Engelwortel Angelica archangelica



Dovnload 60.86 Kb.
Datum24.08.2016
Grootte60.86 Kb.
Engelwortel (Angelica archangelica) is een twee- tot vierjarige soort, die afsterft zodra ze

zaad heeft voortgebracht. Engelwortel behoort tot de schermbloemenfamilie. De stengel is

fijn gegroefd, kaal en van boven vertakt. De met merg gevulde, onderaan zeer dikke stengels

worden tot 2,5 m hoog.

 

De onderste, lichtgroene bladeren zijn drievoudig geveerd en hebben een lange, ronde, holle



en gegroefde steel. De stengelbladen zijn wat minder sterk geveerd en zitten met vliezige

scheden aan de stengels. De brede bladstelen zijn aan de onderkant verdikt. De reusachtige

driehoekige bladeren worden meer dan 60 cm lang en zijn verdeeld in eivormige, gezaagde,

3 tot 8 cm lange blaadjes.

 

De meestal roze bloempjesbloeien van juni tot september in schermen. De tot 20 cm grote,



groenachtige en eindstandige schermen zijn samengesteld uit een aantal kleinere schermpjes.

De schermen en schermpjes zijn veelstralig, met 20-40 stralen. De wortelstok is fijngeringd en

raapvormig, hij is sterk gegroefd en bezet met resten van de wortelbladeren. De wortel is dik en

vlezig. Het is een plant van natte, zeer voedselrijke grond aan waterkanten en rivieroevers.

 

Toepassingen



De bladeren kunnen als smaakmaker aan gemengde salades of aan soepen worden toegevoegd of samen met andere groenten worden gekookt. De stengels en bladstelen hebben een zoete smaak. De stengels moeten worden gepeld. Het beste is om de stengels in de lente te verzamelen. De wortel moet worden gekookt. Van de bladeren, de zaden en wortels kan thee worden gemaakt. 

 

 



Fluitenkruid (Anthriscus sylvestris) is een overblijvende plant en kan 60 tot 150 cm hoog worden. Fluitenkruid behoort tot de schermbloemenfamilie en dankt zijn naam aan het feit dat er een fluitje schermen met 8 tot 15 schermstralen. De bloeiperiode loopt van april tot juni. De bloem is wit en

heeft een doorsnede van 3 à 4 mm. Elk bloempje heeft een omwindsel en vijf kroonblaadjes, waarvan er twee kleiner zijn.

 

De stengels zijn hol en gegroefd (ribben). Ze zijn bovenaan vrijwel kaal en onderaan op de ribben korte haren. De bladeren zijn dofgroen, twee- tot drievoudig geveerd en de onderzijde is zacht behaard. De wortel is een penwortel. Fluitenkruid heeft donkerbruine, sigaarvormige vruchtjes met een



korte snavel.

 

Fluitenkruid komt voor op vochtige, matig voedselrijke tot zeer voedselrijke grond en zowel op zonnige tot licht beschaduwde plaatsen en groeit op ruige grasvelden, aan bosranden en in loofbossen, maar ook aan waterkanten en ruig rietland.



 

Toepassingen

De bladeren kunnen rauw worden gegeten of als een kruid worden toegevoegd. De wortels moeten worden gekookt. Van de stengel van fluitenkruid kan een fluit worden gemaakt.
Goudsbloem (Calendula officinalis) is een eenjarige plant en wordt 30 tot 70 cm hoog. Goudsbloem heeft een dunne penwortel en een lichtgroene, rechtopstaande, brosse stengel die bovenaan vertakt is. De smalle, omgekeerd ovale bladeren zijn behaard en gaafrandig..

 

De gele tot geeloranje, typisch geurende margrietachtige bloemen staan in alleenstaande en eindstandige, stralende bloemhoofdjes. De binnenste buisbloemen zijn iets donkerder van kleur. De bloemhoofdjes gaan open bij zonsopgang en sluiten tegen de avond. De bloeitijd is van juni tot de eerste nachtvorst.



 

De vrucht is een sikkelvormig nootje dat er wrattig uitziet op de rugzijde.

 

Akkergoudsbloem (Calendula arvensis) is een eenjarige plant en wordt 10 tot 20 cm hoog. De liggende stengels zijn vertakt en de spitse, langwerpige bladeren zijn in het midden het breedst.



 

De alleenstaande, goudgele bloemen zijn 1 tot 2 cm groot. De bloeitijd is van juni tot en met september. De buitenste nootjes zijn lijnvormig, recht of een beetje gekromd en gesnaveld. De andere nootjes zijn sterk gekromd en enigszins bootvormig.

 

De Akkergoudsbloem groeit op zonnige, open plaatsen op matig voedselrijke, meestal



omgewerkte grond.

 

Toepassingen



De jonge bladeren en de bloemen zijn eetbaar. De bladeren zijn rijk aan mineralen en vitaminen A en C, en hebben dezelfde voedzame waarde als de paardebloem. Verse bloembladeren werden fijngehakt en aan salades toegevoegd. Verse of gedroogde bloemen kunnen worden gebruikt in soepen en stoofpotten. Een thee kan van de bloembladeren en de bloemen worden gemaakt.

Thee gemaakt van alleen bloembladeren is minder bitter.

 

Geneeskrachtige toepassingen



Goudsbloem wordt gebruikt tegen beten en steken van insecten, bij verstuikingen en wonden. Goudsbloem werkt wondsamentrekkend, huidherstellend en desinfecterend. De bladeren kunnen vers of gedroogd worden gebruikt en kunnen het beste vroeg in de morgen op een zonnige dag net nadat de dauw ze heeft gedroogd worden verzameld. De bloemen kunnen ook vers of gedroogd worden gebruikt. Wanneer de bloemen vol open staan kunnen ze worden verzameld en moeten dan in de schaduw worden gedroogd. Van goudsbloemthee kan een kompres worden gemaakt ontstoken plekken en wonden op de huid.

 

Heemst (Althaea officinalis) is een overblijvende plant en wordt 60 tot 150 cm hoog. De getande bladeren zijn fluweelachtig behaard en driehoekig-eirond van vorm. De stengels zijn naar boven toe niet vertakt.



De witroze bloemen hebben een doorsnede 1½ tot 4 cm zijn alleenstaand of in groepjes. Heemst bloeit van juli tot september. De kelk is fluwelig behaard. De helmknoppen zijn paarachtig gekleurd.

 

Heemst groeit opzonnige plaatsen op vochtige tot vrij natte, voedselrijke grond in o.a. rietmoerassen, poelgebieden met brak veen en langs brakke kreken.



 

Toepassingen

De bladeren kunnen rauw of gekookt worden gegeten. Ze werden als kruid gebruikt of om soepen te verdikken. Wanneer ze in kleine hoeveelheden met andere bladeren worden gebruikt is de smaak

acceptabel, maar als een groot aantal bladeren samen worden gekookt zijn ze onsmakelijk. De bladeren kunnen rauw worden gegeten, maar ondanks dat ze vezelachtig en harig zijn is de smaak mild en aangenaam. Om aan salades toe te voegen dienen de bladeren hel fijn te worden gemaakt. De wortels kunnen rauw of gekookt worden gegeten. De wortel kan als groente worden gebruikt, maar kan ook tot poeder worden vermalen, tot een pasta worden gemaakt en worden geroosterd. Het water van de wortel kan worden ingekookt tot dezelfde stevigheid als eiwit. Van zowel de wortel als de bloemen kan thee worden gezet.

 

Geneeskrachtige toepassingen



De wortel heeft een pijnverzachtende en ontstekingswerende eigenschappen. Het sap wordt gebruikt tegen heesheid, zere keel, hoesten als gevolg van verkoudheid, bronchitis en ontsteking van het spijsverteringstelsel en de urinewegen. Bij uitwendig gebruik werkt een kompres van gekookte bladeren verzachtend bij pijn en irritaties door brandwonden en ontsteking en bij huiduitslag.

Een aftreksel van de gehele plant helpt bij borstklachten. Een afkooksel van de wortel helpt bij duizeligheid veroorzaakt door bloedverlies en om wonden en zweren schoon te maken. Insectenbeten verzachten door er met fijngedrukte bladeren over heen te wrijven. Een aftreksel van de bladeren ontspant en verzacht irritatie van het spijsverteringskanaal. De bladeren moeten aan het einde van de lenteperiode worden verzameld en gedroogd voordat de plant gaat bloeien. De wortel moet in zijn eerste groei-jaar in de herfst worden verzameld, dan in de lengte worden gesneden zodat het snel kan drogen. Indien goed opgeslagen behoudt de wortel zijn medicinale eigenschappen.


Herderstasje (Capsella bursa-pastori.) is een één- of tweejarig plant en wordt 5 tot 60 cm hoog. Rondom de spoelvormige wortel staan de bochtig getande bladeren in een wortelrozet. De stengelbladeren zijn langwerpig.

 

Het herderstasje bloeit van maart tot september met witte bloemen, die in een tros gegroepeerd staan. De bloemen hebben vier tot 3 mm lange witte kroonbladeren. De kelkbladeren zijn tot half zo lang als de kroonbladeren.



 

De 6 tot 9 mm grootte vruchten heten hauwtjes en zijn omgekeerd driehoekig of hartvormig.  Herderstasje groeit op zonnige, open plaatsen op matig droge tot vochtige grond en is o.a te vinden op akkers en dijken en in bermen.

 

Toepassingen



Voordat de bloei zich inzet kunnen de jonge rozetblaadjes gebruikt worden in salades of worden toegevoegd aan soepen. De bladeren zijn het hele jaar te vinden, maar ze kunnen ook worden gedroogd voor later gebruik. Hele bladeren kunnen in water worden gekookt; wel moet het water een keer worden ververst. Jonge bloemknoppen kunnen rauw of gekookt worden gegeten. De zaden kunnen worden gemalen en worden toegevoegd aan o.a soepen en stoofpotten. Verse of

gedroogde wortels kunnen gebruikt worden als een vervanging voor gember.

 

Geneeskrachtige toepassingen



De hele plant, behalve de wortels, kan in de lente en de zomer worden verzameld en vervolgens in bundels in de schaduw te drogen worden gehangen. Herderstasje heeft een bloedstelpende werking en kan worden gebruikt als een kompres voor snijwonden en verwondingen.

 

Het klein hoefblad (Tussilago farfara) is een circa 30 cm hoge vaste plant. Elke stengel draagt een bloemhoofdje met een doorsnee van 2-3 cm. De bladeren van deze plant verschijnen pas na de bloei. Tijdens de bloei zijn de bladeren beperkt tot korte, groene of rode schubjes langs de stengel. Na de bloei ontwikkelen deze zich tot hartvormig of ronde en getande bladeren en staan in een rozetvormige krans rond de steel. De bladeren zijn aan de onderkant viltig behaard.



 

De bloeitijd begint gewoonlijk in maart en april, maar bij gunstig weer al in februari. De favoriete grond van het klein hoefblad bestaat uit leemachtige grond.

 

Toepassingen



De bloemknoppen en de jonge bloemen kunnen rauw of gekookt gegeten worden. Door hun anijsachtige smaak geven ze een typische aromatische smaak aan salades. De jonge bladeren kunnen aan salades of soepen worden toegevoegd of als groenten worden gekookt. De bladeren hebben een bittere smaak tenzij zij na het koken worden afgespoeld. Van zowel verse als gedroogde bladeren en bloemen kan een aromatische thee worden gezet. Gedroogde en verbrande bladeren worden gebruikt ter vervanging van zout.

 

Geneeskrachtige toepassingen



Een aftreksel van de bladeren bij verkoudheid en hoest. Gekneusde blad bij kleine wonden.
Hondsdraf (Glechoma hederacea ) is een kleine, kruipende, overblijvend plant met een hoogte van 15 tot 60 cm. In de bladoksels vormen zich schijnkransen, elk met 1 tot 6 paars blauwe bloemen. De bloeimaanden vallen van april tot en met juni, maar met als hoogtepunt rond april. De onderlip is aan

het einde in tweeën gespleten en de bovenlip is vlak en niet bol. Er zijn tweeslachtige en vrouwelijke exemplaren. De laatste hebben veel kleinere bloemen.

 

De plant vormt kruipende of opstijgende stengels. Aan de knopen ontstaan vaak wortels. De kruipende stengels vormen wortels op de knopen. De bladeren zijn niervormig met een gekartelde rand. Hoe zonniger de standplaats, des te kleiner zijn de bladeren. De plant blijft 's winters groen.



In het voorjaar is de kleur van de plant min of meer paars door de lage temperaturen en in de zomer groen. De plant komt voor op zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige tot matig droge, matig voedselrijke tot zeer voedselrijke, humushoudende grond. Hondsdraf komt o.a. voor in bossen, het struikgewas en in de duinen. Tevens aan waterkanten en zelfs in knotwilgen.

 

Toepassingen



De jonge bladeren kunnen rauw of gekookt gegeten worden. De bladeren hebben een bittere smaak en geven aan salades een licht aromatische smaak. Ze kunnen worden toegevoegd aan soepen en gebruikt worden als een kruid. Een thee kan zowel met verse als gedroogde bladeren worden gezet.

 

Geneeskrachtige toepassingen



Hondsdraf wordt als geneeskrachtig kruid toegepast tegen bijv. jeuk en wonden. De blaadjes moeten worden gekneusd en dan op de pijnlijke plek worden gelegd. Het groeit dikwijls in de buurt van brandnetels en indien gestoken helpt het tegen de jeuk.

 

Hop (Humulus lupulus) is een kruidachtige linksom windende klimplant en één van de snelst groeiende planten in het plantenrijk. Hij haalt gemiddeld een groeisnelheid van 10 cm per dag. Zijn maximale hoogte is een meter of acht. Een hopplant kan zo'n 12 tot 20 jaar oud worden. De grote overstaande bladeren hebben drie tot vijf lobben en gezaagde randen.



De manlijke en vrouwelijke bloemen groeien op verschillende planten. De vrouwelijke bloemen, die in augustus/september groeien, zijn bleek geel-groene kegeltjes met papierachtige schutblaadjes. Hop groeit in heggen en struikgewas.

 

Toepassingen



De jonge bladeren kunnen tot eind mei worden gebruikt en aan salades worden toegevoegd. Ook kunnen ze als groente en kruid worden gekookt. Van de bladeren en kegeltjes kan thee worden gemaakt. Jonge spruiten kunnen worden gegeten als asperges.

 

Geneeskrachtige toepassingen



Hop heeft een vochtafdrijvende, versterkende en kalmerende werking. Een thee gemaakt van katjes en/of bladeren wordt gebruikt bij verlies van eetlust, milde depressies en angsten. Hop werkt als middel bij slapeloosheid door hopbladeren onder je hoofd te leggen, door ze in een kussen te doen of door er een aftreksel van te gebruiken. Hop werkt ook tegen pijn. Hopkatjes in een zakje doen, verwarmen en op de zere plek leggen. De hop werkt verdovend en de pijn wordt minder. Een aftreksel van de hop werkt ook tegen wormen.

 

Groot kaasjeskruid (Malva sylvestris) is een 1 tot 1,5 m hoge vaste plant met een vertakte, harige stengel. De handvormige bladeren zijn 3- tot 7-lobbig, rond en langgesteeld. De bladeren groeien in een wortelrozet en aan de stengel.



 

De lila of roze-paarse, donker dooraderde bloemen hebben een grootte 25 tot 40 mm en groeien met twee of meer uit de oksels van de bovenste bladeren. De bloeiperiode loopt van mei tot september. De plant groeit in warme bermen, langs wegranden, hagen en muren.

 

Toepassingen


De jonge bladeren kunnen worden gebruikt als tuinkruid of om soep te binden. Onrijpe groene vruchten en bloemen kunnen door een salade. De wortels kunnen gekookt worden en daarna worden zacht gemaakt door ze bij het vuur te houden. De plant bevat vitaminen A, C, B1, B2. Vezels konden tot doek worden geweven.

 

Geneeskrachtige toepassingen



De hele plant, met name de wortel, wordt gebruikt als slijmoplosser, verzachtend middel en koortsdrijvende middel bij inwendige ontstekingen, irritaties van de luchtpijp, infecties van de bovenste luchtwegen met zware slijmafscheiding, bronchitis en amandelontsteking. Voor een thee of gorgeldrank moet 2 theelepels kruid in een kop lauw warm water 5-10 uur trekken, zo nu en dan

worden geroerd en dan worden gezeefd.


Kalmoes (Acorus calamus) is een vaste moerasplant en wordt 60 tot 120 cm hoog. De plant heeft een stevige, lange, vertakkend en 1 tot 3 cm dikke wortelstok met zachte wortels. De wortelstok kruipt dicht langs het grondoppervlak en produceert tot één meter lange, zwaardvormige, rechtopstaande bladeren en een alleenstaande, rechtopstaande bloemstengel.

 

De 0,5 tot 2 cm brede bladeren zijn zwaardvormig en hebben vaak een gegolfde rand. De bladeren hebben een zoet geur.



 

De driekantige, afgeplatte bloemstengel is aan de ene kant scherpkantig en heeft aan de andere kant een groef waaruit de bloeikolf te voorschijn komt. De stengel is vaak rood aangelopen aan de voet. De 4 tot 10 cm grote bloeikolf bestaat uit dicht opeen staande, kleine, geelgroene bloemen. De bloeitijd is van juni tot juli. De vruchten zijn rode bessen met meerdere zaden.

 

Kalmoes groeit op zonnige plaatsen in en langs stilstaand of stromend water met een bodem



van veen, klei of zand.

 

Toepassingen



De wortelstok kan worden gepeld en gewassen om de bitterheid te verwijderen en kan dan als fruit worden gegeten. Tevens kan hij worden geroosterd en vormt dan een aangename groente of worden gebruikt als smaakmaker. De wortelstok moet echter in kleine hoeveelheden worden gebruikt, want hij is in grote hoeveelheden giftig en kan hallucinaties opwekken. Gedroogde en tot poeder vermalen wortelstok heeft een pittige smaak en kan als vervanger worden gebruikt voor gember, kaneel en nootmuskaat. De jonge bloeiwijze heeft een zoete smaak en kan als snoep worden gebruikt. De jonge bladeren moeten worden gekookt.

 

De grote klaproos of gewone klaproos (Papaver rhoeas) kan tot circa 80 cm hoog worden



en bevat een wit melksap. Het blad is borstelig behaard en veerdelig met getande slippen.

 

De bloem is rood en heeft een zwarte vlek aan de voet van het kroonblad. De bloemen zijn 7 tot



10 cm in doorsnede. Er zijn veel meeldraden die een donkerpaarse helmknop hebben. De grote

klaproos heeft een schijfvormige stempel met zeven tot twaalf stralen. De plant bloeit op lange stelen in de bladoksels. De bloeitijd is van mei tot en met juli.

 

De vrucht is een omgekeerd eivormige doosvrucht, die 1-2 cm lang kan worden. De vrucht heeft een deksel, waaronder uit de porierand de zaadjes worden verspreid. De grote klaproos groeit op zonnige plaatsen op droge tot vochtige gronde is o.a te vinden op akkers en omgewerkte grond, in bermen, en langs dijken.



 

Toepassingen

De zaden kunnen worden gebruikt als smaakmaker in brood, salades en hebben een nootachtige

smaak. De zaden zijn klein, maar zitten in grote zaaddozen. De zaden bevatten een bruikbare olie,

welke aan salades kan worden toegevoegd of om mee te koken. De bladeren kunnen als spinazie

worden gekookt of als smaakmaker aan soepen of salades worden toegevoegd. De bladeren mogen


niet gebruikt worden nadat de bloemknoppen zich hebben ontwikkeld. Van de bloembladeren kan

een siroop worden gemaakt en o.a. in soepen worden gebruikt.

 

De rode klaver(Trifolium pratense) kan 15-50 cm hoog worden en is een overblijvende plant met een samengesteld drietallig blad. De stengel is behaard. De onderste bladeren zijn langgesteeld



en rond. De bovenste bladeren zijn langwerpig en zowel aan de onderzijde als bovenzijde bedekt met haartjes. In het midden van deze bladeren zit een lichte vlek. Naast de bovenste bladeren zitten eivormige blaadjes.

 

De rode klaver bloeit van juni tot in de herfst met roze tot rode bloemen. De bloeiwijzen zijn bol tot eivormig en hebben aan de voet van de bovenste bladeren steunblaadjes. Rode klaver



is in grote hoeveelheden op veel plaatsen te vinden.

 

De witte klaver (Trifolium repens) is een vaste plant. De lange stengels liggen op de grond en bewortelen op de knopen. Alleen de toppen staan opgericht. De plant is niet behaard en kan tot



50 cm lang worden. Het blad bestaat uit drie deelblaadjes, die rond tot eirond zijn. Ze kunnen fijngetand of gaaf zijn. Elk deelblaadje is 1 tot 3 cm lang en is voorzien van een bleke vlek. De steunblaadjes zijn vliezig en lopen aan de top uit in een naaldje.

 

De welriekende bloem is wit of heeft soms een roze waas. Individuele bloemen zijn 8 tot 12 mm in diameter. De plant bloeit met witte bloemen in een tros van mei of juni tot de herfst. De bloemen verwelken via roze tot bruin. De witte klaver komt o.a. voor in graslanden en wegbermen.


 

Toepassingen

De jonge bladeren moeten verzameld worden voordat de bloemen uitkomen en kunnen worden toegevoegd aan o.a. salades en soepen of als groente worden gekookt. Ze kunnen worden gedroogd, vermalen en over allerlei voedsel worden uitgestrooid. Gedroogde bloemen en zaaddozen kunnen worden vermalen en gebruikt als bloem. De jonge bloemen kunnen aan salades

worden toegevoegd. De wortels moeten worden gekookt. Van zowel verse als gedroogde bloemen kan een frisse thee worden gezet.  

 

Witte klaverzuring(Oxalis acetosella) is een overblijvende plant en wordt 5 tot 10 cm hoog. De stengels ontspringen uit de roodachtige wortelstokken en kruipen ver. Elke bloemsteel draagt een bloem met twee schutblaadjes. De bladeren zijn geel tot geel-groen en drietallig. 



 

De bloem is wit en heeft lila adertjes en gele vlekken aan de voet van de kroonblaadjes. De lengte van de bloemblaadjes is 8 tot 15 mm. Witte klaverzuring bloeit alleenstaand in april en mei. Witte klaverzuring heeft een voorkeur voor beschaduwde plaatsen op vochtige gronden komt o.a. voor op oevers, in bossen en bermen en aan bosranden en greppelkanten.

 

Toepassingen



De bladeren hebben een limoenachtige smaak en worden in kleiner hoeveelheden toegevoegd aan salades, soepen en sauzen.

  

Gehoornde klaverzuring (Oxalis corniculata) is een eenjarige, maar soms overblijvende plant en wordt 5 tot 30 cm hoog. De stengels zijn kruipend of opstijgend en soms wortelend op de knopen.



 

De vrij harige bladeren zijn verspreid, 3-tallig en zitten aan een lange bladsteel. De 4 tot 7 mm grote, gele bloemen groeien uit 1 tot 7 bloemen bestaande bloeiwijzen. De kroonbladeren zijn aan de top vaak iets uitgerand. De gehoornde klaverzuring groeit op zonnige, open plaatsen op matig droge tot vochtige grond.

Toepassingen

De zuursmakende bladeren worden toegevoegd aan salades of als kruid samen met andere mild smakende bladgroente gekookt. De bladeren kunnen het hele jaar worden verzameld tenzij de winter erg koud is. De bloemen hebben een wat zure smaak en kunnen aan een salade worden toegevoegd.

 

Stijve klaverzuring (Oxalis stricta) is een overblijvende plant en wordt 10 tot 30 cm hoog. De vrij dikke stengels zijn meestal vertakt en aan de voet rood gekleurd. Onderaan hebben de stengels verspreide lange haren. De drietallige bladeren staan tegenover elkaar of in kransen. De deelblaadjes



zijn hartvormig en iets breder dan ze lang zijn. De bladsteel heeft aan de voet lange klierharen.

 

De okselstandige gele bloemen groeien in schermen, bestaande uit 2 tot 6 bloemen. De bloeitijd is van juni tot en met oktober.



 

Stijve klaverzuring groeit op zonnige, soms licht beschaduwde, open plaatsen op vochtige grond en is o.a. te vinden op akkers, oevers en langs bospaden.


Toepassingen

De zure bladeren kunnen worden gebruikt als dorstlesser door er op te kauwen. De bladeren kunnen rauw of gekookt worden gegeten. Van de bladeren kan een limoensmakende drank worden gemaakt. De bloemen kunnen aan salades worden toegevoegd.

 

Kleefkruid (Galium aparine) is een eenjarige plant en wordt 50 cm tot 2 m lang. De plant dankt zijn naam aan de vele haakjes die aan de stengel en de vruchten zitten. De dofgroene stengel is vierkant en aan de toppen verdikt. De eennervige bladeren zijn boven het midden het breedst. De bladeren zijn verdeeld in kransen van zeven.



 

Kleefkruid heeft kleine onopvallende witte bloempjes. Deze bloempjes zijn 2 mm in doorsnee. De bloeiperiode van kleefkruid is van mei tot oktober. Uit de bloemen ontstaan kleine vruchtjes met vele haakjes eraan. De vruchten zitten twee aan twee en zijn 6-8 mm groot. De vruchtjes zijn paars-

achtig of groen. De vruchtjes hebben nog meer haakjes dan de stengel. Daardoor blijven ze hangen in de vacht van harige dieren, waaronder vrijwel alle zoogdieren. Zo worden de vruchten over grote afstand verspreid, waardoor kleefkruid op veel plaatsen voorkomt.

 

Kleefkruid kan zowel in de zon als in de schaduw groeien op droge tot vochtige grond. Kleefkruid groeit vaak tussen brandnetels, dovenetels en fluitenkruid.



 

Toepassingen

De toppen van de jonge scheuten kunnen rauw worden gegeten of worden gebruikt als kruid bij het koken o.a in soepen. De bladeren hebben een bittere smaak en kunnen daarom beter in de lente worden gebruikt. De vruchten moeten eerst worden gedroogd en licht geroosterd en kan daarna als vervanger van koffie worden gebruikt. Een afkooksel van de hele plant kan gebruikt worden om thee van te zetten.

 

Geneeskrachtige toepassingen



Gebruik een aftreksel om verstopping tegen te gaan. Geef een veelvuldige doses, vermengd met een gelijke hoeveelheid heemst tegen blaasontsteking.

 

Grote klit (Arctium lappa) ofwel grote klis is een tweejarige plant en wordt 40 cm tot 2 m hoog. De stengels zijn behaard of min of meer kaal. De ovale donkergroene bladeren hebben holle, gootvormige stelen en zijn aan de onderkant wollig. De onderste bladeren zijn ongeveer even lang als breed (tot 50 cm). De grote klit heeft een lange penwortel.



 

De bolvormige bloemen groeien aan een kale tot iets behaarde steel. Ze zijn glanzend geelgroen en soms iets paars aangelopen. De bloeitijd is juli en augustus.

 

De grote klit groeit op zonnige tot licht beschaduwde, vrij open plaatsen op vochtige, voedselrijke grond en komt op vele plaatsen voor, zoals op akkers, in bermen, grazige ruigten, braakliggende grond, langs rivieren en dijken.



 

De kleine klit (Arctium minus) is een soortgelijke plant, waarvan de wortels, de stengels en de bladeren op dezelfde manier worden gebruikt.

 

Toepassingen



Erg jonge penwortels kunnen rauw worden gegeten, maar oudere wortels moeten worden gekookt. Ze kunnen tot een lengte groeien van 120 cm met een breedte van 2,5 cm aan de bovenkant, maar kunnen het beste verzameld worden als ze niet langer zijn dan 60 cm. Oude en erg lange wortels kunnen namelijk van binnen wat houterig worden. Jonge wortels hebben een milde smaak, maar bij het ouder worden wordt de smaak sterker. De wortels kunnen worden gedroogd om later te worden gebruikt. De geroosterde wortel kan als een koffiesurrogaat worden gebruikt.

 

Jonge bloemstengels kunnen in het late voorjaar voordat de bloemen verschijnen ook gegeten worden. De kern van de bloemstengels kan rauw worden gegeten in salades of worden gekookt. Jonge bladeren kunnen rauw of gekookt worden gegeten. De jonge stengels en de zijtakken kunnen rauw of gekookt worden gegeten, maar eerst moet de schil worden verwijderd.  



 

Geneeskrachtige toepassingen

De grote klis werkt vochtafdrijvend en zweetdrijvend en kan als thee worden gebruikt tegen hoesten, verkoudheid en maagaandoeningen. De plant is antibiotisch, pijnverlagend en schimmeldodend en kan worden gebruikt bij, indien consequent gebruikt, verschillende huidaandoeningen. Een siroop van de wortels of van verse bladeren wordt o.a. gebruikt als een lotion of kompres tegen huidirritaties, brandwonden, wonden, steenpuisten, ringwormen, mazelen, jicht en acne.

 

De koningskaars (Verbascum thapsus) is een 2-jarige gewas dat in het eerste jaar uit een bladrozet bestaat met sterk behaarde bladeren. Daar ontwikkelen zich dan grote spruiten uit die 1 tot 3m hoog kunnen worden. De stengel is behaard en draagt zittende, gaafrandige of gekerfde bladeren. De bovenste bladeren zijn aflopend tot het volgende blad. De onderste bladeren



hebben een gevleugelde steel.

 

De bloemen vormen een dichte aar en zitten in groepjes van 2 tot 5 bijeen. De bloemen zijn geel en hebben een doorsnede van 1,5 tot 3 cm. Er zijn vijf kroonbladeren die aan de voet zijn vergroeid. Er zijn vijf kelkbladen en vijf meeldraden, waarvan er drie gele of witte haartjes hebben. De koningskaars is niet in eenmaal uitgebloeid, maar er groeien per dag een paar bloemen.



Bloeitijd juli tot eind augustus.

 

Koningskaars draagt een doosvrucht die kleine zaadjes bevat.



 

Toepassingen

Een aromatische, licht bittere thee kan worden verkregen door een aftreksel van gedroogde bladeren. Een zoetere thee kan worden gemaakt uit een aftreksel van verse of gedroogde bloemen. De bloemstengels kunnen in was worden ondergedompeld en dan als een fakkel worden gebruikt. De dons op de bladeren en de stengels vormt, indien het goed droog is, een uitstekende tondel en om als kaarsenpit te gebruiken. Ook kan het worden gebruikt als isolatie in schoenen om de voeten warm te houden.

 

Geneeskrachtige toepassingen



De plant is vooral effectief bij de behandeling van verkoudheid, hoesten en slijmverstopping in de bovenste luchtwegen. Een afkooksel van de bloemen of wortels worden gebruikt bij verflichting van kinkhoest, amandelontsteking, ademhalingsmoeilijkheden, lichte diarree, darmkrampen, inwendige bloedingen, ontsteking van de maag en blaas- en nierverstopping. De wortels en bloemen kunnen in warm water worden bereid, waarna de stoom wordt geïnhaleerd om neusverstopping, een zere, geïrriteerde keel en astma te verlichten. Een afkooksel van de bloemen toegevoegd aan badwater werkt tegen ontstoken aambeien en geïrriteerde huid. De bloemen en bladeren in melk gekookt en in omslagen of kompressen aangebracht helpt ter verzachting van brandwonden, steenpuisten, pusafscheidende wonden en ontstekingen van oog en huid. De bloemen kunnen ook in water worden gekookt om als een huidlotion te worden gebruikt. Vermaal de bloem tot poeder om een pijnstillende middel en pijn verzachtende thee te maken.

 

De bloemen worden van juli tot september bij droog, zonnig weer verzameld. De bloesems moeten direct van de kelk worden geplukt, snel worden gedroogd en in luchtdichte verpakkingen worden opgeslagen. De wortels moeten vroeg in de lente, voor de bloeitijd, worden verzameld.



 

Witte krodde (Thlaspi arvense) is een eenjarige plant en wordt 15 tot en met 60 cm hoog. De rechtopstaande stengels zijn kantig, kaal en naar boven toe vaak vertakt. De lichtgroene grondbladeren zijn gesteeld en omgekeerd eirond, de stengelbladeren zijn lancetvormig en zitten met een pijlvormige voet direct aan de stengel. Bij wrijven ruiken de bladeren naar uien.

 

De bloemen bestaan uit eindstandige trossen. De witte kroonbladen zijn 4 tot 6 mm breed en de helmknoppen geel. De bloeitijd is van mei tot en met oktober. De vruchten bestaan uit breedgevleugelde, tot 15 mm lange hauwtjes met aan de top een diep U-vormige inkeping.



 

Witte krodde groeit op zonnige, open plaatsen op vochtige (vaak omgewerkte) grond.

 

Toepassingen



De jonge bladeren moeten voor de bloei worden verzameld, omdat ze anders erg bitter zijn. Zelfs de jonge bladeren hebben een wat bittere smaak en geur. Ze kunnen in kleine hoeveelheden aan salades of andere gerechten worden toegevoegd, aan soepen worden toegevoegd of als kruid worden gebruikt. Ze smaken naar mosterd maar met een beetje uiensmaak. De zaden moeten tot poeder worden gemalen en kunnen dan gebruikt worden als een mosterdvervanger. Als de zaden ontkiemen kunnen ze aan een salade worden toegevoegd.

 

Kweek(gras) (Elytrigia repens) groeit uit een witte wortelstok met rechtop staande gladde stengels. Boven de grond krijgt het een hoogte van 20 tot 100 cm. De bladeren zijn grasachtig. De bladscheden zijn glad en in het jonge stadium behaard. De bladschijf is vlak en 3 tot 10 mm breed. De bovenzijde is een weinig lang behaard.



 

De aartjes zitten in twee rijen langs de hoofdas. De groeikracht van kweek is zeer groot. De plant lijkt wat op tarwe.

 

Kweek bloeit in de maanden juni, juli en augustus. Kweek komt veel plaatsen voor en vooral op voedselrijke grond en zelfs op min of meer zilte grond, in de duinen en op rivierduinen.



 

Toepassingen 

De witte wortels bevatten veel suikers en zijn het sterkst in het vooren najaar. Ze zijn daardoor goed te gebruiken bij het maken van gelei en als toevoeging bij of in brood. Door de wortels de drogen kan het gebruikt worden om thee van te maken. De wortel kan ook worden geroosterd om gebruikt te worden als een koffiesurrogaat. Van de bladeren kan touw worden gemaakt.
Lievevrouwebedstro (Galium odorata) is een overblijvend plant en wordt 15 tot 30 cm hoog. De vierkantige, rechtopstaande stengel is teer, onvertakt en alleen op de knopen behaard. De langwerpige bladeren vormen onderaan de stengel kransen van 6 bladeren en hogerop kransen van 8 bladeren. De bladeren zijn 1 tot 4 cm lang en hebben aan de onderkant aan de rand en
op de middennerf stekelhaartjes. De plant zelf is reukloos, maar als de bladeren verwelken geuren ze sterk.

 

De sterachtige bloemen zijn wit en staan in bijschermen op een lange steel. Ze zijn buis- tot trechtervormig en meestal vierlippig. De bloemen verspreiden een zoete geur en bevatten veel nectar. De bloeitijd is in april en mei.



 

De plant heeft een dunne, kruipende wortel met veel uitlopers. Omdat de plant zich door de kruipende wortelstok vlug vermeerdert, groeit lievevrouwebedstro in grote hoeveelheden.  Lievevrouwebedstro groeit op beschaduwde plaatsen op vochtige gronden komt voor

in bossen, struikgewas en hellingbossen.

 

Toepassingen



De loten kunnen worden gegeten als groente of gebruikt als smaakmaker in o.a. dranken. De zoet ruikende bloemen kunnen worden gegeten. Van de gedroogde bladeren en bloemen kan thee worden gezet.
De grote lisdodde (Typha latifolia L.) is een tot ruim 2 meter hoge plant van voedselrijke oevers met lange grote bladeren, en een lichtbruine aar aan het uiteinde van zijn stengels. De plant bloeit in juni tot juli met de mannelijke aar meestal direct boven de vrouwelijke, waaraan de bloemen

zitten. Bij rijpheid zijn de vrouwelijke aren zwartachtig bruin, ook wel sigaren genoemd.

 

De grote lisdodde is een zeer algemene plant en komt voor aan waterkanten in zeer voedselrijke omstandigheden en in zure, voedselrijke vennen en plassen. De plant komt niet voor aan grote open wateren. De plant kan zich onder gunstige omstandigheden vrij snel door middel van wortelstokken verspreiden.


Toepassingen


De pluis uit de rijpe bloeiwijze vormt een goede tondel bij het aanmaken van vuur. De wortelstokken zijn zeer zetmeelrijk en een bron van voedsel. De wortels worden gebakken in een open vuur (hete as of kolen), waarbij de wortelbast als een soort bescherming dient tegen het vuur. Na tien tot twintig minuten kan de wortels worden opengescheurd en de zetmeel rijke vezels eruit worden gehaald. De vezels zijn direct eetbaar. In het voorjaar kunnen de jonge scheuten als een soort asperges gegeten worden. Ook de nog groene kolven kunnen worden gegeten. Zodra de mannelijke aar zich ontwikkeld heeft kan er stuifmeel worden verzameld en gebruikt als bloem. Door de stengel voorzichtig te buigen en te tikken op de mannelijke aar, komt het stuifmeel vrij en hoeft verder alleen nog opgevangen te worden.  

De kleine lisdodde (Typha angustifolia) komt voor langs oevers en in rietlanden. De kleine lisdodde heeft slanker blad dan de grote lisdodde, maar kan ook een hoogte van twee meter bereiken. Bij de kleine lisdodde zijn de rijpe sigaren geelachtig tot groenachtig van kleur.

 

Look-zonder-look (Alliaria petiolata) kan 20 tot 100 cm hoog worden. De plant is gemakkelijk te herkennen door zijn geur. Het fijnwrijven van het blad geeft namelijk een knoflookachtige geur. Naast de bladeren geven ook de bloemen, zaden en wortels deze geur af.



 De bladeren aan de voet van de plant zijn lang gesteeld. De bovenste bladeren zijn hartvormig en onregelmatig getand. De bladeren groeien al vrij vroeg in het jaar. De stelen zijn niet vertakt, en gaan meestal recht omhoog. De bloemen hebben vier kroonbladeren. Bij look-zonder-look zijn de kroonbladeren tweemaal zo lang als de kelkbladeren. De bloeitijd is van april tot juni.

 Look-zonder-look groeit met name in de schaduw en op voedselrijke, vochtige grond in loofbossen, langs bospaden en beken.



 

Toepassingen



De jonge bladeren worden gebruikt als kruid of smaakversterker bij gekookt voedsel. Fijngehakte bladeren worden aan salades toegevoegd. De bloemen en zaadknoppen kunnen rauw worden gegeten.
 

 




De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina