De breedtegraad



Dovnload 23.83 Kb.
Datum23.08.2016
Grootte23.83 Kb.




Het lichaam kan in de huid vanuit een metaboliet van cholesterol (7-dehydrocholesterol) vitamine D3 (cholecalciferol) aanmaken onder invloed van het UV-B deel van het zonlicht. Endogene productie is verreweg de belangrijkste bron van vitamine D voor de meeste mensen. Het lichaam heeft een grote capaciteit om vitamine D3 aan te maken. Iemand in badkleding die zolang in de zon zit totdat een lichte roodkleuring van de huid optreedt (erytheem), doet de bloedspiegels van vitamine D3 evenveel stijgen als wanneer deze persoon 10.000 tot 25.000 IE vitamine D via een voedingssupplement zou nemen. Mensen die wonen en werken in een tropisch klimaat, maken naar schatting 10.000 IE (250 µg) per dag aan, 100 maal meer dan de in Nederland aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen. 250 Microgram is ook ongeveer het maximum dat het lichaam per dag aanmaakt aan vitamine D[13]. Na excessieve blootstelling aan de zon ontstaat geen vitamine D toxiciteit, aangezien op een gegeven moment een evenwicht tussen aanmaak en afbraak ontstaat, waarbij een overmaat vitamine D en previtamine D wordt omgezet in inactieve producten[13]. Alles wat de hoeveelheid UV-straling beïnvloedt die de huid binnendringt, heeft een enorm effect op de productie van vitamine D in de huid en daarmee op de vitamine D status.



  • Zonkracht: Om vitamine D te kunnen produceren in de huid moet de zonkracht meer dan 3 zijn. De zonkracht is een maat voor de hoeveelheid ultraviolette straling (UV) in het zonlicht die de aarde bereikt. Factoren die daarop van invloed zijn, zijn:

        De breedtegraad: Op de hogere breedtegraden van de aarde worden de UVB-stralen in zekere mate door de atmosfeer uit het zonlicht gefilterd, met name gedurende de winterperiode. In de winter is boven een breedtegraad van 52 graden[14] (ongeacht atmosferische en andere omstandigheden) de zon te zwak om überhaupt nog vitamine D in de huid aan te maken. Op lagere breedtegraden neemt de vitamine D productie in de huid exponentieel toe. Mensen die wonen en werken in de tropen, maken naar schatting 10.000 IE (250 µg) per dag aan, 100 maal meer dan de in Nederland aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen.


        Hoogte van de zon aan de hemel: De golflengtes waarbij vitamine D productie in de huid plaatsvindt, zijn op zeeniveau in zonlicht aanwezig wanneer de zon meer dan 45° boven de horizon staat en ook de zonkracht meer dan 3 is.[15] Bij deze invalshoek, die in de tropen dagelijks plaatsvindt, en in gematigde breedtegraden dagelijks tijdens voorjaar en zomer, maar vrijwel nooit binnen de beide poolcirkels, worden adequate hoeveelheden vitamine D3 in de huid geproduceerd na ongeveer 10 tot 15 minuten blootstelling van tenminste het gezicht, de armen, handen en bij voorkeur ook bovenlichaam (zonder zonnebrandcrème), tenminste tweemaal per week. De hoogste stand van de zon (zenit) op de dag is in de winter aanmerkelijk lager dan in de zomer. Op onze breedtegraden is gedurende winter en voorjaar de zonkracht te laag om voor vitamine D productie in de huid te zorgen. In de zomer is vroeg op de dag en laat in de middag de zonkracht vaak te laag voor vitamine D productie.
        Bewolking, vocht, stof, smog en/of ozon in de atmosfeer verlagen de hoeveelheid UV-B die de aarde bereikt.
        Hoogte boven de zeespiegel: In de bergen schijnt de zon aanmerkelijk krachtiger dan op zeeniveau, omdat de reis van de stralen door de atmosfeer daar korter is en de lucht schoner.
        Golflengte van de UV-B straling: Vorming van vitamine D uit 7-dehydrocholesterol vindt in de huid plaats bij blootstelling aan ultraviolet (UV-B) licht met een golflengte tussen 290 en 315 nm (met de hoogste synthese tussen 295 en 297 nm)[16][17]. Bij een zonnebank worden veel van de vitamine D producerende UV-B stralen eruit gefilterd, aangezien dat deel van het UV-spectrum (dat voor vitamine D3 productie verantwoordelijk is) eveneens roodkleuring, verbranding en huidkanker kan veroorzaken. Bij een hoogtezon of voor lichttherapie gebruikte lamp vindt een dergelijke filtering van UV-B straling niet plaats. Niettemin worden bij zonnebankgebruikers aanmerkelijk betere vitamine D spiegels gevonden dan bij mensen die daar geen gebruik van maken[18].



  • Zongerelateerd gedrag:

        Leefstijl: Veel mensen werken en leven voornamelijk binnen. Zodra men buitenkomt bedekt men de huid of gebruikt men een zonnebrandcrème uit angst voor huidkanker. Mensen die zon vermijden lopen zelfs in de zomer kans op vitamine D deficiëntie. In Miami komt onverwacht veel vitamine D deficiëntie voor, ondanks het zonnige weer en gunstige breedtegraad[19].


        Glas: Glas in huizen en auto’s weerkaatst UV-B straling, zelfs in de zomer.
        Huidbedekking: In Nederland wordt lichaamsbedekkende kleding (nikaab, boerka, chador, sluier) vooral gedragen door vrouwen met een donkere huidskleur, die sowieso al moeilijker vitamine D aanmaken.
        Zonnebrandcrèmes: Zonnebrandcrèmes of -lotions bevatten chemische stoffen die bedoeld zijn om juist UV-B stralen te blokkeren, aangezien dit deel van het UV-spectrum (naast vitamine D produceren) de huid rood kan doen kleuren of verbranden. Het aanbrengen van een zonnebrandcrème met beschermingsfactor 8 doet de vitamine D3 productie met 97,5% afnemen[20][2]. Beschermingsfactor 15 remt de vitamine D productie met 99%[21].



  • Conditie van de huid:

        Huidpigmentatie: Melanine in de huid functioneert als natuurlijke bescherming tegen zonnebrand, maar beperkt eveneens de snelheid waarmee vitamine D kan worden gemaakt. Bij mensen met een donkere huidskleur functioneert de vitamine D synthese in de huid aanmerkelijk langzamer dan bij mensen met een blanke huid en kan tot 99% geremd worden[21].


        Verouderende huid: Bij stijgende leeftijd wordt de huid dunner en vermindert het vermogen om vitamine D in de huid aan te maken (om 7-dehydrocholesterol naar previtamine D3 om te zetten).
Een gezonde blanke huid is in in principe in staat om vrij snel grote hoeveelheden vitamine D aan te maken. Op de 52e breedtegraad, waarop Nederland ligt, wordt in de zomer (mei-september) midden op de dag bij onbewolkte hemel en heldere lucht al na enkele minuten blootstelling van een type-1 huid (blank), met 25% van het lichaamsoppervlak onbedekt en in horizontale positie, 25 microgram (1000 IE) vitamine D gemaakt. In de winter (november-maart) echter, is het op dezelfde breedtegraad onder geen enkele omstandigheid mogelijk om uitsluitend met behulp van zonlicht een adequate vitamine D status te handhaven[22].




De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina