Geschiedenis van de Nederlanden, boek van Blom. H1: Een lange aanvangsperiode


H4: De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (1588-1780)



Dovnload 271.38 Kb.
Pagina5/13
Datum16.08.2016
Grootte271.38 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

H4: De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (1588-1780)





  1. De tien jaren (1588-1598)

Het succes van de opstand


Einde van Groot-Nederland (pas definitief in 1680)

Hoe kan men de staat laten ontstaan en levensvatbaar maken?: door het winnen van een oorlog => nood aan: bondgenoten, materiële kracht (geld), ideële kracht, energieke leiding en organisatorische vermogen

Vijanden van Spanje:


  • Engeland: door armada naar engeland om Elizabeth daar van de troon te stoten, mislukt

  • Frankrijk: prot kon Hendrik IV tg Fr katho + Spaanse steun
    => Filips: Parma en militairen naar Fr: => Nederlanden waren gered.


Hollands welvaart

Van Oldenbarneveldt: kreeg bondgenoten en was in positie van kracht en geld.

Welvaart: grote handel, hoge nijverheid

Na val van A’pen: gespreide welvaart, met middelpunt A’dam.

16de eeuw: a) ° mondiale economie

b) intensiveerde verkeer tussen Europese havens onderling

c) kwaliteit schepen steeg => langere reizen (had risico’s)

Holland: veel vervoer voor weinig geld: hout, plaatselijke nijverheid, landbouw, mede dankzij oorlogssituatie.

Welstand steden en platteland steeg

TOCH overheid had niet altijd zoveel middelen (vb staatsbankroet van Sp en Fr)

Ned. Niet, Reden: belastingen (direct en indirect)



De bestuursvorm van de Republiek


Er was geen goede organisatie, de Republiek was een statenbond van zelfstandige gewesten: gelijk aandeel in macht en bevoegdheid.

Regering:



  • 1 leider (Willem van Oranje), 1 overlegorgaan: Staten Generaal
    wel: concentratie van macht in 1 hand werd bemoeilijkt door staatsinrichting: collegiale vorm.

  • Stadhouder

  • Raadspensionaris: Oldenbarneveldt (hollands advocaat van den lande)
    was geen rivaal v/d stadhouder: a) was vertegenwoordiger deelbelang
    b) verschillend in status
    c) stadhouder: opperbevelhebber vloot/leger



Plaats van de kerk


Vraag: wat is het belangrijkste: politiek of geloof?
prot (twee soorten): a) nadruk op vrijheid: libertijnse kerk, eind 16de eeuw Utrecht,
was niet levensvatbaar.

b) Calvinistisch: kenm: geen leervrijheid

hechte kerkelijke org (classen/synoden)

handhaving kerkelijke tucht

Maar: strijd met Spanje => onderlinge spanningen (preciezen tg rekkelijken)
Het verloop van de oorlog
Vestiging Republiek en bevestigen toekomst (zonder zuiden), mede dankzij Spanje: het Franse front was belangrijker dan het Nederlandse

Maurits:werkte samen met Friese neef

Maar het einddoel was nog niet bereikt: de strijd zou moeten worden verder gezet in Brabant en Vlaanderen.


  1. Het vraagstuk van oorlog en vrede (1598-1609)

Onzekerheid omtrent de oorlogsdoeleinden


Vijand: a) sterke vestigingen maken

b) zelf belegeren

c) veldslag (had echter niet veel nut)

komt wel een veldslag in 1600 bij Nieuwpoort. Maurits won MAAR: het duurde lang tot men tot een beslissing kwam én de Z-Ned kwamen niet in opstand tegen Spanje.

N-Ned: niet meer echt geneigd om Zuidelijke provincies te veroveren.

De situatie lag ook anders, Engeland en Frankrijk hadden vrede gesloten met

Spanje. Maar: Spanje was geen grote mogendheid meer zoals onder Filips II.

Vrede of bestand?


1609: 12j bestand

ideologisch: godsdienst, Christelijk Europa was verdeeld in twee kampen



  • Afsluiten Schelde voor handelsbelangen van Holland

  • Katholieken: geval apart, worden getolereerd (vooral in Holland) uit opportunisme (= typisch product van pragmatisme, ook principieel element: afkeer van gewetensdwang).




  1. De twisten van het twaalfjarig bestand (1609-1625)

Politieke tegenstellingen


Verdrag wordt niet geschonden, er komt wel een internationalisering van het conflict. Steun?: a) Oldenbarneveldt: Frankrijk

b) Duitse protestanten

c) Engeland

1609: De kinderloze Hertog van Gulik sterft, er zijn verschillende kandidaten voor de opvoling. Het wordt de Franse koning Hendrik (hij wordt vermoord) zodat het komt tot een verbond tussen Frankrijk en Spanje.



Godsdienstige tegenstellingen


Twisten ° door calvinisering ivm zondeval

Arminius (remonstranten) tg contraremonstranten

De staten van Holl en Oldenbarneveldt wilden tolerante kerk (desnoods onder dwang: ‘Scherpe Resolutie’) TEGEN Maurits (zal winnen).

De nieuwe orde van zaken


Overwinnaars: voor:

  • Lot gevangenen: oldenbarneveldt wordt terechtgesteld

  • Staatsrechtelijke vernieuwing: komt er niet

  • Kerkelijke orde vernieuwing:
    a) ten gunste voor contraremonstranten (steun overheid, wou wel geen onafh kerk)
    b) zoeken steun bij Engeland, ging niet zo erg goed:
    twist: * handel op Indië (VOC ° door risico’s: pas na lange tijd winst, voeren
    naar gebied van de vijand, verzekering van veilige haven).
    * ook: hervatting oorlog met Sp: niet echt steun van Engeland.
    De macht van Maurits daalde.




  1. Het goud van de gouden eeuw (1625-1648)

Consolidatie


Gouden eeuw: bloei en welvaart, maar geen vrede of eendracht

Wel: hoge concentratie van hoogtepunten

Politiek: 1588: steun van Engeland en Frankrijk
maar: 1621: opnieuw oorlog met Spanje (° formeel bondgenootschap met

Frankrijk en men begint opnieuw te denken aan de verovering

van de Z-Ned).

Engeland: interne spanningen

Frankrijk: idem


      • buiten Europese oorlogen => Republiek: consolidatie en uitbouwen staat

De oorlog bleek geen probleem te zijn voor de scheepvaart en handel:

  • genoeg kooplieden

  • VOC = succesvol, ° groot koloniaal rijk (zonder dat dit de bedoeling was)

  • WIC: niet zo succesvol

  • Meeste winst werd in Europa gemaakt

Er waren veel beleggers => vraag naar goederen steeg min of meer boven gemiddelde behoefte.




1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina