Elk jaar discussie over Zwarte Piet



Dovnload 14.04 Kb.
Datum18.08.2016
Grootte14.04 Kb.


week 49 – 1 december 2008 – tekst niveau C

Elk jaar discussie over Zwarte Piet





Elk jaar als Sinterklaas weer in Nederland is, laaien de discussies op over de Zwarte Pieten die hem vergezellen. Een blanke Sint met zwarte knechten, dat is toch racistisch! Sommigen ervaren de figuur van Piet als krenkend, omdat hij vooroordelen over donkere mensen belichaamt. Bij anderen roept het ‘gedoe’ over Zwarte Piet geïrriteerde reacties op – Sinterklaas is gewoon een leuk kinderfeest en Piet is zwart van het roet in de schoorsteen! Wie heeft er gelijk? En is dat eigenlijk belangrijk?

Herkomst

De figuur van Zwarte Piet, zoals we hem tegenwoordig kennen, is nog niet zo erg oud. De eerste afbeelding duikt op in 1848, in het kinderboek Sint Nikolaas en zijn knecht. Vanaf dat moment wordt Sinterklaas op afbeeldingen steeds vaker vergezeld van een donkere assistent. De herkomst van de zwarte man is niet helemaal duidelijk. Op sommige prenten heeft hij een Turks kostuum aan (inclusief een fez), maar op andere draagt hij een Indiaas pak. Pas in de twintigste eeuw krijgt de Piet zijn vaste kledij, een pagekostuum zoals dat in de zestiende eeuw in Spanje werd gedragen door Moorse bedienden. In het verleden moest de knecht stoute kinderen schrik aanjagen. Hij droeg een roe bij zich waarmee kinderen een tik konden krijgen, en in het uiterste geval dreigde de zak en ging de deugniet mee naar Spanje. Maar tegenwoordig is Zwarte Piet een kindervriend. Sinterklaas had lange tijd ook maar één Piet bij zich. Pas na de Tweede Wereldoorlog duiken er meerdere Pieten op. En de laatste jaren heeft elke Piet bovendien een eigen taak. Zo zijn er nu Inpakpieten, Transportpieten, een Paardenpiet en een Hoofdpiet.



fez

Kwetsende vooroordelen

Een veel gehoorde klacht is, dat Zwarte Piet vooroordelen bevestigt over zwarte mensen. Hij is goedlachs, dommig, atletisch en dienstbaar. Dat zijn eigenschappen die blanken heel lang beschouwden als ‘typerend’ voor zwarte Afrikanen. Het zijn vooroordelen die terug gaan tot de tijd van het kolonialisme en de slavenhandel. Het voortbestaan van Zwarte Piet herinnert daaraan, en dat is kwetsend voor Nederlanders die afkomstig zijn uit die ex-koloniën, zoals Surinamers en Antillianen. En voor mensen met een donkere huidskleur in het algemeen. Bovendien wordt discriminatie in stand gehouden, doordat kinderen de vooroordelen nog steeds voorgeschoteld krijgen. Sommige mensen roepen daarom op om van Piet een soort clown te maken, die dan geel, bruin, wit of zwart kan zijn.


Gezeur over leuke gewoonte

Veel blanke Nederlanders trekken zich de kritiek op Zwarte Piet erg aan. Soms hebben ze begrip voor het standpunt van de Surinamers en Antillianen, maar vaak ook reageren ze geërgerd, of zelfs geëmotioneerd. Misschien zijn ze bang dat het Sinterklaasfeest - dat onlangs nog op nummer 1 eindigde bij de meest gewaardeerde Nederlandse tradities - zal verdwijnen. Op een internetforum schrijft iemand: “Sinterklaas is een onderdeel van de Nederlandse cultuur. Ons land is het land van klompen, tulpen, molens, kaas, aardappelen en Sinterklaas – inclusief Zwarte Pieten. Dit hoort gewoon allemaal bij Nederland!” Een ander schrijft: “Wat een gezeur! De kinderen weten niet beter of Zwarte Piet is zwart van de roet, omdat hij altijd via de schoorsteen huizen binnen gaat. Het heeft totaal niets met racisme te maken. Mensen hebben gewoon graag iets om over te zeuren hier”.



Traditie niet onveranderlijk

H


Een ‘Zwarte Piet’ zoals die
in de Alpenlanden voorkomt.

istoricus Peter de Koning kent deze veelgehoorde reacties. Volgens hem zijn op beide standpunten wel wat dingen aan te merken. “Ten eerste gaan mensen ervan uit dat de traditie van Sint en Piet onveranderlijk is. Terwijl uit onderzoek gebleken is, dat het Sinterklaasfeest door de eeuwen heen is aangepast en bijgeschaafd. In de Middeleeuwen bijvoorbeeld, werden optochten gehouden ter ere van de heilige Nicolaas. Een aantal deelnemers droeg daarbij zwarte gezichten. Zij stelden duivels voor en symboliseerden het kwaad dat de goede Nicolaas had overwonnen. ‘Zwarte Piet’ was ook één van de vele bijnamen voor de duivel. Wanneer we graag willen aansluiten bij een oude traditie, zou Sinterklaas dus vergezeld moeten worden door duiveltjes in plaats van ‘negertjes’ - iets wat overigens in Zwitserland of Oostenrijk ook gebeurt”.


Een tweede punt is, dat alle tradities binnen de Nederlandse cultuur per definitie goed zouden zijn en daarom dus behouden dienen te worden. Maar is dat wel zo? “Wat te denken van oud Hollands volksvermaak als ganstrekken of palingtrekken? In de negentiende eeuw was dat een ‘eeuwenoude traditie’, tegenwoordig heet
zoiets dierenmishandeling”.
Pijnlijk

T
ganstrekken

enslotte het ‘schoorsteenargument’. Het verhaal dat Zwarte Piet door schoorstenen naar beneden keek of via die weg de huizen binnen ging, is ook al heel oud, maar heeft wel een heel andere herkomst. En het verklaart niet waarom hij zo’n Afrikaans uiterlijk heeft, met dikke lippen en kroeshaar. Of waarom Zwarte Pieten tot ver achter de oren worden geschminkt. “Wanneer Piet een schoorsteenveger was, zouden een paar zwarte vegen op zijn gezicht toch wel volstaan?” Punt is, aldus de geschiedkundige, dat de discussie natuurlijk helemaal niet gaat over welk herkomstverhaal juist is. “De kern is, dat de felle reacties van veel blanke Nederlanders geen ruimte laten voor de gevoelens van andere Nederlanders, die de figuur van Zwarte Piet wel als kwetsend ervaren.
Dát is, denk ik, wat de discussie over Zwarte Piet pijnlijk maakt.”
Pieten met Antilliaanse swing

Ook basisscholen worstelen met het dilemma: meedoen met de traditie of rekening houden met alle gevoeligheden? Op de Rotterdamse Nicolaasschool gaan ze er inmiddels flexibel mee om. De school huurt binnenkort de Antilliaanse brassband ABC in, die verkleed als Zwarte Pieten de straat op gaat. Op vrijdag 28 november krijgen de 750 kinderen van de Nicolaasschool een Idols-achtig schouwspel voorgeschoteld: de ‘eigen’ Pieten blijken niet te kunnen dansen en moeten op les bij de Pieten van de ABC Band. Zij swingen wél en geven de Sinterklaasliedjes wat extra ritme mee. “We hebben even getwijfeld of dit wel kon,’’ bekent directeur Bernadette Lensen van de bijna volledig ‘zwarte’ school. „Maar de band reageerde zelf heel enthousiast.’’ “De donkere leerlingen betrekken de kleur van Zwarte Piet ook niet op zichzelf, weet leerkracht Mariana Hanson. „Alle kinderen zijn gewoon gek op Sint en Piet.’’ Dat vindt ook drummer Edson Welcaart van de ABC Band. „Sinterklaas moet een feest zijn, de rest is niet belangrijk.’’


Naar: www.wereldomroep.nl, www.geschiedenis.nl, www.ad.nl



pagina van





De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina