Chemie derde graad tso



Dovnload 1.05 Mb.
Pagina11/17
Datum22.07.2016
Grootte1.05 Mb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   17

CHEMIE

DERDE GRAAD TSO

TV TOEGEPASTE CHEMIE

ORGANISCHE CHEMIE

THEORIE EN LABORATORIUM

Eerste leerjaar: 4/5 uur/week

Tweede leerjaar: 4 uur/week

Inhoud

Lessentabel 5

1 Beginsituatie 17

2 Algemene doelstellingen 18

2.1 Het verwerven van fundamentele biologische inzichten 18

2.1 Het verwerven van fundamentele biologische inzichten 18

2.2 Het beheersen van de volgende technieken 18

2.2 Het beheersen van de volgende technieken 18

2.3 Het verwerven van een positief-wetenschappelijke probleemaanpak, gericht op de levende natuur 18

2.3 Het verwerven van een positief-wetenschappelijke probleemaanpak, gericht op de levende natuur 18

2.4 Het verwerven van een verantwoorde attitude tegenover de levende natuur 19

2.4 Het verwerven van een verantwoorde attitude tegenover de levende natuur 19

3 Algemene pedagogisch-didactische wenken en didactische middelen 19

4 Leerinhouden 21

4.1 De cel 21

4.1 De cel 21

4.2 Voortplanting bij de mens (U) 21

4.2 Voortplanting bij de mens (U) 21

4.3 Erfelijkheid 22

4.3 Erfelijkheid 22

4.4 Microbiologie 22

4.4 Microbiologie 22

5 Leerplandoelstellingen, leerinhouden en didactische wenken 23

5.1 De cel 23

5.1 De cel 23

5.2 Voortplanting bij de mens (U) 28

5.2 Voortplanting bij de mens (U) 28

5.3 Erfelijkheid 30

5.3 Erfelijkheid 30

5.4 Microbiologie 34

5.4 Microbiologie 34

5.5 Suggesties voor practica 37

5.5 Suggesties voor practica 37

6 Evaluatie 45

6.1 Het evaluatiedomein 46

6.1 Het evaluatiedomein 46

6.2 Kenmerken van goede toetsen 47

6.2 Kenmerken van goede toetsen 47

7 Minimale materiële vereisten 48

7.1 Didactische infrastructuur 48

7.1 Didactische infrastructuur 48

7.2 Didactisch materiaal 48

7.2 Didactisch materiaal 48

8 Bibliografie 49

8.1 Schoolboeken 49

8.1 Schoolboeken 49

8.2 Brochures 50

8.2 Brochures 50

8.3 Naslagwerken 50

8.3 Naslagwerken 50

8.4 Verenigingen - Tijdschriften 52

8.4 Verenigingen - Tijdschriften 52

8.5 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra en Navormingscentra 53

8.5 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra en Navormingscentra 53

8.6 Software 53

8.6 Software 53

1 Beginsituatie 63

2 Algemene doelstellingen 63

2.1 Inleiding 63

2.1 Inleiding 63

2.2 Kennis 63

2.2 Kennis 63

2.3 Vaardigheden 63

2.3 Vaardigheden 63

2.4 Attitudes 64

2.4 Attitudes 64

3 Algemene didactische wenken 65

3.1 Naamvorming bij anorganische verbindingen 65

3.1 Naamvorming bij anorganische verbindingen 65

3.2 Computergebruik 66

3.2 Computergebruik 66

3.3 Laboratoriumoefeningen 67

3.3 Laboratoriumoefeningen 67

3.4 Bedrijfsbezoeken 67

3.4 Bedrijfsbezoeken 67

3.5 Voorstel urenverdeling 68

3.5 Voorstel urenverdeling 68

4 Overzicht van de leerinhouden 68

5 Leerplandoelstellingen, leerinhouden, didactische wenken 70

5.1 Inleidende begrippen 70

5.1 Inleidende begrippen 70

5.2 Reactiesnelheid 70

5.2 Reactiesnelheid 70

5.3 Chemisch evenwicht: homogeen 71

5.3 Chemisch evenwicht: homogeen 71

5.4 Elektrolyten 71

5.4 Elektrolyten 71

5.5 Zuur-base-reacties en zuur-base-titraties 72

5.5 Zuur-base-reacties en zuur-base-titraties 72

5.6 Complexen en complextitraties 72

5.6 Complexen en complextitraties 72

5.7 Neerslagvorming en neerslagtitraties 73

5.7 Neerslagvorming en neerslagtitraties 73

5.8 Redoxreacties en redoxtitraties 74

5.8 Redoxreacties en redoxtitraties 74

5.9 Elektrochemische technieken 74

5.9 Elektrochemische technieken 74

5.10 Spectroscopische technieken 75

5.10 Spectroscopische technieken 75

5.11 Chromatografie 76

5.11 Chromatografie 76

6 Evaluatie 76

6.1 Algemeen 76

6.1 Algemeen 76

6.2 Evaluatievormen 77

6.2 Evaluatievormen 77

6.3 Vaardigheden en attitudes 77

6.3 Vaardigheden en attitudes 77

7 Minimale materiële vereisten 78

7.1 Basisinfrastructuur 78

7.1 Basisinfrastructuur 78

7.2 Veiligheid en milieu 78

7.2 Veiligheid en milieu 78

7.3 Basismateriaal 78

7.3 Basismateriaal 78

7.4 Toestellen 78

7.4 Toestellen 78

7.5 Chemicaliën 79

7.5 Chemicaliën 79

7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 79

7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 79

7.7 ICT-toepassingen 79

7.7 ICT-toepassingen 79

7.8 Tabellen 79

7.8 Tabellen 79

8 Bibliografie 79

8.1 Leerboeken 79

8.1 Leerboeken 79

8.2 Naslagwerken 79

8.2 Naslagwerken 79

8.3 Tijdschriften – Publicaties 80

8.3 Tijdschriften – Publicaties 80

8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 81

8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 81

8.5 Buffercalculator (Internet) 81

8.5 Buffercalculator (Internet) 81

1 Beginsituatie 91

2 Algemene doelstellingen 91

2.1 Inleiding 91

2.1 Inleiding 91

2.2 Laboratoriumtechnieken 92

2.2 Laboratoriumtechnieken 92

2.3 Attitudes noodzakelijk voor veilig werken in het labo 92

2.3 Attitudes noodzakelijk voor veilig werken in het labo 92

3 Algemene didactische wenken 94

3.1 Laboratoriumoefeningen 94

3.1 Laboratoriumoefeningen 94

3.2 Bedrijfsbezoeken 97

3.2 Bedrijfsbezoeken 97

3.3 Voorstel urenverdeling 97

3.3 Voorstel urenverdeling 97

4 Overzicht van de leerinhouden 98

5 Leerplandoelstellingen, leerinhouden, didactische wenken 100

5.1 Deel I: Productietechnieken 100

5.1 Deel I: Productietechnieken 100

5.2 Deel II: Toegepaste technologieën 104

5.2 Deel II: Toegepaste technologieën 104

6 Evaluatie 111

6.1 Algemeen 111

6.1 Algemeen 111

6.2 Evaluatievormen 112

6.2 Evaluatievormen 112

6.3 Vaardigheden en attitudes 112

6.3 Vaardigheden en attitudes 112

7 Minimale materiële vereisten 113

7.1 Basisinfrastructuur 113

7.1 Basisinfrastructuur 113

7.2 Veiligheid en milieu 113

7.2 Veiligheid en milieu 113

7.3 Basismateriaal 113

7.3 Basismateriaal 113

7.4 Toestellen 114

7.4 Toestellen 114

7.5 Chemicaliën 114

7.5 Chemicaliën 114

7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 114

7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 114

7.7 ICT-toepassingen 114

7.7 ICT-toepassingen 114

7.8 Tabellen 114

7.8 Tabellen 114

8 Bibliografie 114

8.1 Leerboeken 114

8.1 Leerboeken 114

8.2 Naslagwerken 115

8.2 Naslagwerken 115

8.3 Tijdschriften – Publicaties 115

8.3 Tijdschriften – Publicaties 115

8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 116

8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 116

8.5 Internetadressen 116

8.5 Internetadressen 116

1 Beginsituatie 125

2 Algemene doelstellingen 125

2.1 Inleiding 125

2.1 Inleiding 125

2.2 Kennis 125

2.2 Kennis 125

2.3 Vaardigheden 126

2.3 Vaardigheden 126

2.4 Attitudes 126

2.4 Attitudes 126

3 Algemene didactische wenken 127

3.1 Computergebruik 127

3.1 Computergebruik 127

3.2 Laboratoriumoefeningen 128

3.2 Laboratoriumoefeningen 128

3.3 Bedrijfsbezoeken 128

3.3 Bedrijfsbezoeken 128

3.4 Voorstel urenverdeling 129

3.4 Voorstel urenverdeling 129

4 Overzicht van de leerinhouden 129

5 Leerplandoelstellingen, leerinhouden, didactische wenken 130

5.1 Inleiding tot de koolstofchemie 130

5.1 Inleiding tot de koolstofchemie 130

5.2 Stofklassen 130

5.2 Stofklassen 130

6 Evaluatie 136

6.1 Algemeen 136

6.1 Algemeen 136

6.2 Evaluatievormen 137

6.2 Evaluatievormen 137

6.3 Vaardigheden en attitudes 137

6.3 Vaardigheden en attitudes 137

7 Minimale materiële vereisten 138

7.1 Basisinfrastructuur 138

7.1 Basisinfrastructuur 138

7.2 Veiligheid en milieu 138

7.2 Veiligheid en milieu 138

7.3 Basismateriaal 138

7.3 Basismateriaal 138

7.4 Toestellen 138

7.4 Toestellen 138

7.5 Chemicaliën 138

7.5 Chemicaliën 138

7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 139

7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 139

7.7 ICT-toepassingen 139

7.7 ICT-toepassingen 139

7.8 Tabellen 139

7.8 Tabellen 139

8 Bibliografie 139

8.1 Leerboeken 139

8.1 Leerboeken 139

8.2 Naslagwerken 139

8.2 Naslagwerken 139

8.3 Tijdschriften – Publicaties 139

8.3 Tijdschriften – Publicaties 139

8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 140

8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 140

8.5 Internetadressen 141

8.5 Internetadressen 141

1 Beginsituatie 152

2 Algemene doelstellingen 152

2.1 Inleiding 152

2.1 Inleiding 152

2.2 Het verwerven van fundamentele fysische inzichten 152

2.2 Het verwerven van fundamentele fysische inzichten 152

2.3 De positief-wetenschappelijke methode toepassen 152

2.3 De positief-wetenschappelijke methode toepassen 152

2.4 Het verwerven van experimentele vaardigheden 153

2.4 Het verwerven van experimentele vaardigheden 153

2.5 Het belang van de fysica cultureel-maatschappelijk situeren 153

2.5 Het belang van de fysica cultureel-maatschappelijk situeren 153

2.6 Het eigen-leren bewaken en in vraag stellen 153

2.6 Het eigen-leren bewaken en in vraag stellen 153

2.7 Het verwerven van belangrijke attitudes 153

2.7 Het verwerven van belangrijke attitudes 153

3 Algemene pedagogisch-didactische wenken 154

3.1 Actief leren 154

3.1 Actief leren 154

3.2 Variatie in werkvormen 154

3.2 Variatie in werkvormen 154

3.3 Organisatie van het leerlingenpracticum 155

3.3 Organisatie van het leerlingenpracticum 155

3.4 Gesloten en open opdrachten bij het leerlingenpracticum 155

3.4 Gesloten en open opdrachten bij het leerlingenpracticum 155

3.5 Veiligheid 156

3.5 Veiligheid 156

3.6 Jaarplanning 156

3.6 Jaarplanning 156

4 Leerplandoelstellingen, leerinhouden en pedagogisch-didactische wenken 158

4.1 Hydrodynamica 158

4.1 Hydrodynamica 158

4.2 Elektrodynamica 160

4.2 Elektrodynamica 160

4.3 Elektromagnetisme 163

4.3 Elektromagnetisme 163

4.4 Krachtenleer 166

4.4 Krachtenleer 166

4.5 Trillingen en golven 170

4.5 Trillingen en golven 170

4.6 Basiselektronica 174

4.6 Basiselektronica 174

4.7 Digitale techniek 175

4.7 Digitale techniek 175

4.8 Leerlingenpractica 177

4.8 Leerlingenpractica 177

5 Minimale materiële vereisten 180

5.1 Basisinfrastructuur 180

5.1 Basisinfrastructuur 180

5.2 Basismateriaal 180

5.2 Basismateriaal 180

5.3 Specifiek materiaal 181

5.3 Specifiek materiaal 181

6 Evaluatie 182

6.1 Algemeen 182

6.1 Algemeen 182

6.2 Evaluatie van het practicum 182

6.2 Evaluatie van het practicum 182

7 Bibliografie 183

7.1 Schoolboeken 183

7.1 Schoolboeken 183

7.2 Uitgaven van Pedagogische-didactische centra 184

7.2 Uitgaven van Pedagogische-didactische centra 184

7.3 Tijdschriften 184

7.3 Tijdschriften 184

7.4 Naslagwerken 184

7.4 Naslagwerken 184

7.5 Internetsites 184

7.5 Internetsites 184

  1. Beginsituatie

Leerlingen die uit de tweede graad Techniek-wetenschappen of Biotechnische wetenschappen komen hebben een voldoende algemene voorkennis van de chemie. Hierbij kwamen vooral aspecten van de atoombouw, de chemische binding, de formule- en naamvorming, reactietypes zonder en met verandering van OG, stechiometrie aan bod. Deze leerlingen beschikken ook over enige laboratoriumvaardigheden.

Leerlingen die uit een studierichting komen met een lessentabel Chemie (1-1), hebben elementair kennis gemaakt met bovenstaande aspecten, met uitzondering van stechiometrie. Daarnaast zijn ook enkele verbindingsklassen van de organische chemie zoals koolwaterstoffen, alcoholen en carbonzuren fragmentarisch besproken. De laboratoriumvaardigheden van deze leerlingen zijn bij de aanvang eerder beperkt.



  1. Algemene doelstellingen

    1. Inleiding

In de studierichting chemie is het vak Organische chemie een belangrijke vormingscomponent.

In dit vak moet een bijzondere aandacht besteed worden aan de wijze waarop in de chemie feitenmateriaal wordt verzameld en hoe hieruit volgens één of meer fasen van de natuurwetenschappelijke onderzoeksmethode concepten,wetten en theorieën worden afgeleid.


Het verzamelen van feitenmateriaal gebeurt door experimentele waarneming in het laboratorium of via demonstratieproeven, waarnemingen in de natuur en in het alledaagse leven, door middel van audiovisuele hulpmiddelen of met tabellenboeken, naslagwerken en/of geïnformatiseerde databanken.

De leerlingen verwerven zo een gefundeerde kennis over de verschillende stofklassen, de verschillende reactiesoorten en de belangrijkste toepassingen van de organische chemie.

De aandacht dient vooral te gaan naar de impact van de koolstofchemie op allerlei facetten van ons dagelijks leven (bv. voeding, kleding, gezondheid, woningbouw, energie, huishoudelijke stoffen, gebruiksvoorwerpen en materialen ...), maar ook naar de relatie met de chemische industrie, het milieu, de ontwikkeling van nieuwe technologieën (bv. nieuwe materialen ...).

In het bijzonder moet ook gestreefd worden naar overleg en integratie met de andere vakken zoals Analytische chemie, Biologie en Chemische technologie.

Dit vak biedt ook een inzicht in allerlei processen die in de levende natuur plaatsgrijpen en verschaft eveneens inzicht in de problematiek van bewaking en bewaring van het leefmilieu, de noodzaak tot milieuvriendelijke industriële processen en de zorgzame omgang met grondstoffen en afgewerkte producten.


    1. Kennis

De leerlingen verwerven fundamenteel chemische inzichten in volgende onderwerpen: bouw, indeling en eigenschappen van koolstofverbindingen, reacties met organische stoffen en synthesewegen. Het te verwerven niveau wordt bepaald door de leerplandoelstellingen (zie verder).

    1. Vaardigheden

      1. Laboratoriumvaardigheden

Routine labwerkzaamheden zelfstandig uitvoeren en op een praktische wijze kennismaken met allerlei aspecten in het domein van de:

  • synthese van organische stoffen;

  • identificatie van organische stoffen;

  • rendementsbepaling van chemische processen;

  • afzondering van producten uit een natuurlijke grondstof of uit een reactiemengsel;

  • veilige omgang met organische stoffen.

De theoretische achtergronden van een werkmethode of van een labinstrument aangeven en ze voor de juiste toepassingen gebruiken.

Labtechnieken leren toepassen en het labinstrumentarium leren hanteren.

De resultaten van het experimenteel werk ordelijk noteren, leren interpreteren, kritisch evalueren en verwerken tot een duidelijk rapport.

Uit een werkwijze afleiden welke technieken, welk materiaal en welke werkomstandigheden (o.a. veiligheidsvoorzieningen) noodzakelijk zijn om zelfstandig een stof te bereiden, te zuiveren en/of te identificeren.

Door kwalitatieve technieken de belangrijkste functionele groepen van organische stoffen identificeren.

De beschikbare experimenteertijd optimaal indelen en aanwenden.



Volgende laboratoriumopdrachten kunnen door de leerlingen uitgevoerd worden:

  • Kwalitatieve bepaling van de atoomsoorten (C, H, O, N, X, S ...) in organische stoffen.

  • Uitvoering van belangrijke fysico-chemische labtechnieken zoals: kristalliseren, drogen, bepaling van stofconstanten zoals Ts ;Tk ; brekingsindex.

  • Synthesen ter ondersteuning van de theorie zoals substitutiereacties, additiereacties, eliminatiereacties.

  • Onderzoek van fysische eigenschappen zoals oplosbaarheid, optische activiteit, dichtheid.

  • Onderzoek van chemische eigenschappen zoals zuur-base karakter, reducerende – oxiderende eigenschappen.

      1. ICT-vaardigheden

ICT (computer en bijbehorende software) kan gebruikt worden bij het verwerken van gegevens en bij rapportering.

    1. Attitudes

      1. Algemene attitudes

Het vak Organische chemie kan ook bijdragen tot het verwerven van de volgende attitudes:

  • zelfstandig werken;

  • bereid zijn om met de nodige verantwoordelijkheidszin en inzet in teamverband te werken;

  • objectiviteit bij het kritisch analyseren en gebruiken van experimenteel verkregen feitenmateriaal;

  • leergierigheid bij het zoeken naar informatie en het verwerven van kennis en inzicht;

  • verwondering bij de concretisering van de chemie in het dagelijks leven en bij de ontdekking van de harmonie en de complexiteit die schuilen in de structuur van de levende materie;

  • een kritische houding bij de vorming van een eigen oordeel ten aanzien van allerlei meningen die opgedrongen worden door reclame en media;

  • een milieubewuste houding met speciale aandacht voor de correcte verwijdering van laboratoriumafval.

      1. Attitudes noodzakelijk voor veilig werken in het labo

De leerlingen:

  • zorgen voor eigen veiligheid en gezondheid;

  • brengen de veiligheid en de gezondheid van anderen niet in gevaar;

  • gebruiken glaswerk, toestellen en ander gereedschap zoals het moet;

  • gebruiken gevaarlijke producten op de juiste manier;

  • gebruiken persoonlijke beschermingsmiddelen (labjas, veiligheidsbril, handschoenen);

  • hanteren de juiste veiligheidsvoorschriften bij het omgaan met stoffen en apparatuur;

  • hebben aandacht voor persoonlijke hygiëne (bv. na elke labopdracht handen wassen);

  • melden ongelukken aan de leraar.

  1. Algemene didactische wenken

Rekening houdend met het leerlingenprofiel en ook met het oog op een efficiënte koppeling tussen de theorielessen en het laboratorium, kan de theoretische leerstof concreet worden aangeboden door middel van:

  • allerlei ondersteunende audiovisuele hulpmiddelen zoals transparanten, wandplaten, video, computersimulaties, computeranimaties;

  • molecuulmodellen;

  • demonstratie-experimenten voor die leerstofpunten die niet in het practicum aan bod komen;

  • experimenten met enig risico (wat betreft werkwijze, het gebruik van gevaarlijke chemicaliën, dure apparatuur ...) worden in principe als demonstratie-experiment uitgevoerd door de leerkracht.

Er dienen concrete afspraken te worden gemaakt met de leerkrachten van de andere chemievakken.

Kunststoffen worden als verplicht thema behandeld in het vak ‘Chemische technologie’ en komt dus hier niet aan bod.



    1. Computergebruik

Het gebruik van de computer in chemie (theorie en lab) hangt van vele factoren af zoals o.a. het aantal leerlingen in de klas, infrastructuur van het lab, beschikbaarheid en ligging (t.o.v. het lab) van het computerlokaal, beschikbaarheid van software en de computerconfiguratie.
Enkele voorbeelden waarbij de computer kan gebruikt worden:

  • verwerken (berekeningen en grafieken tekenen) van gegevens en meetresultaten met een rekenbladprogramma;

  • opstellen van een laboratoriumverslag. Hierbij kunnen tekst, figuren en grafieken geïntegreerd worden;

  • bestuderen van molecuulmodellen op Internet of cd-rom. Voor deze modellen is een plug-in nodig (bv. chime) die echter gratis te downloaden is van het Internet;

  • animaties van chemische processen;

  • een presentatie maken van een uitgevoerd practicum bv. in het kader van de geïntegreerde proef;

  • gebruik van elektronische gegevensbanken (op cd-rom of Internet) bv. het opzoeken van gegevens van bepaalde chemische stoffen (MSDS-sheets);

  • simulaties van chemische processen bv. simulatie van een substitutiereactie.

    1. Laboratoriumoefeningen

Het is evident dat de lessen plaatsvinden in een daartoe aangepast vaklokaal met de nodige uitrusting (zie minimale materiële vereisten).

Voorbeelden van laboratoriumoefeningen:



  • Kristallisatie: omkristalliseren van benzoëzuur of adipinezuur in water.

  • Drogen: met CaCl2 of MgSO4

  • Bepaling stofconstante: smeltpunt met Thielebuis, brekingsindex met refractometer.

  • Substitutiereacties: bereiding van alcohol uit halogeenalkaan, bereiding van ethoxyethaan uit ethanol, bereiding van halogeenalkaan uit een alcohol, bereiding van een ester.

  • Additiereacties: broomadditie van alkeen en alkyn, joodgetal bepalen van lipiden.

  • Eliminatie: bereiding van alkeen uit dihalogeenalkaan, bereiding alkeen uit alcohol.

  • Hydrolyse en verzeping: bereiding ethyn uit calciumcarbide, zeepbereiding

  • Oxidatie: oxidatie van een alcohol, oxidatie van een aldehyd, verbranding van alkaan of alkeen.

    1. Bedrijfsbezoeken

Bedrijfsbezoeken zijn wenselijk om leerlingen de mogelijkheden van moderne apparatuur en moderne productieprocessen te tonen. Zo kan de link gelegd worden tussen de aangeboden ‘schoolse chemie’ en de ‘industriële context’.

    1. Voorstel urenverdeling

Om te helpen bij het opmaken van de jaarplanning kan volgende indeling richtinggevend zijn:

Leerjaar

Leerinhouden

Aantal lesuren

Eerste leerjaar

Bindingsmogelijkheden van het koolstofatoom

Molecuulstructuur van koolstofverbindingen

Koolwaterstoffen

Halogeenderivaten

Alcoholen

Ethers

Carbonylverbindingen: aldehyden en ketonen


50

Laboratoriumoefeningen

50


Tweede leerjaar

Carbonzuren en derivaten (esters, zuuranhydriden, zuurhalogeniden, amiden)

Aminen

Aromatische verbindingen



Biochemische stoffen: hydroxycarbonzuren, aminozuren, proteïnen, gluciden, lipiden, proteïnen, polysachariden, lipiden

50

Laboratoriumoefeningen

50



1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   17


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina