De vrt en de podiumkunsten



Dovnload 17.67 Kb.
Datum22.07.2016
Grootte17.67 Kb.
De VRT en de podiumkunsten
Enkele jaren geleden maakte theatermaker Jan Decorte na een periode van enige afwezigheid zijn comeback op de podia. Dat gebeurde met een productie die in première ging in het Kaaitheater. Voor die gelegenheid – Jan Decorte heeft nooit mogen klagen over veel aandacht in diverse media – werd hij in De laatste show uitgenodigd. Prachtig, toch? Want het theaterpubliek had een beetje aarzelend gereageerd op de terugkeer van Jan op de scène. Er was dus nog plaats in de zaal. Een optreden op televisie zou zeker effect hebben.

Maar wat gebeurde er? Er gebeurde niets. De verkoop liep goed maar er was absoluut geen méérverkoop, laat staan een stormloop doordat Jan op tv was geweest. Hoe komt dat? Dat komt doordat de mensen die op maandag naar De laatste show kijken, op dinsdag opnieuw naar dat programma kijken. Ze zeggen dus niet als ze Jan Decorte bezig zien: laat ons morgen naar het theater gaan.

Is dat erg? Neen. Het staat iedereen vrij om te kiezen voor een avond televisie of een avond theater. Was de komst van Jan Decorte naar De laatste show dan overbodig? Neen. Er zal altijd wel iemand zijn die hem daar voor het eerst oppikt of die zegt: interessante man. Ook al koopt hij of zij de dag daarop niet meteen een ticket voor het theater. Het is goed dat acteurs en actrices in formats als talkshows of quizzen of andere populaire programma’s hun opwachting kunnen maken. Want kunstenaars maken deel uit van onze maatschappij en net als andere geledingen van de maatschappij moeten ook zij op de televisie aan bod kunnen komen. Maar is het voldoende als ze op die manier aan bod komen? Neen, dat is het niet.
Op de opening van het Nederlandse Theaterfestival in september zei theatermaker Walter Bart over de situatie van de podiumkunstenaar: ‘Wij stellen ons niet afhankelijk op. Wij ZIJN afhankelijk.’

De podiumkunsten zijn van veel dingen afhankelijk. Van publiek, om te beginnen. Van subsidies, in de meeste gevallen. En ook van de media. Daar is niets uitzonderlijks aan. In een gemediatiseerde samenleving als de onze heeft iedereen de media nodig. De podiumkunsten dus ook.

Laat het duidelijk zijn: de VRT doet op dit vlak niet niks. Ik denk niet dat ik overdrijf als ik zeg dat zij de grootste cultuurspreider van Vlaanderen is. Ook op het vlak van de podiumkunsten. Dagelijks wordt aan theater, dans, performance, opera, muziektheater en concerten aandacht besteed in programma’s op Klara en Radio 1. Ook is er een uitstekend aanbod op de website Cobra.be. Dat is goed. Dat is belangrijk, zéér belangrijk. Daar mag het echter niet ophouden.

Radio en internet – en daarbij aansluitend ook de toegang via sociale media als Flickr en Facebook – zijn fantastische media om een groot publiek te bereiken en te informeren. Maar laat ons elkaar niets wijsmaken. Via deze media wordt toch voornamelijk het publiek bereikt dat de podiumkunsten al kent. De publieken van deze platformen en het podiumkunstenpubliek spiegelen elkaar. Het is belangrijk dat deze platformen er zijn. Ze zijn ook nodig.

Maar het is niet voldoende.

Meer dan ooit wordt onze maatschappij – en dus ook ons leven – door de televisie bepaald. De verantwoordelijkheid op dit vlak die op beleidsverantwoordelijken, producenten en televisiemakers rust, is dan ook groot.

De VRT speelt hier een duidelijke rol. Een belangrijke rol. Ze produceert en toont op één en Canvas fictie van de bovenste plank voor een breed publiek. Ze laat op die manier elke dag op het scherm zien wat de Vlaamse acteurs en actrices waard zijn. Als u kijkt, dan weet u het zelf ook: ze zijn heel veel waard.

De VRT heeft er ook een punt van gemaakt om sinds enkele jaren haar journaals vaak af te sluiten met een cultureel item. Regelmatig komen op die manier ook de podiumkunsten aan bod. Dat is uitstekend. Want het opent op deze manier de wereld van het podium voor een breed en divers publiek.

Sinds kort kunnen we met Op 12 ook zien hoe de VRT los van de druk om kijkcijfers aandacht geeft aan specifieke doelgroepen. Een programma als Magazinski is beslist een aanwinst.

Het is veel. Maar ook dit is nog niet genoeg.

Terecht werd de afgelopen weken op één veel aandacht besteed aan de gemeenteraadsverkiezingen. Het is de rol die de VRT moet spelen binnen een democratische samenleving. Iedereen moet er van bewust worden gemaakt dat de verkiezingen er voor iedereen zijn. Dat elke stem op gelijke wijze telt.

Welnu, zo moet ook iedereen er van bewust worden gemaakt dat ook cultuur en kunst er voor iedereen zijn. Het is goed dat dit gebeurt op Klara, op Radio 1, op Cobra, en op Canvas en in het Journaal. Maar het moet verder gaan dan dat. Waarom? Omdat kunst en cultuur er nog te veel als een uitzondering worden voorgesteld. Als iets dat er bij komt. Of iets dat er aan hangt (en dan klinkt het opeens al wat negatief). Als een kers op de taart.

Maar cultuur en kunst zijn géén kers op de taart. Kunst en cultuur en kunst zijn er niet voor iemand die iets méér wil. Ze zijn er voor iedereen, en dat moet vanzelfsprekend zijn.

Met andere woorden: ze zijn een evidentie en zo moeten ze ook worden voorgesteld. Dus niet alleen maar als er een kunstenaar overlijdt of een prijs krijgt of die ene keer als er nog eens een mega-première is. Het moet ook gaan over die andere première: ze is dan wel niet het mega-evenement van het jaar, maar ze is ook belangrijk. Het moet ook gaan over wat er in de sector van de podiumkunsten leeft, over welke discussies er plaatsvinden.

De kunsten maken deel uit van een democratische samenleving. Ze zijn er een onvermijdelijk en noodzakelijk deel van. Zo moeten ze dan ook behandeld worden: als iets evidents en onontkoombaars. Alleen op die manier kan een maatschappij echt doordrongen geraken van de waarde ervan. Kunst is geen toetje. Het is eten en drinken. Het moet er zijn, en het moet er zijn voor iedereen.

De publieke omroep en de sector van de gesubsidieerde podiumkunsten werken allebei met overheidsgeld. De sector van de podiumkunsten beseft dat maar al te goed. Wij krijgen niet enkel middelen om producties te kunnen maken. Wij moeten er ook voor zorgen dat er volk in de zaal zit. Niet dat wij daar iets op tegen hebben. Elke podiumartiest wil voor een volle zaal spelen. En geen enkele podiumartiest – laat ons daar duidelijk over zijn, want het verwijt wordt nogal eens gemaakt – wil alleen maar zijn concert of theaterstuk of dansvoorstelling spelen voor mensen die al overtuigd zijn van wat hij doet. Die bij voorbaat goed vinden wat hij doet. Een podiumkunstenaar wil véél publiek, ook nieuw publiek, want hij wil mensen kunnen overtuigen van wat hij of zij doet, hen meeslepen in het verhaal dat hij of zij op de planken brengt.

Hier ontmoeten de kunsten en de VRT als cultuurspreider elkaar. Aandacht voor kunst mag niet alleen maar aandacht zijn voor specifieke doelgroepen. Ze moet er zijn voor iedereen. En dus moet ze ook een belangrijke plaats kunnen innemen op één, bij uitstek het net voor iedereen.
Een paar ideeën.

Moeten er op televisie toneelvoorstellingen worden uitgezonden? We zien zelf ook wel in dat het medium daar zich daar niet in eerste instantie toe leent. Maar laat het ons ook niet te vlug helemaal uitsluiten. Nog maar goed een half jaar geleden was op televisie de bewerking te zien – het ging bijna om het integrale stuk – van Achter de wolken, een productie van ’t Arsenaal uit Mechelen met Jo De Meyere en Chris Lomme. Deze uitzending op één – inderdaad: op één, dus niét op het cultuurnet Canvas – was goed voor maar liefst 667.000 kijkers en een marktaandeel van 36,7%. Dat zijn evenveel kijkers als De slimste mens tegenwoordig op VIER trekt.

Toegegeven, dit kan niet met elk theaterstuk en zeker niet met elke vorm van podiumkunsten. Ook een concert heeft meer nodig dan een simpele cameraregistratie. Maar het is dus zeker niet bij voorbaat uit te sluiten.

Vroeger kwamen de musical en het populaire, meer volkse theater – genre Fakkeltheater en Echt Antwaarps Theater – nogal eens aan bod in De Rode Loper. Uitstekend was dat. Helaas werd dat programma afgeschaft, en dat is nog altijd zonde. De kijker kan nu voor dit soort items op VTM bij Voor de show terecht. Nog afgezien van de vraag waarom de VRT dit heeft laten liggen: moet er niet ook een programma zijn waarin andere vormen van podiumkunsten worden belicht?

Een aantal theateracteurs is bij het grote publiek bekend dankzij hun aanwezigheid op televisie. Zij spelen in fictiereeksen en daardoor zijn ook zij het die de talkshows en panels van quizprogramma’s bevolken. Het straalt af op hun theaterwerk, en daar is niets mis mee, integendeel. Maar wat met de acteurs die niet bekend zijn van op de tv? Mogen die niet aan bod komen? Wat ik wil zeggen, is: de VRT mag in zijn programma’s niet alleen maar naar zichzelf verwijzen, naar andere programma’s – zoals naar zijn eigen fictiereeksen. Het moet ook kunnen verwijzen naar de wereld daarbuiten. Want ook buiten de VRT wordt door acteurs geacteerd. Een programma waarin podiumkunsten aan bod komen – en dat mag gerust naast andere kunsten zijn –, zou daarvoor een goede zaak zijn.

Laat ons ook de archiverende functie van de publieke omroep niet vergeten. Tot in de jaren negentig werden voor de toenmalige kunstprogramma’s – ik denk bijvoorbeeld aan Ziggurat – ontzettend veel opnames gemaakt van voorstellingen en concerten. Er waren interviews met makers en musici, er waren achtergrondreportages. Dit archief is het culturele geheugen van Vlaanderen. Sinds enkele jaren wordt een goed deel ervan ontsloten via de website van Cobra. Maar valt er niet ook meer mee te doen? Als Vroeger of later een quiz kan zijn met fragmenten uit populaire programma’s en quizzen van vroeger, zou er dan niet ook een dergelijk programma kunnen zijn met materiaal uit de rijke Vlaamse podiumtraditie? Genre wat kwam er het eerst: Ten oorlog van de Blauwe Maandag Compagnie of Moeder en kind van Arne Sierens & Alain Platel? Zou Wim Opbrouck het weten als hij in het panel zou zitten? Of zou Veerle Baetens nét iets sneller zijn? Laat ons niet vergeten dat acteurs en theatermakers hun publiek op de eerste plaats willen entertainen. Ambiance gegarandeerd!

Het hoeft daarom niet precies dat te zijn, er zijn vast nog veel andere mogelijkheden. Om maar te zeggen: dat archief is er en het is van een uitzonderlijke waarde. Er valt héél veel mee te doen.

Nog een kanttekening: het is dankzij dit archief dat wij weten wat er vroeger gebeurd is. Dat die dingen van vroeger niet enkel namen zijn maar ook beeld en klank. We mogen daarbij niet vergeten dat we ook morgen een archief zullen nodig hebben om iets te weten over de dingen van vandaag. Het archief voor morgen wordt vandaag gemaakt.


Het is bekend: veel programma’s uit het verleden zijn mislukt of zijn niet geworden wat er van verwacht werd. Maar uit fouten kun je leren. We weten ondertussen allebei dat het maken van kunstprogramma’s meer vergt dan het plaatsen van een camera. Die camera is maar het begin.

Waarom zouden de sector en de VRT niet eens samenzitten om hier op een ernstige manier over te praten? Ik heb het dan niet over een obligaat en eenmalig overleg waarin voor de zoveelste keer wordt vastgesteld dat het water veel te diep is. Neen, we moeten structureel samenzitten en we gaan er mee door tot we tot resultaten zijn gekomen. Voor minder hoeft het niet.



Ik zei eerder dat wij afhankelijk zijn. Ja, want wij kunnen niet zonder de VRT. Maar wij zijn niet enkel vragende partij. Wij zijn ook biedende partij. Wij maken kunst en wij geloven dat wij daar goed in zijn. Wij geloven dat wat wij te bieden hebben voor de maatschappij een meerwaarde vormt. En wij bieden de VRT aan om daar gebruik van te maken. De sector levert gratis de inhoud, de VRT zorgt voor de formats.

Het heeft geen zin om elkaar wederzijds verwijten te maken. Je hoort vaak dat de VRT de neus ophaalt voor kunst en alleen nog maar aan kijkcijfers denkt. Of omgekeerd: dat de podiumkunstenaars te elitair zijn om op televisie iets mee te kunnen realiseren dat hun niche overstijgt. Laat ons samenzitten en laat ons samen werk van maken van iets dat ons verenigt en dat ons overstijgt. Het gaat niet om de verantwoordelijkheid van de een of van de ander. Het gaat om de verantwoordelijkheid tegenover de maatschappij van ons allebei.



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina