Europese Politieke Integratie Samenvatting I. Geschiedenis Theoretische benaderingen van Europese integratie



Dovnload 162.98 Kb.
Datum21.08.2016
Grootte162.98 Kb.

Europese Politieke Integratie

Samenvatting


I. Geschiedenis

  1. Theoretische benaderingen van Europese integratie

    1. Theorieën vanaf WOI tot kort na WOII

Vertrekpunt: hoe de internationale conflicten uit de 19de en 20ste eeuw vermijden?

      1. Federalisme

  • vertrekpunt: nationale staten zijn niet meer in staat veiligheid v/d burgers te waarborgen

  • politiek probleem => vraagt politieke oplossing

  • oplossing: Europese unie met rechtstreeks verkozen parlement

=> soort Europese staat, VSE


  • Kritieken:

    • Superstaat => afstand regering – volk vergroot

    • Politieke constructie op hoger niveau
      => verschuiving conflicten naar hoger niveau, tussen grotere blokken

    • Welke bevoegdheden waar? Blijft vaag.

      1. Functionalisme (Mitrany)

  • zelfde vertrekpunt als federalisten

  • oplossing: creatie transnationale instituten met ≠ beheersvormen

    • vb: continentale aanpak spoorwegen, mondiale aanpak luchtvaart

    • => voor elk probleem het ideale beheersniveau gebruiken

  • => start vd integratie met EGKS, toegejuicht door functionalisten




  • opmerking: niet alles moet op EU niveau worden geregeld!

  • Politiek is afwegen, kijken naar wat functioneel is

      1. Transactionalisme & pluralisme

  • kern: # kwesties worden beter internationaal geregeld, maar ZONDER verdwijnen van traditionele staten

  • => pluralistische gemeenschap waarbij staten…

    • eigen soevereiniteit & IB behouden

    • samenwerken op beperkt aantal domeinen

  • opmerking: loyaliteit van de burger in de eerste plaats aan de staat




    1. Theorieën die de feitelijke Europese integratie
      vanaf de jaren 50 trachten te verklaren


Vaststelling: EGKS werkt… => 2 nieuwe scholen

      1. Neo-functionalisme (Haas)

  • bouwt sterk verder op functionalisme: Eu integratie begint op functionele domeinen (kolen & staal)
    => proces dat niet meer is te stoppen

  • creatie Hoge Autoriteit die zich om goed te functioneren ook met andere domeinen zal moeten bezighouden:

    • vb: energie, transport

    • = SPILL-OVER

    • zo nationale economieën verstrengelen
      => steeds belangrijker beslissingen op Eu niveau
      => ook belangengroepen richten zich daarop
      => steeds sterkere organen

  • DUS: economische integratie => politieke integratie




  • opmerking: spill-over

    • vb: vrij verkeer van goederen + vrije markt => nood aan harmonisatie productnormen => verstrikking in integratieweb

    • vb: vrij verkeer personen => nood aan integratie asiel- & migratiebeleid
      = in praktijk zeer moeilijk




  • Opmerking: gevaar voor volledig stilvallen van integratie, ‘spill back’ ipv ‘spill over’
    => op niveau van politiek moet er wil tot overeenstemming zijn!

      1. => Intergouvernementalisme

  • vaststelling: hoe vergevorderd integratie ook is, blijft een project tss regeringen die dit op elk moment kunnen terugschroeven => intergouvernementalisme

  • soms komt er echter ook een interne dynamiek waarbij geen weg terug is

  1. Europa na WOII

Belangrijke ontwikkelingen die geleid hebben tot start Eu integratieproces:

1. OEES

2. Raad van Europa

3. Pact van Brussel



=> EGKS

    1. OEES

      1. Situatie in Europa na WoII

  • veel ideeën over eenmaking kregen geen concrete toepassing want

  • Toch moeilijkheden in Eu:

    • Puinhoop

    • Tweedeling VS / SU

    • Sterke communistische partijen

  • vicieuze economische cirkel:

    • nood aan invoer

    • => nood aan $

    • => alleen te krijgen via export

    • => nood aan productie

    • => nood aan geld …




  • in VS:

    • sterke isolationistische wind

    • TOCH twijfels in Congress, door opkomst KP’s en invloed SU

=> Marshall-plan

      1. Marshall plan

Argumenten:

  • ideologisch:

    • oorsprong: situatie Griekenland (GB kan & wil niet meer helpen in strijd tegen comm => VS moet wel bijspringen)

    • gevolg: Truman-doctrine (zelfs aanvaard door isolationisten!)

    • VS-geld naar Eu als dam tegen comm
      => MP als econ. pijler
      => wegnemen voedingsbodem voor comm

  • economisch:

    • VS-econ boert achteruit sinds oorlog => nood aan nieuwe afzetmarkten

    • VS verleent via MP koopkracht (& -plicht) aan Eu


Europese integratie als voorwaarde - redenen:

  • Sovjetunie: moest afgeschrikt worden

  • Streven naar douaneunie: om ‘schotten’ tussen landen tgv oorlog weg te nemen

  • Frankrijk /vs/ Duitsland:

    • VS wou af van dure bezetting van DUI

    • FRA gekant tegen versterkend DUI

    • MAAR: nieuwe vijand (SU)

    • => nood aan Eu-integratie zodat DUI meestapt zonder al te veel macht


Gevolg: 16 landen komen bij afspreken van verdeelsleutels uiteindelijk overeen zich te verenigen => geboorte OEES

      1. Organisatie voor Europese Economische Samenwerking

  • intergouvernementeel (soevereine staten!)

  • beslissingen met unanimiteit, door raad van ministers

  • doel:

    • advies over verdeling hulp

    • werken aan liberalisering handel in Eu

  • opmerking: SAMENWERKING ipv INTEGRATIE




  • gevolgen MP:

    • economische heropleving => voedingsbodem KP’s weg

    • NIET gelukt: # landen uit invloedssfeer van SU halen

    1. Raad van Europa

= 2de spoor tot integratie, < Churchill (pleitte voor VSE)


  • Churchill nodigde intellectuele clubs uit hierover na te denken

  • => ° Europese Beweging

  • => Congres van Den Haag (mei ’48)

    • 750 politici pleiten voor oprichting verenigd Eu

    • oprichting Raad van Europa die hieraan gestalte moest geven

    • MAAR: veel menings≠ bij inhoudelijke discussies




  • heeft EVRM opgesteld

  • houdt zich nu bezig met o.m. rechten van minderheden

  • bijzonder weinig macht

  • belangrijkste instelling: Comité van Ministers (intergouvernementeel!!)

    1. Pact van Brussel (FRA, GB, Benelux)

= pact met betrekking tot samenwerking op pol, mil & ec vlak

= geboorte WEU




  • redenen:

    • vrees SU

    • vrees nieuwe aanvalspolitiek DUI




  • defensie uiteindelijk overgelaten aan NAVO

  • vanaf dan WEU sluimerend bestaan, nu grotendeels opgegaan in EU


BESLUIT:


  • op basis van concrete belangen

  • aarzelende weg naar samenwerking

  • voor integratie zal méér nodig zijn

  1. EGKS: soevereiniteitsoverdracht

    1. 9 mei 1950: toespraak Robert Schuman

      1. Inhoud verklaring

Verklaring van 9 mei: geboorteakte van Europese integratie!

  • “L’Europe nes e fera pas d’un coup”: geen allesomvattende constructie, niet in één klap

  • “une solidarité de fait”: een feitelijke solidariteit

      1. Context en idee

  • idealisme over absolute vrede in een verenigd Eu

  • besef dat idealisme alleen niet genoeg zal zijn om dit verkocht te krijgen

=> heel concrete belangen* inzetten

=> stap voor stap werken, beginnen met kolen & staal


* belangen:

  • Eu conflicten sinds 1870 steeds ivm kolen- & staalgebieden
    => oorlogsreden en –grondstoffen wegnemen

  • Midden ’50: Korea-oorlog
    => climax KO => angst voor SU => nood aan Eu frontvorming

  • Groeiend besef dat douane-unie win-win-situatie is => OEES sterker maken

  • Gegarandeerde toegang van FRA tot kolen DUI

=> overgang naar FUNCTIONELE samenwerking: concrete, gemeenschappelijke belangen



      1. Uitwerking

  • zal niet intergouvernementeel lukken
    => nood aan onafhankelijk, sterk, bindend orgaan
    => Hoge Autoriteit

  • leden aangeduid door regeringen, maar eens aangeduid: onafhankelijk!

  • Bevoegdheden:

    • Normering (!)

    • Ingrijpen in nationale producties




  • werd aanvaard doordat dit op LT win-win zou opleveren

    1. 1951: ondertekening EGKS-verdrag

      1. Traitée-loi

  • = zeer specifiek, afgebakend, sterk machtigend verdrag
    /vs/ traitée-cadre

  • deelnemers: ‘de zes’: FRA, DUI, ITA, Benelux

  • GB: zeer sterk tegen Hoge Autoriteit




  • zomer ’52: ratificatie, 23 juli ’52: start werking

      1. Problemen

  • nood aan raad van ministers als intergouvernementeel tegengewicht?
    JA (tegen wil Monnet) => Raad van Ministers (nu Eu Commissie)

  • Nood aan controleorgaan?
    JA => Gemeenschappelijke Vergadering (nu Eu Parlement)

  • Hof van Justitie

  1. Mislukking EDG en EPG

Door EGKS: enthousiasme, maar volgende initiatieven (EDG, EPG) mislukken

    1. Het Plan-Pléven

  • situatie: Korea => scherpe O/W-tegenstelling

    • USA wil herbewapening DUI

    • Eu wil eerder Eu leger (zeker FRA dat gn sterk DUI wou)

  • Oktober 1950: Plan-Pléven

    • = supranationale Eu defgem. (~ EGKS)

    • GB doet niet mee aan onderhandelingen => de zes

  • 1952: akkoord op regeringsniveau

    • uitvoerend commissariaat, ~ HA

    • 1 leger, 1 commandostructuur, …




  • parallel hieraan: ontwikkeling pol. controlestructuur

    • => nood aan Eu Pol Gem: EPG

    • gesprekken veel moeizamer dan EDG

    • uiteindelijk EPG-verdrag veel minder supranationaal dan EDG

    1. Geen ratificatie van het EDG-verdrag

  • DUI: snel

  • Benelux: snel (hoewel NED problemen heeft met ontbreken GB)

  • IT had problemen met interne stabiliteit, maar zag er OK uit




  • MAAR: FRA ligt dwars door…

    • pol klimaat in FRA: Schumann was uit pol gestapt

=> conservatiever & nationalistischer geworden

    • Korea gedaan, Stalin dood => détente

    • interne problemen: Indochina /vs/ eigen leger opgeven…

    • FRA begon te denken aan atoombom (force de frappe)

    1. Consequenties

  • USA voelde bui al hangen => dreiging met herbewapening van DUI

  • is dan ook gebeurd

=> erkenning BRD als soevereine staat (mei ’55)

=> DUI en IT lid van WEU (’55)

=> BRD opgenomen in NAVO (’55)
Neergang EDG = eerste crisis in Europese Integratie


  1. Verdragen van Rome

Door détente eind jr. 50 = Eu Int minder dwingend.

Maar: rélance door

- Beneluxmemorandum

- Euratom (Monnet)
=> Verdragen van Rome

en daaruit volgend



Gemeenschappelijke Instellingen


    1. Beneluxmemorandum

  • voorstel van NED min van BuZa: creatie EEG

    • = globaal voorstel om Eu’se markten te integreren

    • verder dan EGKS, breder dan Benelux, meer dan Kolen & Staal

  • Besprekingen op Conferentie van Messina

=> niet afkerig, maar voorstel komt te vroeg


  • er komt een Intergouvernementeel Comité (IGC)

    • moeten voorstel tot verdrag uitwerken

    • leden HA mogen IGC bijwonen

opm: = truc die ook later zou worden toegepast:

onderhandeling op hoogste niveau

bij compromis: bekendmaking & grote top


    1. Euratom

  • opkomst nieuwe energiesector: DUUR

  • vrees voor energietekort => druk voor snelle vooruitgang

=> samenwerking is nuttig => EURATOM-voorstel

    1. Standpunten & onderhandelingen

  • Benelux & DUI: voorstander EEG & EURATOM
    (want snelle ec groei => afh. van export)

  • FRA niet enthousiast over EEG, wel over EURATOM
    (want vreesde overspoeling door DUI prod.; kom die concurrentie niet aan)



=> compromis: package deal: EURATOM, EEG (markt, douane-unie & gem lbbeleid)


Ondertekend in Rome op 25/3/1957 => Verdragen van Rome

    1. Geboorte van de basisinstellingen van de Unie

  • volledige ec integr, supranationaal geregeld, was taboe want te verregaand

  • MAAR 1 interne markt is pas effectief als kwantitatieve handelsbeperkingen afgeschaft werden

  • omzeiling & concurrentievervalsing echter steeds mogelijk


=> nood aan sterke Eu’se instellingen! => balanceren tss gem. inst. & nat belangen

      1. Europese Commissie

  • kan voorstellen doen ifv Eu belang

  • = supranationaal, onafhankelijk van lidstaten

  • heeft initiatiefrecht

      1. Ministerraad

  • neemt de beslissingen

  • intergouvernementeel

  • unanimiteit (mogelijkheid tot MH-stemming)

  • samenstelling afhankelijk van onderwerp (ministers van …)

      1. Gemeenschappelijke Vergadering

  • soort Eu parlement met afgevaardigden

  • mogelijkheid tot rechtstreekse verkiezingen

  • controlebevoegdheid

  • beperkt budget, geen wetgevende / beslissende taak
    (is nu anders!!)

      1. Economisch en Sociaal Comité

  • adviesorgaan met sociale partners

      1. Hof van Justitie

  • gerechtelijke controle


Dit zijn nu nog steeds de basisinstellingen van de EU!

    1. Conclusies

  • in vergelijking met EGKS…
    enerzijds minder radicaal & supranationaal
    anderzijds veel ruimer

  • Wie doet mee? de zes, GB niet => had voldoende banden met Commonwealth




  • 1 januari 1958: in werking treden van EEG en EURATOM


  1. Tegenreactie

SW gaat goed => (tegen)reacties van zij die er niet bijhoren

= permanent gegeven: Eu’se integratie is aantrekkelijke constructie, vooral ec




  • 7 OEES-landen richten EVA op:

    • GB, OOST, NW, PORT, ZWI, ZWE, DK

    • associatie => 100% intergouvernementeel




  • verzoeken tot lidmaatschap

    • ’61: DK, IRL, GB

    • ’62: NW (nu nog steeds geen lid!)

  1. Malaise in de jaren zestig

      1. Jaren ’60: echte malaise

  • Problemen

    • Verdrag van Rome wordt niet uitgevoerd

    • EURATOM werkt niet goed

    • LBbeleid werkt niet goed

      • commerciële geest maakt plaats voor wantrouwen

      • MH-stemming raakt er niet door

    • toetredingsaanvragen worden niet behandeld




  • Oorzaken van de malaise

    • FRA: sinds ’58 onder De Gaulle (nationalist!)

      • vrees voor terugtrekking uit EEG

      • DG doet dit niet want beseft voordelen voor FRA

    • jr ’60: olie zeer goed alternatief voor kernenergie => EURATOM 

    • goeie ec gemeenschappelijke geest was weg

=> DG zei wat anderen dachten


  • sterke aanwezigheid De Gaulle (ambivalente houding):

    • negatief: cf. EDG

    • pragmatisch: cf. in EEG blijven

    • verrassingen:

      • steeds intensere band met DUI (Adenauer-ontmoeting)

      • afkeer Atlantisme (voelde zich in de steek gelaten door traditionele bondgenoten, vb: Suez) => keert zich naar Eu, waar FRA wél nog grote rol kan spelen

      • Eu initiatieven, maar steeds intergouvernementeel

    • tegen commissie



      1. Initiatieven in de jaren ’60

  • gericht op het creëren v/e Eu CONfederatie

  • weinig supranationaal




  • DG stelt ‘Europa der Vaderlanden’ voor:

    • SW tss landen, op ec, pol, mil vlak

    • geïnspireerd door anti-Atlantisme

    • intergouvernementeel!




  • weinig enthousiasme bij rest van Eu MAAR
    plannen worden niet van tafel geveegd door  crisis O/W (Berlijncrisis)




  • jr ’60 ook beheerst door toetredingsverzoek van GB

    • rol als wereldmacht verzwakte => zoeken naar nieuwe positie

    • ’61: toetredingsverzoek afgeblokt door DG

    • GB was voor DG paard van Troje:

      • Atlantisme

      • vrees voor heropening LB-discussie

    • ’67: opnieuw verzoek afgeblokt door DG

      1. Top Bad-Godesberg (Bonn) 18 juni 1961

  • onderwerp: de zes willen Eu met 1 stem laten spreken (nuttig voor coördinatie BuB)

  • => opdracht aan Fouchet voor ontwerpverdrag voor politieke samenwerking




  • andere landen blijven sceptisch tgo Fouchet-plannen:

    • NED:

      • te weinig supranationaal

      • angst voor FRA hegemonie

      • wil GB niet buiten plannen houden

      • wijst op contradictie in NED houding: pro Atlantisme (mét BG) maar ziet niet in dat GB sterk anti supranationalisme is




    • DUI: aanvaardt niet dat Plan-Fouchet ook…

      • commissie zwakker & MR sterker wil maken

      • m.a.w.: plan waagt zich ook op ec terrein




  • Reactie: Adenauer en DG sluiten compromis:
    niet raken aan wat al verworven is




  • MAAR: 1962: geen overeenstemming => plannen worden opgeborgen

      1. Gevolg: sterke bilaterale banden FRA DUI

  • 22 jan 1963: Elysée-verdrag

  • => breukmoment want FRA verandert van koers tov DUI!

    • pol sw op niveau van staatshoofden
      (= start FRA-DUI motor voor Eu’se integratie!)

    • sw defensie

    • sw jeugd & onderwijs

      1. Grootste crisismoment: lege stoel-politiek van FRA, 1965

  • juni ’65: vergadering over financiering LB

    • principiële vergadering want door ministers van BuZa

    • kernonderwerp: logge besluitvorming oplossen door meer bevoegdheden voor gemeensch instellingen

  • FRA stond onder druk om hieraan toe te geven, MAAR onbespreekbaar voor DG

=> FRA verlaat vergadering

=> geen unanimiteit meer…

=> EU volledig verlamd


      1. Oplossing: Compromis van Luxemburg

  • “men was het eens dat men het oneens was”

  • aanvaarding MH-stemming in sommige materies
    MAAR bij ‘vitaal nationaal belang’: vetorecht

=> de facto nog steeds unanimiteit



  1. December 1969: Den Haag

De Gaulle weg => deblokkering

Triptiek van Den Haag

=> sterke vooruitgang




  • mei ’68: einde De Gaulle; opgevolgd door Pompidou

  • DUI: Brandt wordt kanselier => Ostpolitik: balanceren tss Atlantisme en toenadering tot O-Eu


=> sterke keuze vóór Eu Integratie


      1. => dec ’69: Top van Den Haag:

  • nood aan sterk politiek signaal na tijdperk-DG

  • Pompidou schuift drie zaken naar voor: Triptiek van Den Haag

    • voltooiing: effectieve realisatie van ec gem zoals beslist in Rome

    • verdieping van de samenwerking, ook breder dan ec

    • uitbreiding: meer landen => positief tgo kandidaten


Opmerking: vandaag is er eerder spanning dan samenhang tussen deze drie:

verdieping /vs/ uitbreiding


Niet echt concrete beslissingen, wél belangrijke rélance.

      1. Na Den Haag

aantal concrete akkoorden


  • eigen middelen voor Eu:

    • ontvangsten op LB-heffingen

    • douaneheffingen

    • % van de BTW-ontvangsten

  • LB-beleid

  • toetreding nieuwe landen op 1/1/1973:

    • GB

    • DK

    • IRL

  • akkoord over EMS tegen begin jaren 80

  1. Eurosclerose

Ondanks belangrijke stappen in jr ’70, toch periode van ‘Eurosclerose’

    1. Oorzaken

  • jr 70 & 80: financiële, monetaire, economische, ecologische crisis
    => inflatie, werkloosheid, oliecrisis, …




  • Europa verzandt in neo-nationalistische draaikolk:

    • geen gemeenschappelijk energiebeleid

      • vb: oliecrisis: iedereen onderhandelt apart met Arabische wereld

    • geen gemeenschappelijke aanpak voor crisissen

      • massale subsidies aan eigen sectoren

      • staatssteun werkt concurrentievervalsend

    • nauwelijks Eu LB-beleid

      • door overschotten: Eu koopt overschotten op, zonder meer (melkplas, boterberg!)

      • geen consensus om beleid om te vormen

    • EMU kan niet meer tegen begin jr 80

      • idee van vrije markt 

      • zelfs EGKS wordt niet meer nageleefd

    • spill over werkt niet echt




  • Verworvenheden worden niet meer nageleefd
    => invloed Comm & Eu Parl neemt af
    => terug naar intergouvernementalisme: communautaire spelregels enkel als het uitkomt


BESLUIT:

    • negatieve sfeer

    • GB grote dwarsligger

    1. Top van Parijs 1974

Voorzitter: Giscard d’Estaing; vooral principeakkoorden

      1. Opdracht Rapport Tindemans:

  • hoe Eu Int. weer op sporen krijgen?

  • mogelijkheden van echte Eu Unie onderzoeken

      1. Institutionalisering Europese Raad

  • = raad van staatshoofden en regeringsleiders (bestond al officieus sinds jr 60)

  • staat buiten verdragen

  • doel: uittekenen grote lijnen Eu beleid & EPS

  • verzet van Benelux:

    • verstoring evenwicht bij instellingen

    • macht Comm 

    • grote landen meeste macht

    • heruitgave Fouchet-plan

opm: vandaag zelfde argumenten tegen permanente voorzitter

  • Raad komt er na akkoord tss Schmidt & G d’E
    tegenprestatie: overwegen rechtstr verk Eu Parl

  • Tot halverwege jr 80 blijft Raad buiten verdragen functioneren!

      1. Akkoord over noodzaak regionaal beleid: cohesie & EFRD

  • Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRD)
    = instrumenten om ongelijkheid tss regio’s op te vangen
    (structuurfondsen)

  • Officiële reden:

    • cohesie tss regio’s ontstond niet vanzelf; principes van de vrije markt werkten niet

    • actief beleid was dus nodig naast marktmechanismen

  • Achterliggende reden:

    • toetreding GB

    • GB kon niet profiteren van LB-geld

    • => GB was ‘netto-betaler’

    • door oprichting EFRD kon GB wél geld krijgen

  • Werking EFRD:

    • principe: herverdeling van de lidstaat-bijdragen volgens quota

    • Commissie eiste ook instrumenten om oneigenlijk gebruik van gelden tegen te gaan

      • projecten buiten quota

      • quota lagen niet vast => systeem van vorken

    1. Lichtpunten

      1. EPS komt van de grond

  • na veel mislukte pogingen, eerste bescheiden aanzet in begin jr 70

  • 1970: Rapport d’Avignon:

    • uitwisseling info & geregeld overleg tss Min BuZa

    • hiervoor oprichting Politiek Comité (buiten verdragen!)




  • eerste succes pol SW: CVSE (Helsinki, ’73-’75)

    • context: détente O/X begin jr ‘70

    • => gunstig klimaat voor gesprekken over veiligheid & SW in Eu

    • deelname: 35 landen (alle Eu, VS, Canada, …)

    • de negen v/d EEG overleggen & komen met een gemeenschappelijke agenda

    • => 9 hebben sterk gewogen op slotakte van ’75!

      1. 1975: Overeenkomst van Lomé

  • = mooi voorbeeld van spill over

  • kern: bevoorrechte toegang 18 Afrikaanse landen tot Eu-markt

  • welke landen? alle ex-kolonies van de 6 met gemeenschappelijke markt

  • BG treedt toe => nog groot aantal andere landen

  • => 46 ACP-landen (Afrika, Caraïben, Pacific)




  • vernieuwend: STABEX-systeem:

    • garantie voor minimuminkomst door uitbetaling minimumprijs

    • zélfs als prijs op wereldmarkt lager ligt!




  • kritieken:

    • verdeel & heers door Eu: opsplitsing 3de W want sommige landen geen toegang

    • koloniale rol van grondstoffenleverancier blijft behouden bij de 46

      1. 1979: Rechtstreekse verkiezing Europees Parlement

  • om de vijf jaar

  • terugkerend (én verergerend) probleem: lage opkomst

  • wél politieke zwaargewichten op lijsten => werd belangrijk gevonden (is nu anders)

    1. Tindemans-rapport

  • zie 9.2.1

  • 76: indiening

  • tendens: willen we verdragen van Rome & Parijs redden, dan moet er een grote stap vooruit gezet worden:

    • meer bevoegdheden voor Eu

    • stap naar Eu Unie

      • buitenlands en veiligheidsbeleid

        • was taboe sinds mislukking EDG ‘54

      • versterking instellingen

        • meer macht Eu Parl: initiatiefrecht!

      • Eu Raad omvormen tot Eu Regering

      • zo snel mogelijk stap naar 1 ec/mon beleid




  • rapport verdween roemloos

  • mon/ec beleid kwam wel nog ter sprake in Bremen en Brussel

    1. Top van Bremen & Brussel

  • akkoord over oprichting EMS om te komen tot gemeenschappelijk wisselkoersbeleid:

    • slang’: maximale schommeling van Eu-munten tov elkaar: 2,25%







    • dit werkte niet door economische crisissen in jr ’70, maar werd terug ingevoerd eind ’78




  • centrale plaats voor Europese rekeneenheid ECU (≠ Europese munt!)
    => start EMS (1/1/’79)

  • Alle EG-landen doen mee vanaf ’79, behalve GB (pas vanaf ’90)

    1. Nieuwe leden

  • 1/1/’81: GR treedt toe, met als pro-argumenten o.a. steunen van nieuwe democratische staat

  • in 1977 hadden SPA en PORT verzoek ingediend; worden pas lid in ‘86
     dit duurde langer omdat deze landen armer waren => grotere kost

    1. Verzurende sfeer begin jaren ’80

      1. Grote boosdoener: Iron Lady Thatcher wordt premier in GB

  • Th. berekende dat Eu budget voor 20% Brits geld is, en dat GB maar 10% terugkrijgt => GB is nettobetaler

  • oorzaak: GB importeerde veel uit niet-Eu-landen => veel douaneheffingen van GB  Eu

  • Th. wilde ‘juste retour’

  • voorstel FRA en DUI: GB krijgt tijdelijk meer, in ruil voor meer handel met Eu-landen. Th. weigert deze koppeling.

  • discussie sleept aan tot ’84, Fontainebleau: GB krijgt korting (rebate) die geldt tot op vandaag…

      1. Politieke samenwerking in het gedrang

  • o.m. door stijgende spanning O/W

  • 1981: Genscher-Colombo-plan (uitzonderlijk: DUI & ITA ipv DUI & FRA)

    • pleit voor

      • Eu onafhankelijke stem, naast NAVO & US

      • duidelijk Eu buitenl. & veiligh. beleid

    • plan haalde geen meerderheid, Europese Raad weinig enthousiast

  • 1983: aanvaarding verzwakte vorm van plan: ‘Plechtige Verklaring van Stuttgart’

    • pogingen om dit te concretiseren mislukken

      1. Werking economische gemeenschap in jaren ’80

  • douane-unie min of meer OK dankzij Rome

  • nog steeds geen gemeenschappelijke markt

  • nog steeds ≠ productnormen
    => instrument voor sociaal protectionisme


CONCLUSIE:

er is een duidelijk signaal nodig: nood aan sterkere instellingen

=> nood aan ingrijpende aanpassing van Rome!


  1. De integratie weer vooruithelpen:
    naar de Europese Akte


    1. Ontwerpverdrag voor de Europese Unie (Spinelli)

  • aanzet gegeven door Eu Parl

  • A. Spinelli & Crocodile Club (groep parlementsleden) maken ontwerpverdrag

  • kern: Europese Unie

    • sterkere en machtigere gemeenschapsinstellingen




  • verwaterde versie wordt door EP aangenomen als resolutie*

* eerste stap in de richting van een verdragswijziging

* ook sterk signaal van EP!



    1. Top Fontainebleau (’84)

  • Raad kon signaal van EP niet negeren => stelt vorming comité’s voor:

    • Comité Dooge: institutionele vraagstukken

    • Comité Adonnino: Europa van de burger

=> beiden onderzoeken nodige verdragswijzigingen

  • Rebate voor GB (zie 9.7.1)

  • verhoging BTW-bijdragen van 1% naar 1,4%

  • Aanduiding Jacques Delors als commissievoorzitter

    1. Witboek Delors

      1. Witboek & Groenboek:

- Commissie heeft initiatiefrecht: kan voorstellen doen voor verordeningen & richtlijnen

- Bij belangrijke domeinen wil C eerst ‘proefballonnetjes’ oplaten

=> Groenboek: vaag en vrijblijvend, denkpistes, open voor commentaar

=> Witboek: idem maar veel concreter



      1. Witboek ter voltooiing van de interne markt (Delors)

  • Uitgangspunt

    • Sinds Rome al veel bereikt: douane-unie is er

    • nog te veel manieren om de facto interne markt te omzeilen

  • om tot een interne markt te komen: nood aan 300-tal richtlijnen

  • deadline: 31/12/’92

      1. Reacties op Witboek Delors

  • niet afwijzend want iedereen was voor eindproduct

  • meer discussie over de tussenstappen:

    • realisatie randdomeinen van integratie (milieu, soc, mon)

    • => Eu moest meer bevoegdheden krijgen

    • => nood aan verdragswijziging:

      • sterkere instellingen

      • meerderheidsstemming op ≠ vlakken

    • tekenend voor discussie: Com Dooge (zie 10.2) bereikte weinig consensus

=> Europese Raad moest óók signaal geven, na signalen van Parl & Comm, maar had geen eigen uitgangspunt=> Top van Milaan: oprichting IGC

    1. Top van Milaan (’85)

  • bijeenroepen van Intergouvernementele Conferentie (IGC) ter voorbereiding verdragswijziging

  • => iedereen vóór interne markt, onenigheid over institutionele consequenties

  • => door consensus over eindproduct bereikt men toch akkoord:
    alles in 1 pakket, met geven & nemen => Europese Eenheidsakte

    1. Europese Akte (december ’85)

  • 2-3 december: bewogen onderhandelingsnacht

  • Thatcher doet verrassende toegevingen (stemt in met meerderheidsstemming => opgave deel v GB soevereiniteit!)




  • elementen in Akte:

    • Erkenning Europese Raad => niet meer buiten verdragen (zie 9.2.2)

    • Formele bevestiging van erkenning EPS-procedures

    • Amendementen Rome

      • invoering gekwalificeerde meerderheid op ≠ vlakken

      • verwijzing naar EMS

      • verdragsrechtelijke grondslag cohesie (zie 9.2.3)

      • Europees Parlement:

        • meer bevoegdheden, vb: moet akkoord zijn met toetreding nieuwe leden

        • samenwerkingsprocedure (de facto vetorecht in sommige situaties)

      • macht commissie nam wat toe

      • toevoeging nieuwe beleidsdomeinen:

        • milieu, technologie & onderzoek, sociaal beleid, …




  • ratificatie:

    • vrij vlot

    • referendum in IRL (70% ja) & DK (56% ja)




  • Europese Akte treedt in werking op 1 juli 1987

  • reacties: ongenoegen bij voorstanders sterke Eu, want te beperkt:

    • men wou meer macht voor Comm & Parl; meer sociaal beleid; …

    • Maastricht is hierop deels een antwoord

    1. Toetreding Spanje en Portugal

  • aanvraag: 1977 (na democratisering)

  • onderhandelingen: start in ’79




  • Economisch zeer moeilijke dossiers => gevaar voor stabiliteit in gemeenschap

  • Griekenland was pas pro na opzetten geïntegreerde mediterrane programma’s (goedgekeurd in ’85)




  • (politieke) argumenten pro:

    • steun voor jonge democratieën

    • geostrategische redenen




  • 1/1/1986: toetreding MAAR zeer lange overgangsmaatregelen

  1. Na de Europese Akte:
    initiatieven van de commissie Delors


    1. Drieluik van Delors

  • na Akte blijft Delors een actief baasje…

  • om budgettaire problemen op te lossen: Drieluik (of Pakket) van Delors

    • LB-uitgaven

      • verdubbelden elke zes jaar => onaanvaardbaar

      • plafond instellen: max groei = groei BNP lidstaten

      • GB (uiteraard) tevreden

    • regionaal beleid

      • had verdere ontwikkeling nodig, om kloof tss rijk & arm (SPA & PORT!) te dichten

    • bekostiging hiervan via nieuwe (vierde) inkomstenbron: % van het BNP van elke lidstaat

  • Wordt aanvaard op 13/2/’88 => volgens Delors biedt dit, samen met Witboek en Akte, duidelijk perspectief op “Europa ’92”

    1. Monetaire integratie & sociale gemeenschap

  • Drieluik was volgens Delors geen eindpunt

  • om interne concurrentie te vermijden ook nood aan sociale en monetaire eenheid

(want nu maakten bep. landen nog gebruik van verlagen soc normen om bedrijven te lokken)


  • uit vrees voor ‘race to the bottom’, sociale dumping, doet Commissie pogingen om sociale minima op te stellen: Delors wilde …

    • introductie Europees sociaal model

    • 1 munt, want devaluatie eigen munt leidt tot oneerlijke concurrentie

  • werd echter steeds gekelderd door Raad




  • in dit kader ook zware conflicten tss Delors en Thatcher:
    principiële kwestie: is Europa vrijhandelsclub, of is integratie politiek project met gemeensch markt als tussenstap?
    vb: Brugge-speech van Thatcher, met zware kritiek op Comm & Delors

    1. Naar de EMU

      1. Comité Delors

  • om stappen tot een monetaire unie te bestuderen: oprichting Comité Delors




  • evaluatie: sterk rapport, zware engagementen

    • voordelen van eenheidsmunt

    • ook nadruk op noodzaak van aanpassing verdragen

      • nieuwe IGC over ECB en stappenplan




  • risico: twijfel want zware stappen. zal alles op de lange baan worden geschoven?

      1. Val van de Muur

  • twijfel uit 11.3 wordt weggenomen door enorme katalysator: val van de Muur

  • redenen voor katalyserend effect:

    • optimisme door ‘opening’ van O-Eu

    • angst van FRA voor ongezien groot DUI => inbedden in politiek geïntegreerd EU

    • massa’s economische vluchtelingen, opening afzetmarkt, …




  • Kohl wou (onvoorbereid) per sé de Duitse eenmaking volbrengen.

  • overleg met VS, GB, FRA en SU & O- en W-DUI=> 2+4-Verdrag:

    • DUI mocht 1 worden, op voorwaarde dat EMU er kwam (eis van FRA uit angst voor groot DUI)

    • daaraan gekoppeld moest buitenlands beleid ook één worden

    • DUI vroeg op zijn beurt samenwerking Justitie en Binnenlandse Zaken




  • opmerking: dit toont optimale werking FRA-DUI-band, veel gemeenschappelijke voorstellen van Kohl & Mitterand

      1. Top van Dublin (1990)

  • akkoord om IGC over EMU van start te laten gaan (1/1/1991)

  • parallel ook IGC over EPU (BuZa, defensie, justitie, politie)


= aanloop naar Verdrag van Maastricht

  1. Het Verdrag van Maastricht

    1. IGC’s over EMU en EPU

      1. Fundamentele debatten

  • Moet EMU prefederale constructie zijn? (analoog aan VS?)

  • Tot welke beleidsdomeinen moet Eu-macht worden uitgebreid?

  • Europese defensie? (KO gedaan => NAVO of eigen accenten?)

  • Hoe ver gaan met gekwalificeerde meerderheden?

  • Moet macht EP toenemen? (Democratisch deficiet?)

      1. Luxemburgse tempelstructuur (1991)

  • voorzitter Luxemburg stelt structuur voor:

  • Europa = tempel met drie pijlers, elke pijler met eigen besluitvormingssysteem

    • economisch: macht voor Comm & EP => communautair

    • GBVB: meer intergouvernementeel, met mogelijkheid tot stemmen met gekwal. mh.

    • SJBZ: idem

  • Europese Raad: gids en leider voor hele unie

=> soort gulden middenweg tussen federalisten en intergouvernementalisten




  • September ’91: NED doet ook voorstel: boomstructuur:

    • stam = federale basis waarop alles rust

    • voorstel minder verregaand dan LUX: def niet opgenomen, buit. bel. nie opgenomen

  • voorstel wordt afgewezen door zowat alle lidstaten (behalve BEL en NED) => zwaar gezichtsverlies

    1. Maastricht (9-10 december 1991)

      1. Controversiële thema’s

  1. Moet EU federale roeping hebben?

    • ontwerp zei ja

    • GB zei nee

    • geschrapt door Brits veto

  1. Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB)

    • meerderheid of unanimiteit?

    • compromis: unanimiteit is regel, maar er kan unaniem beslist worden om ervan af te wijken

  1. Defensie

    • compromis: voorlopig niet echt, deur wordt wel opengelaten

    • Eu kon wel nog steeds beroep doen op WEU

  1. Sociaal Europa

    • 11 van de 12 willen sociaal handvest, GB ligt dwars

    • truc: aan het Verdrag Protocol van de 11 vasthangen
      => GB krijgt opt-out

  1. Cohesie

    • afspraak: er komt fonds ten behoeve van de armste leden (SPA, PORT, GR, IRL)

    • geen akkoord over grootte

      1. Het Verdrag

  • vorm:

    • 7 titels

    • 17 protocollen (vb Sociaal Handvest, statuten ECB, …)

    • 33 verklaringen (≠ interpretaties vd lidstaten over bepaalde zaken)




  • 7 titels vormen samen tempel met zuilen

I: Algemene bepalingen


II: Wijzigingen EG-verdrag

III: Wijzigingen EGKS-verdrag



IV: Wijzigingen Euratom-verdrag
V: GBVB
VI: SJBZ
VII: Slotbepalingen


  • DAK: Algemene bepalingen

    • Algemene beginselen en waarden

    • sancties ivm schendingen vd bepalingen

    • algemeen principe van de SUBSIDIARITEIT:

      • Unie treedt pas op in materies die niet door afzonderlijke lidstaten kunnen geregeld worden

      • = vaag concept => discussie over interpretatie!




  • EERSTE PIJLER: geschoeid op sterk federale leest

    • aantal nieuwe terreinen, vb: consumentenbeleid, milieubeleid

    • uitbreiding van aantal bestaande terreinen, vb: milieu




    • instellingen:

      • nieuw: Comité der Regio’s

        • doel: regio’s van federale lidstaten ook een stem geven, niet alles overlaten aan de nationale overheden (vb: Vlaanderen heeft hier een stem). Werkt niet echt fantastisch

      • meer macht voor EP

        • vooral door co-decisieprocedure (zie 12.2.3)




    • Europese Monetaire Unie:

      • overgang naar €

      • ECB zou voortaan mon beleid bepalen

      • GB kreeg opt-out

      • andere lidstaten: bij voldoen aan criteria MOET € ingevoerd worden

        • begrotingstekort

        • staatsschuld

        • rente

        • stabiele wisselkoersen

        • INFLATIE

      • (voorwaarden opgesteld na sterke druk DUI, wegens angst voor bedreiging sterke Mark)




    • Stabiliteitspact wordt uitgebreid naar Pact voor Stabiliteit en Groei
      => ook aandacht voor groei & werkgelegenheid; door invloed van sociaal-democratische regeringen




  • TWEEDE PIJLER:

    • GBVB (Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid) => zie 2de licentie

    • zeer intergouvernementeel




  • DERDE PIJLER:

    • SJBZ (Samenwerking Justitie en Binnenlandse Zaken):

      • asiel

      • migratie

      • internationale fraude

      • terrorisme

      • politionele & justitiële samenwerking

    • zeer intergouvernementeel, nog meer dan 2de pijler

      • EP & Comm komen hier nauwelijks aan te pas

      • Hof van Justitie heeft hier geen greep op


BESLUIT:

  • eerste pijler breder geworden

  • besluitvorming meer supranationaal karakter, communautaire methode: co-decisieprocedure

  • behalve bij netelige kwesties (fiscaliteit, sociale zaken, …) nog steeds unanimiteit

      1. Co-decisieprocedure

  • zie schema uit cursus

  • hoofdlijnen:

    • EP heeft amenderingsrecht, zelfs vetorecht

    • ingewikkelde, zeer formele procedure, waar ook nog heel wat informele processen & netwerken achter zitten

    • behoorlijk democratisch instrument, op invloed van informele belangengroepen na, maar dat is ook zo op nationaal niveau

  1. Na Maastricht

    1. Opvolgings-IGC

  • context:

    • volop ontwikkelingen in O-Eu

    • grote tijdsdruk in Maastricht

=> vele plannen van Maastricht zijn geen eindpunt

=> nieuwe IGC voor 1996 op agenda, om voortgang te verzekeren



    1. Ratificatie Maastricht

  • moment van euforie (Maastricht) wordt traditiegetrouw gevolgd door donkere wolken: uiterst moeizame ratificatie in…

    • GB

    • IRL: referendum – door positieve elementen in cohesiefonds vlot aanvaard (69% pro)

    • FRA: referendum (in feite populariteitstest voor Mitterand): slechts 51% pro

    • DK: VERWORPEN met 50,7% nee

=> crisis in EU!



    • heronderhandelingen voor DK op Top van Edinborgh, dec ’92

    • opt outs:

      • (net zoals voor GB) geen deelname aan 3de fase mon integratie, ook al is die voor andere leden verplicht van zodra ze voldoen aan de criteria

      • blijft buiten defensie-samenwerking, want is traditiegetrouw neutraal land

    • nieuw referendum: 56,8% pro

    • omerking: er werd afgesproken dat dit verdrag voor de laatste keer was heronderhandeld, anders zou het waardeloos worden.


1 november 1993: Maastricht treedt in werking => historische datum!

    1. Najaar ’92: crisis in EMS

  • zware speculaties tegen Britse Pond en Italiaanse Lire

  • => munten werden uit EMS teruggetrokken

  • 2 tegengestelde visies:

    • EMS biedt te weinig bescherming => in augustus ’93 wordt systeem buiten werking gesteld, nu is schommeling van 15% ipv 2,25% toegestaan

    • dit toont ook absolute noodzaak aan van vaste wisselkoersen, zodat speculatie niet meer mogelijk is => evolutie naar eenheidsmunt

  • tweede strekking haalt het uiteindelijk, tot ongenoegen van speculanten & bankiers

    1. Nieuwe leden

  • ’89 – ’91: toetredingsaanvragen van Zweden, Oostenrijk, Finland, Noorwegen en Zwitserland

  • ’93: start onderhandelingen

  • Noren stemme in referendum tegen, ook Zwitsers haken af

  • 1/1/1995: Zweden, Finland & Oostenrijk treden toe

opmerking: Scandinavisce landen zijn zo rijk dat ze netto-betalers zijn. Compensatie: structuurfondsen worden aangepast, kunnen ook uitgereikt worden aan dunbevolkte regio’s

  1. Naar Amsterdam

    1. Financiële en institutionele kwesties nalv. uitbreiding naar Centraal- en Oost-Europa

    2. ‘Tekorten’ van Maastricht duidelijk doorheen jaren ‘90

      1. Europa met meerdere snelheden’

      2. Nieuwe lichting van beleidsmakers

      3. Reflectiegroep olv. Carlos Westendorp (1995)

      4. Nieuw IGC (1996)

    3. Europese raad in Amsterdam komt tot een akkoord (16/17 juni 1997)

      1. Overheveling deel derde pijler naar eerste pijler

      2. Buitenlands beleid ‘coherenter’ maken (Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB)

      3. Mogelijkheid tot ‘versterkte samenwerking’

      4. Hoofdstuk over ‘tewerkstelling’

      5. Gekwalificeerde meerderheid wint enigszins

    4. Drie ‘left-overs’ van Amsterdam

      1. Samenstelling commissie

      2. Herweging van de stemmen in de raad

      3. Substantiële uitbreiding van de meerderheidsstemming

    5. Ondertekend op 2 oktober 1997 en ingegaan op 1 mei 1999




  1. Naar Nice

    1. Veel ambitie maar weinig daden

      1. Werkgelegenheidskwestie

      2. Eenheidsmunt met elf landen vanaf 1 jan 1999

      3. Commissie Santer collectief ontslag na beschuldigingen van fraude

      4. Agenda 2000

      5. Tampere (okt 1999): prioriteiten voor asiel- en migratiebeleid

      6. Nieuw IGC over left-overs van Amsterdam met beperkte agenda (feb 2000)

      7. Lissabon-akkoorden (maart 2000)

    2. Europese raad van Nice (7-9 december 2000)

      1. Handvest van de grondrechten (niet ingeschreven

      2. Aanpassingen aan de verdragen (left-overs opgelost)

      3. Fundamenteel debat in vooruitzicht (2de helft 2001)

    3. Ondertekening (26 feb 2001) en intreding (1 feb 2003) na moeilijke ratificatie




  1. Na Nice

    1. Europese raad van Laken (14/15 december)

      1. Leidt tot ontwerp grondwettelijke verdrag

      2. Duurzaamheids’ toegevoegd aan lissabonproces (1ste helft 2001)

      3. Euromuntstukken komen in omloop (1 jan 2002)

      4. Uitbreiding naar Oost- en Centraal-Europa gaat door (1 mei 2004)

      5. Europese parlementsverkiezingen (juni 2004)

      6. Barrose wordt voorgedragen als commissievoorzitter




  1. Het rampjaar

    1. Start nieuwe commissie uitgesteld

    2. NEGATIEVE REFERENDA OP 29 MEI EN 1 JUNI (FR. & NED.)

    3. Onderhandelingen over begroting mislukken (Europese raad juni 2005)




De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina