Erasmus universiteit rotterdam



Dovnload 170.09 Kb.
Pagina8/11
Datum20.08.2016
Grootte170.09 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

4.4 Conclusie


Er zijn verschillende manieren om elektriciteitsbedrijven te splitsen. Momenteel zijn Nederlandse elektriciteitsbedrijven wettelijk gesplitst. Per 2010 moeten de elektriciteitsbedrijven een eigendomssplitsing doorgevoerd hebben. Een eigendomssplitsing houdt in, dat elektriciteitsbedrijven moeten worden gespitst in een netwerkbedrijf en een productie- en leveringsbedrijf. Ook wordt er een eigendomssplitsing een cross-ownership verbod ingevoerd. De eigendomssplitsing zal moeten leiden tot eerlijkere concurrentie en betrouwbaardere netwerken.

Het belangrijkste alternatief om concurrentie in de elektriciteitsmarkt te verbeteren, zonder een drastische eigendomssplitsing op te leggen, is het DTe advies. Dit DTe houdt in dat de juridische splitsing nog restrictiever zal worden.


5. Wat zijn de effecten van de eigendomssplitsing?


De eigendomssplitsing heeft een aantal effecten op de concurrentie en de leveringszekerheid. In dit hoofdstuk zullen de effecten van de splitsing worden benoemt en beschreven. Ten eerste zullen de effecten op de concurrentie worden beschreven (§1). Ten tweede zullen de effecten van de splitsing op de leveringszekerheid worden beschreven (§2). Vervolgens zullen de transitie-effecten worden besproken (§3). Bovendien zullen de effecten van de splitsing op de werkgelegenheid worden beschreven (§4). Ten slotte zal de faciliterende rol van de splitsing voor een privatisering worden besproken (§5).

5.1 De effecten op de concurrentie


De eigendomssplitsing zal een aantal gevolgen hebben voor de marktwerking in de elektriciteitsmarkt. Hieronder worden de mogelijke gevolgen van de splitsing op de concurrentie besproken.

5.1.1 Financiering


De eigendomssplitsing zal effecten hebben op de financiering van elektriciteitsbedrijven. Verticaal geïntegreerde ondernemingen hebben een financieringsvoordeel ten opzichte van gesplitste elektriciteitsbedrijven, doordat zij het netwerk als onderpand kunnen gebruiken om leningen te verkrijgen. Hierdoor kunnen de verticaal geïntegreerde bedrijven besparen op hun rentelasten. Bedrijven die geen netwerk tot hun beschikking hebben, missen dit voordeel. Hierdoor zou er sprake kunnen zijn van een ‘unlevel playing field.’ De eigendomssplitsing moet voor eerlijkere concurrentie zorgen betreffende de financiering. Door de eigendomssplitsing heeft namelijk geen enkel bedrijf meer een netwerk meer tot zijn beschikking.70

Tegenstanders van de splitsing beweren dat de eigendomssplitsing voor wat betreft de financiering ook een ‘unlevel playing field’ kan creëren. Buitenlandse elektriciteitsbedrijven die in Nederland geen netwerk tot hun beschikking hebben, hebben vaak een netwerk tot hun beschikking in een ander land. Hierdoor kunnen deze bedrijven het buitenlandse netwerk gebruiken om hun Nederlandse activiteiten goedkoper te financieren. Zodoende zou er door de eigendomssplitsing een ‘unlevel playing field’ kunnen ontstaan voor wat betreft de financiering.71

De splitsing kan leiden tot een ‘level playing field,’ doordat verticaal geïntegreerde ondernemingen niet langer commerciële activiteiten kunnen financieren uit inkomsten van het netwerk. De splitsing kan ook leiden tot een ‘unlevel playing field,’ doordat buitenlandse partijen hun commerciële activiteiten kunnen financieren met leningen op het buitenlandse netwerk. De splitsing zou dus zowel tot een ‘unlevel playing field’ als een ‘level playing field’ kunnen leiden.

5.1.2 Kruissubsidiering


De eigendomssplitsing maakt voor verticaal geïntegreerd elektriciteitsbedrijven een einde maken aan de mogelijkheid om kruisubsidiëring toe te passen. Kruissubsidiering houdt in dat een onderneming kosten of winsten van een activiteit geheel of ten dele toewijst aan een andere activiteit, dan waar de kosten of winsten worden gemaakt.72 Kruissubsidiering kan bedrijven op twee manieren oneigenlijke voordelen opleveren, om zo de concurrentie te belemmeren.

Enerzijds kan een bedrijf kosten van de levering of van de productie toerekenen aan het netbeheer. Het transporttarief is afhankelijk van de kosten die de netbeheerder maakt. De transporttarieven worden voor een periode vastgesteld, aan de hand van de in de vorige periode gemaakte kosten. De netbeheerder kan dus meer winst maken door in de ene periode meer kosten toe te rekenen aan het netbeheer, zodat zij de volgende periode een hoger tarief kan vragen. Als de netbeheerder dus kosten van de levering of van de productie toerekent aan transport, krijgt hij hierdoor de volgende periode een hoger transporttarief.73

Anderzijds kan een bedrijf ook dat misbruik maken van het bezit van het netwerk, door de opbrengsten van het netwerk niet te investeren in het netwerk, maar aan te wenden voor commerciële activiteiten. Wettelijk gezien zijn elektriciteitsbedrijven verplicht om winsten van het netwerk in het netwerk te investeren. Voor een elektriciteitsbedrijf zijn investeringen in de commerciële activiteiten meestal echter lucratiever zijn, dan investeringen in het netwerk. Elektriciteitsbedrijven kunnen de winsten van netbeheer, toerekenen aan de levering of de productie. Zo ontlopen zij de wettelijke plicht om de winsten in het netwerk te investeren. Als elektriciteitsbedrijven deze plicht ontlopen, kan dit ten koste gaan van de betrouwbaarheid van het netwerk en zodoende hoge maatschappelijke kosten met zich meebrengen. 74

Kruissubsidiëring is dus zeer nadelig voor de marktefficiëntie. Kruissubsidiering is verboden, maar kruissubsidiëring komt waarschijnlijk toch voor omdat het zeer lastig is voor de toezichthouder om kruissubsidiëring te signaleren. Door de eigendomssplitsing is het toepassen van kruissubsidiëring door elektriciteitsbedrijven niet langer meer mogelijk.75


5.1.3 Softe discriminatie


De eigendomssplitsing maakt voor netbeheerders een einde aan de mogelijkheid softe discriminatie toe te passen. Softe discriminatie is het benadelen van andere bedrijven ten opzichte van het eigen bedrijf, als er diensten aan een ander bedrijf verleend moeten worden. Softe discriminatie kan op een drietal manieren plaatsvinden.

Ten eerste kan de netbeheerder in de relatie met een concurrent, deze concurrent benadelen door de concurrent zo veel mogelijk te negeren. De netbeheerder kan een concurrent negeren door ‘per ongeluk’ aanvragen van deze concurrent zoek maken, om vervolgens te beweren dat er nooit een aanvraag is gedaan.76

Ten tweede kan de netbeheerder de dienstverlening ten opzichte van concurrenten zo veel mogelijk vertragen. De discriminatie kan ook plaatsvinden doordat de netbeheerder diensten voor het eigen concern sneller uitvoert dan voor de concurrent. De netbeheerder kan bijvoorbeeld haar taken voor het eigen concern gelijk uitvoeren, terwijl zij bij de concurrent rustig het einde van de wettelijke termijn afwacht.77

Ten derde kan de netbeheerder de concurrent benadelen door extreem veel nadruk te leggen op details. Zo kan een netbeheerder ten opzichte van concurrenten een extreem formalistische houding naleven, terwijl zij aanvragen van het eigen concern direct goedkeurt.78

Softe discriminatie is schadelijk voor de concurrentie op de elektriciteitsmarkt en softe discriminatie is moeilijk aan te pakken door de toezichthouder. Na de eigendomssplitsing zijn er voor netbeheerders geen voordelen meer verbonden aan het toepassen van softe discriminatie. Het toepassen van softe discriminatie heeft dan namelijk geen positieve invloed meer op de concernwinst. De eigendomssplitsing zal dus een einde maken aan het toepassen van softe discriminatie.79

5.1.4 Informatievoordelen


De eigendomssplitsing maakt een einde aan oneigenlijke informatievoordelen van verticaal geïntegreerde ondernemingen. Een verticaal geïntegreerd bedrijf kan informatie gebruiken, die zij als netbeheerder bezit, om concurrentievoordelen te behalen in de leveringsmarkt. Hierdoor kan een verticaal geïntegreerd bedrijf voordelen behalen ten opzichte van de concurrentie.80

Door de eigendomssplitsing ontstaan twee aparte ondernemingen. Hierdoor is het doorspelen van informatie niet meer mogelijk. De eigendomssplitsing maakt dus een einde aan de mogelijkheid om oneigenlijke concurrentievoordelen te behalen door informatievoordelen.81


5.1.5 Toezicht


De eigendomssplitsing kan het toezicht op de markt verbeteren. Na de eigendomssplitsing zijn er voor de elektriciteitsbedrijven namelijk geen mogelijkheden om kruissubsidies te geven, wordt het moeilijker om informatie uit te wisselen en zijn er minder prikkels om softe discriminatie toe te passen. Dit alles leidt tot een grotere transparantie. Hierdoor zal de toezichthouder makkelijker en sneller ongeoorloofd gedrag bemerken. De toezichthouder kan zodoende efficiënter en effectiever toezicht houden en efficiëntere en effectievere regulering opstellen. Door de eigendomssplitsing kan de toezichthouder dus besparen op de toezichtkosten, terwijl het toezicht betere wordt uitgevoerd.82

5.1.6 Focus bij management


De eigendomssplitsing zal leiden tot meer focus bij het management van elektriciteitsbedrijven. Door de eigendomssplitsing heeft krijgen het management van de netwerkbedrijven en het productie- en leveringsbedrijven een kleiner en meer samenhangend takenpakket. Hierdoor kunnen zij hun taken beter uitvoeren.83

Enerzijds is het management van het netbedrijf na de splitsing slechts verantwoordelijk voor het netwerk. Het management van het netbedrijf kan zich zodoende volledig richten op het netwerk, in plaats van dat het management zich richt op het groepsresultaat. Zodoende kan het management beter de competitie op de markt faciliteren, alsmede de leveringszekerheid waarborgen. Ook kan het management beter reageren op nieuwe regulering. De netbedrijven zullen door de splitsing dus beter gemanaged gaan worden.84

Anderzijds kan het management van het productie- en leveringsbedrijf zich uitsluitend gaan richten op de commerciële activiteiten. Het management van de productie- en leveringsbedrijf kunnen zich uitsluitend richten op de productie van stroom, de handel in stroom en de levering van stroom. Zij kunnen zich hierbij volledig richten op het financiële resultaat.

De managementteams van de productie- en leveringsbedrijven zullen door de splitsing dus betere resultaten behalen.85

De eigendomssplitsing zal dus tot gevolg hebben dat zowel de netwerkbedrijven productie- en leveringsbedrijven beter worden gemanaged.

5.1.7 Toetreding en consolidatie


De eigendomssplitsing zal gevolgen hebben voor het aantal elektriciteitsbedrijven, dat op de productiemarkt en leveringsmarkt zal concurreren. De regering is van mening dat de eigendomssplitsing de elektriciteitsmarkt transparanter maakt, waardoor er meer bedrijven zullen toetreden tot de elektriciteitsmarkt. De elektriciteitsbedrijven betogen, dat de eigendomssplitsing slechts zal leiden tot meer fusies en overnames in de elektriciteitsmarkt.

Hieronder zal uiteengezet worden, wat de gevolgen van de eigendomssplitsing voor het aantal marktpartijen kan zijn.

Enerzijds maakt de eigendomssplitsing het voor bedrijven makkelijker om toe te treden tot zowel de productie als leveringsmarkt.86 Anderzijds zou de eigendomssplitsing kunnen leiden tot een fusiegolf.87

In de leveringsmarkt is toetreding makkelijk. In principe hoeft een bedrijf slechts elektriciteit in te kopen, om die vervolgens door te verkopen aan de consument. Hierdoor kunnen ook kleine partijen concurreren op de leveringsmarkt. Het belangrijkste bezit op de leveringsmarkt is naamsbekendheid, zodat de potentiële klant het bedrijf kan vinden. De belangrijkste investering om toe te treden tot de leveringsmarkt, is daarom de investering in marketing. Op de leveringsmarkt zijn al veel bedrijven toegetreden, waarvan enkelen zeer succesvol zijn. Toetreden tot de leveringsmarkt wordt door de eigendomssplitsing nog aantrekkelijker, doordat de grote elektriciteitsbedrijven hun oneigenlijke concurrentievoordelen verliezen. De eigendomssplitsing zou ertoe kunnen leiden dat er meerdere nieuwe partijen zullen gaan toetreden tot de leveringsmarkt.88

In de productiemarkt is toetreding moeilijker. Om toe te treden tot de productiemarkt moet een bedrijf veel investeren en beschikken over zeer gespecialiseerde technische kennis. De potentiële toetreders in de productiemarkt zij daarom voornamelijk buitenlandse elektriciteitsbedrijven en andere grote technische bedrijven. Er zijn in Nederland al enkele buitenlandse elektriciteitsbedrijven toegetreden tot de markt.

De eigendomssplitsing zal in de productiemarkt enkele oneigenlijke concurrentievoordelen wegnemen. Dit kan tot gevolg hebben dat meerdere buitenlandse elektriciteitsbedrijven zullen gaan toetreden tot de Nederlandse markt.89

De eigendomssplitsing kan ook leiden tot meer fusies. Door de eigendomssplitsing worden de elektriciteitsbedrijven kleiner. Het is mogelijk dat deze kleinere partijen fusiepartners zullen zoeken of dat deze kleinere partijen overgenomen zullen worden door andere elektriciteitsbedrijven. Vooral voor productiebedrijven is het voordeel om groot te zijn. In de productiemarkt zijn grote investeringen vereist om nieuwe centrales te bouwen. Ook treden bij de productie van stroom schaalvoordelen op. Bovendien moet men beschikken over zeer gespecialiseerde technische kennis om stroom te produceren. Dit alles maakt dat productiebedrijven graag zullen willen fuseren. Hierdoor kan het aantal concurrerende partijen afnemen, waardoor er minder concurrentie zal zijn.90

Het is dus lastig om conclusies te trekken. Waarschijnlijk zullen er Nederlandse productie- en leveringsbedrijven gaan fuseren door de eigendomssplitsing. Maar waarschijnlijk zal de eigendomssplitsing er ook toe leiden dat er buitenlandse elektriciteitsbedrijven tot de Nederlandse productiemarkt toetreden. Tevens zullen er door de splitsing waarschijnlijk nieuwe partijen toetreden tot de leveringsmarkt. Per saldo zal de eigendomssplitsing dus weinig invloed hebben op het aantal marktpartijen, dat actief is in de leveringsmarkt en de productiemarkt.


5.1.8 Dubbele marginalisatie


Door de eigendomssplitsing ontstaat het risico dat prijzen dubbele gemarginaliseerd zullen worden. Dubbele marginalisatie kan voorkomen als er zowel downstream als upstream bedrijven zijn met marktmacht. Als zowel de upstream- als de downstream bedrijven een winstmaximaliserende prijs rekenen, kan daardoor een hogere prijs kunnen ontstaan, dan de prijs die zou ontstaan in de situatie dat één verticaal geïntegreerde onderneming zowel de downstream als upstream activiteiten uitoefent.91 Door de hogere prijs is de afzet lager. Het gevolg is dat de twee ondernemingen één lagere winst maken dan dat zij als één verticaal geïntegreerde onderneming zouden doen, terwijl de consumenten eveneens slechter af doordat zij hogere prijzen moeten betalen voor het goed. De maatschappelijke effecten van dubbele marginalisatie zijn dus zeer negatief.92

De eigendomssplitsing kan tot dubbele marginalisatie leiden. De afnemer betaalt een apart transporttarief en een apart tarief voor de stroom. Tevens hebben in de elektriciteitsmarkt hebben meerdere partijen marktmacht. In een ongereguleerde markt zullen zowel het netbedrijf als het productie en leveringsbedrijf hun optimale tarief vaststellen, waarbij zij beide rekening zullen houden met de tariefstelling van de ander. Hierdoor is het mogelijk dat zij beide een te hoog tarief zetten, waardoor het netbedrijf, het productie en leveringsbedrijf en de consument slechter af zij. In dit geval is er dus sprake van dubbele marginalisatie.93

Dubbele marginalisatie kan worden voorkomen als de toezichthouder de maximumtarieven vaststelt op de marginale kosten. Aangezien het netbedrijf ook inkomsten nodig heeft om het net te onderhouden, zullen de maximumtarieven iets hoger moeten liggen dan de marginale kosten, en zal het effect van dubbele marginalisatie in de elektriciteitsmarkt in beperkte mate kunnen optreden. Echter zolang de transporttarieven goed zijn vastgesteld door de toezichthouder is dubbele marginalisatie geen groot probleem.94

Concluderend kunnen we dus stellen dat er een risico is dat dubbele marginalisatie in beperkte mate zal optreden in de elektriciteitsmarkt.


5.1.9 De effecten op de concurrentie


De splitsing heeft een aantal effecten op de concurrentie in de elektriciteitsmarkt.

Er zijn een aantal voordelen verbonden aan de eigendomssplitsing. Door invoering van de eigendomssplitsing zal een einde worden gemaakt aan een aantal marktverstoringen. De eigendomssplitsing zal kruissubsidiëring uitbannen, softe discriminatie onmogelijk maken en de informatievoordelen van verticaal geïntegreerde ondernemingen verminderen. De splitsing zal ook leiden tot een betere regulering en beter toezicht. Bovendien zal de splitsing leiden tot meer focus bij het management van de elektriciteitsbedrijven.

Tegenover deze voordelen staan één nadeel en twee onzekerheden. Het nadeel is dat door de splitsing in beperkte mate dubbele marginalisatie zal optreden. De eerste onzekerheid betreft de effecten van de splitsing op de financiering van ondernemingen. De splitsing leidt enerzijds tot een ‘level playing field’ tussen nationale partijen, maar leidt anderzijds tot een ‘unlevel playing field’ tussen Nederlandse en buitenlandse bedrijven. De tweede onzekerheid betreft de gevolgen van de splitsing voor het aantal marktpartijen. Het aantal marktpartijen zou door de splitsing toe of af kunnen nemen.

Concluderende kunnen we stellen dat er wat betreft de effecten van de eigendomssplitsing op de concurrentie nog een nog een aantal onzekerheden bestaan. Te verwachten valt dat de eigendomssplitsing positieve gevolgen zal hebben voor de concurrentie op de elektriciteitsmarkt




1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina