De wageningse eng een gebied met archeologische, cultuurhistorische, geologische, geschiedkundige, landschappelijke en natuurwaarden



Dovnload 20.89 Kb.
Datum17.08.2016
Grootte20.89 Kb.

DE WAGENINGSE ENG

Een gebied met archeologische, cultuurhistorische, geologische, geschiedkundige, landschappelijke en natuurwaarden




Uniekheid, Belvedère en de geschiedenis van de groene ruimte


Van overheidswege wordt tegenwoordig meer en meer rekening gehouden met cultuurhistorie en ruimtelijke ontwikkelingen. Vertrekpunt is veelal een belangwekkend cultuurhistorisch waardevol object of landschap. Historische akkers, ontginningen, archeologische sporen een beschermde stads- of dorpsgezichten worden meegewogen. Archeologische vindplaatsen kunnen worden vrijgehouden van bebouwing. Middeleeuwse verkavelingstructuren kunnen worden gespaard en geaccentueerd.

De Wageningse Eng is in de regio een van de weinige herkenbare Enken gebieden. In Bennekom en Ede zijn de gebieden van dit type nagenoeg allemaal volgebouwd (uitzondering tegenover Hoekelum). Dit historische gebied bezit daarnaast een groot aantal waarden waardoor bescherming en instandhouding zeer gewenst is.



Historisch landbouwgebied te beschermen door bestemmingsplan


De Eng is een landbouwgebied uit historische tijd. Het gebied kan worden beschermd door er de bestemming “historische landbouwgronden” aan te geven. In de omschrijving kan worden opgenomen dat er historische landbouw of veeteelt mag worden uitgeoefend.

Bij een dergelijk concept kan wellicht bij het Ministerie van LNV subsidie(s) worden aangevraagd. Wellicht zijn er mogelijkheden voor ander soorten fondsenwerving voor ondersteuning van het verbouwen van historische landbouwgewassen als graan, spelt, meer recent tabak, e.d. en voor uitoefening van historische veeteelt met schapen en oude koeienrassen.

Voor nadere historische gegevens kunnen Wageningen Universiteit, de Historische Vereniging Oud Wageningen en de Archeologische Werkgroep Wageningen worden geraadpleegd. Het verdient aanbeveling ten aanzien van de huidige bedrijfsvoering en activiteiten te evalueren of en op welke wijze aansluiting bij de historische gedachte mogelijk is.
Archeologische, Cultuurhistorische en Geschiedkundige waarden

De Diedenweg is de historische handelsroute die aansluit op de route van Nijmegen en de Betuwe via Lexkesveer en de Holle weg om het moerasgebied van het Binnenveld heen naar het noorden naar Hoekelum. De drie bovengenoemde waarden zijn moeilijk te scheiden, omdat er een onderlinge samenhang of zelfs afhankelijkheid bestaat. Een aantal historische gegevens illustreren de samenhang tussen



  • De voormalige handelsroute via de Holle weg uit de Romeinse tijd of uit de prehistorische tijd sluit aan op de Lexkesveerdam (Vada Alexander / Lexis?) bij de toenmalige doorwaadbare plaats door de Rijn

  • deze route sluit naar het noorden aan bij de menselijke activiteiten in de buurtschappen Dolre en Brakel ten westen van de Diedenweg en de landbouwactiviteiten ten oosten van de Diedenweg

  • de voormalige bewoning aan de voet van de (toen nog niet bestaande) Westbergweg en uitkijkpost op het kruispunt van de Holle weg met de Gen. Foulkesweg uit de Romeinse tijd

  • de voormalige bewoning aan de voet van de Holle weg uit de Karolingische tijd (ca. 800)




  • Van de op de Eng aanwezige bebouwing zal een evaluatie moeten worden gemaakt of bepaalde gebouwen moeten worden aangemerkt als “nieuw monument”.


Grintweg te bestemmen als landschappelijk waardevol gebied

De Grintweg is de historische verbindingsweg tussen Wageningen en Ede. De weg begint bij Wageningen vesting. Zeer zwaar beladen wagens waarmee men niet de steile Holle Weg wilde opgaan konden om de voet van de Wageningse Berg rijden via de Veerweg, de Veerstraat, het 5 mei plein, de Bevrijdingsstraat, de Churchillweg (oude Grintweg) en Hoevestein naar de huidige Grintweg verder naar het noorden naar Ede en Lunteren. Deze weg vond aansluiting op de oost west lopende Hessenroute van Hessen in Duitsland via Wolfheze naar Lunteren, Barneveld, Amersfoort en Utrecht.

Aan de Grintweg staan waardevolle eiken en liggen enkele monumenten. Er staan circa 92 eikenbomen van 90 jaar of ouder. De waarde van een boom van die leeftijd is circa € 15.000,-- of meer. De totale waarde is dan € 1 380 000,-- of meer.

In het gebied zijn de volgende monumenten:

Bennekomseweg 180

Grintweg 295 (Willem’s Hoeve)

Grintweg 334 (de Tweede Hoef)

Grintweg /hoek Bosweg (drinkpoel)

Oude Diedenweg 161

Wildekamp hoek Droevendaalse steeg (drinkpoel)

Het gebied ten oosten en ten westen van de Grintweg verdient bescherming als landschappelijk waardevol gebied vanwege de cultuur-, historische- en natuurwaarden. Bescherming kan plaatsvinden via het bestemmingsplan.

Historische paden


Honingblok pad

Klinkenbergse pad


Wildwal

De wildwal is een historisch object. Het ligt weliswaar in het bos, maar heeft een nauwe relatie met de Eng. Het is een historische methode om wild uit de bossen te weren en te voorkomen dat ze op de landbouwgebieden op de Eng komen. Door de provinciaal archeoloog of de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek te Amersfoort dient de uitspraak te worden gedaan of er sprake is van een archeologisch monument. Onderzoek moet uitwijzen of het uitsluitend een aarden wal was met eiken hakhoutstoven of dat er ook een palissade op heeft gestaan. Hier is een taak weggelegd voor de Historische Vereniging Oud Wageningen en de Archeologische Werkgroep Wageningen. Deze Wiltgraeff liep ten oosten van Wageningen, Bennekom, Ede, tot aan Meulunteren op de Veluwe. Jac. Gazenbeek ontleende voor zijn publicaties daarover de gegevens aan de Bennekomse Buurtboeken van ca. 1650.



Grafheuvels en Rijengrafveld


Mauritz Gleichman en Cis van Vuren hebben 10 neolithische grafheuvels in het Wageningse Bos en op de Berg herontdekt. Dit brengt het totaal op 21. Over eventuele locaties op de Eng kan de kaart van de heer Gleichman worden geraadpleegd.

Bekend is de ligging van een groot grafveld waar in de periode van prehistorie tot ca. 800 begraven werd. Dit veld ligt in de hoek Diedenweg / noordzijde Geertjesweg. De aangetroffen collectie is in verschillende perioden opgegraven en delen ervan berusten in Leiden, Amersfoort Utrecht en in het museum van de WUR. De toenmalige Landbouw Universiteit had een museum in de Stationsstraat. De collectie is bij het Landbouw Museum aan de Droevendaalse Steeg niet bekend. Overwogen kan worden om subsidie te vragen opdat de collectie op één plaats wordt beheerd. Tevens kunnen de in Wageningen aanwezige replica’s wellicht worden aangevuld met meer, bijzondere en interessante replica’s.


Historische Vereniging Oud Wageningen (HVOW)

Archeologische Werkgroep Wageningen (AWW)

Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek te Amersfoort (ROB)

Rijks Oudheidkundig Museum te Leiden (ROM)

Museum Nijmegen

Museum de Casteelse Poort (MCP)



Boekje


Er kan worden gedacht aan een beschrijving van de culturele waarden en bijzonderheden van de Eng en de Wiltgraeff. Een hoofdstuk kan worden gewijd aan het rijengrafveld en bijzonderheden over de grafgiften die er zijn gevonden en waarvoor ze dienden. Het leven in die tijd.

Geologische waarde en landschappen


Het gebied van de Eng, de Wageningse Berg, en het Moftbos is ontstaan door het opduwen van landmassa’s tot stuwwallen in de ijstijd. Het is een zgn. eindmorene. Zij vormen dus een geologisch (aardkundig) monument en zij moeten als een geheel worden gezien.

Landgoederen


Parken, begraafplaatsen, tuinen worden in de ruimtelijke ordening tegenwoordig in een nieuw kader geplaatst. Nieuwe Landgoederen mogen op een terrein van 5 ha dat zal worden ingericht als bos of natuurterrein een riante bewoning herbergen (= groen voor rood). (5 ha = 200 x 250 m)

Terreinen waarvan de status in dit kader zou kunnen worden bezien:



  • Voormalige Stadskwekerij (mogelijke locatie)

  • Terrein Zoomweg / Dassenboslaan tot Oude Diedenweg

  • Margaritahoeve Oude Bennekomseweg en naastliggend boscomplex

  • Wageningse Begraafplaats Oude Diedenweg (ontwerp Springer)


Biologische bedrijven


Theo de Vries Hollandse weg / Dolderstraat – tuinderij

Kwekerij Valentijn Geertjesweg – sierplanten

De Nieuwe Ronde – dhz groente
Open tuin

Ton Engelsma Grintweg


Natuurwaarden en biotopen

De natuurwaarden zijn voor een klein gedeelte door de leden van de WNLW, de KNNV en het IVN uitgewerkt in de Natuurvlekken kaart. Het betreft daarbij de meest kwetsbare en zeldzame soorten. Een volledige soortendekkende inventarisatie moet nog plaatsvinden en wordt in gang gezet door de gemeente en leden van bovengenoemde verenigingen.

Op de Natuurvlekkenkaarten die in januari 2002 door leden van WMO / WNLW / KNNV zijn vervaardigd en door Johan Zwanenburg van een toelichting voorzien worden voor geheel Wageningen diverse waardevolle locaties van Flora en Fauna aangegeven, waar o.a. “rode lijst soorten” zijn geïnventariseerd.

De Vogelwerkgroep is recentelijk actief geweest de leefgebieden van de steenuil in kaart te brengen.


Bosjes

In het gebied liggen 2 kleine bosgebiedjes die wonderwel in het gehele gebied passen. Een inventarisatie van daar levende planten en diersoorten is niet bekend. Daarvoor kan de K. N. N. V. Wageningen e.o. worden bevraagd.




  • De fruitboomgaard aan de Bosweg vormt een onderdeel van de Ecologische Verbinding Zone Noord

  • Verder dient te worden geïnventariseerd welke bomen thuishoren op de lijst van monumentale bomen. B.v. de eiken langs de oude Bennekomse weg en de eiken en de solitaire boom op het naastgelegen voormalig sportveld.



Relatie van de Eng met de Wageningse Berg, het Moftbos, het Centraal Veluws Natuurgebied, de Ecologische Hoofd Structuur en de Ecologische Verbindingszone Noord


Het Moftbos (Oostereng) en de Berg vormen onderdeel van Nederlandse Ecologische Hoofd Structuur. Het is voor de stad Wageningen een kostbaar gegeven, dat delen van haar grondgebied worden gerekend tot een belangrijk nationaal natuurgebied. Het gebied sluit aan bij het dal van de Renkumse beek. De wens is uitgesproken om aan de Veluwe de bijzondere status toe te kennen van Nationaal Landschap. Het Gelders Landschap spant zich in om de Veluwe geplaatst te krijgen op de Wereld Erfgoedlijst van UNESCO.

De Diedenweg is een historische route. Aansluiting met de Holle Weg, de Lexkesveerdam, het Lexkesveer en de route door de Betuwe naar Nijmegen. Historisch leidde de weg naar Rijnwijk een stapelplaats voor schepen in de periode van Karel de Grote. Er wordt onderzocht of de historische relatie teruggaat naar de Romeinse tijd in verband met een mogelijke aanlegplaats voor schepen op de locatie van het voormalige zwembad. De historische relatie komt het sterkst tot uitdrukking als de oostkant van de Diedenweg een open landschap blijft.

De relatie van de Eng bestaat met de volgende natuurgebieden:

Bergrand Eigenaar gemeente Wageningen en Wageningen Universiteit en Research 29 ha. Bos op de top en de flank van de Wageningse Berg. Met name het loofbos met eiken, beuken en esdoorns op de steile helling, grenzend aan de uiterwaarden, heeft grote natuurwaarde. Bovendien heeft u er een prachtig uitzicht over de Nederrijn en de Betuwe. 

Aan de noordzijde ligt de Botanische tuin Belmonte van de Landbouwuniversiteit Wageningen.



Oostereng Eigenaar Staatsbosbeheer 620 ha Boswachterij in een stuwwallengebied, doorsneden door beekdalen. Op de hogere delen liggen naaldbossen en akkers, in de dalen liggen graslanden. Op de overgangen zijn loofbossen en ontspringende beekjes. De naaldbossen zijn grotendeels heideontginningen. Met name de beekjes en bosranden hebben grote natuurwaarde. In de beekdalen komen planten voor als heksenkruid en waterbronkruid, in de bosranden groeit kamperfoelie en stekelvaren. Er broeden onder meer havik, goudhaantje en diverse uilen en spechten. (in gem. Ede, Renkum, Wageningen)

De Eng heeft relatie met de Ecologische Verbinding Zone Noord waarin tevens het stiltegebied van het Binnenveld is gelegen. Er is reeds een gedeelte in gang gezet in 2002 in het gebied van de Eng en met name ten noorden van de Hollandse weg. (lijst van deelnemers bij Wim Haver). Ook bij Droevendaal en de Droevendaalse beek is een gebied ingericht met een poel die ruimte biedt aan amfibieën.


Enkele aandachtspunten
Sportvelden

Indien de sportvelden worden verplaatst naar de locatie bij het nieuwe sportcomplex kan worden overwogen om het milieu educatie centrum en het mini dierenpark daar te vestigen. Deze functies hebben een lage milieudruk.


Houtwallen

Er kan op de Eng plaats zijn voor houtwallen eikenhakhout voor boerengeriefhout en schors voor de eekmolen. Indien de locaties goed worden gekozen en rekening wordt gehouden met coulissen werking kunnen zichtlijnen zelfs worden versterkt. De keuze van de beplanting is daarbij belangrijk. Beheer dat uitmondt in historisch of biologisch landbouwgebruik kan de attractiviteit vergroten.


16/09/2003AB

6708JC112 / 0317 – 411725.



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina