatie voor huisartsen

Relevante informatie voor huisartsen is gebundeld op een webpagina speciaal voor huisartsen. Hier is informatie te vinden waarmee ze vragen van patiënten kunnen beantwoorden, maar ook de LCI richtlijn en contactgegevens van verschillende behandelcentra.



http://rivm.nl/Onderwerpen/T/Tekenbeten_en_lyme/Huisartsen
Leaflet in begrijpelijke taal

Stigas heeft samen met de Universiteit Twente en het RIVM een folder over Teken en de ziekte van lyme ontwikkeld speciaal voor werkenden in de groene sector die moeite hebben met lezen en schrijven. Zie weekvandeteek.nl.


Meer weten?

www.weekvanteek.nl



www.rivm.nl/tekenbeet

www.stigas.nl

www.tekenradar.nl

www.natuurkalender.nl

www.kiza.nl

www.biomaatschappij.nl



www.cbo.nl






De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina