De dromende mens [in constructie]



Dovnload 21.16 Kb.
Datum22.08.2016
Grootte21.16 Kb.
De dromende mens [in constructie]
- het veelzijdig verstaan van dromen, werken met dromen in een hulpverleningsproces –

Dromen zijn net echt. Zij geven op metaforische wijze onze subjectief beleefde werkelijkheid weer. Dromen verbeelden in verdichte vorm onze angsten, onze onmacht en onze verlangens. Droomuitleg heeft ons door de eeuwen heen geboeid. Op allerlei wijzen proberen we soms raadselachtige betekenis te achterhalen. Hoe kunnen we deze ‘nachtelijke avonturen’ gebruiken in een hulpverleningsproces?


Wat zijn dromen?

  1. Het ontstaan van dromen

  2. De inhoud van dromen

  3. De functie van dromen

  4. De betekenis van dromen


De betekenis van dromen

    • Vroege ideeën over dromen

    • Sigmund Freud

    • C.G. Jung

    • Gestalt

    • Faraday

    • Hartmann


Droomuitleg
De hermeneutische zienswijze

De hermeneutiek is op zoek naar de betekenis en de samenhang van het weten middels samenspraak.

Het concept van de hermeneutische principes kunnen bruikbaar en toepasbaar gemaakt worden voor onder andere de hulpverlening en in het bijzonder de psychotherapie.

Het hermeneutisch denken is geen methode. Het is meer een therapeutische instelling en een te hanteren leidraad: een wijze van behoedzaam interpreteren, waar veel voorwerk aan vooraf gaat.

Binnen de hermeneutische visie draagt het standpunt en het verhaal van alle betrokkenen bij tot een beter zicht en begrip, waardoor het onbegrepene verhelderd kan worden. De kunde van de hermeneutiek is het met gevoel en verstand begrijpen. Middels samenwerking en uitwisseling van alle visies en standpunten kan het isolement en onbegrip woorden doorbroken.

In het vraag- en antwoordspel heeft de therapeut de taak de beelden (dromen, verhalen, mythes, spel, tekeningen, etc) die ontstaan in samenspraak helder te krijgen, de elementen ervan te benoemen, de zoekgeraakte op te sporen en de vertekende, misvormde te ontdoen van hun oneigenlijk verkregen betekenis[2].


[1] Het gedrag wordt door het rationalisme verklaart vanuit de logische organisatie, door het empirisme vanuit de causale organisatie en de hermeneutiek zoekt naar een expliciterende samenhang (objectiverend interpreteren).

[2] Beeldcommunicatie – tekst-in-kontekst principe – archeologisch principe Zie Lubbers 1988


Dromen als spelvarianten op thema's van de verhalenwereld [uit R. Lubbers Spelvarianten]


The waking have one world in common, but the sleeping turn aside each into a world of his own (Heraclitus of Ephesus, 500 BC. Citaat van Greene 1993).
Mevrouw P, die niet meer weet hoe het verder moet, droomt dat ze op een plein gekomen is waar geen wegen vandaan voeren.

Haar uitzichtloze leven neemt in de droom dramatisch gestalte aan in dat afgesloten plein; ‘the world of her own’, zoals zij die ervaart.

Deze droom is zo'n heldere verbeelding van haar leven, dat geen kunstenaar haar kan verbeteren. Zo kunnen ook dromen waarheidsgetrouwe ‘games of make believe’ zijn. (Walton 1990:49).
Verschil van dag en nacht
Quand je rêve que je vole ou que je tombe, le sens entier de ce rêve est contenu dans ce vol ou dans cette chute, si je ne les réduis pas à leur apparence physique dans le monde de la veille, et si je les prends avec toutes leurs implications existentielles (Merleau Ponty 1945:329).
In de dagelijkse realiteit is het mogelijk ervaringen te analyseren en te objectiveren. 's Nachts moeten slapers teren op de werkelijkheid zoals die voor hen vorm en inhoud heeft gekregen en herhalen zich de ervaringen daarmee als onontkoombaar lot.

Zo gebeurt er 's nachts wat overdag misschien ‘vergeten’ kan worden door er niet aan te denken.


Mevrouw P. is niet gevangen op haar plein, ze voelt zich (machteloos) in de greep van een uitzichtloze werkelijkheid, omdat ze in een impasse verkeert.
Je baas is niet je vader, zoals je gedroomd hebt. Hij doet alleen net als hij, waardoor hij dezelfde gevoelens van machteloosheid bij jou oproept, die in de droom zijn gestalte krijgen.
‘Dat heb ik niet in de hand. Dus maar een slaappil’, verzucht de zelfbeschikkende mens die niet kan slapen uit angst om te dromen.
Spelen overdag is een vorm van recreatie waarin spelers met open ogen en kritische zin hun wereld verrijken met kennis, kunde en inzicht.

Dromen bestaan evenals spelen uit variaties op thema's van de story world (the world of my own), die een realiteit vormen waaraan de slaper zich niet kan onttrekken en die hij in zijn eentje (afstandloos en zonder steun van anderen) ondergaat. Nochtans zijn droomervaringen, evenals waakavonturen, onderdelen van wat het leven inhoud geeft.



Droom- en waakavonturen

‘Het was niet echt, maar een droom of een spelletje’


Dromen kunnen het daglicht en de heldere blik niet velen. Een kritische zin maakt dat zij hun macht over de nachtelijke realiteit verliezen. Ze hoeven niet naar of griezelig te zijn. Dat wordt zij pas door de eigen onmacht met zijn disfunctionele zelfhandhavingspogingen (de ketens 8.6), die leidt tot de dwang naar het decreet van de angst te moeten leven.

Meelevend verstaan maakt dat ook droomavonturen gedeeld worden en hun doemkarakter kunnen verliezen (6.4).



Dromen-achteraf

Een droom verbleekt en vervluchtigt meestal als de realiteit -de dag- aanbreekt. Soms blijven er alleen bizarre resten van over als verschaalde wijn na een feestje. Toch zijn er ook dromen en onderdelen ervan die mensen zich als de dag van gisteren heugen.

Die karakteristiek delen dromen met alle ‘games of make believe’.
‘We hebben gebridged. Het was heel spannend, wat er nou precies gebeurd is, dat weet ik niet meer.’
‘Dat jij slim speelde met zulke lage kaarten, vergeet ik mijn hele leven niet.’
‘Ik heb vannacht weer in de trein gezeten! Ik weet niet meer wat er is gebeurd, alleen die gekke conducteur komt altijd terug.’
‘Als ik aan dromen denk komt dat beeld van die grote aap naar boven, waar ik als kind van zes zulke nachtmerries over had!’ De grote griezelige aap van je dromen blijkt achteraf de chimpansee van Artis te zijn, waar je gewoon mee kunt spelen. Je kunt je nu niet voorstellen dat die toen zo gevaarlijk leek.
Toch is het niet altijd gemakkelijk om uit een droom te komen. Zelfs overdag kan de macht van dromen voortgaan, waardoor dromers ook bij daglicht gevangen blijven in een andere -een droomwerkelijkheid.
Je droomt ervan overleden vrienden opnieuw te ontmoeten, alsof de tijd heeft stilgestaan en dat blijft je overdag bij.
In concentratiekampen tekenden en speelden kinderen over gaskamers. Volwassenen konden er dromen van heerlijke maaltijden en zulke dromen vertelden zij elkaar.

De psychotherapeutische betekenis van dromen


Dromen, mythen en legenden zijn net echt, omdat ze onze verhouding met de werkelijkheid weergeven, die altijd iets te maken heeft met wat wij eigenlijk zouden willen en waarin wij onszelf ook in onze angst en onmacht herkennen.

Vandaar dat ze ons verlangen, onze geheime wensen en de tragedie van ons leven verbeelden. Ze verbeelden onze verlangens naar gerechtigheid, vergevingsgezindheid, naar een andere wereld die speelsgewijs gestalte krijgt in een onbereikbaar paradijs. Aan hun waarheid valt niet te twijfelen. Alleen zij is een subjectief en geen objectief gegeven. (Campbell 1987 V).
Slavik (1994) zegt met Adler dat dromen probleemoplossend kunnen zijn en dat zij gevoelens produceren die voor de waaktoestand van belang zijn.
In de opvatting van States is dromen ‘emotional thinking’. A dream event is simply a grounded emotion (1993:8).

‘In the dream the emotion precedes the formation of the image’ (States 1993:26). Vandaar dat emoties via dromen toegankelijk zijn.


Hobson (1988:214) concludeert op grond van zijn empirisch gefundeerde Activation-Synthesis Hypotheses: ‘Dreaming provides us with a remarkable mirror, transparently meaningful of our inner selves’ met hier en nu ervaringen uit de dagelijkse realiteit.
Kramer (1991) spreekt van ‘dream translation’ in plaats van ‘dream interpretation’ als methode voor ‘dream understanding’. Dit gaat het gemakkelijkst via tekstuele transformatie (Pardes).
Freuds ‘Traumdeutung’ (1961) berust op het streven ‘die krankhafte Idee’ door een ander te vervangen ‘daß sich in verständlicher Weise in den seelischen zusammenhang einfügt’ (1961:649)1.
De mogelijkheid daartoe komt in de hermeneutische psychotherapie terug door functionele ketens in de plaats te stellen van disfunctionele.
Dromen zijn net als spelen metaforische variaties op thema's van de verhalenwereld, ‘the world of my own’ (Arnoux 1993, Greene 1993) en hoe het dromers daar vergaat.

Daarom zijn zij meelevend te verstaan conform het middeleeuwse talmoedisch model (6.3 e.v.) en waar nodig van alternatieven te voorzien.




1 Freud (1961:53) citeert Strümpell's visie ‘daß sich die Seele im Traume ihren Bildern und Wahrnehmungen gegenüber in derselben Lage befindet wie im Wachen. Die traumelemente sind keineswegs blöße Vorstellungen, sondern wahrhafte und wirkliche Erlebnisse der Seele, wie sie in Wachen durch vermmittlung der Sinne auftreten.’





De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina