Harmonieleer: Voorgeschreven tonen, welke tonen passen goed bij elkaar? Schonenberg breekt deze regels: atonale



Dovnload 55.19 Kb.
Datum27.08.2016
Grootte55.19 Kb.
Samv H11 KUA
Arnold Schonberg: Erwartung
-Duister/ nachtmerrie
-Logische verloop ontbreekt
-expressionistisch>ingewikkelde wereld van ideeën en gevoelens weergeven tot in detail
-Atonaal
Harmonieleer:
Voorgeschreven tonen, welke tonen passen goed bij elkaar? Schonenberg breekt deze regels: atonale muziek (klint soms vals> tooncentrum ontbreekt)
Sigmund Freud: Traumdeutung
-het onderbewuste stuurt het gedrag van de mens
-zo diep mogelijk in emoties/ het onderbewuste graven (zoals een automonteur in een auto)
-dromen en hypnose zijn hulpmiddelen
Röntgen en Freud: leerden ons dat niet alles wat we zien ook werkelijk is.
Impressionisme: impressie van het zichtbare, ‘zoals jij het ziet’
Expressionisme: Wat er achter het zichtbare schuilhoudt
Vassily Kandinsky:
Het instinctieve is belangrijk, niet smaak, opvoeding of verstand > de mens moet zich uitdrukken!
Zijn schilderkunst:
-voorstelling minder belangrijk
-kleur, lijn en vorm laten de emotie zien
-‘Concert’  laat de vergelijking tussen kleuren en tonen en instrumenten zien

Walzer: muziekstuk met het twaalftonensysteem  (twaalf verschillende tonen die telkens op een verschillende manier worden gerangschikt)

Abstracte kunst: (Schonenberg en Kandinsky): Het innerlijke weergeven en het object zal niet meer overeenkomen met wat je normaal ziet.
-Komt uit meerdere streken

Vaslav Nijinsky: geen sentimentele verfijning, maar een dierlijke manier ongetemde driften (dans).
Leon Bakst: ontwerpt het kostuum van een faun (bosgod)
Stravinsky: La Sacre du Printemps
-niet de gebruikelijke symfonische opbouw van de westerse muziek
-oerdans
-verhaal verzonnen
-ingewikkelde opeenstapeling van akkoorden
-uitbarsting van klanken
-onregelmatige ritmische structuren
-oosters: gebruik van herhaling
-zwaartekracht (dus niet meer het ‘zweven’ over het podium)
Martha Graham> Grahamdans: ze schrijft ook een nieuwe choreografie voor Le Sacre
-vloeiendere bewegingen
-The Rite of Spring
-Psychologische elementen (Freud> expressionistisch)
-contrast tussen spanning en ontspanning> ademhaling
-geestgesteldheid wordt lichamelijk  
-zwaartekracht (liggen, zitten en vallen)
Muziek
Ragtime
-Elf instrumenten (cimbaal een van de belangrijkste)
-jazz (New Orleans)
-strakke baspartij> melodie ritmisch tegenin> verscheurde maat
-spelen op gevoel (geen noten lezen)

Cakewalk: Zwarten imiteren spottend het dansen van blanken

Bessie Smith: De blues
St. Louis Blues (met Louis Armstrong)
Blues
-drie zinnen per couplet> eerste zin wordt herhaald> derde zin conclusie op voorgaande twee
-vast akkoordenschema over twaalf maten
-soms expres onzuivere tonen
-berustende teksten over dagelijks leven, niet al te vrolijk
-blue notes:  noten die in combinatie met de begeleidingsakkoorden een spanning oproepen

New Orleans Jazz
-collectieve improvisaties door de blazers
-trompettist speelt variaties op het thema
-trombone ondersteunt de akkoorden
-klarinet omspeelt het thema
-overige instrumenten (waaronder de piano) vormen de ritmesectie
-variant op deze stijl wordt dixieland genoemd  

Eind jaren ’20: ‘eigen’ Chicago-stijl : solistische prestaties belangrijker > Armstrong: Basin Street Blues (1 voor 1 wordt er geïmproviseerd)



Kirchner: oerdriften – maskers –seksualiteit –schuil achter het zichtbare – primitief – ‘ Funf Kokotten’ –anonimiteit van stedelingen

Kubisme
-Primitief
-Demoiselles d’Avignon: hoeren die zichzelf aan het publiek verkopen
            Oriëntaalse weergave (populair)

Vanuit het midden worden de vrouwen steeds hoekiger en uitdagender voorgesteld

Afrikaans maskers als voorbeeld!

-losse hoekige fragmenten


-analyseert zichtbare werkelijkheid>splitsing in delen>samenvoegen
-meer dan alleen de buitenkant laten zien (expressionistisch)
-alles wat de kunstenaar heeft gezien (non-expressionistisch, niet vanuit gevoel)

Eric Satie:
-schrijft muziek voor Parade

-jazz-achtige thema’s           

-alledaagse geluiden

-meubelmuziek (alleen voor achtergrondmuziek)



Delaunay: Hommage aan Bleriot
-de twee symbolen (eiffeltoren en het vliegtuig) van het machinetijdperk
-3 vliegtuigen: derde vliegtuig gezichtspunt van de kunstenaar
-nieuwe kijk op dingen (alles vanuit de lucht zien is nieuw)
-enthousiasme over machinetijdperk
-Veel kleuren

Marinetti: Futuristisch manifest
Gevolg: Futurisme (visie)
-politiek
-literatuur
-theater
-film
-beeldende kunst
-dagelijks leven
-geen aandacht meer voor ‘oude’ en vooral klassieke kunst

Balla: Voortsnellende auto + licht +lawaai
-abstract
-herhalingen
-beweging

De machine wordt een lust voor het leven > Eerste Wereldoorlog



Severini: De Pantsertrein
-kubistisch
-de trein geeft snelheid en richting door perspectief
-robotisering lijkt als een feest gevierd te worden

Jean Borlin: rolschaatsbewegingen> dans (geen fysieke hoogstandjes meer zoals bij Nijinski)

Dada: reactie op de ‘grote oorlog’
Zurich: Zwitserland neutraal dus kunstenaars kunnen zich hier ontplooien, dada wordt hier als eerste genoemd
Jean Arp: collage van vierkanten volgens de wetten van toeval
 
Kenmerken:
-Afkeer tegen stromingen en oorlog, geen deel uit maken van een stroming en dus ook geen eigen ideologie
-spontane actie
-instinct wint van verstand  
-montage

Cadeau van Man Ray symbool voor Dada, strijkbout> gladstrijken> pinnen> alles kapot maken> dada wil blijven irriteren om de creatieve geest wakker te houden


Marcel Duchamp: Fontein
-niet interessant mooi/lelijk
-geen ambachtelijke kwaliteiten (niet eigenhandig gemaakt)
-geen waarde bepalen (niet uniek)
-Moraal: ideeën belangrijker dan waarde van kunst

Kurt Schwitters
-afval verzamelen: ‘Merz’
-hergroepering woorden: ‘Lautdichten’ (geen betekenis van woorden maar klanken zijn belangrijk)
-Ursonate: kapotgeslagen taal volgens de principes uit de muziekwereld (net als Kandinsky: kleur, lijn en vlak aan muzikale regels onderwerpen)

Montage:
1912: kubisten gebruiken collage-elementen: bijv. stukken uit krant (alledaagse werkelijkheid)



Juan Gris: Fruitschaal met karaf
-‘echte’ onderdelen in tegenspraak met andere onderdelen
-met moeite perspectief/schaduwwerking te herkennen
-afzwakken van illusie van diepte door ‘echte’ onderdelen

Georg Grosz: Daum Marries
-collage op grond van voorstelling
-omgeving waarheidsgetrouw> contrast tussen mannetje en omgeving valt op
-verslag van Berlijn rond 1920 (na 1e WO)
-hoe is het met de robotisering van de mens gesteld na al dat optimisme 10 jaar eerder? (soort spot)
-oorlogsinvaliden goed voorbeeld voor de robotiserende mens  
-objecten vervangen onderdelen van het menselijk lichaam

Salvador Dali
-van lichaamsdelen naar objecten (verschil met Grosz)
-Gezicht van Mae West: erotische wensdroom> het lichaam willen bewonen

Sjostakovitsj:
-montage-achtige opera
-korte scenes
-muziek wisselt van karakter

Surrealistisch manifest
Breton: surrealisme: een realiteit die interessanter is dan de direct waarneembare werkelijkheid
-kunst verlossen van burgerlijke normen
-krankzinnigheid (Freud was hier juist tegen!)

2 manieren om surrealiteit te verbeelden:


-droombeelden oproepen door een onwerkelijke situatie natuurgetrouw af te beelden (vb. Mae West)
-rechtstreeks vanuit een droomtoestand schilderen (Joan Miro: gaat nuchtere verstand te boven)


Manier 1
Rene Magritte: De zoon der mensheid
-alledaags (normaal) burgermannetje
-neutrale wijze van schilderen
-fotografisch en tegelijkertijd wat onbeholpen
-het alledaagse krijgt een poëtische betekenis, zoals in dromen


Manier 2
Joan Miro: In vrouwen omsingeld door de vlucht van een vogel
-heelal –tekens – verschillende betekenissen
-vogel: bewegelijkheid
-ingewikkeld lijnenspel
-‘blik op komische orde in ons onderbewuste’  
Samenvatting H12
Kunstenaars zetten zich in voor een betere toekomst> kunst levert hier een bijdrage aan
Betere woon- en werkomstandigheden creëren > ontwerpen nieuwe woningen en fabrieken > burgerlijke tradities breken

-Kiefhoek – Rotterdam: goed wonen, maar aandacht voor ‘het mooie’ is er niet


Malevitsj ‘zwart suprematisch vierkant’ (1915)

-start van abstracte kunst

-het zit vol betekenis maar er zijn geen voorwerpen

-de geest of het gevoel weergeven (de geest staat boven de materie: Suprematisme)

-de roep om radicale vernieuwingen
El Lissitzky ‘Versla de witten met de rode wig’

-bevolking mobiliseren

-tegen de contrarevolutionairen (aansporing rode, comm leger)

-Constructivisme: montage van losse elementen, constructie nieuwe wereldorde


Naturalisme: op toneel alles zo echt mogelijk | vorm van lijsttoneel: geen relatie tussen publiek en spel

Stanislavsky: schrijft een speelstijl waarbij de acteurs volledig in de huid van hun rol kruipen> er moet gevoeld worden | beelden en herinneringen uit eigen leven gebruiken voor het spel > hierdoor geloofwaardigheid

‘The Method’ wordt ook wel in films in VS gebruikt> mens zijn is belangrijker dan mens spelen



Meyerhold: leerling Stanislavsky , krijgt ook de opdracht het Russische toneel te vernieuwen> constructivistische theater | keert zich tegen het naturalisme, zie onder:
Biomechanica: Publiek moet blijven realiseren dat niets echt is wat op het toneel gebeurt | theater is machine-/fabrieksachtig

Popova: De bedrogen echtgenoot : Industrieel decor> door abstractie zijn decorwisselingen niet nodig (decor kan alle functies hebben)

Spelers moeten op dezelfde manier bewegen als fabrieksarbeiders> geen onderscheid tussen arbeiders en kunstenaars> mens moet bewegen als een machine (zie fig 12.6)


Bertold Brecht: publiek moet aan het denken worden gezet > communistische idealen en antimilitarisme

vervreemdingseffecten: bv liedjes en commentaarstemmen inlassen



Episch theater:

-emotie en psyche van de personages minder belangrijk dan de rol die ze spelen


Kurt Weill: ‘Der Jasager’: eenvoudig te spelen stuk

Nô-Theater: Japans theater, Weill heeft de Jasager hierop gebaseerd> handelingen van spelers worden van commentaar voorzien door een koor en begeleid door een klein orkest
Japanse architectuur:

Wright: onder de indruk van deze architectuur> ipv gescheiden kamers een doorlopend vloeroppervlak> ruimtelijke indeling bepaalt het exterieur van het gebouw

Robie House:

-horizontale lijnen

-de horizontale richting staat in relatie met het interieur> vloeren lopen door in balkons | breed overstekende dakranden maken van een dak een plafond> het gebouw voegt zich in het landschap

-glaswanden> dus veel ramen

-bouwkundige details en materialen belangrijk, geen versieringen
Rietveld: Schröderhuis

-open structuur

-veel witte wanden (qua zwaarte niet als echte muren)

-horizontale en verticale vlakken doorsnijden elkaar> vormen bij toeval een ruimte om in te wonen

-geen vaste scheiding tussen binnen en buiten

-geen vaste ruimte-indeling: indeling kan verschillen door schuifwanden

-van privacy geen sprake

-geen ‘luiheid’: bv actieve zithoudingen ( Rood-blauwe stoel)

-geen concessies aan functionaliteit
De Stijl (1917)

-reactie op 1e WO

-verzet tegen bestaande orde

-rust en harmonie > vergeestelijking van de mens

-tijdloos, universeel evenwicht
Piet Mondriaan

-Kunst heeft een tijdelijke functie

-Wetmatigheid laten zien die schuilgaat achter de wanorde van alledag > universele waarheid

-Abstracte composities (alleen dit geeft orde en waarheid aan)


Brancusi

-essentie: waarheid

-het wezen is werkelijk, niet de uiterlijke vorm

-Eenvoudige vormen (‘Adam en Eva’ )

-‘men komt door het benaderen van de ware betekenis van de dingen, ondanks zichzelf, tot eenvoud’
Bartók

Componist op drie verschillende manieren volksmuziek gebruiken:

-melodien ongewijzigd overnemen of voorzien van eenvoudige begeleiding

-zelf volksliedimitaties bedenken

-dezelfde sfeer als volksmuziek creëren

-West-Europese muziek verbinden met (boeren-)volksmuziek uit Oost-Europese landen

-gebruik van fonograaf
Bauhaus (kunstopleiding)

-geïnspireerd uit het werk van Rietveld (dus ‘De Stijl’)

-socialistisch

-primaire kleuren

-geometrische vormen

-eerlijkheid t.o.v. materiaal

-functionaliteit
Schlemmer:

Verzet tegen naturalistisch theater> Het Triadisch Ballet: Kubus-/bolvormige kostuums> bepalen hoe de dansers zich in de ruimte bewegen> kleur en materiaalkeuze bepalen het karakter van de figuren > tegenstrijdigheden tussen figuren> blijft echter abstract (geen duidelijk verhaal)


Breuer: Wassily-stoel’: gebruik van buizen uit de fabriek> buigzaam> sluit aan bij mogelijkheden massaproductie> stoelen kunnen op grote schaal worden geproduceerd> kenmerk van Bauhaus
Het nieuwe bouwen

Internationalisering: progressieve kunstenaars



CIAM: net als Bauhaus

-nieuwe architectuur

-volkshuisvesting

-stadsplanning

-relatie tussen industrie en architectuur

-Constructivisme, Bauhaus, De Stijl

-Na WO II internationalisering invloedrijk

-functioneel (geen decoratie maar neutrale materialen)

-reactie op bedompte arbeiderswijken

-licht en ruimte


Le Corbusier

-CIAM-leidinggevende

-Stad van de toekomst: Urbanisme

-hoogbouw (wolkenkrabbers)

-nieuwbouwprojecten na WO II (functionaliteit)

-stad is rechtlijnig en geometrisch qua architectuur en plattegrond


Industrialisatie van de bouw

-Prefab-elementen noodzakelijk

-Economische crisis (in het interbellum) heeft het nieuwe bouwen voor WO II tegengehouden

-Van Nelle-fabriek in Rotterdam:

-Brinkman en Van der Vlugt architecten

-betonnen kolommen dragen de betonvloeren

-buitengevel vrij van dragende kolommen en enorme glazen wanden (veel licht)

-kromming in de gevel van het directiegebouw|tearoom op het dak (futuristisch en menselijk karakteriserend)


De macht verfilmd

Metropolis: miljoenen- (sci-fi-)stad komt tot leven



Fritz Lang is de regisseur: laat een gevaarlijke toekomst zien: Metropolisregeerders regeren bovenin de stad over de werkende massa die ondergronds blijven> klassenstrijd> gerobotiseerde Maria-verschijning moet de arbeiders weer in het gareel krijgen

-Een van de duurste stomme films> door decor

-Veel bekende ingrediënten om het publiek mee te slepen

-Massascènes met de werkende klasse in de hoofdrol


Lang wordt vervolgens gevraagd voor de Nazi-propagandafilms
Eisenstein

-De film ‘Oktober’ , in opdracht van de leiding van de communistische partij

-attractiemontage: met een hoog tempo op ritmische wijze gemonteerd (vergelijkbaar met fabrieksmatige productie) > een film is een aaneenschakeling van wisselende attracties (zoals in een ‘music hall’)

Attractiemontage is nieuw: normaal werd alles vanuit 1 shot gefilmd

-ontwikkelt een eigen ‘filmtaal’ zoals het Japanse Kabuki-theater (maskers, gebaren, symbolische kostuums, weinig tekst, veel muziek), hij is tegen de opkomende geluidsfilm (1927)
Riefenstahl

-Triumph des Willens: filmtechnisch hoge kwaliteit



Chaplin

-The Great Dictator: komische parodie over Hitler, ook risicovol (Chaplin maakt de grootheidswaan van Hitler duidelijk)> film in 1939 een paar weken stil gelegd, vervolgens toch afgemaakt> Chaplins eerste geluidsfilm



Verboden kunst
Avant-garde kunst: zegeningen van de revolutie worden op een herkenbare manier verbeeld> na dood Lenin verdwijnt dit weer langzaam
Stalin verbiedt avant-garde> sommige kunstenaars vertrekken naar het Westen (waaronder kunstenaars van Bauhaus)
Ook in Duitsland wordt sommige kunst verboden, waaronder ook Bauhaus

Vanaf 1933: vernietiging van alle vormen van modernisme (waaronder ook jazz en de stukken van Brecht)


Entartete kunst: de ontaarde kunst, kunstwerken worden bespot en belachelijk gemaakt
Kunstenaars vluchten vooral naar New York, hierdoor komen hier de verdere ontwikkelingen van de moderne kunst op



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina