Chemie derde graad tso



Dovnload 1.05 Mb.
Pagina13/17
Datum22.07.2016
Grootte1.05 Mb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17

Prof.B. SHAKHASHIRI: Chemical Demonstrations – ‘A Handbook for Teachers of Chemisty’, Volumes 1, 2, 3 en 4. The University of Wisconsin Press

  • DEWEGHE, L., MORTIER, J-M., Eten, meten en weten, KVCV, Leuven, ISBN 90-9007430-9

  • ATKINS, P.W., Moleculen: chemie in drie dimensies, Natuur en Techniek 1990

  • ATKINS, P.W. , Chemische reacties: materie in beweging, Natuur en Techniek 1993.

  • VOGEL, A., A Textbook of macro- and semi-micro qualitative organic analysis. Longmans

  • VOGEL, A., A Text-Book of Practical Organic Chemistry. Including Qualitative Analysis, Longmans

      1. Tijdschriften – Publicaties

    • Chemie Magazine
      KVCV (Koninklijke Vlaamse Chemische Vereniging)
      Celestijnenlaan 200F
      3001 Heverlee

    • INAV – informatieboek voor natuurwetenschappen in Vlaanderen
      Uitgeverij Wolters-Plantyn
      ISBN 90 301 6173 6

    • EOS
      Brugstraat 51, 2300 Turnhout
      www.eos.be

    • Natuurwetenschap & Techniek
      www.natutech.nl

    • Uitgaven van Fedichem
      Maria-Louizasquare 49, 1040 Brussel
      http://www.fedichem.be

    • Chemie Actueel, Tijdschrift voor scheikundeonderwijs, Katholiek Pedagogische Centrum (KPC)
      Postbus 482, NL 5201 AL Den Bosch

    • ‘Didactische infrastructuur voor het onderwijs in de natuurwetenschappen’ mei 1993
      ’Didactisch materiaal voor het onderwijs in de natuurwetenschappen’ maart 1996
      Deze brochures kunnen besteld worden op het VVKSO, Pedagogische Dienst, Guimardstraat 1, 1040 BRUSSEL, tel. 02 507 06 49 - fax 02 511 33 57.

    • Archimedes, Stichting Christiaan Huygens, Molenstraat 3&, 4841 CA PrinsenbeeK

    • NVOX, Tijdschrift voor Natuurwetenschappen op school, Westerse Drift, 77, 9752 LC Haren
      http://www.nvon.nl/nvox/

    • VELEWE, Tijdschrift van de vereniging van leraars in de wetenschappen, Molenveldwijk 30, 3271 Zichem
      www.velewe.be

    • Chemische feitelijkheden
      Actuele encyclopedie over chemie in relatie tot gezondheid, milieu en veiligheid
      H.D. Tjenk Willink
      KNCV
      Uitgeverij Samson (Wolters-kluwer)

    • “Vlarempel, ik snap het”, een brochure met de Vlaamse milieuregeling voor scholen.
      Deze brochure kan besteld worden op het volgend adres:
      Aminal, Koning Albert II-laan 20, bus 8, 1000 Brussel, Tel.: 02 553 80 71 - Fax: 02 553 80 25
      E-mail: eddy.loosveldt@lin.vlaanderen.be
      Website: www.mina.vlaanderen.be/milieueducatie/

    • ‘Chemicaliën op school’ – januari 2003
      Deze brochure is te downloaden vanaf: http://www.vsko.be/vvkso/

      1. Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra

    • Eekhoutcentrum, KULAK, Universitaire Campus, 8500 Kortrijk

    • Pedic, Coupure Rechts 314, 9000 Gent

    • DINAC, Bonnefantenstraat 1, 3500 Hasselt

    • Vliebergh-Sencieleergangen: Fysica, Naamsestraat 61, 3000 Leuven

    • CNO, Campus Drie Eiken, Universiteitsplein 1, 2610 Wilrijk

      1. Internetadressen

    Goede vertrekpunten op internet zijn:

    • http://www.vsko.be/vvkso/

    • http://www.educeth.ch/chemie/

    • http://www.ping.be/at_home/

    • http://jchemed.chem.wisc.edu/index.html

    • http://www.mdl.com/ (hier kan je de plug-in downloaden om molecuulmodellen op computer te bekijken)


    CHEMIE

    DERDE GRAAD TSO

    TV TOEGEPASTE FYSICA

    TOEGEPASTE FYSICA

    Eerste leerjaar: 2/3 uur/week

    Tweede leerjaar: 2/3 uur/week

    Inhoud

    Lessentabel 5

    1 Beginsituatie 17

    2 Algemene doelstellingen 18

    2.1 Het verwerven van fundamentele biologische inzichten 18

    2.1 Het verwerven van fundamentele biologische inzichten 18

    2.2 Het beheersen van de volgende technieken 18

    2.2 Het beheersen van de volgende technieken 18

    2.3 Het verwerven van een positief-wetenschappelijke probleemaanpak, gericht op de levende natuur 18

    2.3 Het verwerven van een positief-wetenschappelijke probleemaanpak, gericht op de levende natuur 18

    2.4 Het verwerven van een verantwoorde attitude tegenover de levende natuur 19

    2.4 Het verwerven van een verantwoorde attitude tegenover de levende natuur 19

    3 Algemene pedagogisch-didactische wenken en didactische middelen 19

    4 Leerinhouden 21

    4.1 De cel 21

    4.1 De cel 21

    4.2 Voortplanting bij de mens (U) 21

    4.2 Voortplanting bij de mens (U) 21

    4.3 Erfelijkheid 22

    4.3 Erfelijkheid 22

    4.4 Microbiologie 22

    4.4 Microbiologie 22

    5 Leerplandoelstellingen, leerinhouden en didactische wenken 23

    5.1 De cel 23

    5.1 De cel 23

    5.2 Voortplanting bij de mens (U) 28

    5.2 Voortplanting bij de mens (U) 28

    5.3 Erfelijkheid 30

    5.3 Erfelijkheid 30

    5.4 Microbiologie 34

    5.4 Microbiologie 34

    5.5 Suggesties voor practica 37

    5.5 Suggesties voor practica 37

    6 Evaluatie 45

    6.1 Het evaluatiedomein 46

    6.1 Het evaluatiedomein 46

    6.2 Kenmerken van goede toetsen 47

    6.2 Kenmerken van goede toetsen 47

    7 Minimale materiële vereisten 48

    7.1 Didactische infrastructuur 48

    7.1 Didactische infrastructuur 48

    7.2 Didactisch materiaal 48

    7.2 Didactisch materiaal 48

    8 Bibliografie 49

    8.1 Schoolboeken 49

    8.1 Schoolboeken 49

    8.2 Brochures 50

    8.2 Brochures 50

    8.3 Naslagwerken 50

    8.3 Naslagwerken 50

    8.4 Verenigingen - Tijdschriften 52

    8.4 Verenigingen - Tijdschriften 52

    8.5 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra en Navormingscentra 53

    8.5 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra en Navormingscentra 53

    8.6 Software 53

    8.6 Software 53

    1 Beginsituatie 63

    2 Algemene doelstellingen 63

    2.1 Inleiding 63

    2.1 Inleiding 63

    2.2 Kennis 63

    2.2 Kennis 63

    2.3 Vaardigheden 63

    2.3 Vaardigheden 63

    2.4 Attitudes 64

    2.4 Attitudes 64

    3 Algemene didactische wenken 65

    3.1 Naamvorming bij anorganische verbindingen 65

    3.1 Naamvorming bij anorganische verbindingen 65

    3.2 Computergebruik 66

    3.2 Computergebruik 66

    3.3 Laboratoriumoefeningen 67

    3.3 Laboratoriumoefeningen 67

    3.4 Bedrijfsbezoeken 67

    3.4 Bedrijfsbezoeken 67

    3.5 Voorstel urenverdeling 68

    3.5 Voorstel urenverdeling 68

    4 Overzicht van de leerinhouden 68

    5 Leerplandoelstellingen, leerinhouden, didactische wenken 70

    5.1 Inleidende begrippen 70

    5.1 Inleidende begrippen 70

    5.2 Reactiesnelheid 70

    5.2 Reactiesnelheid 70

    5.3 Chemisch evenwicht: homogeen 71

    5.3 Chemisch evenwicht: homogeen 71

    5.4 Elektrolyten 71

    5.4 Elektrolyten 71

    5.5 Zuur-base-reacties en zuur-base-titraties 72

    5.5 Zuur-base-reacties en zuur-base-titraties 72

    5.6 Complexen en complextitraties 72

    5.6 Complexen en complextitraties 72

    5.7 Neerslagvorming en neerslagtitraties 73

    5.7 Neerslagvorming en neerslagtitraties 73

    5.8 Redoxreacties en redoxtitraties 74

    5.8 Redoxreacties en redoxtitraties 74

    5.9 Elektrochemische technieken 74

    5.9 Elektrochemische technieken 74

    5.10 Spectroscopische technieken 75

    5.10 Spectroscopische technieken 75

    5.11 Chromatografie 76

    5.11 Chromatografie 76

    6 Evaluatie 76

    6.1 Algemeen 76

    6.1 Algemeen 76

    6.2 Evaluatievormen 77

    6.2 Evaluatievormen 77

    6.3 Vaardigheden en attitudes 77

    6.3 Vaardigheden en attitudes 77

    7 Minimale materiële vereisten 78

    7.1 Basisinfrastructuur 78

    7.1 Basisinfrastructuur 78

    7.2 Veiligheid en milieu 78

    7.2 Veiligheid en milieu 78

    7.3 Basismateriaal 78

    7.3 Basismateriaal 78

    7.4 Toestellen 78

    7.4 Toestellen 78

    7.5 Chemicaliën 79

    7.5 Chemicaliën 79

    7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 79

    7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 79

    7.7 ICT-toepassingen 79

    7.7 ICT-toepassingen 79

    7.8 Tabellen 79

    7.8 Tabellen 79

    8 Bibliografie 79

    8.1 Leerboeken 79

    8.1 Leerboeken 79

    8.2 Naslagwerken 79

    8.2 Naslagwerken 79

    8.3 Tijdschriften – Publicaties 80

    8.3 Tijdschriften – Publicaties 80

    8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 81

    8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 81

    8.5 Buffercalculator (Internet) 81

    8.5 Buffercalculator (Internet) 81

    1 Beginsituatie 91

    2 Algemene doelstellingen 91

    2.1 Inleiding 91

    2.1 Inleiding 91

    2.2 Laboratoriumtechnieken 92

    2.2 Laboratoriumtechnieken 92

    2.3 Attitudes noodzakelijk voor veilig werken in het labo 92

    2.3 Attitudes noodzakelijk voor veilig werken in het labo 92

    3 Algemene didactische wenken 94

    3.1 Laboratoriumoefeningen 94

    3.1 Laboratoriumoefeningen 94

    3.2 Bedrijfsbezoeken 97

    3.2 Bedrijfsbezoeken 97

    3.3 Voorstel urenverdeling 97

    3.3 Voorstel urenverdeling 97

    4 Overzicht van de leerinhouden 98

    5 Leerplandoelstellingen, leerinhouden, didactische wenken 100

    5.1 Deel I: Productietechnieken 100

    5.1 Deel I: Productietechnieken 100

    5.2 Deel II: Toegepaste technologieën 104

    5.2 Deel II: Toegepaste technologieën 104

    6 Evaluatie 111

    6.1 Algemeen 111

    6.1 Algemeen 111

    6.2 Evaluatievormen 112

    6.2 Evaluatievormen 112

    6.3 Vaardigheden en attitudes 112

    6.3 Vaardigheden en attitudes 112

    7 Minimale materiële vereisten 113

    7.1 Basisinfrastructuur 113

    7.1 Basisinfrastructuur 113

    7.2 Veiligheid en milieu 113

    7.2 Veiligheid en milieu 113

    7.3 Basismateriaal 113

    7.3 Basismateriaal 113

    7.4 Toestellen 114

    7.4 Toestellen 114

    7.5 Chemicaliën 114

    7.5 Chemicaliën 114

    7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 114

    7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 114

    7.7 ICT-toepassingen 114

    7.7 ICT-toepassingen 114

    7.8 Tabellen 114

    7.8 Tabellen 114

    8 Bibliografie 114

    8.1 Leerboeken 114

    8.1 Leerboeken 114

    8.2 Naslagwerken 115

    8.2 Naslagwerken 115

    8.3 Tijdschriften – Publicaties 115

    8.3 Tijdschriften – Publicaties 115

    8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 116

    8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 116

    8.5 Internetadressen 116

    8.5 Internetadressen 116

    1 Beginsituatie 125

    2 Algemene doelstellingen 125

    2.1 Inleiding 125

    2.1 Inleiding 125

    2.2 Kennis 125

    2.2 Kennis 125

    2.3 Vaardigheden 126

    2.3 Vaardigheden 126

    2.4 Attitudes 126

    2.4 Attitudes 126

    3 Algemene didactische wenken 127

    3.1 Computergebruik 127

    3.1 Computergebruik 127

    3.2 Laboratoriumoefeningen 128

    3.2 Laboratoriumoefeningen 128

    3.3 Bedrijfsbezoeken 128

    3.3 Bedrijfsbezoeken 128

    3.4 Voorstel urenverdeling 129

    3.4 Voorstel urenverdeling 129

    4 Overzicht van de leerinhouden 129

    5 Leerplandoelstellingen, leerinhouden, didactische wenken 130

    5.1 Inleiding tot de koolstofchemie 130

    5.1 Inleiding tot de koolstofchemie 130

    5.2 Stofklassen 130

    5.2 Stofklassen 130

    6 Evaluatie 136

    6.1 Algemeen 136

    6.1 Algemeen 136

    6.2 Evaluatievormen 137

    6.2 Evaluatievormen 137

    6.3 Vaardigheden en attitudes 137

    6.3 Vaardigheden en attitudes 137

    7 Minimale materiële vereisten 138

    7.1 Basisinfrastructuur 138

    7.1 Basisinfrastructuur 138

    7.2 Veiligheid en milieu 138

    7.2 Veiligheid en milieu 138

    7.3 Basismateriaal 138

    7.3 Basismateriaal 138

    7.4 Toestellen 138

    7.4 Toestellen 138

    7.5 Chemicaliën 138

    7.5 Chemicaliën 138

    7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 139

    7.6 Visualiseren in chemie (modellen) 139

    7.7 ICT-toepassingen 139

    7.7 ICT-toepassingen 139

    7.8 Tabellen 139

    7.8 Tabellen 139

    8 Bibliografie 139

    8.1 Leerboeken 139

    8.1 Leerboeken 139

    8.2 Naslagwerken 139

    8.2 Naslagwerken 139

    8.3 Tijdschriften – Publicaties 139

    8.3 Tijdschriften – Publicaties 139

    8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 140

    8.4 Uitgaven van Pedagogisch-didactische centra 140

    8.5 Internetadressen 141

    8.5 Internetadressen 141

    1 Beginsituatie 152

    2 Algemene doelstellingen 152

    2.1 Inleiding 152

    2.1 Inleiding 152

    2.2 Het verwerven van fundamentele fysische inzichten 152

    2.2 Het verwerven van fundamentele fysische inzichten 152

    2.3 De positief-wetenschappelijke methode toepassen 152

    2.3 De positief-wetenschappelijke methode toepassen 152

    2.4 Het verwerven van experimentele vaardigheden 153

    2.4 Het verwerven van experimentele vaardigheden 153

    2.5 Het belang van de fysica cultureel-maatschappelijk situeren 153

    2.5 Het belang van de fysica cultureel-maatschappelijk situeren 153

    2.6 Het eigen-leren bewaken en in vraag stellen 153

    2.6 Het eigen-leren bewaken en in vraag stellen 153

    2.7 Het verwerven van belangrijke attitudes 153

    2.7 Het verwerven van belangrijke attitudes 153

    3 Algemene pedagogisch-didactische wenken 154

    3.1 Actief leren 154

    3.1 Actief leren 154

    3.2 Variatie in werkvormen 154

    3.2 Variatie in werkvormen 154

    3.3 Organisatie van het leerlingenpracticum 155

    3.3 Organisatie van het leerlingenpracticum 155

    3.4 Gesloten en open opdrachten bij het leerlingenpracticum 155

    3.4 Gesloten en open opdrachten bij het leerlingenpracticum 155

    3.5 Veiligheid 156

    3.5 Veiligheid 156

    3.6 Jaarplanning 156

    3.6 Jaarplanning 156

    4 Leerplandoelstellingen, leerinhouden en pedagogisch-didactische wenken 158

    4.1 Hydrodynamica 158

    4.1 Hydrodynamica 158

    4.2 Elektrodynamica 160

    4.2 Elektrodynamica 160

    4.3 Elektromagnetisme 163

    4.3 Elektromagnetisme 163

    4.4 Krachtenleer 166

    4.4 Krachtenleer 166

    4.5 Trillingen en golven 170

    4.5 Trillingen en golven 170

    4.6 Basiselektronica 174

    4.6 Basiselektronica 174

    4.7 Digitale techniek 175

    4.7 Digitale techniek 175

    4.8 Leerlingenpractica 177

    4.8 Leerlingenpractica 177

    5 Minimale materiële vereisten 180

    5.1 Basisinfrastructuur 180

    5.1 Basisinfrastructuur 180

    5.2 Basismateriaal 180

    5.2 Basismateriaal 180

    5.3 Specifiek materiaal 181

    5.3 Specifiek materiaal 181

    6 Evaluatie 182

    6.1 Algemeen 182

    6.1 Algemeen 182

    6.2 Evaluatie van het practicum 182

    6.2 Evaluatie van het practicum 182

    7 Bibliografie 183

    7.1 Schoolboeken 183

    7.1 Schoolboeken 183

    7.2 Uitgaven van Pedagogische-didactische centra 184

    7.2 Uitgaven van Pedagogische-didactische centra 184

    7.3 Tijdschriften 184

    7.3 Tijdschriften 184

    7.4 Naslagwerken 184

    7.4 Naslagwerken 184

    7.5 Internetsites 184

    7.5 Internetsites 184

    1. Beginsituatie

    De leerlingen in deze studierichting zijn hoofdzakelijk afkomstig uit de studierichtingen Techniek-wetenschappen en Biotechnische wetenschappen uit het TSO. De algemene doelstellingen en de leerplandoelstellingen van de vakken Fysica en Toegepaste Fysica van de 2de graad van deze studierichtingen gelden als beginsituatie.
    Ook leerlingen uit andere studierichtingen van het TSO en het ASO kunnen hierbij aansluiten, aangezien ze nagenoeg dezelfde basisvorming fysica hebben genoten.
    Ze bezitten aldus voorkennis van fysische concepten en wetten i.v.m. de structuur van de materie (deeltjesmodel), de geometrische optica, de basisbegrippen uit de mechanica (krachten, arbeid, energie en vermogen), de gaswetten, warmte en faseovergangen.
    Naast kennis, inzicht, cognitieve en praktische vaardigheden hebben ze ook een aantal basisvaardigheden (meet- en rekentechnieken, rekenen met S.I.-eenheden en kenmerkende cijfers, tekenen van grafieken, ...) verworven.
    In de beginfase van het laboratoriumwerk zal de leerkracht aan de leerlingen, die minder met leerlingenpracticum vertrouwd zijn, extra aandacht en begeleiding bieden.

    1. Algemene doelstellingen

      1. Inleiding

    De algemene doelstellingen fysica omvatten uiteraard cognitieve, affectieve en psychomotorische componenten. Deze doelstellingen dienen verwezenlijkt te zijn op het einde van het tweede leerjaar van de derde graad.

      1. Het verwerven van fundamentele fysische inzichten

    • Omschrijven van belangrijke begrippen en wetten van de fysica in de specifieke vaktaal.

    • Het ordenend, verklarend en voorspellend karakter van eenvoudige fysische modellen en theorieën doorzien.

    • Bij een waarneming of bij de beschrijving van een natuurkundig verschijnsel herkennen welke begrippen of wetten bij het verschijnsel een rol spelen.

    • Een eenvoudige redenering opbouwen bij een nieuw natuurkundig probleem of verschijnsel, gebruik makend van een analoge redenering bij een gekend probleem of verschijnsel.

    • Een technisch probleem herkennen en specifiëren.

      1. De positief-wetenschappelijke methode toepassen

    • Het zien en formuleren van een probleem.

    • Het opstellen van een hypothese omtrent de oplossing van een probleem.

    • Het toetsen van de hypothese aan de werkelijkheid via experimenten.

    • Uit experimenten de juiste conclusies trekken en deze in een eenvoudige taal kunnen formuleren.

    • Zelfstandig verschillende fasen van de gebruikte natuurwetenschappelijke onderzoeksmethode in een experiment identificeren.

      1. Het verwerven van experimentele vaardigheden

    • Individueel of in groep experimenten uitvoeren aan de hand van gedeeltelijk tot volledig open instructie.

    • Planmatig werken, exacte waarnemingen en metingen verrichten, gegevens verzamelen, grafisch voorstellen van metingen en daaruit verbanden achterhalen, conclusies trekken.

    • Zelfstandig technieken uitvoeren zoals het meten van elektrische stroomsterkte en spanning, weerstand, afstand, tijd, frequentie, golflengte.

    • Het kunnen bouwen van een proefopstelling of een elektrisch schema aan de hand van een figuur of een schema.

      1. Het belang van de fysica cultureel-maatschappelijk situeren

    • De technische realisaties van de fysica naar waarde schatten, maar ook assertiviteit bezitten in een technische omgeving en kritisch staan tegenover de maatschappelijke problemen met een fysisch-technische inslag.

    • Inzicht hebben in de betekenis van de fysica voor onze cultuur, maatschappij en economie.

    • Fysica ervaren als een peiler voor andere wetenschappelijke gebieden.

    • Fysische kennis aanwenden voor sommige technische realisaties in de chemische sector.

    • In bepaalde contexten de fysische principes herkennen.

      1. Het eigen-leren bewaken en in vraag stellen

    • Zelf eigen werk en methode bewaken, maar er ook op reflecteren.

    • Zelf beoordelen of een goede methode gevolgd wordt en die eventueel aanpassen.

      1. Het verwerven van belangrijke attitudes

    • In een leerproces adequaat omgaan met zichzelf en anderen: overleggen, taken verdelen, kritiek geven en ontvangen, standpunten innemen en verdedigen, tot een akkoord komen.

    • Veilig gebruik maken van bepaalde toestellen en stoffen zonder schade te berokken aan mens en milieu.

    • Nauwgezet en met zin voor volledigheid werken.

    • Vanuit argumenten een standpunt kunnen innemen of verwerpen en zonodig vervangen door een ander op basis van nieuwe argumenten.

    1. Algemene pedagogisch-didactische wenken

      1. Actief leren

    Sedert enige tijd is er een visie ontwikkeld waarbij kennisverwerving niet een passief aanvaardend maar een actief construerend proces is. Bij deze visie staat het leerproces en de leerling centraal en niet de leraar. Leren gebeurt door een activiteit van diegene die leert. Hij is het die zelf actie onderneemt. Het is de taak van de leraar om die actie voor te bereiden door leeractiviteiten te ontwerpen, te begeleiden en het resultaat te evalueren. Ook moeten metacognitieve vaardigheden en activiteiten aan bod komen waardoor de leerling in staat is om het eigen leerproces te reguleren en te evalueren.

    De verschuiving van product- naar procesgericht onderwijs waarbij de vaardigheid in het gebruik van cognitieve en metacognitieve leeractiviteiten centraal staat, moet tot een diepere en ook een gewijzigde verwerking van de leerstof leiden. Hierbij verschuift de rol van de leraar van een docerende en instruerende naar een meer begeleidende rol m.a.w van een leraargestuurd naar een meer leerlingengestuurd fysicaonderwijs.



      1. Variatie in werkvormen

    De leerplancommissie is van mening dat het mogelijk is om langs verschillende werkvormen het bovenstaande te realiseren. Daarom pleiten we voor een gevarieerde aanpak van de leerstof. Enkel frontaal lesgeven of doceren mogen we als een gedateerde en achterhaalde vorm van kennisoverdracht beschouwen. De betrokkenheid van de leerlingen en hun inzet en redeneervermogen kan gestimuleerd worden door

    • een goed voorbereide demonstratieproef,

    • directe instructie (basisinformatie en standaardvaardigheden aanleren en helpen verwerken),

    • een open maar actief onderwijsleergesprek waarbij leerlingen hun kennis kunnen zichtbaar maken,

    • begeleid zelfstandig leren aan de hand van een studiewijzer,

    • samenwerkend leren (groepswerk),

    • uitdagende opdrachten en zoekopdrachten,

    • opdrachten via physlets aan de hand van een instructieblad,

    • het opstellen van een concept map of woordspin,

    • conceptuele kennis bijstellen en leerlingendenkbeelden omtrent concepten via concept
      cartoons in vraag stellen,

    • het uitvoeren van leerlingenproeven en toetsen.

    Het proefondervindelijk karakter van de Fysica moet ook in de lessen tot zijn recht komen. Demonstratieproeven en leerlingenpractica staan daarvoor in. Van leerlingen die deze leerinhouden verwerkt hebben, mag verwacht worden dat ze zelfstandig een meting kunnen uitvoeren en meetresultaten kunnen verwerken en interpreteren en er een mondeling of schriftelijk verslag kunnen over uitbrengen.

    Een multimediale aanbreng van de leerstof is aan te bevelen. D.w.z. dat naast het uitvoeren van demonstratieproeven en leerlingenproeven het gebruik van retroprojector en computer ondertussen een vanzelfsprekendheid is geworden.



    In heel wat gevallen biedt het gebruik van de computer een meerwaarde, zoals het direct beschikbaar zijn van grafieken, het vlug kunnen veranderen van parameters, ....
    Het gebruik van een dataprojector is hierbij in steeds meer scholen een realiteit.
    In het vaklokaal kan de computer o.a. gebruikt worden om meetgegevens te registreren en/of in grafiek om te zetten en/of te verwerken. Bij de opstelling van het experiment moet de aandacht van de leerlingen gevestigd worden op de fysische aspecten van het experiment en niet op de registratie en de verwerking door de computer. Het is een middel om de invloed van de verschillende parameters op de meetresultaten aan te tonen.
    Proeven die met gewone middelen slechts kwalitatief uitgevoerd kunnen worden bieden met de computer vaak betere perspectieven.
    Daarnaast laat de computer ook toe fysica-applets en andere animaties op een didactisch verantwoorde manier in de lessen aan te wenden.

      1. Organisatie van het leerlingenpracticum

    Onder “Laboratorium” of “practicum” verstaat men een leeractiviteit waarbij leerlingen alleen of in kleine groepjes (2 à 3 leerlingen) zoveel mogelijk zelfstandig (maar onder supervisie van de leerkracht) een experiment of een onderzoek uitvoeren in verband met één of ander fysisch verschijnsel. Dit wil dan ook zeggen dat het maken van oefeningen, het oplossen van vraagstukken of het zelfstandig inoefenen van de fysicaleerstof met interactieve softwarepakketten niet als practicum kan worden beschouwd.
    Om redenen van efficiënt tijdsgebruik is het aanbevolen om te voorzien in een blok van 2 lesuren na elkaar.
    Bij een leerlingenpracticum hoort steeds een geschreven opdracht of instructieblad, dat kan variëren van gesloten naar open. De keuze tussen een gesloten of open opdracht maakt een gradatie in moeilijkheidsgraad mogelijk.
    Indien onvoldoende materiaal aanwezig is om alle leerlingen één bepaalde proef gelijktijdig te laten uitvoeren, kan men enkele gelijkaardige proeven complementair laten uitvoeren of kan met een rotatiesysteem worden gewerkt. Zo kunnen verschillende experimenten tezelfdertijd worden uitgevoerd.
    Van een laboratoriumproef zal steeds een verslag worden gemaakt (hierbij zoveel mogelijk gebruik makend van ICT, bv. onder de vorm van het verwerken van de meetresultaten en het tekenen van een grafiek m.b.v. een rekenblad), gaande van het invullen van instructiebladen tot het verslag horend bij een volledig open opdracht. Het verslag bevat dan meestal volgende punten:

    • de formulering van de doelstellingen van de proef of de reden (onderzoeksvraag) van het onderzoek;

    • materiaal en meetopstelling;

    • werkwijze of werkplan;

    • meetresultaten of onderzoekresultaten;

    • verwerking van de meetresultaten met aandacht voor de beduidende cijfers;

    • grafiek(en);

    • besluiten (verwoording, formule, wet) en eventuele suggesties en opmerkingen.

    Het is een absolute noodzaak om een laboratoriumproef klassikaal af te ronden of het resultaat te bespreken. Dit houdt in dat men, rekening houdend met de beperkte laboratoriumtijd, zorg besteedt aan de keuze van de laboratoriumopdrachten. Alle leerlingen krijgen dan de kans de essentie van de proef te pakken te krijgen. Een onderwijsleergesprek waarin de leerkracht of de leerlingen onderling vragen stellen is een goede werkvorm (reflecteren op het resultaat en de gevolgde werkwijze).

      1. Gesloten en open opdrachten bij het leerlingenpracticum

    Het belangrijkste doel van het laboratorium in de 2de graad is leerlingen helpen de theorie beter te begrijpen door die toe te passen op waarnemingen en metingen. Daarnaast worden leerlingenproeven dikwijls gebruikt voor het opwekken van interesse.
    In de derde graad zijn de doelstellingen ook gericht op probleem oplossen. Het probleem oplossen kan men vooral vinden in de voorbereiding van een proef en/of in de bewerking van de waarnemingen om tot een besluit te komen. Daarnaast maken leerlingenproeven integraal deel uit van het onderzoeksproces dat leidt tot wetmatigheden.

    Dit heeft voor gevolg dat er t.o.v. de practicumstructuur van de tweede graad enige variatie is.


    Naast laboratoriumopgaven met een vrij gedetailleerd instructieblad aan de ene kant (gesloten opdracht) is het gewenst dat er ook onderzoeksactiviteiten aan bod komen die voortkomen uit een open opdracht. Kenmerkend voor een dergelijke onderzoeksopdracht is het zelf ontdekken door de leerlingen. Het resultaat van het onderzoek staat niet direct in het boek of de cursus. De mate van zelfstandigheid moet aansluiten bij de capaciteiten van de leerlingen. Het gaat daarbij om een goed evenwicht tussen uitdaging en haalbaarheid. De open opdrachten bestaan uit onderzoekjes die kaderen in het leerplan van de derde graad Toegepaste fysica zoals bv. onderzoek of de hardheid van een potloodstift invloed heeft op de weerstand (geleidbaarheid) van het materiaal of bv. het onderzoek van schakelingen met weerstanden in een “black box” of het bepalen van een ongekende trillende massa aan een veer of het onderzoek van de spoorlengte op een cd-schijfje nadat men eerst met een gidsexperiment de golflengte van de gebruikte laserpen heeft gemeten.
    Open opdrachten zullen pas ten volle renderen indien een aantal experimentele basisvaardigheden zijn verworven (bv. naar het einde van een leerstofonderdeel toe).
    Door deze werkwijze ontstaat een ontwikkelingslijn van sterk gestuurde experimenten naar open onderzoeken die leerlingen in groepjes van twee of drie of individueel uitvoeren.
    Dikwijls echter kunnen leerlingen veel zelfstandiger werken dan leerkrachten denken, als ze daartoe maar de kans krijgen. Hierbij moet hen de tijd gegund worden eens een fout te maken, waaruit ze via een confronterende bemerking zelf kunnen uitraken, zonder dat hen direct het juiste antwoord gegeven wordt.

      1. Veiligheid

    Leerlingen moeten op de hoogte zijn van de gevaren van materialen en apparatuur (bv. gevaar voor de ogen bij het werken met een laserpen) waarmee ze werken, en zo nodig uitleg krijgen ter zake: nl. over de wijze waarop men veilig kan werken, over de aanwezige beschermings- en veiligheidsvoorzieningen en vluchtwegen in geval van brand, ...
    Binnen het kader van de veiligheid speelt de goede inrichting van het vaklokaal een cruciale rol. (zie brochure “Didactische infrastructuur voor onderwijs in de natuurwetenschappen” VVKSO mei 1993). Vooral de elektrische installatie en een eventuele gasinstallatie vragen een bijzondere aandacht. De elektrische installatie wordt zeker beveiligd met een automatische lekstroomschakelaar, eventueel met een noodstop. Zeer in het bijzonder wijzen we erop dat leerlingen bij het uitvoeren van een practicum in open-kring-situaties slechts mogen werken met een maximale spanning van 24 V (spanningen van 0 tot 24 V noemt men veiligheidsspanningen).
    De groepsgrootte bij het uitvoeren van leerlingenproeven moet met het oog op wat didactisch verantwoord is en wat qua veiligheid nog aanvaardbaar is, aangepast zijn aan de materiële omstandigheden en infrastructuur. Om de risico’s te verkleinen mogen leerlingen nooit zonder toezicht leerlingenproeven uitvoeren. Het zelfstandig uitvoeren van proeven gebeurt uitsluitend onder toezicht van de vakleerkracht.
    Als leerkracht moeten we de leerlingen regelmatig wijzen op milieuaspecten waardoor een milieubewust gedrag wordt bevorderd. Voorbeelden hiervan zijn het plaatsen van afvalbakken voor selectieve inzameling van glas, metalen, batterijen en papier.

      1. Jaarplanning

    Het afwerken van het leerplan is een dwingende plicht. Toch moeten niet alle verplichte leerstofpunten van dit leerplan maximaal worden uitgewerkt. Het behoort tot de pedagogische vrijheid van de leerkracht om zelf bepaalde accenten te leggen. De leerkracht, die zorgt voor een goede dosering van zowel demonstratieproeven als het geven van directe instructie als het laten maken van opgaven, mag niet in tijdnood komen. Hij kan zich hierbij ook laten leiden door motieven en interesse van leerlingen en via contexten of het bespreken van technische toepassingen wijzen op het gebruik en de effectiviteit van fysische principes in de dagelijkse werkelijkheid. Zelfactiviteit van de leerling is zoals reeds eerder vermeld eveneens belangrijk.
    De uitbreidingsleerstof is niet verplicht. De leerkracht oordeelt, rekening houdend met de beschikbare tijd en de mogelijkheden van de klasgroep, in welke mate hij nog de uitbreidingsleerstof (naar eigen keuze) kan behandelen.
    Onderstaand tijdschema en de leerstofordening is geen richtlijn en is enkel bedoeld om leraren te helpen bij het opstellen van hun jaarplan. De volgorde waarin deze onderdelen behandeld worden behoort tot de pedagogische vrijheid van de leerkracht, op voorwaarde dat de logische vakstructuur behouden blijft. De samenhang met TV Chemische Technologie vereist echter wel dat het onderdeel hydrodynamica eerst aan bod komt. Overleg met de betreffende collega is hier aangewezen. Daarenboven kan “Elektromagnetisme” pas behandeld worden na het deel “Elektrodynamica”. Ook kan het deel “Trillingen en golven” pas na het deel ”Krachtenleer” komen.
    De leerlingenpractica zijn geïntegreerd in het lesgebeuren, maar er moeten minimaal 20 lesuren (10 in elk leerjaar) gespendeerd worden aan leerlingenproeven. Scholen die 3 uur aanbieden worden sterk aanbevolen 40 lesuren leerlingenproeven aan te bieden.
    Uit de voorgestelde laboratoriumproeven kan een keuze gemaakt worden. Andere proeven die aansluiten bij de leerstof, zijn natuurlijk ook toegelaten.
    De onderdelen die tot de verplichte leerstof behoren staan in normaal lettertype. De onderdelen die deel uitmaken van de uitbreidingsleerstof staan overal aangegeven met een (U).
    Die scholen die kiezen voor 3 uur zijn derhalve niet verplicht al de uitbreidingsleerstof te behandelen. Het derde uur behoort immers tot de complementaire activiteit. Het behoort tot de pedagogische vrijheid van de leerkracht hier een didactisch verantwoorde keuze te maken, waarbij meer uren leerlingenproeven dan strikt minimaal geëist door het leerplan sterk aanbevolen zijn. Daarnaast kan je naar keuze bepaalde leerstofonderdelen uit de basisleerstof verder uitdiepen.

    Leerinhouden

    Aantal lesuren

    1 Leerlingenpractica

    2 Hydrodynamica

    3 Elektrodynamica

    4 Elektromagnetisme

    5 Krachtenleer

    6 Trillingen en golven

    7 Basiselektronica (U)

    8 Digitale techniek (U)



    20

    10

    15



    10

    15

    22



    15

    10



  • 1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17


    De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
    stuur bericht

        Hoofdpagina