Een unieke kennismaking met je hoofdstad ‘kom brussel ontdekken!’ 101 culturele tips!



Dovnload 194.76 Kb.
Pagina8/8
Datum22.07.2016
Grootte194.76 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Taal en bestuur          




Het Nederlands in Brussel

Een tweetalige stad



Brussel is multicultureel en meertalig, een babelse stad met Frans als belangrijkste voertaal. Volgens de Belgische grondwet is Brussel een tweetalig gebied: Frans en Nederlands staan er op dezelfde voet. Dat merk je bijvoorbeeld op straat: alle straatnaamborden zijn er tweetalig. Hoe komt dat?

Op een kaart van België springt het meteen in het oog: Brussel ligt als een eiland in Vlaanderen. En ook in het Brusselse dialect en in de namen van de Brusselse gemeenten – Schaarbeek, Anderlecht, Watermaal-Bosvoorde, Oudergem – weerklinkt nog duidelijk het Vlaamse karakter van de stad.
Verfransing

Tot eind 18de eeuw was Brussel overwegend Nederlandstalig. Natuurlijk was er een Franstalige hofhouding gevestigd, maar datzelfde gold voor pakweg Sint-Petersburg, Wenen en Den Haag. De meeste Brusselaars gebruikten de Brabantse volkstaal, een dialect van het Nederlands. Dat veranderde pas na de onafhankelijkheid van België in 1830. Het kersverse koninkrijk had een strak in Brussel gecentraliseerd bestuur en koos Frans als officiële taal. Het Frans werd de taal van het gerecht, de administratie, het leger, de cultuur, de kranten. Als taal van de politieke en economische elite groeide Frans uit tot een statussymbool – ook in Vlaanderen. In 1860 sprak in Vlaanderen ruim 95 procent van de bevolking Nederlands, maar die mensen hadden nauwelijks politieke of economische macht. Ze werden bestuurd, onderwezen en berecht in een taal die de meesten niet begrepen.

België werd bestuurd vanuit de centraal gelegen hoofdstad Brussel. Rond dat politieke centrum groeide geleidelijk ook een financieel-economische elite. In een razendsnel tempo kreeg Brussel een Franssprekende boven- en middenlaag. Lager en middelbaar onderwijs kon men nagenoeg enkel in het Frans volgen. Daardoor sijpelde het Frans geleidelijk ook in de lagere sociale klassen binnen.

In dezelfde periode trok Brussel ook massa’s inwijkelingen aan, het grootste deel uit Vlaanderen, dat in de 19de eeuw een periode van economisch verval en hongersnood doormaakte. Ook die inwijkelingen verfransten: wie eentalig Nederlands was, had geen enkele kans om hogerop te geraken. Als Vlaamse ouders zich dat konden veroorloven, stuurden ze hun kroost naar Franstalige scholen. Het gevolg: hun kinderen werden tweetalig, maar hun kleinkinderen later vaak eentalig Frans. Die verfransing verspreidde zich ook buiten het historische centrum van Brussel: omliggende gemeenten als Elsene, Schaarbeek, Sint-Jans-Molenbeek en Anderlecht werden gaandeweg verfranst.


Brussel tweetalig

Eind 19de eeuw kwam een brede Vlaamse emancipatiebeweging op gang. Die drong er eerst op aan dat Nederlands als gelijkwaardig werd beschouwd met het Frans. Beide talen moesten in geheel België de officiële bestuurstalen worden. Dat was voor de Franstaligen ondenkbaar: Wallonië moest eentalig Frans blijven. Daarop stelden de Vlamingen hun eisen bij: ook Vlaanderen moest eentalig worden. Die eis werd begin jaren 1960 ingewilligd.

Intussen had de verfransing van Brussel zich doorgezet. In de jaren 50 was Brussel uitgedijd tot 19 gemeenten, die voorheen grotendeels Nederlandstalig waren geweest. De Vlamingen beseften dat maatregelen nodig waren om verdere verfransing te voorkomen. Ze wilden bovendien vermijden dat Brussel, hoofdstad van een tweetalig land, zelf eentalig Frans zou worden. Als eerste stap wilden ze Brussel daarom begrenzen tot de 19 gemeenten. Dat gebied moest vervolgens een tweetalig statuut krijgen, en de Vlamingen moesten behoorlijk vertegenwoordigd zijn in bestuur en administratie. Een groot deel van die eisen werd gerealiseerd in 1963, toen het Belgische parlement – met een tweederde meerderheid van Franstaligen en Nederlandstaligen – de taalwetgeving goedkeurde.
Op gelijke voet

Sinds de jaren 60 is België definitief ingedeeld in vier taalgebieden: het Nederlandse, het Franse en het Duitse taalgebied, en het tweetalige Frans-Nederlandse gebied Brussel-Hoofdstad. Die opdeling is gebaseerd op het territorialiteitsbeginsel. Volgens dat principe moet in welbepaalde aangelegenheden de streektaal als officiële taal worden gebruikt.

In het gebied Brussel-Hoofdstad, dat de 19 Brusselse gemeenten omvat, zijn er dus twee officiële talen, Nederlands en Frans. Die staan op gelijke voet. Dat betekent onder meer dat je in alle Brusselse openbare instellingen – met inbegrip van de IRIS-ziekenhuizen, spoeddiensten en de brandweer – zowel in het Frans als in het Nederlands terechtkunt. Als je in het postkantoor of in het gemeentehuis Nederlands praat, moet de loketbediende je ook in het Nederlands helpen. Hoewel dat recht door de wet wordt gewaarborgd, wordt het in de praktijk niet altijd gerespecteerd.
Een meertalige stad

Intussen is de bevolking almaar diverser geworden. Steeds meer Brusselaars gebruiken andere thuistalen dan het Frans of het Nederlands. Brussel is een meertalige stad geworden. In de werkelijkheid van alledag blijft het Frans overeind als voertaal, al is bij de jonge generatie het Engels in opmars. Tegelijk besluiten veel Brusselaars Nederlands te leren, als tweede, derde of vierde taal: ze beseffen dat ze daarmee hun kans op een aantrekkelijke baan vergroten. Er zijn natuurlijk nog andere redenen: misschien gaan hun kinderen wel naar een Nederlandstalige school, hebben ze Nederlandstalige vrienden of beseffen ze dat ze zonder Nederlands een deel van het


bruisende stadsleven missen.

In de jaren 50 was Brussel uitgedijd tot negentien gemeenten, die voorheen grotendeels Nederlandstalig waren geweest.

Steeds meer Brusselaars gebruiken andere thuistalen dan het Frans of het Nederlands.

Taalwetwijzer
De taalwetgeving is behoorlijk ingewikkeld, zeker in Brussel. Bij het Steunpunt Taalwetwijzer kun je terecht met vragen en problemen. Je kunt er ook een verhelderende brochure bestellen of downloaden:
www.taalwetwijzer.be


Taal en bestuur          



Alstublieft!
Waarom ik Nederlands wilde leren? In elke vacature zag ik bilingue als voorwaarde staan’, zegt Madeleine Ki Shi. ‘Een goeie job vinden zonder Nederlands is moeilijk.’

Madeleine Ki Shi verblijft sinds 1999 in Brussel. ‘Als je zoals ik uit Congo komt, krijg je maar moeilijk zicht op de onderwijsstructuren. Ik wist niet waar ik Nederlands kon leren. Op een keer – ik volgde toen avondles Frans – gaf ik een boek door aan een medestudente en zei “Alstublieft!” – ik had dat woord toevallig ergens opgepikt. “Jij kent Nederlands?” vroeg ze. “Helemaal niet,” zei ik. “Maar ik wil het wel graag leren. Ik weet alleen niet waar!”’

‘Zo kwam ik bij Lethas terecht, een centrum voor volwassenenonderwijs aan het Rouppeplein. Nederlands leren ging vrij gemakkelijk. Desnoods deed ik een module opnieuw. Ik nam ook deel aan de “conversatietafels”. Daar kun je je Nederlands oefenen, samen met Nederlandstalige vrijwilligers. Dat is erg nuttig. Op een keer kwam iemand op een conversatietafel BON voorstellen, het Brussels Onthaalbureau dat nieuwkomers helpt integreren. Ik was er toen toevallig niet, maar een vriendin zei me achteraf: “Dat is echt iets voor jou!”. Ze had gelijk. Ik heb bij BON een cursus maatschappelijke oriëntatie gevolgd, in het Nederlands. In die cursus krijg je heel praktische informatie: over de arbeidsmarkt, over huisvesting, over gezondheidszorg, over hoe de overheid in elkaar zit, enzovoort. Allemaal heel bruikbaar, al vind ik wel dat men sommige thema’s wat meer kan uitdiepen. Bijvoorbeeld: wat zijn je rechten als een politieagent aanbelt? Ik heb al met valse politieagenten te maken gehad, vandaar…’

‘Daarna heb ik bij de VDAB een opleiding administratief medewerker gevolgd. En nu krijg ik daar een cursus sociale wetgeving. In het Nederlands, jazeker. Eindelijk heb ik nu ook een identiteitskaart gekregen die minstens 5 jaar geldig is, zodat ik volop werk kan zoeken. Volgende week heb ik een afspraak met een VDAB-consulente. Intussen werk ik als vrijwilliger bij Kind & Preventie – ik help kindjes wegen en meten. Meteen een gelegenheid om mijn Nederlands te onderhouden!’

Wegwijs
Het Huis van het Nederlands maakt je wegwijs in het aanbod aan cursussen Nederlands in ­Brussel. Het Huis waakt ook over de kwaliteit van de cursussen. BON, het ­Brussels onthaalbureau, helpt mensen van andere herkomst om zich in België in te burgeren.

www.huisnederlands­brussel.be

www.bonvzw.be

Taal en bestuur          



Het Brussels labyrint

De instellingen: een stoomcursus



Als je wilt begrijpen hoe Brussel vandaag de dag wordt bestuurd, moet je de recente geschiedenis van België erbij nemen.

Tot 1970 was België een unitaire staat, met één parlement en één regering. Sinds 1970 wordt de Belgische staat geleidelijk omgebouwd tot een federale staat. Die bestaat uit verschillende deelstaten.
Deelstaten

In een federale staat worden de burgers tegelijk bestuurd door de federale overheid en door de overheid van hun deelstaat. Die overheden staan op gelijke voet en hebben eigen bevoegdheden. Zo is de federale overheid bevoegd voor justitie, in alle deelstaten, maar bijvoorbeeld niet voor het onderwijs of de media. In de deelstaat Vlaanderen is het de Vlaamse overheid die bijvoorbeeld beslist welke televisiemaatschappijen op de kabel mogen en hoe het geschiedenisonderwijs eruitziet.

Dat principe lijkt eenvoudig, maar in de praktijk is het ingewikkelder. België heeft immers twee soorten deelstaten: gemeenschappen en gewesten. Die overlappen elkaar gedeeltelijk, maar niet volledig.
Gemeenschappen

België telt drie gemeenschappen: de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap en de Duitstalige Gemeenschap. Die gemeenschappen zijn in de eerste plaats bevoegd binnen hun eigen taalgebied. De Vlaamse en de Franse Gemeenschap hebben echter ook bevoegdheden in het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad, omdat Brussel geen aparte vierde gemeenschap vormt.

De gemeenschappen zijn bevoegd voor taal, cultuur, onderwijs, en welzijns- en gezondheidszorg.
Gewesten

België heeft ook drie gewesten. De gewesten oefenen hun bevoegdheden uit op een precies afgebakend grondgebied. Het grondgebied van het Vlaamse Gewest valt samen met het Nederlandse taalgebied. Het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest omvat het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad – dat zijn de 19 Brusselse gemeenten. Het grondgebied van het Waalse Gewest valt samen met het Franse en het Duitse taalgebied.

De gewesten zijn bevoegd voor materies zoals economie, werkgelegenheid, landbouw, wegen, ruimtelijke ordening en milieu.
Brussel,
hoofdstad van Vlaanderen

Elk gewest en elke gemeenschap heeft een eigen regering en een eigen parlement. In 1980 heeft Vlaanderen beslist om de parlementen en de regeringen van de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaamse Gewest samen te voegen. Daardoor is er maar één Vlaams Parlement en één Vlaamse Regering. Beide instellingen zijn ondergebracht in Brussel. Het Vlaams Parlement vergadert er in een eigen parlementsgebouw. De zetel van de Vlaamse Regering bevindt zich aan het Martelarenplein. Een groot deel van de Vlaamse administratie is in hartje Brussel gevestigd.


Brussel: één gewest, twee gemeenschappen

Voor Brussel werd in de jaren 80 een aparte regeling uitgewerkt. In Brussel wonen immers zowel Nederlandstaligen als Franstaligen. Bovendien kon de hoofdstad van België niet ­zomaar bij Vlaanderen of Wallonië ­worden ondergebracht. Sinds 1989 vormen de 19 ­Brusselse gemeenten samen een afzonderlijk gewest: het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. Tegelijk hebben zowel de Vlaamse Gemeenschap als de Franse Gemeenschap bevoegdheden in ­Brussel.


Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest is het belangrijkste beleidsniveau in Brussel. Het is bevoegd voor zogenaamde grondgebonden materies als verkeer, leefmilieu, stedenbouw, openbare werken, huisvesting, economie en infrastructuur.

Het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest heeft een eigen parlement, een eigen regering en een eigen administratie. Het Brusselse Parlement is het parlement van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. Het bestaat uit 89 rechtstreeks verkozen leden. Daarvan zijn zeventien zetels voorbehouden voor de Nederlandse taalgroep. Het Brusselse Parlement oefent zijn bevoegdheden uit door middel van ordonnanties. Die moeten door een meerderheid van beide taalgroepen worden goedgekeurd.

De Brusselse Hoofdstedelijke Regering bestaat uit vijf ministers: twee Franstaligen, twee Nederlandstaligen en een minister-president. Daarnaast omvat ze nog een aantal staatssecretarissen, waarvoor de pariteit tussen de taalgroepen niet geldt.

Ook de Vlaamse en de Franse Gemeenschap hebben bevoegdheden in Brussel, in eerder persoonsgebonden materies zoals onderwijs, welzijn en culturele aangelegenheden. Beide gemeenschappen kunnen daarom rechtstreeks in Brussel beslissingen nemen. Keurt het Vlaams Parlement bijvoorbeeld een decreet goed in verband met onderwijs, dan geldt dat decreet ook voor de Nederlandstalige scholen in Brussel.
Gemeenschapscommissies

Soms treden de gemeenschappen niet rechtstreeks op, maar via hun gemeenschapscommissies in Brussel: de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) en de Commission communautaire française (Cocof). VGC en Cocof zijn als het ware het verlengstuk van de twee gemeenschappen in Brussel.

Om aangelegenheden te regelen die niet uitsluitend tot de ene of de andere gemeenschap behoren, zoals bijvoorbeeld de OCMW’s, is de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) in het leven geroepen, waarin beide taalgroepen vertegenwoordigd zijn.
Vlaamse Gemeenschap in Brussel

De Vlaamse Gemeenschap treedt in Vlaanderen niet altijd rechtstreeks op: soms doet ze dat via de lokale bestuursniveaus van de provincies of de gemeenten. In Brussel wordt dat lokale bestuursniveau ingevuld door de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC). De VGC ondersteunt de Nederlandstalige voorzieningen in Brussel op het domein van cultuur, onderwijs en welzijns- en gezondheidszorg. Daarnaast draagt de VGC er mee zorg voor dat de Vlaamse decreten in Brussel worden uitgevoerd.

Ook de VGC heeft een Raad en een College: in de VGC-Raad zitten de zeventien Nederlandstalige parlementsleden uit het Brussels Parlement. In het College zitten de Nederlandstalige Brusselse ministers en staatssecretaris.
Open voor iedereen

De Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie hebben in Brussel een fijnmazig netwerk van Nederlandstalige voorzieningen en organisaties uitgebouwd: scholen, gemeenschapscentra, voorzieningen voor ouderen, media, een universitair ziekenhuis, bibliotheken, enzovoort. Dat netwerk geeft Nederlandstalige Brusselaars voldoende ruggensteun om zich volop in Brussel te engageren. Het staat ook heel nadrukkelijk


open voor anderstaligen.

Sinds 1989 vormen de 19 Brusselse gemeenten samen een afzonderlijk gewest: het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest.

Vlaamse overheid:
www.vlaanderen.be/brussel


Vlaamse Gemeenschaps­commissie:
www.vgc.be

MUNTPUNT: de place to bru


Muntpunt wordt een meertalig infocentrum met een moderne, grootstedelijke verblijfsbibliotheek. Het wordt het vlaggenschip voor de promotie van Nederlandstalige en Brusselse initiatieven en organisaties. Het wordt een hotspot voor bewoners, pendelaars, bezoekers en alle anderen. De opening van Muntpunt is voor 2013 gepland, maar de website is nu al online.
Het ­centrum krijgt een lezershoek, meetingruimtes, een bar, een zithoek en een informatiebalie. Op www.muntpunt.be vind je allerlei infor­matie over uitgaan, wonen en werken in ­Brussel, maar ook over boeken, cd’s, workshops, evenementen, enzovoort. Het is de bedoeling dat de website later ook beschikbaar wordt in het Frans en het Engels.

Muntpunt is een initiatief van de Vlaamse overheid en de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC).

Media en Informatie
Stadskrant

Brussel Deze Week is een

wekelijks informatieblad met een ­Agenda-bijlage, dat via displays gratis wordt verspreid. Men kan zich ook op de krant abonneren:
www.brusseldezeweek.be.

Stadsradio

Fm brussel is een professionele ­Nederlandstalige stadsradio die 24 uur per dag uitzendt op 98.8 MHz: www.fmbrussel.be.



Stadstelevisie
De ­Nederlandstalige stadstelevisie heet tvbrussel. De zender zit in het hele Brusselse Hoofd­stedelijke Gewest op de kabel en is ook digitaal te ­bekijken: www.tvbrussel.be.

Nieuwssite
Brusselnieuws.be is de nieuwssite op het internet. Ze integreert nieuwsberichten van Brussel Deze Week, fm brussel en tvbrussel en presenteert daarnaast ook eigen nieuws.

1   2   3   4   5   6   7   8


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina