‘goede maatjes met terroristen’ Barack Obama & het Israelisch-Palestijnse conflict



Dovnload 43.22 Kb.
Datum20.08.2016
Grootte43.22 Kb.
‘goede maatjes met terroristen’ – Barack Obama & het Israelisch-Palestijnse conflict
Stephen Shalom

Tijdens de campagne voor het presidentschap in 2008 werd Barack Obama ervan beschuldigd goede maatjes te zijn met terroristen. Deze Republikeinse canard was niet alleen gericht op voormalig Weatherman-lid [de Weathermen was een Amerikaanse stadsguerrillagroep; red.] Bill Ayers maar ook op Rashid Khalidi, een gerespecteerd Palestijns-Amerikaanse wetenschapper en tevens vriend van de Obama’s toen die in Chicago woonden.


Uit sommige van zijn vroegere connecties en uitlatingen kwam het beeld naar voren, dat Obama sympathieker zou staan tegenover de rechten van de Palestijnen dan de meeste politici in de Verenigde Staten. Maar toen hij overstapte van de wetgevende macht naar de Senaat en naar het nationale podium, koos Obama - zoals te doen gebruikelijk - ervoor om voorrang te geven aan de gunsten van de Israel-lobby. Net zoals hij in binnenlandse kwesties zijn rol van ‘dienaar van de gemeenschap’ inruilde voor die van stroman van de grote ondernemingen.


Dus, inderdáád klopt het dat Obama tijdens zijn campagne enkele adviseurs had - zoals Robert Malley - die fanatieke stellingnames met betrekking tot Israel-Palestina verwierpen. Maar toen Malley onder vuur kwam te liggen omdat hij met HAMAS had gesproken, verklaarde de Obama-campagne heel moedig dat hij als adviseur niet zo belangrijk was en dat hij verder buiten de campagne zou blijven.
En inderdáád hebben zijn campagneleiders verklaard dat Obama bereid was om met iedereen te praten. Maar vervolgens werd uitgelegd dat dit enkel en alleen landen betrof, waarmee HAMAS dus was uitgesloten.
En inderdáád ging Obama praten met AIPAC, de rechtse Israel-lobby, waarbij hij afweek van de gebruikelijke politiek van de Verenigde Staten. Helaas haalde hij daarbij de regering van George Bush jr. rechts in door Jeruzalem tot ‘ongedeelde hoofdstad’ van Israel uit te roepen (iets waarvan hij een dag later overigens terugkwam) en voorts door Bush te verwijten dat hij HAMAS had toegestaan om aan de Palestijnse verkiezingen van februari 2006 deel te nemen.
Maar dit gebeurde allemaal tijdens de campagne en wij weten dat kandidaten dan bereid zijn alles te zeggen om maar verkozen te worden. Het was dus nog steeds mogelijk dat Obama, ondanks alle campagneretoriek, na tot president te zijn gekozen, de tijdens de etentjes met Rashid Khalidi vergaarde wijsheid alsnog zou benutten.

Een van zijn eerste beleidsdaden gaf enige hoop: George Mitchell werd benoemd tot Speciaal Afgezant van het Witte Huis voor het Midden-Oosten; Mitchell had eerder aan het hoofd gestaan van de commissie die de intifada die in 2000 - na het provocerende bezoek van Ariel Sharon aan de Haram al-Sharif - was uitgebroken, moest onderzoeken en daarover een betrekkelijk evenwichtig rapport had uitgebracht.


Maar in andere opzichten was Obama's eerste maand niet bepaald veelbelovend. Een van de eerste aanstellingen van de regering betrof Chas Freeman, een veteraan in de diplomatie, die bereid was om kritiek op Israel uit te oefenen. Geweldig! Maar toen Freeman werd aangevallen, weigerde Obama hem te steunen en liet hem net zolang bungelen totdat Freeman zich terugtrok.
Ook besloot Obama tijdens die eerste maand de Caterpillar Corporation tijdens een werkbezoek de hemel in te prijzen, ook al hadden kerkelijke groeperingen, mensenrechtenorganisaties en vredesactivisten er bij hem op aangedrongen dat niet te doen, omdat Caterpillar - tegen alle internationale wetten en morele beginselen in - gepantserde bulldozers aan Israel had verkocht. Deze werden vervolgens gebruikt om Palestijnse woonhuizen en olijfgaarden te vernietigen, in het kader van de Israelische voortgaande kolonisatie van de in 1967 bezette gebieden.
De Gaza-Oorlog van 2008-2009 werd vlak voor Obama’s beëdiging tot president officieel beëindigd. Er is maar één president, verklaarde Obama, om zijn stilzwijgen over de oorlog te verklaren. Maar toen hij volgens zijn secondanten wel degelijk Israels recht om zich tegen raketaanvallen te verdedigen steunde - wat overigens een misleidende voorstelling van zaken was - vatte de Arabische wereld dit op als een stilzwijgende aanvaarding van de politiek van Bush. Sommige analisten stelden, dat Israel zijn aanvallen juist op dat moment had gestaakt om Obama niet direct op de proef te stellen. Toen dit in de daaropvolgende maanden wel gebeurde, zakte Obama telkens opnieuw voor het examen.
Op 23 februari 2009 bracht Amnesty International een rapport uit over de Gaza-oorlog, waarin begane oorlogsmisdaden van beide zijden werden veroordeeld. Degenen die de twee kampen van wapens voorzagen, werden opgeroepen daarmee te stoppen. Als antwoord hierop liet de regering Obama één maand later een volgens Amnesty ‘massale munitievoorraad’ naar Israel verschepen.
Vanaf het begin van zijn bewind heeft Obama verklaard, bezorgd te zijn over de humanitaire crisis in Gaza en heeft aangedrongen op versoepeling van de blokkade. Israel negeerde hem en de Verenigde Staten deden vervolgens niets. Vierenvijftig leden van het Huis van Afgevaardigden drongen erop aan dat de Verenigde Staten daadwerkelijk druk op Israel zouden uitoefenen om de blokkade op te heffen, maar dat mocht niet baten. Indien Obama de effecten van de blokkade werkelijk wil verzachten, dan beschikt hij daartoe nog altijd over een simpel middel, namelijk doen wat afgevaardigde Brian Baird uit Washington heeft voorgesteld: breek de blokkade! Breng goederen naar Gaza over zee! Israel zal beslist geen [of niet opnieuw (USS Liberty in 1967 !) een] Amerikaanse marineschepen tot zinken brengen.
En hoewel de oorlogsmisdaden in Gaza plaatsvonden vóór Obama als president aantrad, maken zijn voortdurende pogingen om onderzoek naar deze misdaden te belemmeren, hem inmiddels medeplichtig. De VN benoemde rechter Richard Goldstone - die toevallig jood én zionist is - om over deze oorlogsmisdaden te rapporteren. Zijn bevindingen zijn evenwel door de regering-Obama gedemoniseerd, verkeerd uitgelegd en geblokkeerd. Obama’ s standpunt is dat het Goldstone rapport als bevooroordeeld verworpen dient te worden. Tegelijk heeft hij er bij Israel op aangedrongen zelf een onderzoek in te stellen. Dat strookt in essentie met de opstelling van Israel en is - zoals mensenrechtenorganisaties hebben opgemerkt - volkomen bespottelijk gezien Israels overduidelijke onvermogen tot zelfonderzoek. Dat Obama's standpunt hetzelfde is als dat van Israel, is een observatie van Michael Oren, Israels ambassadeur in de Verenigde Staten, die verklaarde dat het Amerikaanse standpunt ‘in Tel Aviv kon zijn opgesteld, zo mooi was het’.
Obama en Bush jr.
Waar staat Obama als het om Israel/Palestina gaat ten opzichte van George Bush jr.? Dat is geen eenvoudige vraag. Tenslotte verschillen de omstandigheden waarmee beide regeringen te maken hebben: zo zijn er in Israel andere politieke partijen aan de macht gekomen en spelen er inmiddels andere oorlogen en wreedheden.
Toch blijkt er een vrij objectieve maatstaf te bestaan om Obama’s beleid met betrekking tot Israel/Palestina met dat van Bush jr. te vergelijken - een bijna wetenschappelijk gefundeerd experiment. Zo kunnen wij het stemgedrag van de Verenigde Staten in de Algemene Vergadering van de VN onder respectievelijk Bush jr. en Obama vergelijken. Met name kunnen wij het stemgedrag tijdens de 62e zitting van de Algemene Vergadering (2007-2008), die in zijn geheel plaatsvond tijdens de regering-Bush, vergelijken met het stemgedrag tijdens de 64e zitting, die in zijn geheel plaatsvond onder Obama. (voor de volledigheid: 2007 viel in Bush's tweede termijn, waarin enkele extreme denkbeelden uit zijn eerste termijn wat waren afgezwakt; kortom, het betreft hier een vergelijking van het beleid gedurende Bushs tweede termijn versus dat van Obama in zijn eerste jaar)
De laatste jaren neemt de Algemene Vergadering gemiddeld 250 resoluties per jaar aan. Tweederde daarvan zijn daarbij zonder stemming aangenomen: consensusbesluiten over niet-controversiële kwesties. Zo is er bijvoorbeeld zowel in 2007 als in 2009 zonder stemming een resolutie aangenomen ten behoeve van ‘het verbeteren van de wereldwijde verkeersveiligheid’. Andere resoluties waarover in beide zittingen consensus was, veroordeelden het geweld tegen buitenlandse werkneemsters, riepen op tot het bestrijden van malaria, of drongen aan op het scheppen van een betere wereld door sport en het verbreiden van het Olympisch ideaal. Enzovoort.
Enkele van de consensusresoluties leken van meer betekenis te zijn, zoals de resoluties inzake een atoomvrij Afrika en Midden-Oosten, maar deze verklaringen waren zo slap geformuleerd, dat het enige land in het Midden-Oosten met 100 tot 200 kernkoppen – te weten Israel - er niet koud of warm van werd.
Maar niet over elke resolutie van de Algemene Vergadering was consensus. Een kwart of eenderde betrof controversiële onderwerpen waarover hoofdelijk is gestemd. Vaak zijn er daarbij praktisch gelijkluidende resoluties voor het zoveelste jaar in rij in stemming gebracht. Aan de hand daarvan kunnen wij nagaan hoe de regering-Bush met betrekking tot een bepaalde resolutie stemde en dit vergelijken met het stemgedrag van de regering-Obama, twee jaar later.
Zoals hierboven al is opgemerkt, zijn sommige resoluties van de Algemene Vergadering voor zoete koek genomen. Desondanks stemden de Bush-adepten bij dergelijke bepaald niet opzienbarende resoluties niet altijd vóór. Zo stemde de afgevaardigde van de Verenigde Staten, gedurende de gehele regeerperiode van Bush, tegen een resolutie die de rechten van het kind bevestigde: in 2007 stemden 183 landen vóór en één tegen: de Verenigde Staten. Evenzo stemden de Verenigde Staten tegen een resolutie ter ondersteuning van een Conventie voor het Uitbanning van elke Vorm van Vrouwendiscriminatie (154-1-0), en ook tegen een resolutie die bevestigde dat mensen recht hebben op voedsel (186-1, met stemonthouding van Noord-Korea).
Dit stemgedrag had niets te maken met de buitenlandse politieke belangen van de Verenigde Staten. Hoe ongenuanceerd of zelfzuchtig je het ook bekijkt, deze resoluties verplichtten de rijke staten geenszins tot het beëindigen van de ongelijkheid in de wereld, waar vooral vrouwen en kinderen onder te lijden hebben, of om zelfs maar één enkele boterham met pindakaas naar andere landen te verschepen. Maar voor de regering-Bush ademden dergelijke resoluties de geur van socialisme en daarom stemden Washington tegen. Diplomatieke successen schenen voor Bush te worden afgemeten aan de haat die ze opriepen in de gehele wereld - en naar deze maat gemeten oogstte hij inderdaad veel succes.
Maar Obama weet dat je niets bereikt met een dergelijke confronterende diplomatie en daarom doet hij zijn best om het imago van de Verenigde Staten te verbeteren. Zodoende liet hij toe dat in 2009 de resoluties over de rechten van het kind, vrouwendiscriminatie en voedsel unaniem werden aangenomen.
Met betrekking tot enkele resoluties over atoomwapens zette Obama Washingtons van oudsher geïsoleerde oppositie voort. Maar bij sommige andere resoluties nam Obama afdoende en duidelijk afstand van het beleid van Bush jr. - een blijk van de bescheiden maar reële verbeteringen die Obama bewerkstelligt in vergelijking met het nucleaire beleid van Bush.

En wat nu inzake de Israel/Palestina resoluties?
Sommige resoluties werden slechts op één van de zittingen van de Algemene Vergadering ingediend en niet op de andere. Zo werden er tijdens de huidige zitting twee resoluties ingediend met betrekking tot het Goldstone-Rapport, waarbij er zowel bij Israel als bij HAMAS op werd aandrongen om een onderzoek in te stellen naar beweerde oorlogsmisdaden, begaan tijdens de Gaza-Oorlog. Washington bracht één van de 18 tegenstemmen uit op de eerste en één van de zeven tegenstemmen op de tweede resolutie. Maar omdat er in 2007 geen vergelijkbare resoluties waren, kunnen wij de regeringen van Obama en Bush op dit punt niet met elkaar vergelijken. Evenzo hebben in 2007 de regering-Bush en Israel als enige gestemd tegen de financiering van de United Nations Interim Force in Lebanon (UNIFIL). In 2009 lag er over deze kwestie geen vergelijkbare resolutie.
Er zijn evenwel genoeg resoluties in zowel de 62e als in de 64e zitting ingediend, die ons in staat stellen een zinvolle vergelijking te maken. Zo brachten de Verenigde Staten in 2007 onder Bush jr. tegen 15 Israel-Palestina resoluties van de Algemene Vergadering een nee-stem uit, daarbij gesteund door nog geen 10 van de 192 VN-lidstaten. Doorgaans wisten de Verenigde Staten zich daarbij gesteund door Israel en enkele kleine eilanden in de Pacific, zoals Micronesië en de Marshall-eilanden, die Amerikaanse militaire bases op hun grondgebied huisvesten en bijgevolg van het Pentagon afhankelijk zijn. Bij de helft van de stemmingen ontvingen de Verenigde Staten steun van Canada en Australië. Het is van belang hierbij aan te tekenen, dat Bush jr. niet zozeer bezig was kleur te bekennen in een Noord-Zuid confrontatie, of in een debat tussen democratische en autoritair geregeerde staten. Veeleer namen de Verenigde Staten een geïsoleerde positie in ten opzichte van de grote meerderheid van staten in de wereld, waaronder zowel de meeste noordelijke als de meeste democratische staten. Zou de Conventie van Genève ook moeten gelden voor de Bezette Palestijnse Gebieden (Res. 62/107)? De Verenigde Staten was één van de zes tegenstemmers. Washington was ook één van de zeven tegenstemmers tegen resolutie 62/83, waarin Israel bekritiseerd wordt vanwege de bouw van de Muur - die door het Internationaal Gerechtshof in Den Haag in juli 2004 als illegaal was bestempeld - en die oproept tot een vreedzame regeling van de kwestie Israel/Palestina. De Verenigde Staten waren één van de zeven tegenstemmers tegen resolutie 62/84, waarin bezorgdheid wordt uitgesproken over Israelische (bouw)activiteiten in [geannexeerd] Oost-Jeruzalem die een schending vormden van resoluties van de Veiligheidsraad die eerder door de Verenigde Staten ondersteund waren. Eveneens stemde Washington als één van zeven tegen resolutie 62/85, waarin Israel wordt bekritiseerd voor de schending van een eerdere Veiligheidsraadresolutie inzake de [geannexeerde] Hoogvlakte van Golan, die destijds ook door Washington was gesteund. De Verenigde Staten waren één van de weinige tegenstemmers tegen resolutie 61/108, die de joodse nederzettingen in de in 1967 bezette gebieden veroordeelt.
De Verenigde Staten bevonden zich onder de kleine minderheid die stemde tegen resoluties, die het recht van de Palestijnen op zelfbeschikking bevestigden (62/146), de soevereiniteit over hun grond (exclusief het grondgebied van Israel vóór 1967) (62/181), hun recht op de beschikking over hun eigendommen (62/105) en het recht op terugkeer naar hun huizen van degenen die in 1948-1949 verdreven waren (62/103). De Verenigde Staten bevonden zich onder het handjevol staten dat stemde tegen vier resoluties die het werk ondersteunden van verscheidene VN-organisaties die de realisatie van de rechten en het welzijn van de Palestijnen trachten te bevorderen (62/80, 62/81, 62/82 en 62/104). De Verenigde Staten, Israel en vier microstaatjes in de Pacific waren de enige tegenstemmers tegen resolutie 62/56, die waarschuwt tegen de gevaren van nucleaire proliferatie in het Midden-Oosten. En Washington was één van de slechts acht tegenstemmers tegen resolutie 62/188, die Israel oproept te betalen voor het opruimen van de oliedrab op de kust van Libanon, veroorzaakt door de Israelische bombardementen op olietanks tijdens de oorlog in 2006 tegen Hizbullah.
Maar hoe stemde de regering-Obama twee jaar later bij deze zelfde 15 resoluties? (64/92, 64/19, 64/20, 64/21, 64/93, 64/150, 64/185, 64/90, 64/88, 64/16, 64/17, 64/18, 64/89, 64/66, 64/195) Exact hetzelfde. Bij elke stemming maakte zij deel uit van een groep van minder dan 10 landen die 'nee' stemden tegen een overweldigende internationale meerderheid in. Er was zelfs nog een 16e resolutie, 62/109, waar de regering-Bush zich van stemming had onthouden, waarin de manier wordt bekritiseerd waarop Israel omgaat met de mensenrechten in de Bezette Gebieden (nogal duidelijk voor ieder die het jaarverslag over de mensenrechten van het Amerikaanse State Department gelezen heeft). Toen in 2009 over deze resolutie (64/94) gestemd werd, onthield de regering-Obama zich niet van stemming: zij stemde tégen, samen met acht andere landen.
Samengevat toont het stemgedrag van de regering-Obama in de Algemene Vergadering aan dat zij de Israelische onderdrukking van de Palestijnen en regionale agressie minstens evenzeer heeft gesteund als de regering-Bush.
Natuurlijk is de Algemene Vergadering niet het werkelijke machtscentrum binnen de Verenigde Naties. Dat is de Veiligheidsraad en de Verenigde Staten hebbent onder Bush jr. negen maal een veto uitgesproken ten behoeve van Israel en niet één keer onder Obama. Maar veto's, die ooit een vrij goede indicatie vormden voor de rol der grootmachten in de Veiligheidsraad, bieden tegenwoordig niet meer zoveel informatie. Sinds eind jaren tachtig oefenen de vijf permanente leden van de Raad hun macht vaak op een meer indirecte manier uit, door gebruik te maken van wat Céline Nahory het ‘Verborgen Veto’ noemt.
De ‘P5’ [de vijf permamente leden] kunnen achter gesloten deuren, in ongenotuleerde vergaderingen en buiten alle officiële openbaarheid privé veto-waarschuwingen uitvaardigen, vóórdat stemming plaatsvindt en zodoende acties waar zij tegen zijn, blokkeren zonder in de openbaarheid als spelbreker te worden aangemerkt.
Zo is er geen enkel veto vastgelegd tijdens de oorlog tussen Israel, Libanon en Hizbullah [in 2006]. Daar staat tegenover dat Washington - zo is nadien duidelijk geworden - op een schandalige wijze de VN ervan heeft weten te weerhouden om tot een staakt-het-vuren op te roepen, vóórdat Israel daar klaar voor was. Het is nauwelijks denkbaar dat Obama anders gehandeld zou hebben, indien hij toen president geweest was. In 2006 was hij één van de 61 mede-initiatiefnemers van een resolutie in de Senaat, die onvoorwaardelijke steun voor Israel in die oorlog uitsprak. In zijn campagne-lectuur staat trots vermeld: ‘Gedurende de hele oorlog maakte Barack Obama duidelijk dat Israel niet onder druk gezet mocht worden om een staakt-het-vuren te accepteren, waarbij niet afgerekend werd met de projectielen van Hizbullah.’
Zowel tijdens de periode-Obama als tijdens de periode-Bush is geen enkele resolutie aangenomen waarin kritiek op Israel wordt uitgeoefend. Onder Obama is zelfs geen enkele resolutie aangenomen waarin de woorden ‘Israel’ of ‘Palestina’ voorkwamen. Israel geniet dankzij de Verenigde Staten voortdurende onschendbaarheid met betrekking tot veroordelingen door de Veiligheidsraad.
Kortom, in beide vertegenwoordigende lichamen van de Verenigde Naties - de Algemene Vergadering en de Veiligheidsraad - is er geen sprake geweest van een significant verschil tussen Bush jr. en Obama met betrekking tot de kwestie Israel/Palestina.

met betrekking tot de nederzettingen
In mei 2009 ‘eiste’ Obama stopzetting van de uitbreiding van de joodse nederzettingen. Dit was niet meer dan de eis dat Israel het internationaal recht en de Vierde Conventie van Genève zou eerbiedigen. Of liever nog: de eis dat Israel nieuwe schendingen van het internationaal recht zou voorkómen, met behoud van zijn reeds bestaande nederzettingen, waarvan het voortbestaan een voortdurende schending van het internationaal recht vormt.
Met haar weerstand tegen de joodse nederzettingen sloeg de regering-Obama geen nieuwe wegen in. Zoals minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton het uitlegde: ‘40 jaar lang hebben opeenvolgende Amerikaanse regeringen zich opgesteld tégen de nederzettingenpolitiek van Israel’. De Verenigde Staten mogen zich dan tegen de nederzettingen uitgesproken hebben, vervolgens hebben zij evenwel niets gedaan om de verdere groei daarvan te stoppen. Gegeven het feit dat de Verenigde Staten in al de jaren sinds de Tweede Wereldoorlog méér hulp aan Israel hebben verstrekt dan aan enig ander land in de wereld, plus het feit dat Israel tussen 1975 en 2004 het land was dat de meeste hulp heeft ontvangen, plus het feit dat meer dan de helft van alle door Washington uitgesproken veto’s ten gunste van Israel waren, plus het feit dat de Verenigde Staten Israel ontelbare speciale privileges heeft verstrekt – op grond van dit alles zijn de Verenigde Staten bij uitstek in de positie geweest om Israel te dwingen te stoppen met de bouw van de nederzettingen, mits Washington dit werkelijke had gewild.
In feite was het afzien van nieuwbouw, óók ten behoeve van ‘natuurlijke groei’, onderdeel van de zogeheten Routekaart, in april 2003 opgesteld door de regering-Bush, onderschreven door het Kwartet (de Verenigde Staten, Rusland, de EU en de VN) en [zij het met een 14-voudig voorbehoud; red.] ondertekend door Israel. Israel beweert nu ontheven te zijn van deze verplichtingen van de Routekaart, maar zowel de regering-Bush als die van Obama ontkennen dat dit het geval is. (Zo verklaarde de Adviseur Nationale Veiligheid, Stephen Hadley, op 7 Mei 2008: ‘In principe hebben wij gezegd dat onze stellingname ten opzichte van de nederzettingen ... dezelfde is als die van de Routekaart, hetgeen betekent dat er een eind moet komen aan de uitbreiding van nederzettingen, een volledige bouwstop.’) Voormalig minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice hechtte eraan te verduidelijken dat het blote feit dat de Verenigde Staten zegt ‘bouwstop’, niet betekent dat Israel daadwerkelijk stopt met bouwen. En dat klopt natuurlijk, in geval duidelijk is dat Washington niets zal ondernemen om Israel daartoe te dwingen.
Dit patroon zette zich door bij Obama. In mei 2009 stelde hij zijn ‘eisen’ met betrekking tot de nederzettingen, waarop Binyamin Natanyahoe weigerde. De premier van Israel zei dat hij de bouw aan de joodse nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever voor een periode van 10 maanden zou bevriezen, maar dat dit niet zou gelden voor het bouwen in [geannexeerd] Oost-Jeruzalem, noch voor bouwprojecten op de Westelijke Jordaanoever die reeds goedgekeurd waren; en ook niet voor bouwwerkzaamheden ten behoeve van 'natuurlijke groei', voor militair noodzakelijke bouwwerken, in bijzondere gevallen en evenmin voor bouwwerkzaamheden op de Westelijke Jordaanoever, nadat de 10 maanden verstreken zouden zijn.
Obama accepteerde dit en zowel Clinton als [speciaal gezant] Mitchell prezen Natanyahoe voor zijn weergaloze aanbod. In plaats van druk uit te oefenen op Israel om aan zijn verplichtingen te voldoen, oefende de regering-Obama druk uit op de Arabische staten om het Palestijns Nationaal Gezag (PNA) rugdekking te geven bij het toestemmen in indirecte besprekingen, de zogeheten 'proximity talks' [gesprekken op afstand], in weerwil van de voortgaande nederzettingen-activiteiten.
En toen kwam de aankondiging van de bouw van 1600 nieuwe wooneenheden in Oost-Jeruzalem, net toen vice-president Joe Biden in Israel was om de sterke verbondenheid van de Verenigde Staten met de Joodse staat te herbevestigen. Een openlijker manier om de besprekingen te saboteren valt moeilijk voor stellen, noch een duidelijker aanval op de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten. En internationale houwdegens als de Verenigde Staten hechten aan hun geloofwaardigheid. Want wanneer hun dreigementen niet langer geloofwaardig zijn, als een supermacht vernederd kan worden zonder dat dit gevolgen heeft, dan neemt de macht van die supermacht evenredig af.
Soms kunnen dit soort gebeurtenissen een diepe uitwerking hebben en genoeg opschudding veroorzaken om de beleidsmakers in Washington te dwingen onderscheid te maken tussen terreinen waarop de belangen van Israel en de belangen van de Verenigde Staten als wereldmacht samenvallen - vooral waar het gaat om het vermorzelen van radicale en nationalistische bewegingen in de regio - én terreinen waar die belangen uiteenlopen, zoals zij altijd al gedaan hebben met betrekking tot de joodse nederzettingen. Het toekennen van een eigen staat aan een tot samenwerking bereid zijnd Palestijns leiderschap onder Mahmoud Abbas ondermijnt de belangen van de Verenigde Staten als supermacht niet. In feite is het altijd zo geweest dat de Verenigde Staten door de Israelische onderdrukking van de Palestijnen te steunen, hun eigen belangen hebben geschaad. Zo heeft generaal David Petraeus maart jl. [tijdens een hoorzitting in het Congres] verklaard dat het Israelisch-Palestijnse conflict ‘anti-Amerikaanse gevoelens aanwakkert door de indruk te wekken [sic; S.S.] dat de Verenigde Staten Israel voortrekken’, hetgeen de positie van de Verenigde Staten in de Arabische wereld verzwakt, de legitimiteit van pro-Amerikaanse regimes ondermijnt en al-Qa’ida en andere militante groeperingen in de kaart speelt bij het verwerven van steun.
De rechtse Israel-lobby die nog steeds veel macht bezit, ondanks de concurrentie van J Street (1), vindt dat Obama op Israel afgeeft en heeft dit aan de kaak gesteld. Maar niet alleen AIPAC (2) weerhoudt Obama ervan de machtige invloed van de Verenigde Staten in te zetten ten behoeve van een oplossing van het Israelisch-Palestijnse conflict. Hoewel de Verenigde Staten geen voordeel trekken uit de Israelische bezetting van de Westelijke Jordaanoever of de bouw van nederzettingen in Oost-Jeruzalem, berusten zij sinds jaar en dag stilzwijgend in de bezetting, in ruil voor andere diensten van Israel aan het Amerikaanse imperium. Op 18 maart 2010 berichtten David Sanger en Isabel Kershner van The New York Times: ’Wat menigeen in Washington het meest verontrust, is de diepe breuk met Natanyahoe op een tijdstip waarop beide landen erop gebrand zijn duidelijk te maken, dat zij hand in hand werken aan een strategie tegen Iran en zijn atoomprogramma.’ Met andere woorden, Israel wordt gezien als een bruikbare bondgenoot om de hegemonie van de Verenigde Staten in het Midden-Oosten te handhaven.
Het is nog steeds niet duidelijk hoe deze huidige oprisping de kop zal worden ingedrukt.
In zijn speech voor de Universiteit van Tel Aviv, die direct volgde op de beledigende bekendmaking, bekritiseerde vice-president Biden de Israelische aankondiging, maar later drukte hij zijn waardering uit voor de verduidelijking die Natanyahoe had gegeven, namelijk ‘dat het feitelijke begin van de bouwwerkzaamheden voor het genoemde project vermoedelijk nog jaren in beslag zou nemen’, alsof een toezegging om op termijn in Oost-Jeruzalem te bouwen niet even schadelijk was voor ‘het vredesproces’ als wanneer de bouw direct zou beginnen.
Niettemin waren de daaropvolgende Amerikaans-Israelische besprekingen harder van aard. Clinton en anderen eisten van Natanyahoe dat hij het project zou stopzetten. Natanyahoe zette zijn hakken in het zand en verklaarde dat Jeruzalem geen nederzetting is, maar de hoofdstad van Israel. De cruciale vraag is echter - voor nu en altijd - tot op welke hoogte de Verenigde Staten hun invloed zullen gebruiken om Israel te dwingen zich te voegen naar het internationaal recht en de visie op ‘het vredesproces’ van de Verenigde Staten. Zal de regering dreigen met vermindering van de militaire hulp of met het intrekken van diplomatieke steun om Israel op zijn plaats te zetten?
Over militaire hulp hoeft Israel niet erg in te zitten. Op 12 maart verklaarde Clinton dat ‘de Verenigde Staten een pleitbezorger is van de veiligheid van Israel. Altijd geweest en altijd zal blijven’. Twee weken later rapporteerde het Israelische dagblad Ha’aretz een gigantische nieuwe wapenovereenkomst tussen de Verenigde Staten en Israel.
Op het diplomatieke vlak waren er geruchten dat Washington erover zou denken om zich bij een toekomstige Veiligheidsraadresolutie, die de Israelische nederzettingen in Oost-Jeruzalem zou veroordelen, van stemming te onthouden (en dus geen veto zou uitspreken). Maar dit gerucht werd snel ontkend. Toen er een publicatie verscheen waarin gesuggereerd werd, dat enkele voormalige nationale veiligheidsadviseurs de aanbeveling gedaan zouden hebben dat de Verenigde Staten hun eigen vredesplan naar voren zouden brengen (naar de wens van de Palestijnen maar tegen de zin van Israel), maakte de huidige Nationale Veiligheidsadviseur bekend, dat dit er niet inzat.
Het is mogelijk dat Obama zal proberen om Natanyahoe te dwingen zijn regeringscoalitie te wijzigen of hem zelfs uit zijn functie zetten, zoals president Bill Clinton in 1999 deed. (toen toenmalig premier Natanyahoe terugkwam op de verplichtingen van Israel die uit de Oslo-Akkoorden terukwam, weigerde de president hem tot twee maal toe in Washington te ontmoeten, terwijl hij Arafat wél ontving; zodoende verzwakte hij de positie van Natanyahoe voor de volgende Israelische verkiezingen en bevorderde hij dat deze plaats moest maken voor Ehoed Barak.) Maar gezien het feit dat de Arbeidspartij reeds aan de huidige regeringcoalitie deelneemt en dat zelfs president Shimon Peres het recht van Israel om in Oost-Jeruzalem te bouwen, benadrukt, zal er méér nodig zijn om ‘het vredesproces’ vooruit te krijgen. Obama zal in de nabije toekomst bereid moeten zijn daadwerkelijk te snoeien in de hulp en de diplomatieke steun te beëindigen.
Tenzij er zware politieke druk op Obama wordt uitgeoefend, zullen wij niet spoedig belangrijke wijzigingen in de politieke koers van de Verenigde Staten zien. Zonder die druk zal Obama - zoals hij tot dusver heeft gedaan - alsmaar doorgaan Israel te bewapenen, ondanks de slachtpartijen onder de Palestijnen. Hij zal Israel blijven beschermen tegen sancties tengevolge van de verstikkende blokkade gericht tegen de bewoners van de Strook van Gaza; hij zal diplomatieke rugdekking blijven geven, terwijl Israel elk uitzicht op een toekomstige Palestijnse staat de grond in boort; en hij zal doorgaan Israel juridische onschendbaarheid voor zijn oorlogsmisdaden te verlenen. Kortom de Verenigde Staten zullen hun langetermijnstrategie voortzetten en goede maatjes blijven met terroristen - de terroristen die in de staat Israel de macht in handen hebben.

noten
1 J Street is een pro-Israel lobbygroep, die een twee staten-oplossing voorstaat; red.
2 The American Israel Public Affairs Committee (AIPAC) is de belangrijkste pro-Israel (pro-Likoed) lobbygroep; red.

Stephen Shalom is lid van de uitgeversraad van New Politics. Dit artikel is gebaseerd op een voordracht gehouden op 21 maart 2010 voor het Left Forum in New York City


uit: New Politics; Number 49 (Summer 2010)
vertaling: Frans Brons









De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina