De kracht van de valkuil



Dovnload 98.63 Kb.
Datum17.08.2016
Grootte98.63 Kb.
De kracht van de valkuil
De beroemde uitspraak van Johan Cruijff; ‘Ieder voordeel heb zijn nadeel’ kun je binnen de visie van Daniel Ofman, ook omdraaien, namelijk; ‘Ieder voordeel heb zijn nadeel en ieder nadeel heb zijn voordeel’
Om inzicht in je sterke en je zwakke kanten te krijgen, is het handig als je je kernkwaliteiten, je valkuilen en je allergieën in kaart kunt brengen. Op deze wijze kun je op een inzichtelijke en transparante manier conflicten met anderen analyseren. Het verschil tussen kwaliteiten en vaardigheden zit in het feit dat kwaliteiten van binnen uit komen en vaardigheden aangeleerd zijn.
Een (kern)kwaliteit wat is dat nou precies?

Volgens de grondlegger van deze visie Daniel Ofman zijn (kern)kwaliteiten de sterkte punten die iemand karakteriseren. Vaak zijn het de positieve punten die een ander het eerst over je zal zeggen als hij ernaar gevraagd wordt. Zoals; je bent erg spontaan, bijzonder flexibel of zeer creatief. Iedereen mens heeft één of meerdere kwaliteiten.



Hoe een kwaliteiten een valkuil kan worden!

Valkuilen zijn vaak de dingen die anderen achter je rug over je zeggen en waar ze zich aan storen. Een valkuil is een doorgeschoten kwaliteit. Dit is dan de vervormde of overtrokken kwaliteit, in de volks mond ook wel de keerzijde van de medaille genoemd. Hierdoor wordt je kwaliteit eigenlijk je zwakte. Iemand die perfectionistisch is wordt dan iemand die vaak zeurt, op iedere slak zout legt, doordramt. Of iemand met veel zelfvertrouwen loopt het risico dat hij doorschiet en arrogant gaat doen.



Allergieën of ook wel de doorgeschoten kwaliteit van een ander

Allergieën zijn vaak de doorgeschoten kwaliteiten van de ander waar jij je aan stoort.

Iedereen heeft naast kernkwaliteiten ook valkuilen. Indien de ander doorschiet in zijn kwaliteit, kan dit bij jou irritatie oproepen. Dit noemt Daniel Ofman je allergie. Deze allergie heeft vaak met je eigen kwaliteit te maken. Iemand die zelf erg geduldig is zal zich mateloos irriteren aan mensen die nog drammerig zijn.

Aan kwaliteiten en allergieën zitten uitdagingen vast

Uitdagingen worden vaak zichtbaar als je op zoek gaat naar de kwaliteit die vast zit aan de valkuil van de ander. De eigenschap van de ander waar jij je aan irriteert is wel zijn kwaliteit die vervormt is of waar hij in doorgeschoten is. En het mooie is dat juist voor degene die zich aan deze eigenschap irriteert, de kwaliteit die achter deze valkuil ligt, voor hem een belangrijk ontwikkelpunt is of anders gezegd zijn uitdaging kan zijn. Als je je regelmatig ergert aan het besluitenloze gedrag van een collega, ga dan op zoek naar de kwaliteit die hier aan vast zit. Als je zelf erg serieus bent is de kans groot dat jouw uitdaging ligt bij een relaxt persoon die hierin doorgeschoten is en zich clownesk gedraagt. Het grootste leermoment ontstaat op het moment dat je iemand ontmoet waar je je aan ergert of die jou irriteert!


Allen tesamen vormen ze een kernkwadrant

Door je kernkwaliteiten, valkuilen, allergieën en uitdagingen te beschrijven en deze weer te geven in een figuur met vier vlakken ontstaat, zoals Daniel Ofman dit gedefinieerd heeft, een kernkwadrant.

Het volgende kernkwadrant is een voorbeeld van de kwaliteit ‘Zorgzaam’ van Anneke. Zij wordt vaak geprezen omdat ze vaak anderen helpt. Verder krijgt ze ook wel eens te horen dat ze wel eens wat vaker tijdens vergaderingen haar mond mag houden om een ander eens de mogelijkheid te geven.

De kwaliteit van Anneke is dat ze ontzettend zorgzaam is.

Het gebeurt regelmatig dat ze daarin doorschiet waardoor ze erg bemoeizuchtig wordt, dat ze gaat redden in plaats van zorgen. Dit is dan haar valkuil. Haar uitdaging is het tegenovergestelde van deze kwaliteit, in dit geval is dat; dat ze grenzen leert stellen. Voor Anneke is dit een inzicht die ze heeft te onderzoeken. Aan haar kwaliteit zit ook een allergie vast, dat is als iemand doorschiet in de kwaliteit die haar uitdaging is, grenzen stellen. In dit voorbeeld is dat iemand die erg hard en/of star is.

Het maakt niet uit waar je in je kernkwadrant begint!


  • Begin met het onderzoeken en inzicht krijgen van je sterke punten en maak vervolgens de bijbehorende valkuil, uitdaging en allergie zichtbaar, zoals in het voorbeeld.

  • Of begin met je uitdagingen, loop het pad terug naar je valkuil en ontdek je kwaliteit. Dit een prachtige oefening om vlak voor POP en/of functioneringsgesprek uit te voeren!

  • Bevraag mensen om je heen (vrienden, familie, collega´s e.d.) naar je valkuilen. Ik weet bijna zeker dat een ieder er minstens twee kan noemen. Loop het pad terug naar je valkuil en vervolgens je kwaliteit en zie daar is je uitdagingen!

  • Irriteer je je wel eens aan je buurman, collega of partner? Probeer eens over de allergie te kijken en je ziet de kwaliteit van hem/haar die erachter zit, en zie daar is je leermoment is geboren. Hierdoor wordt het zicht op jouw uitdaging, valkuil en kwaliteit steeds duidelijker. 

  • Tip; Ga eens met je partner, zoon, buurman, tennismaatje of collega kernkwadranten opstellen en bespreek met elkaar de allergieën, valkuilen, kwaliteiten en uitdagingen. En soepele omgang en samenwerking zal ontluiken.

Mike is teamleider van het team zorg en welzijn. In het team zit een collega die hij een arrogante blaaskaak vindt. Alles moest op zijn manier, er is totaal geen ruimte voor gedachten van anderen. Tijdens het POP-gesprek van Mike heeft hij dit te bedde gebracht bij zijn locatieleider. Hierdoor ontstond een grappige situatie, in het laatste teamoverleg had hij het team uitleg gegeven dat hij vanwege de verschillende kwaliteiten zo blij was met deze samenstelling.

De collega van Mike vanwege zijn zelfvertrouwen, en Mike om zijn analyserende bescheiden houding. Mike zag wat er zich had voltrokken; beiden waren doorgeschoten vanuit hun kwaliteit. Door de grote hoeveelheid zelfvertrouwen van zijn collega is Mike zich wat terug gaan trekken en werd hij onzichtbaar, waardoor de collega zich nog meer op de voorgrond ging bewegen. Vanaf dit gesprek ging de locatieleider deze manier van inzichtelijk communiceren steeds toepassen als er zich een conflict aandiende of dreigde zich aan te dienen. Op deze wijze groeide de eigengrond voor ieder lid van het team en kreeg iedereen het gevoel dat hij er toe doet. Dit resulteerde in het anders communiceren en het rechtstreeks aanspreken van elkaar in plaats van roddelen of elkaar steeds verwijten te maken.

Je kunt deze visie gebruiken bij; als instrument voor en tijdens conflicten, het beschreven van je POP, een onderzoek naar wie je bent en wat je doet voorafgaand aan een functionerings- of sollicitatiegesprek, tijdens groeps(team)vormingsprocessen, het bouwen aan je competenties en hiermee je zelfvertrouwen.




NU DE PRAKTIJK!!!

Als twee leerlingen of een leerling en een docent of twee groepen leerlingen of twee collega’s een conflict met elkaar hebben kun je door middel van het onderstaande schema op een eenvoudig manier inzicht krijgen waarna er mogelijkheden ontstaan om het conflict op te lossen. Verder kun je hiermee bij jezelf onderzoeken wat maakt dat je wel eens een conflict hebt en waarom juist met deze persoon.

Het onderstaande schema gebruiken als gereedschap om samen een conflict op te lossen:


  1. Leerling 1 zoekt in de kolom ALLERGIE, het gedrag van de ander (leerling 2) waar het conflict mee te maken heeft. Dit is namelijk de allergie van leerling 1 en het is de valkuil van leerling 2. (Overleg met elkaar of dit klopt).

  2. Kijk nu in dezelfde regel twee stapjes naar links en leerling 1 weet welke KWALITEIT van hem te maken heeft met het conflict. Door op dezelfde regel nu één stapje naar rechts te gaan weet leerling 1 welke VALKUIL van hem met dit conflict te maken heeft (bepaal voor jezelf of dit klopt).

  3. Zoek samen in de kolom VALKUIL naar hetzelfde gedrag (of dat wat er op lijkt) als het gedrag waarvan leerling 1 vond waar het conflict mee te maken had. Dit is de valkuil van leerling 2 en de allergie van leerling 1).

  4. Als je dit gedrag in het schema hebt gevonden, kijk dan in dezelfde regel één stapje naar links en leerling 1 en 2 weten nu de KWALITEIT van leerling 2 waar het conflict mee te maken heeft (leerling 2 bepaalt voor zichzelf of dit klopt).

  5. Beiden kennen nu hun Kwaliteit en Valkuil waar het conflict mee te maken heeft.

  6. Het conflict kan al oplossen doordat beide leerlingen in hun kwaliteit blijven en niet doorschieten naar hun valkuil. Zo kom je namelijk niet in de allergie van de ander en zal hierdoor het conflict opgelost zijn.


Algemene opmerking; als ieder mens in zijn kwaliteit blijft en niet door schiet naar zijn valkuil, komt hij niet in de allergie van anderen en zullen er bijna geen conflicten ontstaan!


  1. Het conflict wordt pas werkelijk opgelost indien beiden hun UITDAGING aangaan (deze staat op dezelfde regel in het meest rechter vakje). Indien beide hun uitdaging blijven aangaan is de kans groot dat er tussen leerling 1 en 2 geen soort gelijk conflict meer zal ontstaan.

  2. Indien beiden in hun kwaliteiten blijven of beter nog de daaraan gekoppelde uitdagingen aangaan zullen zij nauwelijks nog conflicten met elkaar ervaren en waarschijnlijk ook steeds minder conflicten met anderen hebben.


VOORBEELD!!!

Er is een conflict ontstaan doordat leerling 2 vaak erg afstandelijk en star is. Dit is de allergie van leerling 1 (tweede regel van onderen). Als je (leerling 1) in dezelfde regel twee stapjes naar links gaat staat Betrokken/ Zorgzaam. Dit is de kwaliteit van leerling 1. Als je nu naar hetzelfde gedrag (afstandelijk/star) zoek in de valkuilkolom dan vindt je dit in de vierde en vijfde van onderen. Als je dan één stapje naar links gaat staat daar de kwaliteit van leerling 2, namelijk; Ordelijk en rationeel. Indien beide leerlingen hun uitdaging aangaan zal het conflict verdwijnen als een sneeuwpop waar twee emmers heet water overheen gegooid worden. De uitdaging voor leerling 1 is dat hij wat ordelijker zou moeten worden en de uitdaging voor leerling 2 is dat hij wat meer betrokken of flexibel zou moeten worden.


Indien je regelmatig conflicten met anderen hebt of als je je vaak aan het gedrag van anderen stoort kun je met dit schema ook eerst bij je zelf onderzoek waar dit mee te maken kan hebben.
Het onderstaande schema als ZELFONDERZOEK gebruiken:

  1. Zoek in de kolom ALLERGIE gedrag van de ander waar je je aan stoort of waardoor je regelmatig met iemand in conflict raakt.

  2. Door in het schema naar links te kijken weet je welke KWALITEIT dit veroorzaakt

  3. Door er voor te zorgen dat je niet in je VALKUIL schiet die bij deze kwaliteit hoort of in dezelfde regel in het meest rechter vakje te kijken voor welke UITDAGING er op je staat te wachten, zul merken dat je steeds minder vaak conflicten hebt en dat je je steeds minder aan anderen stoort.

Het schema kan je ook helpen bij zelfreflectie, waardoor je zelfvertrouwen zal vergoten doordat je telkens tijdens de zelfreflectie je kwaliteiten ziet en ervaart..

Er zijn diverse sites waar je nog meer schema’s met kwaliteiten en daaraan gekoppelde valkuilen, allergieën en uitdagingen kunt vinden.
Bronnen die zeker de moeite waard zijn om te bekijken;


  • http://www.carrieretijger.nl/functioneren/ontwikkelen/persoonlijkheidsmodellen/kernkwaliteiten

  • Kwaliteit en bezieling in organisaties,Daniel Ofman, Servire, 2004.

  • Kernachtig, management van binnenuit, Daniel Ofman Scriptum 2001

Herberd Prinsen heeft een trainings- en adviesbureau (www.hpc.nu) onder andere op het gebied van docentbegeleiding, mentoraat, leerlingbegeleiding en management. Verder heeft hij een eigen praktijk voor psychotherapie en is hij auteur van diverse boeken.


Schema met de vier kolomen:

Kwaliteit

Valkuil

Allergie

Uitdaging

Beheerst

Onpersoonlijk

Onbereikbaar

Empatisch

Harmonisch

Toedekkend

Conflictueus

Direct

Luisteren

Passief

Dominant

Assertief

Rationeel

Onrealistisch

Zeuren

Positief

Perfectionisme

Hoge normen

Onverschillig

Acceptatie

Zelfstandig

Eenzaam

Afhankelijk

Team work

Verantwoordelijk

Tobben / Piekeren

Onverschillig

Loslaten

Daadkracht

Drammerigheid

Passief

Geduld

Behulpzaam

Bemoeizucht

Afstandelijkheid

Zelfstandigheid/loslaten

Relaxt

Onzichtbaar

Zwaar op de hand

Overtuigd

Spontaan

Wispelturigheid

Rechtlijnigheid

Consequent zijn

Flexibel

alle winden meewaaien

Starheid

Standvastigheid

Serieus

Pietluttigheid

Wazig

Creativiteit

Durf

Overmoedigheid

Geremd

Voorzichtigheid

Zorgzaam

Grenzeloos

Hard en star

Grens stellen

Optimistisch

Naïef

Pessimisme

Alert

Beheerst

Onpersoonlijk

Onbereikbaar

Betrokken

Stabiel

Traag

Onbezonnen

Spontaan

Precies

Statisch

Chaotisch

Creatief

Warm/Bewogen

Overgevoelig

Afstandelijk

Beschouwend

Betrokken

Dwepend

Onverschillig

Beschouwend

Reëel

Cynisch

Zweverig

Idealistisch

Aanwezig/ Zichtbaar

Arrogant

Onzichtbaar

Bescheiden

Discipline

Dwangneurotisch

Ongedisciplineerd

Los laten

Creatief

Zwevend

Statisch en star

Efficiënt

Kritisch

Rebels

Ja-knikker

Respectvol

Open

Gevoelig

Weerstand

Kwetsbaar

Spontaan

Onbezonnen

Passief

Geduldig

Geduldig

Passief

Drammerig

Daadkrachtig

Beschouwend

Afstandelijk

Sentimenteel

Betrokken

Zelfvertrouwen

Arrogant

Middelmatig

Bescheiden

Bescheiden

Onzichtbaar

Arrogant

Zichtbaar werken

Onafhankelijk

Dwars

Onderdanig

Meegaand

Besluitvaardig

Forcerend

Besluiteloos

Ontvankelijk

Betrouwbaar / eerlijk

Saai / Drammerig

Onbetrouwbaar

Betrokken

Ingetogen/gevoelig

Passief

Opdringerig

Creatief

Rust(ig)

Afwachtend

Opdringerig

Creatief

Respectvol/Tactvol

Ja-knikken

Rebels

Consensus

Volgzaam

Onderdanig

Eigengereid

Durf

Gehoorzaam

Slaafs

Eigenzinnig

Autonoom

Trouw / Loyaal

Onderdanig

Ongehoorzaam

Kritisch

Humor

Clownesk

Nerd

Serieus

Toegewijd

Fanatiek

Afwachtend

Hulpvaardig

Avontuurlijk

Risicovol

Passief

Durf

Overtuigend

Fanatiek

Meningloos

Relativerend / zichtbaar

Moed(ig)

Roekeloos

Aarzelend

Bedachtzaam

Bedachtzaam/Voorzichtig

Afwachtend

Roekeloos

Durf / Moedig

Meegaand

Onzichtbaar

Eigengereid

Autonoom

Serieus

Nerd

Clown

Relaxt

Idealistisch

Zweverig

Cynisch

Realistisch

Harmonisch

Toedekken

Conflict

Direct

Gestructureerd

Bureaucratisch

Besluitloos

Aanpassing / ordelijk

Ordelijk

Star

Wispelturig

Flexibel

Rationeel

Afstandelijk

Overgevoelig

Betrokken

Royaal

Opschepperig

Vrek / Zuinig

Passend geven

Betrokken /Zorgzaam

Redden

Afstandelijk / Star

Zorgen

Flexibiliteit

Wispelturig

Starheid

Ordelijk





De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina