Erasmus Universiteit Rotterdam



Dovnload 1 Mb.
Pagina2/19
Datum22.07.2016
Grootte1 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19

1.2.2 - Keuze voetbalclubs in dit onderzoek: budget, resultaten en stabiliteit

In dit onderzoek worden de wedstrijden die vier clubs onderling speelden onderzocht over de laatste vijf eredivisieseizoenen. Er is gekozen voor de clubs Ajax, PSV en Feyenoord, de zogenaamde ‘klassieke’ topclubs van Nederland. Deze drie clubs hebben in Nederland het grootste budget te besteden. SC Heerenveen is gekozen als ‘middenmoter’, aangezien deze club wat budget betreft als middenmoter in de eredivisie gezien kan worden.

Ter illustratie: in seizoen 2007-2008 had Ajax een begroting van 65 miljoen euro, evenals PSV. Feyenoord had een begroting van 38,6 miljoen euro voor dit seizoen en was hiermee de derde club van Nederland. Heerenveen betrok in dit seizoen de vijfde plaats, met een begroting van 25 miljoen euro (Z24 Business nieuws website, opgehaald op 18 mei 2009).

Hoewel AZ het de laatste paar seizoenen goed doet in de eredivisie is er toch voor gekozen om in dit onderzoek te kiezen voor Nederlands’ klassieke topclubs. Wat resultaat betreft staan PSV, Ajax en Feyenoord traditioneel gezien aan de top. SC Heerenveen kan wat resultaten betreft gezien worden als een “klassieke middenmoter”.

Ajax werd in de eredivisie vanaf 1956 tot en met seizoen 2008-2009 21 keer kampioen. PSV deed dit 18 keer en Feyenoord werd 9 keer eerste. AZ won slechts 2 keer. Heerenveen won in seizoen 2008-2009 voor het eerst in haar clubgeschiedenis een prijs, de KNVB beker, maar werd nooit kampioen. Toch weet deze club vrijwel altijd (14 keer in 16 eredivisieseizoenen) in het zogenaamde ‘linker rijtje’ te eindigen, dus bij de beste 9 in de eredivisie. Omdat in dit onderzoek verschillende seizoenen bij elkaar worden opgeteld is het handig zo stabiel mogelijke clubs te onderzoeken. Ajax, Feyenoord, PSV en SC Heerenveen zijn dus ook uitgekozen vanwege de stabiele resultaten van de clubs.
Paragraaf 1.3 – Dagbladen in Nederland

Nederland is aan het begin van de eenentwintigste eeuw nog steeds een krantlezende natie, zegt Piet Bakker (2007). Nederland staat op de tiende plaats in de Europese ranglijst van krantlezende landen. Hoewel er sinds 2000 een daling te bespeuren valt, geldt dat de Nederlandse dagbladen nog steeds een relatief sterke positie hebben, met name bij hoogopgeleiden.

Nederlandse landelijke dagbladen kunnen worden onderverdeeld in twee soorten: de ‘populaire’ kranten, ook wel ‘tabloids’ genoemd en ‘kwaliteitskranten’ (Bakker, 2007). Een andere tweedeling die gemaakt kan worden is die tussen de landelijke en regionale dagbladen, waarbij de regionale dagbladen een bepaalde regio als uitgangspunt hebben bij het presenteren van het nieuws.
1.3.1 - Landelijke Nederlandse dagbladen

Volgens de brancheorganisatie van de Nederlandse dagbladen, Cebuco, bestaan er in Nederland elf landelijke dagbladen met een gezamenlijke oplage van meer dan twee miljoen per dag, met een netto bereik van bijna vijf miljoen lezers (Cebuco, 2009). Het netto bereik betekent het bereik dat één krant heeft. Eén krant kan meerdere lezers bereiken, bijvoorbeeld wanneer meerdere leden uit één gezin dezelfde krant lezen. De landelijke Nederlandse dagbladen verschijnen van maandag tot en met zaterdag. De Telegraaf en de NRC.Next zijn uitzonderingen op deze regel. De Telegraaf verschijnt 7 dagen per week. Op zondag krijgen abonnees de Telegraaf Op Zondag. De NRC.Next verschijnt slechts 5 dagen per week. Abonnees van NRC.Next krijgen op zaterdag het ‘gewone’ NRC Handelsblad in de bus.

De gratis dagbladen Metro, Sp!ts en de Pers worden hier niet bij gerekend. Alleen van Sp!ts zijn de oplagecijfers bij Cebuco bekend. Sp!ts heeft een oplage van 430 duizend kranten per dag en een netto bereik van 1,7 miljoen lezers.
De Telegraaf

De Telegraaf is de grootste Nederlandstalige krant en verschijnt in 25 landen (informatie over de landelijke dagbladen is afkomstig van de website LexisNexis, zoekmachine van de Nederlandse dagbladen, via de Erasmus Universiteit Rotterdam). De krant staat bekend om zijn uitgebreide verslaggeving op het gebied van financiën en sport. Andere populaire bijlagen zijn De Reiskrant en De Woonkrant.

In de indeling van landelijke dagbladen wordt de Telegraaf Op Zondag door Cebuco als aparte krant aangemerkt. In dit onderzoek wordt deze krant meegenomen als onderdeel van de Telegraaf. Elke Telegraaf lezer ontvangt de Telegraaf op zondag automatisch. Er bestaat dus geen 6-daags Telegraaf abonnement.
Het Algemeen Dagblad

AD NieuwsMedia verspreidt dagelijks zo’n half miljoen kranten en is de grootste dagbladuitgeverij in de randstad. Het AD is naar eigen zeggen een moderne, betrouwbare en lezersgerichte krant op tabloidformaat. In het krantenconcept staat de lezer centraal, wat wordt vertaald in het thema ‘Dichtbij’. Het AD verschijnt in verschillende regio’s onder een verschillende naam en met regiospecifieke artikelen, zoals bijvoorbeeld Het Rotterdams Dagblad en Het Groene Hart.

Het AD besteedt veel aandacht aan sport. Bij het AD verschijnt elke dag een sportkrant, AD Sportwereld. AD Sportwereld is partner van de Eredivisie CV en sponsor van FC Utrecht, ADO Den Haag, Sparta en Feyenoord. Aangezien de wedstrijdverslagen die verschijnen in de verschillende versies van het AD hetzelfde zijn, wordt er in dit onderzoek voor gekozen het Algemeen Dagblad te scharen onder de landelijke dagbladen. Er wordt wel meer aandacht besteed aan sport (en dan met name aan voetbal) dan in andere dagbladen, maar dit uit zich met name in op bepaalde clubs en spelers gerichte achtergrondartikelen en columns en dus niet noodzakelijkerwijs in ‘gekleurde(re)’ wedstrijdverslagen.
Het Financieele Dagblad

Het Financieele Dagblad is de voornaamste handels- en financiële krant in Nederland. Een langdurige traditie van grondige en onafhankelijke verslaggeving heeft de krant naar eigen zeggen tot een autoriteit op het gebied van financiën en economie gemaakt. Het ‘Beurs en Bedrijf’ gedeelte geeft een breed overzicht van de Nederlandse en internationale aandelenkoersen en beschrijft de belangrijkste ontwikkelingen en hoogtepunten. Sport wordt in deze krant niet of nauwelijks besproken. De oplage van de krant ligt rond de 64.000 kranten per dag.


Het Nederlands Dagblad

Het Nederlands Dagblad is een nationaal verspreide krant, die zich in het bijzonder richt op de christelijke bevolkingsgroep in Nederland. De krant heeft een oplage van circa 32.000 exemplaren. In dit dagblad neemt sport relatief weinig plaats in. De hoofdpijlers zijn kerk, binnen- en buitenlands nieuws, economie en politiek.


Nederlandse Staatscourant

De Nederlandse Staatscourant had een oplage van slechts 5.000 exemplaren. Deze krant werd uitgegeven door SDu uitgevers en beschrijft de (totstandkoming van) Nederlandse wet- en regelgeving. Sport komt in deze krant niet voor. De Nederlandse Staatscourant wordt in deze vorm niet langer uitgegeven. Wel bestaat deze krant nog op internet.


De Volkskrant

De Volkskrant is een landelijk dagblad met een oplage van ongeveer 263.000 kranten per dag. De Volkskrant is opgericht in 1921 en is naar eigen zeggen kwalitatief het beste nieuwsblad van Nederland. Het ‘citeert de feiten over hun imago; snel, onbevooroordeeld en adequaat’. Daarnaast publiceert het nieuwsblad de feiten in een breder perspectief. De Volkskrant heeft een aparte sportredactie.


Reformatorisch Dagblad

Het Reformatorisch Dagblad is een landelijk christelijk dagblad van orthodox gereformeerde signatuur. Het Reformatorisch Dagblad is een avondkrant met een oplage van 56.000 exemplaren. Van alle kranten in Nederland heeft het Reformatorisch Dagblad de grootste redactie Kerkelijk leven. In vergelijking met de andere landelijke dagbladen biedt het Reformatorisch Dagblad veel regionaal nieuws. In deze krant komt geen sport voor.


Trouw

Trouw is een landelijk dagblad met een oplage van 107.000 kranten per dag. De krant publiceert korte en beknopte artikelen en is veelomvattend. Door de voorzichtige manier van rapporteren en het brede scala aan sociale topics en discussies behoort Trouw naar eigen zeggen tot één van de meest geciteerde nieuwsbladen in Nederland. Trouw publiceert ook sportartikelen.


Het NRC Handelsblad

Het NRC Handelsblad is een landelijke avondkrant die zich naar eigen zeggen voornamelijk richt op individuen die omvattend en objectief nieuws willen, opdat ze zo hun eigen meningen beter kunnen vormen. De oplage van NRC Handelsblad heeft zich gestabiliseerd omstreeks de 221.000 exemplaren. De krant volgt het journalistieke ideaal en principe voor een strikte scheiding van nieuws, analyses en opinies. Het schuwt de primeur niet, deinst niet terug voor actieve journalistiek, wat uiteraard betrouwbaar en snel moet zijn. Het NRC levert informatieve kwaliteit van achtergronden en actueel nieuws. Het NRC heeft zijn eigen sportredacteuren.


NRC.Next

NRC Next is de nieuwe ochtendeditie van het NRC Handelsblad. Het is moderner vormgegeven en richt zich met name op jonge hoger opgeleiden. NRC.Next verschijnt alleen op werkdagen en de oplage van NRC.Next ligt rond de 85.000 exemplaren per dag. Ook sport wordt in deze krant besproken.


1.3.2 - Keuze landelijke dagbladen in dit onderzoek

Voor dit onderzoek naar sportjournalistiek in Nederlandse dagbladen is gekozen voor de vier grootste Nederlandse landelijke dagbladen. De Telegraaf, het Algemeen Dagblad, de Volkskrant en het NRC Handelsblad zijn in Nederland de kranten met de grootste oplagen. Tevens hebben deze vier kranten gezamenlijk een gevarieerd lezerspubliek. De Telegraaf richt zich naar eigen zeggen op iedereen in Nederland die kan lezen en heeft het grootste bereik van de vier. Lezers van de tweede krant van Nederland, het Algemeen Dagblad, hebben een modaal inkomen en een gemiddeld opleidingsniveau (MBO+), terwijl het lezerspubliek van de Volkskrant en het NRC over het algemeen welgesteld is en hoog opgeleid.

De Telegraaf en het Algemeen Dagblad worden gezien als ‘populaire dagbladen’, waar het NRC Handelsblad en de Volkskrant zich ‘kwaliteitskranten’ noemen (Bakker, 2007). Omdat kwaliteitskranten vaak worden gezien als objectiever dan de populaire dagbladen, is het interessant om deze twee soorten kranten met elkaar te vergelijken.
1.3.3 - Regionale dagbladen

In Nederland bestaat 18 regionale dagbladen. Dit zijn de Barneveldse Krant, BN/De Stem, het Brabants Dagblad, het Eindhovens Dagblad, het Friesch Dagblad, de Gelderlander, de Gooi- en Eemlander, de Haarlems Dagblad Kombinatie, de Leeuwarder Courant, het Leidsch Dagblad, het Dagblad De Limburger, het Limburgs Dagblad, het Dagblad van het Noorden, het Noordhollands Dagblad, het Parool, PZC, de Stentor en de Twentsche Courant Tubantia. Deze dagbladen bieden de lezer behalve landelijk en mondiaal nieuws ook nieuws over de regio waarin de lezer woont.

Omdat in dit onderzoek onder andere de wedstrijden van eredivisieclubs PSV uit Eindhoven en Ajax uit Amsterdam worden onderzocht, is er gekozen om naast vier landelijke dagbladen ook de regionale dagbladen uit de Eindhovense en Amsterdamse regio te onderzoeken. Dit zijn het Eindhovens Dagblad en het Parool uit Amsterdam. Deze dagbladen besteden meer aandacht aan de plaatselijke voetbalclub. Of er daadwerkelijk sprake is van chauvinisme of dat er juist negatiever over deze clubs wordt gesproken in de wedstrijdverslagen, zal moeten blijken.

Het Algemeen Dagblad heeft in de jaren waarop dit onderzoek betrekking heeft nogal wat veranderingen ondergaan. Het dagblad richt zich nu op verschillende regio’s, waaronder Rotterdam, in de vorm van het huidige AD Rotterdams Dagblad. Omdat tijdens het onderzoek is gebleken dat de wedstrijdverslagen in het AD Rotterdams Dagblad hetzelfde zijn als die in bijvoorbeeld AD Rivierenland, AD Utrechts Dagblad en AD Amersfoortse Courant, wordt het Algemeen Dagblad geschaard onder de landelijke dagbladen en niet onder de regionale. Er wordt dus geen Rotterdamse krant onderzocht in de zin dat er specifieke ‘Rotterdamse’ wedstrijdverslagen in staan.


Het Parool

Het Parool is een landelijk dagblad met een oplage van 90.000 kranten per dag (website Cebuco, oplagecijfers 2008). Het Parool noemt zichzelf 'het Nieuwsblad van Amsterdam’. Het is een krant bedoeld voor de liefhebbers van Amsterdam en voor personen waarbij het 'leven' in Amsterdam centraal staat. Naast informatie over Amsterdam zelf, biedt de krant informatie over achtergronden van nationaal en internationaal nieuws, economie, kunst, sport en amusement. Omdat dit dagblad het leven in Amsterdam centraal stelt, wordt in dit onderzoek Het Parool gerekend onder de regionale dagbladen, ondanks het feit dat dit blad zichzelf een ‘landelijk’ dagblad noemt.

Hoewel dit dagblad zichzelf ‘landelijk’ noemt, ligt de nadruk van het Parool op Amsterdam. Dit maakt het Parool een zeer interessant dagblad om in dit onderzoek te gebruiken, omdat het dagblad zich zowel op het landelijke als het regionale publiek richt.

Eindhovens Dagblad

Het Eindhovens Dagblad verschijnt in Oost-Brabant in een oplage van 130.000 exemplaren. De ochtendkrant kent zeven verschillende edities, met elk een eigen regio waarop de nadruk ligt. Daarnaast bevat elke editie nationaal en internationaal nieuws en een verscheidenheid aan artikelen op het gebied van sport, kunst, cultuur en human interest. Voor dit onderzoek wordt de editie gebruikt die zich richt op Eindhoven (de stad) zelf. Het Eindhovens Dagblad is overigens geen onderdeel van de nieuwe versies van het Algemeen Dagblad die zich richten op specifieke regio’s.


Tabel 1 - Oplage, formaat, verschijningsvorm en verspreidingsvorm van de 6 onderzochte Nederlandse dagbladen (bron: Cebuco en STIR)

Krant

Formaat

Verschijning

Verspreiding

Aantal dagen

per week

Oplage (Cebuco)

Bereik

(STIR)

Telegraaf

tabloid

ochtend

landelijk

7

699.602

2.148.000

Algemeen Dagblad

tabloid

ochtend

landelijk

6

465.996

1.535.000

NRC Handelsblad

broadsheet

avond

landelijk

6

221.828

554.000

Volkskrant

broadsheet

ochtend

landelijk

6

263.845

818.000

Eindhovens Dagblad

broadsheet

ochtend

regionaal

6

114.040

322.000

Parool

broadsheet

avond

regionaal

6

87.372

232.000


1.3.4 - Chauvinisme in regionale dagbladen

In dit onderzoek worden er behalve landelijke Nederlandse dagbladen ook twee regionale dagbladen geanalyseerd. Het Parool als Amsterdams dagblad en het Eindhovens Dagblad.

Gerard Dielessen, de huidige hoofdredacteur van Nova en voorheen hoofdredacteur van diverse regionale en regionale dagbladen, schrijft dat ‘bij belangrijke gebeurtenissen één feit het televisienieuws [overheerst] en de kijker geen keus [heeft]. Tijdens de val van De Muur, de Golfoorlog of het conflict in Joegoslavië was in het NOS journaal geen plaats voor onderwerpen waarmee in nieuwsarmere tijden zelfs moeiteloos kon worden geopend. Dat is bij een regionale krant ondenkbaar. Ook tijdens de Golfoorlog werd de lezer gewoon geïnformeerd over de verrichtingen van zijn favoriete plaatselijke voetbalclub (1997, pag. 136).’ Regionale dagbladen zullen dus volgens Dielessen altijd aandacht besteden aan zaken die zich in de regio afspelen. Regionale dagbladen (of plaatselijke, deze termen worden nogal eens door elkaar heen gebruikt) besteden logischerwijs meer aandacht aan nieuws uit ‘hun’ stad, dus Amsterdam voor het Parool en Eindhoven voor het Eindhovens Dagblad.

Wat sport betreft valt de hoeveelheid aandacht voor de plaatselijke voetbalclub op. In het Parool wordt meer aandacht besteed aan Ajax en in het Eindhovens Dagblad aan PSV. Deze hoeveelheid aandacht zit met name in het aantal achtergrondartikelen. De vraag die overblijft is of deze regionale dagbladen behalve het besteden van meer aandacht aan de lokale voetbalclub ook in hun wedstrijdverslagen positiever of juist kritischer over ‘hun’ clubs schrijven. Deze vraag zal in dit onderzoek dan ook worden beantwoord.


1.3.5 - Emotie in Nederlandse dagbladen: kwaliteitskranten, populaire kranten en regionale kranten

In dit onderzoek zal aandacht worden besteed aan de mate waarin emotie een rol speelt in de sportverslaggeving. Dit is interessant omdat er verschillende ‘soorten’ kranten (populaire kranten, kwaliteitskranten en regionale dagbladen) met elkaar worden vergeleken. De verwachting bestaat namelijk dat in kranten die in dit onderzoek onder ‘tabloids’ worden geschaard, de Telegraaf en het Algemeen Dagblad, meer sprake is van ‘emotionalisering’ van sport dan in de zogenaamde kwaliteitskranten. Tabloids staan er om bekend zich in hun verslaggeving meer dan andere kranten te richten op sensatie en emotie. Zo zegt Piet Bakker (2007) dat de Telegraaf en het Algemeen Dagblad ‘wel worden getypeerd als populaire dagbladen’ (pag. 6). Dit in tegenstelling tot de Volkskrant en het NRC, die gerekend kunnen worden tot de kwaliteitskranten.

Een andere vraag die in dit onderzoek wordt beantwoord heeft betrekking op de regionale dagbladen. De regionale dagbladen die worden onderzocht, het Eindhovens Dagblad en het Parool, besteden veel aandacht aan de plaatselijke voetbalclub. Maar schrijven de regionale dagbladen ook ‘emotioneler’ over ‘hun’ voetbalclub? En komt dit tot uiting in de krantenkoppen boven de wedstrijdverslagen?
Paragraaf 1.4 - Sport in de Nederlandse dagbladen

In de Nederlandse dagbladen is sport een steeds belangrijker onderdeel geworden van het journalistieke aanbod. Op de sportpagina worden tegenwoordig niet slechts wedstrijdverslagen gepubliceerd, maar ook foto’s, opiniestukken en achtergrondartikelen maken deel uit van de sportpagina. In deze paragraaf wordt een uiteenzetting gepresenteerd van waar de huidige sportpagina in de Nederlandse dagbladen uit kan bestaan. Aan wedstrijdverslagen wordt speciale aandacht besteed, omdat het wedstrijdverslag gezien kan worden als het meest objectieve onderdeel van de sportverslaggeving.




1.4.1 - De anatomie van de sportpagina: columns, essays, achtergrondartikelen, interviews, statistieken, grafieken, klassementen, uitslagen en wedstrijdverslagen

De column

De column is de opvolger van het ‘cursiefje’, een vaak humoristische observatie die licht van toon is. Sinds de jaren ’60 is de column in de Nederlandse dagbladen te vinden (Wijfjes, 2004, pag. 339). Het woord stamt van het Engelse woord voor ‘kolom’, omdat van oudsher de column één kolom beslaat. De column is een kort stukje proza waarin de auteur zijn mening ventileert over uiteenlopende onderwerpen: van observaties van het dagelijks leven tot politiek of sport. Dagbladen hebben vaak vaste (sport-)columnisten in huis die dagelijks of wekelijks op dezelfde plaats in de krant in hun column hun mening ventileren.


Het essay of opiniestuk

De essay kan worden gezien als een uitgebreide column, waarbij er door de schrijver dieper op een bepaald onderwerp ingegaan kan worden. In de essay wordt de mening van de schrijver van de essay geventileerd, wat voor een zelfde vrijheid van schrijven zorgt als in een column. Het essay is beschouwend en subjectief. Essays of opiniestukken kunnen uiteenlopende onderwerpen hebben, variërend van commentaren op wedstrijden, of beslissingen van clubbesturen tot het signaleren van een maatschappelijke problemen als dopinggebruik in de sport.


Het achtergrondartikel

Een achtergrondartikel is, in tegenstelling tot het opiniestuk, een zo objectief mogelijk artikel waarin de schrijver achtergrondinformatie weergeeft over een bepaald onderwerp. De mening van de schrijver komt, althans in theorie, niet in het achtergrondartikel aan bod. In tegenstelling tot bij een column of opiniestuk wordt een achtergrondartikel niet per definitie ondertekend door de schrijver van het artikel.


Foto

Een foto kan ook als zelfstandig onderdeel voorkomen op de sportpagina. Hierbij dient het onderschrift als ondersteuning van de foto.


Interviews

Interviews met sporters, hun trainers of coaches, besturen van clubs of verenigingen, of andere mensen die enige connectie hebben met sport zijn ook te vinden op de sportpagina van een krant. Soms worden alleen ‘leuke’ uitspraken geplaatst, quotes van mensen over bijvoorbeeld een wedstrijd of een toernooi.



Statistieken en grafieken

Sportverslaggevers zijn dol op statistieken en grafieken. ‘Ajax won reeds 18 keer in de Kuip van Feyenoord, maar Feyenoord maar 17 keer van Ajax,’ bijvoorbeeld. In sommige dagbladen worden dit soort zaken in grafieken of schema’s ter illustratie in een kader geplaatst, al dan niet met een bijbehorende voor- of nabeschouwing van een wedstrijd.


Klassementen en uitslagen

Op de sportpagina worden vaak klassementen en uitslagen geplaatst. Welke club staat er op dit moment eerste in de eredivisie, welke wielrenner heeft de laatste tijdrit gewonnen, et cetera. Soms worden deze klassementen en uitslagen aangekleed met statistieken en grafieken.


1.4.2 - Het wedstrijdverslag

Het wedstrijdverslag bestaat uit verschillende onderdelen, namelijk de kop boven het wedstrijdverslag en het verslag zelf. Eventueel wordt er een foto bij het wedstrijdverslag geplaatst ter illustratie van het artikel.

In dit onderzoek wordt de verslaggeving naar aanleiding van voetbalwedstrijden uit de eredivisie onderzocht. Omdat wedstrijdverslagen gezien kunnen worden als het meest objectief, zal er onderzoek worden gedaan naar de wedstrijdverslagen en de daarbij behorende krantenkoppen die zijn geschreven naar aanleiding van de gekozen voetbalwedstrijden.
De krantenkop

In de krantenkop wordt in theorie in zo min mogelijk woorden zo veel mogelijk duidelijk over het desbetreffende artikel. Door beperkingen aan het aantal woorden wordt de maker van de kop in zijn vrijheid verkleind. De krantenkop wordt bepaald door de vorm, de inhoud en de structuur. De ruimte van de kop wordt bepaald door de lay-out van de pagina en de grootte van het lettertype. Niet alleen geeft de krantenkop in het kort de inhoud van het artikel weer, maar de kop dient ook om de lezer te verleiden om het artikel te lezen. Wanneer de kop op de voorpagina staat heeft de krantenkop ook als doel de lezer te overtuigen om de krant te kopen. Deze functies kunnen met elkaar conflicteren. Door het zogenaamde ‘koppensnellen’ zou de lezer idealiter een overzicht moeten kunnen krijgen van het nieuws van die dag en een globaal idee kunnen krijgen van de relatieve impact en belangrijkheid van het nieuws. Door een bepaalde kop groter te plaatsen dan een andere, wordt door de krant een bepaalde gebeurtenis een zekere belangrijkheid meegegeven. Door verschillen in woordkeuze, het spelen met woorden, toonzetting en het weglaten van woorden (zoals bijvoorbeeld lidwoorden) kunnen verslaggevers en editors van kranten effectieve koppen construeren. Een voorbeeld van verschillen in woordkeuze is bijvoorbeeld het gebruik van woorden als ‘laken’, ‘ontberen’ of ‘het morsen van punten’. De toonzetting kan ook van krant tot krant en van artikel tot artikel verschillen. Een wedstrijd kan bijvoorbeeld door de journalist worden beschreven als ‘belabberde klassieker’ of als ‘vermakelijk voor de neutrale toeschouwer’.


De inhoud van het wedstrijdverslag

Het schrijven van een wedstrijdverslag is een van de belangrijkste taken van de sportjournalist. Een sportjournalist moet snel en accuraat kunnen schrijven en zich strikt aan het aantal woorden kunnen houden (Andrews, 2005). Het wedstrijdverslag is zowel de essentie als het meest verwaarloosde onderdeel van de sportjournalistiek, zegt Rob Steen (2008). Dit komt, zo stelt hij, omdat er tegenwoordig zoveel om de wedstrijd heen gebeurt en hier weer over geschreven moet worden, dat het wedstrijdverslag niet langer de aandacht krijgt die het verdient. Er verschijnen voorbeschouwingen, nabeschouwingen, follow-up verhalen evenals stukken over transfers, blessures, corruptie, drugs en seksschandalen. Ook internet, televisie en de mobiele telefoon hebben de sportjournalistiek in aard en perceptie veranderd. Steen stelt zichzelf de vraag waarom kranten en tijdschriften nog steeds de moeite nemen om een wedstrijdverslag te schrijven en af te drukken. Hiervoor bestaan volgens Steen (ook tegenwoordig) verschillende redenen. Allereerst is het wedstrijdverslag een vorm van zekerheid. Ook al is het voor een toeschouwer niet mogelijk bij een bepaalde wedstrijd aanwezig te zijn, de zekerheid van het na afloop kunnen lezen van het wedstrijdverslag garandeert de lezer een vorm van aanwezigheid en zekerheid. Een tweede reden is de tijdsfactor. De meeste wedstrijdverslagen worden niet direct na de wedstrijd geschreven maar enkele uren daarna (omdat zij toch pas in de krant van maandag geplaatst zullen worden), om zo een objectiever verslag te garanderen. Het adrenalinepeil is inmiddels gezakt en men kan met een kritischer blik de wedstrijd beschouwen. Een derde en laatste reden voor het bestaansrecht van het wedstrijdverslag, zo stelt Steen, is de diepte van detail en inzicht. Hij zegt dat een kort verslag van 200 woorden meer inzicht kan bieden dan 30 seconden van de wedstrijd op televisie.

Het wedstrijdverslag beschrijft in principe hoe een wedstrijd is verlopen. De lezer verwacht een verslag te lezen van de gespeelde wedstrijd. In de praktijk lijkt het erop dat de sportverslaggever in het wedstrijdverslag niet alleen verslag doet van de gespeelde wedstrijd, maar ook over verschillende andere zaken schrijft in het artikel.

Voorbeelden hiervan zijn het noemen van het aantal toeschouwers, beschrijvingen van de sfeer in het stadion, het gedrag van de supporters, stukken over de historie van de club en de toekomstmogelijkheden van de club.

In dit onderzoek komt de precieze inhoud van het wedstrijdverslag van eredivisie voetbalwedstrijden aan de orde. Welke zaken er daadwerkelijk worden beschreven in het wedstrijdverslag, dus ook welke niets te maken hebben met de gespeelde wedstrijd, worden in kaart gebracht.
De foto

De foto’s in dagbladen zeggen vaak meer dan duizend woorden. Foto’s dienen meestal ter illustratie van een artikel, maar zij kunnen ook op zichzelf staan. ‘Losse’ foto’s zijn bijvoorbeeld vaak te vinden op de voorpagina, met slechts een kort onderschrift ter verklaring. Hierbij dient de tekst ter ondersteuning van de foto. Vaker dient de foto ter ondersteuning of ter illustratie van een artikel. Welke foto er precies bij een artikel wordt geplaatst, hangt af van keuze van de krant. Wordt er een foto geplaatst van de gebeurtenis zelf, of van wat er achteraf gebeurt? Ingezoomd of een overzichtsshot? Emotie of juist actie? Foto’s kunnen een bepaald gewicht geven aan een gebeurtenis. Hieronder is een voorbeeld te zien van welke keuzes een krant moet maken.





Origineel onderschrift bij foto: Jon Dahl Tomasson scoort voor de tweede keer in klassieker.

Foto: ANP (geplaatst in de Volkskrant, 21 september 2008)

De foto is een illustratie bij het artikel “Ajax en Feyenoord in evenwicht in klassieker”.

Op deze foto is de emotie te zien na afloop van de actie.





Origineel onderschrift bij foto: Gabri passeert Kelvin Leerdam van Feyenoord.

Foto: ANP/Marcel Antonisse (geplaatst in Trouw, 16 februari 2009)

De foto is een illustratie bij het artikel “Van Basten zoekt signatuur”, door Jop van Kempen.

Deze foto toont actie, een speler die een andere speler passeert tijdens de wedstrijd.

‘Als er één medium is waar sport wel bij vaart is het wel televisie,’ zegt journalist Rob Schouten in Trouw (11 november 2008). Radioverslaggeving is inmiddels achterhaald en wanneer men een sportgebeurtenis niet kan bekijken op televisie, kun je altijd nog op internet de wedstrijd terug zien. Tegenover het bewegende beeld en de radio staat het stilstaande beeld, de sportfotografie. ‘Geen krant doet het zonder,’ zegt Schouten. Toch vraagt hij zich af wat de functie ervan precies is. Volgens Schouten draait sportfotografie, meer dan andere vormen van vastlegging, om de esthetiek van het product. Hij vindt de mooiste sportfotografie ‘…die zonder anekdote, onpersoonlijk haast, puur. Fotografie die niet doet of je erbij bent geweest of ook maar had kunnen zijn.’ De foto’s die bij een sportartikel geplaatst worden dienen vaak meer ter illustratie van het artikel dan dat zij op zichzelf staan in de Nederlandse kranten. Hoewel het interessant zou zijn om sportfotografie in kranten onder de loep te nemen, is er in dit onderzoek voor gekozen om sportfoto’s niet nader te onderzoeken.



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina