De familiemuur



Dovnload 17.48 Kb.
Datum26.08.2016
Grootte17.48 Kb.

De familiemuur

Veerle Vervaet, VBJK, België


De familiemuur is wellicht één van de krachtigste middelen om de decetdoelstellingen te realiseren. Het gaat om een verzameling foto’s van de gezinnen van de kinderen in de leefgroep. De foto’s zijn voldoende groot en worden zo bij elkaar geplaatst dat de kinderen er makkelijk bij kunnen. Vaak werkt men daarom met vergrotingen of kleurkopieën. Die hangt men bijvoorbeeld in de kussenhoek of de leeshoek of – bij oudere kinderen – bijvoorbeeld in de praatrondehoek. Elk kind kan zichzelf en zijn gezin makkelijk herkennen.Het is heel belangrijk dat een kind zichzelf kan herkennen in de opvang of in de klas, de band met het gezin, de familie, is hierbij zeer belangrijk. Daarom is de familiemuur een krachtig middel om de eerste doelstelling – het ondersteunen van het zelfbeeld van het kind- na te streven.
Door de verschillende gezinsfoto’s bij elkaar te hangen, valt onmiddellijk de diversiteit aan gezinnen en kinderen op. Je ziet dat er grote en kleine gezinnen zijn, eenoudergezinnen, gezinnen met een huisdier, gezinnen waarbij grootouders inwonen, gezinnen met co-ouderschap, ook verschillen in huidskleur zijn zichtbaar net als vele andere variaties. Kinderen worden met andere woorden steeds geconfronteerd met de diversiteit in onze samenleving op een manier die onmiddellijk met hun vrienden en vriendinnen verbonden is. Daarom is de familiemuur ook een krachtig middel om de tweede doelstelling – kinderen helpen een positief beeld van de anderen op te bouwen – te realiseren. De foto’s tonen immers de verschillen als iets ‘gewoons’ en lokken vele kleine gesprekken hierover uit. Zij maken de diversiteit zichtbaar én bespreekbaar op een gewone, dagelijkse manier.
Doordat de afgebeelde diversiteit direct verbonden is met echte situaties uit de groep, vermijdt men in stereotype beelden te vervallen. De valkuilen van zowel toeristische aanpak als van de kleurenblindheid worden hierbij automatisch vermeden. Ten slotte is de familiemuur een krachtig middel omdat het de medewerking van de ouders vraagt en hen in hun inbreng respecteert. Via de foto’s worden ze ook symbolisch aanwezig gemaakt in de leefgroep. Redenen genoeg dus om deze praktijk als eerste aan bod te laten komen en er wat dieper op in te gaan.
Een voorbeeld: de kussenhoek in het kinderdagverblijf wordt afgegrensd met een lage kast die dwars op de muur geplaatst is. Op die manier wordt een gezellig hoekje gecreëerd, dat geen last heeft van de eventuele drukte in de rest van de groep. Tegen de achterwand van de kast zijn de familiefoto’s geplakt. Het zijn vergrote kleurenkopieën, waar een zelfklevende plastic folie over werd getrokken om ze te beschermen. Onder elke foto hangt een klein papiertje, waarop de namen vermeld staan van iedereen die op de foto staat. Het valt op hoe vaak sommige kinderen in de hoek naar de foto’s komen kijken. Vaak geven ze commentaar: ze tonen zichzelf en hun gezinsleden, ze benoemen andere kinderen of komen, zoals Kelly, vaak gewoon met iets spelen naast hun eigen gezinsfoto. Soms gaat Kelly gewoon in de kussens liggen en kijkt ze naar de foto.
Macha kijkt graag samen met de begeleidster naar de foto’s. Dan zet ze haar vinger op haar foto en wijst zichzelf aan, haar mama haar broertje en haar papa. Ze vindt dit spelletje heel leuk.
De vader van Victor is zwart. Hij komt uit Kameroen. Zijn moeder is een Belgische en blank. Dat kan je goed zien op zijn foto. Aan de hand van de foto voert de begeleidster een gesprekje met Victor over de huidskleur van zijn ouders. Sander kijkt erg geboeid toe. Sander en Victor vergelijken hun huidskleur, de begeleidster helpt hen met het verwoorden. De ouders van Kasper zijn gescheiden. Op de familiemuur hangen twee foto’s van Kasper: links staat hij samen met zijn vader op de foto en daarnaast hangt een foto van hem, zijn mama, haar partner en zijn broertje. Kasper woont afwisselend één week bij zijn vader en één week bij zijn mama en Patrick. Dat vinden de kinderen heel gewoon, het is immers al een paar keer ter sprake gekomen in gesprekjes bij de familiemuur.
Op de familiefoto van Emre staan vele mensen. Emre kan ze allemaal opnoemen: Anne (zijn moeder) Baba ( zijn vader), Abla (zijn oudere zus) Babaanne (zijn oma) en Dede (zijn opa).
En populaire foto is die van Elke. Ze zit tussen haar papa en mama in, op de grond. Wat de foto zo populair maakt is dat ze heel dicht bij Lobbes aan zit, een indrukwekkend grote blonde hond.
Er is ook een foto van Femke. Zij poseert tussen haar twee mama’s. Niemand die daar van opkijkt. Tijdens één van de vele gesprekjes zegt de begeleidster: “Kijk, dit is Femke, dit is haar mama en dit is ook haar mama” “Nee!” reageert Femke onmiddellijk, “Dit is mijn moeke en dat is maatje”

Uit deze voorbeelden blijkt hoe gauw kinderen al aan deze bijzondere plek in de groep gehecht zijn en ook hoe veel mogelijkheden een familiemuur biedt om met diversiteit en met de individuele eigenheid van elk kind om te gaan. We gaan nu even in om de manier waarop je een familiemuur kan samenstellen en ten slotte staan we nog even stil bij enkele bedenkingen over het gebruik ervan.


Een eerste zaak is om de verschillende foto’s te verzamelen. Dat vraagt wellicht wat tijd en volgehouden inspanning, zeker wanneer het in jouw opvang of school niet zo gebruikelijk is dat ouders voor allerhande dingen om medewerking gevraagd worden. In de praktijk blijkt dat het erg belangrijk is hoe men de ouders naar de familiefoto’s vraagt. Men kan de nadruk leggen op de herkenbaarheid van voor het kind belangrijke personen. Dan verwijst men vooral naar de eerste doelstelling (zelfbeeld) en argumenteert men het belang naar de ouders met de woorden “herkenbaarheid”, geborgenheid voor uw kind’ en dergelijke. In dat geval krijgt men vaak een reeks portretfotootjes binnen waar telkens één familielid op staat. Dat is natuurlijk bijzonder leuk, maar we missen we de diversiteit in gezinssamenstellingen. Daarom is het nuttig de vraag aan ouders te argumenteren met zowel de eerste als de tweede doelstelling. Dat betekent dat men de nadruk legt op de herkenbaarheid van vertrouwde personen, maar ook op het kinderen bewust leren omgaan met diversiteit in gezinnen. Het gaat dus niet enkel om de foto die het kind meebrengt (al is dat erg belangrijk), maar ook om het samenbrengen van al die foto’s. We geven een voorbeeld van een dergelijke (dubbele) argumentatie, zoals die in een meertalig briefje aan de ouders door een aantal kinderdagverblijven werd verwoord.

Het vraagt soms een inspanning om uiteindelijk van alle ouders de foto binnen te krijgen. Het helpt wanneer je niet wacht tot je alle foto’s hebt, om de muur samen te stellen. Wanneer je alvast begint met de eerste foto’s dan zien de ouders het gebruik ervan en dat moedigt hen aan om die foto mee te brengen. Het helpt vaak ook als je hen duidelijk maakt dat ze de foto, nadat je hem gekopieerd hebt, wel terugkrijgen. Ten slotte moet je er rekening mee houden dat sommige ouders misschien geen foto hebben en ook geen toestel. Dan kun je hen een wegwerpcameraatje meegeven. Wanneer je de foto’s binnenkrijgt, vraag je aan de ouders hoe de verschillende personen door het kind genoemd worden (niet elke moeder wordt mama genoemd!) en noteer je dit, zodat je later correct over de foto’s met de kinderen kunt praten. Het is vaak nodig de foto’s te vergroten, zodat je met meerdere kinderen samen kunt kijken en alles goed zichtbaar blijft.


Er kunnen redenen blijven bestaan waarom sommige ouders liever geen foto meebrengen. Sommige gezinnen wensen om religieuze redenen dit niet te doen. Dat moeten we natuurlijk respecteren. Er kunnen ook andere privé-redenen zijn waarom ouders hun gezin niet publiek afgebeeld willen zien in de groep. Daar kun je met de ouders over praten. Belangrijk is in elk geval dat je met de ouders goed overlegt hoe dit aan hun kind wordt uitgelegd. Zo kan het bijvoorbeeld gebeuren dat ouders die in een moeilijk echtscheidingsproces zitten met jouw vraag geen raad weten. Wanneer dit respectvol uitgepraat wordt, dan is de kans groot dat je wel een oplossing vindt. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen een foto van het kind alleen te gebruiken, in afwachting van het moment waarop de rust zich wat herstelt en misschien een andere foto (foto’s) van de nieuwe situatie wel mogelijk is.

De ervaring leert dat zowel ouders als leidsters soms terughoudend zijn uit vrees voor de emoties die dit bij het kind oproept. Dat is bijvoorbeeld het geval bij Irfan, die afkomstig is uit Malisië. Zijn vader en zijn broer verblijven momenteel om Sumatra en Irfan heeft het daar wel wat moeilijk mee. Moeder en leidster praten hier enkele malen over. Uiteindelijk besluit de moeder van Irfan toch een foto van het hele gezin te brengen en die wordt opgehangen tussen de anderen. De eerste keer gaat Irfan voor de foto staan en begint te huilen. Hij schermt de foto af, niemand mag kijken. De groepsleidster gaat naast hem zitten en vraagt uitleg over de foto. Irfan wijst zijn vader aan. “Is dit jouw papa?”, vraagt de leidster. Irfan knikt tevreden en wijst zijn broertje aan. “Tiio”, zegt hij. “Is dit Tioto, jouw broer?” Irfan knikt overtuigend. Hij geeft de foto van zijn papa en Tioto een zoen. ’s Avonds vertelt de begeleidster het voorval aan de moeder van Irfan. Zij vertelt dat hij thuis ook iedere morgen een zoen geeft aan de foto van zijn vader en zijn broer. Na een tijdje vindt Irfan het leuk om samen met de leidster en andere kinderen naar de familiemuur te kijken. Hij reageert erg enthousiast als de groep zijn familie benoemt.


Zoals bij de meeste de activiteiten, gaat het bij de familiemuur niet om een recept of een techniek. De essentie zit immers niet in de foto’s zelf (al zijn zij natuurlijk belangrijk), maar in de manier waarop de leidster omgaat met de reacties van de kinderen op de foto’s. De foto’s zijn dankbaar materiaal omdat ze interactie en reactie uitlokken, waarop de begeleider kan ingaan. Ze kan gebruik maken van deze reacties om verschillen én gelijkenissen die kinderen opmerken, te benoemen en hen te helpen hun reacties onder woorden te brengen.
Beste ouders
Wij willen samen met jullie kinderen helpen om trots op zichzelf te zijn en tegelijk ook respect voor anderen te hebben. Eén van de manieren waarop we dat willen doen is een familiemuur maken met familiefoto’s met de belangrijkste personen uit het leven van elk kind. Zo willen we een stukje ‘thuis’ zichtbaar maken in het kinderdagverblijf. Op die manier vindt elk kind een stukje thuis, een stukje veiligheid terug in het kinderdagverblijf. Zo ervaren we samen, bij het bekijken van de familiemuur ook gelijkenissen en verschillen

Zo hopen we dat onze kinderen met een meer open geest het leven tegemoet gaan.


Om dit te kunnen, hebben we jullie medewerking nodig.

We willen jullie vragen om een foto van de familiemuur mee te brengen. Wij zullen de foto dan vergroten en geven je het origineel zeker terug. Als het moeilijk is om dit te doen, bijvoorbeeld omdat je geen fototoestel hebt, laat het ons dan weten. Wij kunnen je een toestel lenden.


Alvast bedankt voor de medewerking.



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina