Gereduceerd Westwerk



Dovnload 9.55 Kb.
Datum26.08.2016
Grootte9.55 Kb.
 

BRITSUM


 

 
Britsum is een terpdorp op de kwelderwal van Oostergo. De terp werd in de vorige eeuw op een wrede wijze afgegraven, waardoor de aanblik van het dorp zwaar geschonden werd. Bij de afgravingen werd een runenstokje gevonden.


Op de terp staat de Nederlands Hervormde kerk die mogelijk aan een Johannes was toegewijd maar misschien ook aan Bartholomeus of Maria. In de negentiende eeuw werd het exterieur van het kerkje in classicistische stijl vernieuwd. Gelukkig bleef daarbij de overwelfde romaanse kerk bewaard. Na de restauratie die in 2001 wordt afgesloten is het kerkinterieur een pronkstuk van Friese romaanse kerkbouw. De kerk is overwelfd met koepelgewelven die voor een deel hun unieke romaanse fresco's uit de twaalfde eeuw hebben bewaard. Over de interpretatie van de schilderingen is nog geen eenstemmigheid.
De kerk heeft een rijke verzameling grafstenen. Op het kerkhof werd in de vorige eeuw een rode zandsteen gevonden met daarop een afbeelding van een ram met vier horens. Bij de restauratie kwam het oude sacramentshuis vrij. De ram bleek precies in de lege nis te passen. De steen is in de nis geplaatst.
 
Gereduceerd Westwerk.
 
Het torengedeelte van de kerk vormt een rest van een gereduceerd westwerk. Plaats van een altaar ter ere van de heilige Michaël of de zetel van de plaatselijke heer, Naar het voorbeeld van de Dom van Aken zetelde de wereldlijke heer op de west - tribune als vertegenwoordiger van de keizer en verpersoonlijking van de Engel die het Christenvolk beschermde tegen de bozen machten. Deze machten werden symbolisch in het westen "op de rand van de zee" gelokaliseerd. In het aan de lage Heerenweg gelegen Hyum is een dergelijk westwerk vrijwel ongeschonden bewaard gebleven. Zuidelijker aan onze weg; in Thorn, Aldeneyk, Maastricht, Luik en Hastière zullen de pelgrims prachtige westwerken kunnen bewonderen.
 
De koepelgewelven zijn op steeds andere wijze gesloten; met als een ster samenkomende ribben, als een zesster, een cirkel en boven het vroegere altaar als een draaiende zon met een natuurstenen sluitsteen. In het schip fresco's van een kopje, en een Madonna, "Moeder Gods, Zetel der Wijsheid" in een mandorla voor de triomfboog. Maria gold in de elfde eeuw als de hemelde soevereine van de Friese Landen.
Verdwenen is helaas een fresco van: "een grote man met een stok in de hand en een vis aan de voeten", vrijwel zeker Christoffel de patroon van de reizigers en pelgrims. Een zeer bijzonder wijdingskruis dat los van de muur is geraakt is op een provisorisch bewaard gebleven. 
 

 
De absis.


 
Uniek zijn de fresco's in de absis. De verschillende vensteropeningen geven opeenvolgende bouwfasen aan. Oorspronkelijk waren in de benedenzone drie kleine vensters aangebracht. De hogere en grotere vensters doorbreken de fresco's. Op de afbeeldingen op de muurvlakken zijn steeds heel veel mensen te zien. Waarschijnlijk gaat het steeds om scènes uit de gevangenneming en marteling van Christus. De gevangenneming in de Hof van Olijven, de veroordelingen en de geseling. In de zwikken staan oudtestamentische figuren afgebeeld. Waarschijnlijk zijn het: Abraham, Isaak, Noach(?), Aaron en koning David.
 
In de absiskoepel zien we twee levensbomen met uitkrullende 'varen'takken en driemaal een door twee spiralen omgeven zuil. De zuil in het midden geeft "wortelt" met een Grieks kruis in de scènes van het leven van Jezus en met een zonnekruis naar boven. De zuilen op het noorden en het zuiden worden bekroond met een bootvormige dubbele spiraal.
Deze intrigerende symbolen wijzen m.i. op de Verrijzenis. De oostelijke is duidelijk belangrijker dan de andere twee wijst het Oosten. Ostern, Easter is de naam voor Pasen in de terminologie van de Angelsaksische predikers, "Pasen" is de Frankische aanduiding. Pasen valt op de zondag na de eerste volle maan na de Equinox. Op de Equinox gaat de zon precies in het oosten op. Het licht heeft het van het duister gewonnen. Christus verrijst uit de dood en de natuur herleeft in de levensbomen en ook noord en zuid ontvangt de genade.
Vlak bij Britsum stond de machtige Abdij van Mariëngaarde. Deze werd op het feest van Kruisverheffing ingewijd. Misschien zien we in Britsum een afglans van de schoonheid en de rijke symboliek van de machtige abdij van Freark en Siardus.
 
 
" Bateau du Soleil "
 
" Toen ik drie jaar geleden langs het Jabikspaad naar het zuiden trok, nam ik een foto van de toen net ontdekte fresco's van Britsum met mij mee. Onderweg vroeg ik in kloosters en kerken maar op markten en in 'alternatieve' winkels en galeries naar de betekenis van dit 'oer-oeleboerd' (want zo interpreteert elke fries spontaan deze schildering. De meeste deskundigen zagen er een gloriekruis is, symbool van de Verrijzenis. De geboorte van dag der verrijzenis. Het Gloriekruis geflankeerd door tekens van energie, de levensboom, leven dat de dood overwint. Een 'artisan', gespecialiseerd in middeleeuws werk. zei spontaan: 'le bateau du soleil' Het zonneschip. Inderdaad herinnert de afbeelding in Britsum sterk aan de Ark van Noach zoals deze staat afgebeeld op het Cross of Killary, een Keltisch kruis, op Ierland.
 
(Andere ideeën over de betekenis van dit fresco naar: jrvandw@cs.com)
 
Zondebok
 
Als de zandsteen met de ram inderdaad deze prominente plaats in de kerk heeft ingenomen hebben we nog een Mysterie in de Britsumer Kerk. Is met de ram de zondenbok bedoeld die op de Grote Verzoendag de woestijn in werd gezonden, beladen met de zonden van het volk. Hier toegepast op Christus:
 

"Daar gaat een Lam, het draagt de schuld, der wereld met zich mede." (Gez. 187)

 
De schilderingen die de steen omgeven spreken van de uitdrijving van Jezus de dood in. "Het is beter dat een mens sterft dan heel het volk" zei de hogepriester Kajafas.


Boetepelgrims die vanuit het noorden of op weg naar Mariëngaarde of Dokkum Britsum aandeden konden zich in de zondebok herkennen of door de gedachte aan Christus verzoenend lijden en sterven getroost worden. Onderweg naar de nieuwe dag.
 
Jan R. van der Wal
: fileadmin -> user upload
user upload -> Wedderveer “Uitgestrekte buurt in de gemeente Bellingwedde tussen Blijham en Wedde aan de westoever van de Westerwoldsche Aa; aan de overkant ligt het recreatieoord Wedderbergen (camping).
user upload -> Verslag Werkatelier Eiland van Schalkwijk
user upload -> Bijwerken rijksregister bestand algemeen 1 definities opbouw structuur bijwerking
user upload -> Persdossier haring
user upload -> Symposium on the Rwandan Genocide: Remembrance & Reflection on the aftermath
user upload -> Nieuwsbrief cnv onderwijs passend onderwijs Nummer 1 17 januari 2013
user upload -> Een stukje over de geschiedenis van de club
user upload -> Herfstvakantie van 13 T/M 20 oktober
user upload -> Formulier verklaring vakbondslidmaatschap voor maandelijkse werkgeversbijdrage in de vakbondscontributie
user upload -> Winschoterhoogebrug




De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina