Geschiedenis van de Nederlanden, boek van Blom. H1: Een lange aanvangsperiode



Dovnload 271.38 Kb.
Pagina7/13
Datum16.08.2016
Grootte271.38 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   13

Binnenlands bestuur


Regenten waren de stadhouder beu, er ontstonden onrusten (de plooierijen). De oude en nieuwe plooi, enerzijds de regenten en anderzijds de maatschappelijke middengroepen.

Het bewind van de regenten ging goed zolang er vrede was. Ook was er geen maatschappelijke onrust. In het 1ste stadhouderloostijdperk was een orangistische onderstroom. In het 2de was er wel een Friese opvolger, maar deze was minderjarig en Holland wou hem niet. Voor Willem was het dus moeilijk om verder te komen:



      1. geen oranjepartij

      2. er waren geen mogelijkheden (geld en goede waarden)

Wending in 1747: oorlog met Frankrijk

=> a) Willem IV wordt stadhouder

b) verschillen met vorige Willem: 1) Willem krijgt heel het land

2) stadhouderschap wordt erfelijk (man-vrouw)

= signaal voor latere veranderingen.


  1. Een naderende crisis

Economische en politieke problemen


Nederlandse identiteit?

18de e: er was zelfvertrouwen en optimisme terwijl ze toch problemen hadden.



Eco: eco achteruitgang.

Wel nog grote handel en scheepvaart, ook de rol van A’dam bleef hoog.

Maar: er was een grote concurrentie

Hoge lonen en hoge prijzen zorgen voor een spiraal.



Pol:wijziging internationale politieke verhoudingen

(Nieuwe) grote mogendheden: Eng, Fr, Pruisen, Rusland, Oostenrijk

7j oorlog: Oost en Fr <-> Eng en Pruisen

GEVOLGEN voor de Republiek: moeten kiezen tss de vloot of het landleger

Problemen voor de Oranjes: Willem IV stierf

en opvolger W V was minderjarig.

Opl: voogd (1ste was moeder, zij stierf; Hertog

Van Brunswijk).

W V zal falen ondanks hoge patronage systeem.


Cultuur en politieke vernieuwing


a) verdwijnen luister van de 17de eeuw

b) wel: er is nog levenskracht en men kan nog presteren

vb: J. Wagenaar (geschiedschrijver)
Europese verlichting en Christendom: combinatie, toch zien we dat harmonie een grote rol blijft hebben. De ratio zal domineren tegen bepaalde groepen in de gereformeerde kerk.

Er ° conventikels of oefengezelschappen (in 19de eeuw ° hieruit de kerkgenootschappen), maar hadden niet veel invloed op de dominante cultuur.

Men begint met pogingen tot herstel van de welvaart

Vb: Hollandse maatschappij der Wetenschap (° uit Oeconomische tak), had geen

groot analytisch vermogen.

MAAR: men zocht antwoorden in het verleden.

=> ook politieke oppositie, deze was echter vaag. (Amerikaanse revolutie werd gesteund

door de democraten tegen de Orangisten).

° in de Staten van Holland: Pro Amerika <-> Oranjepartij olv verschillende pensionarissen (worden patriotten genoemd).


H5. De Spaanse en Oostenrijkse Nederlanden (1579-1780)


  1. Een onzeker bestaan

Het ontstaan van een nieuwe staat (1579-1635)

1578: De hertog van Parma heroverde verschillenden gebieden

Vrede van Atrecht, bepalingen:


  • Godsdienstvrijheid

  • Staten-Generaal en Raad van State: herstelling

  • Geen Spaanse controle meer over de garnizoenstroepen

  • Het Spaanse leger zou uit de Nederlanden verdwijnen

  • Provinciale Staten behielden fiscale bevoegdheden.

De scheiding is een feit, maar de Vrede van Atrecht werd vervangen door iets anders:

  • Geen godsdienstvrijheid

  • Geen militaire bevoegdheid

  • Buitenlands beleid werd beslist in de Juntas

DOEL: het tegenhouden v/h ° van een eigen Nederlands buitenlands beleid.

Onderbreking omdat Parma tg Eng en Fr ging strijden. => De Nederlanden waren gered.

De Nederlanden waren strategisch belangrijk + 12j bestand (1609)

1598: Aartshertogelijk bewind: REDEN: door (kleine) soevereiniteit mee participeren in

de dure oorlog. Er komt een permanente belastingsheffing.

Het Bewind was niet vernieuwend op religieus en diplomatiek vlak.

WEL: kordaat optreden v/h binnenlands bestuur: uithollen Raad v. State

Bevestigen hun wetgevende bevoegdheid.

1618: 30j oorlog: In Duitsland was het oorlog tss de Katholieken en Protestanten

er komt geen verlenging van het 12j bestand

1632: ° politieke crisis, in de Nederlanden was de val van s’Hertogenbosch (1629) een

psychologische schok. Er worden voorbereidingen getroffen voor een opstand.

Dit kan (vreedzaam) worden tegengehouden.

Fronde: alleen in het verzet. Spanje voert een soort confederalistisch bewind.


De Franse dreiging (1635-1748)

1635: ° verbond tss Fr en de Verenigde Provinciën => Spaanse Nederlanden in verzet.

REDEN: Katholieken waren in de Ver. Prov. 2de rangsburgers

De Republiek wou een opsplitsing v/d Spaanse Ned.

Spanje verloor tg Fr => ° ommekeer i/d militaire machtsverhoudingen (=> Rep. zoekt
toenadering tot Spanje).

1648: Vrede van Westfalen = eind 30j en 80j oorlog

Strijd tss Nederlanden-Spanje en die tss Frankrijk-Spanje was van andere aard.

Frankrijk was sterker dan Spanje.

=> er komt een ommekeer in de allianties

Einde Spaans bewind in de Nederlanden met de aanstelling van Maximiliaan II

Emmanuel van Beieren als landvoogd (heeft hervormingsdrang).

° nieuwe Europese mens door het testament van Karel II: Karel van Anjou en later

Lodewijk XIV landvoogden in Spaanse Nederlanden. => verantwoording in Z-Ned.

Fr tg Eng, Ver Prov en Spanje; einde: Vrede van Utrecht.

+ Barrièretractaat (1715): met als doel de eco macht van de Z-Ned te breken.

Het Engels-Staats condominium wordt vervangen door een Oost-Staats cond.

Macht Karel VI (Oost) was gefnuikt in Z-Ned. Hij rekende ook op de goodwill v/d

Europese mogendheden voor zijn opvolging door Maria-Theresia.



<-> Fr: ° Oostenrijkse Successieoorlog.
Het Theresiaanse charmeoffensief (1748-1780)

Maria-Theresia: weigerde om de Staatse Barrièretroepen te betalen.

=> er komt een diplomatieke ommekeer tss Fr en Oost., had gevolgen in de Ned.

VB: zicht krijgen op het financieel beheer:

1748: trachten verandering te brengen. De aanleiding hiervoor was de slechte fin.

situatie van steden en gewesten. Het doel was inzicht krijgen in de

gewestelijke en plaatselijke financiën. => ° effectief toezicht.


  1. met regeringscommissarissen: ging echter niet zo goed.

  2. ° Junta voor besturen en beden: - ° alg. boekhoudkundig overzicht v/d plaatselijke

en gewestelijke financiën.

- eenvormige gemeentelijke boekhouding

+ de rekeningen laten controleren in Brussel.


  1. Een aristocratische staat




1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   13


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina