Het Vlaams Blok en het Front National: halfbroers dr. Hilde Coffé



Dovnload 23.17 Kb.
Datum17.08.2016
Grootte23.17 Kb.
Het Vlaams Blok en het Front National:

HALFBROERS
Dr. Hilde Coffé

Aspirant Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek

Vakgroep Politieke Wetenschappen

Vrije Universiteit Brussel


Extreem-rechtse partijen hebben zich de voorbije jaren stevig in West-Europa genesteld. Of preciezer gesteld: in een aantal landen of regio’s vonden ze een eigen niche in de electorale markt, terwijl ze er op andere plaatsen niet in slaagden een electorale basis te vormen. Zo worden we in België geconfronteerd met een succesvolle extreem-rechtse formatie in het noorden van het land en een extreem-rechtse partij met vrij marginale electorale resultaten bezuiden de taalgrens. Terwijl het Vlaams Blok de ene verkiezingsoverwinning na de andere binnensleept, slaagt het Front National (FN) er niet in een stabiele electorale basis op te bouwen. Bij de federale verkiezingen van 2003 tikte het Vlaams Blok in Vlaanderen af op 17,9 procent. In Wallonië behaalde het Front National slechts 5,6 procent.

In deze bijdrage nemen we het Vlaams Blok en het Front National onder de loep en beschrijven we hun belangrijkste ideologische standpunten. Hierbij gaan we na over welke thema’s de partijen een verschillende visie hebben, want hoewel beide tot dezelfde partijfamilie behoren, vertonen ze markante verschilpunten en lijken ze dus slechts ‘halfbroers’ te zijn.


HET VLAAMS BLOK
Het Vlaams Blok zag bij de parlementsverkiezingen van 1978 het daglicht als een afsplitsing van de Volksunie (VU). Aanvankelijk had het Vlaams Blok de bedoeling om als zweeppartij voor de VU te functioneren. De partij meende dat de VU in de regering te veel toegevingen deed naar de Franstaligen toe en streefde resoluut naar een eigen Vlaamse republiek. In zijn beginjaren was het migrantenthema voor het Vlaams Blok dan ook niet het voornaamste punt. Het centrale thema waarmee de partij zich kenbaar maakte bij het brede publiek was haar Vlaams-nationalistische standpunt en haar streven naar een volledig onafhankelijk Vlaanderen met Brussel als hoofdstad. In het midden van de jaren tachtig veranderde het Blok het geweer evenwel van schouder. Nieuwe leden, leiders van nationalistische jongeren- en studentenorganisaties zoals Filip Dewinter, traden toe tot de partij en er werd een heus congres aan het migrantenthema gewijd. Karel Dillen diende in de Kamer zijn eerste wetsvoorstel in dat een premie beloofde aan migranten die naar hun vaderland terugkeerden.

Over de jaren heen, kwam er een spanning tussen de keuze voor het migrantenthema en het Vlaams-nationale gedachtegoed. Het was een spanning tussen wat electoraal lonend was en de oorspronkelijke ideologie. Diegenen die de focus op het Vlaams-nationalisme wilden leggen, verweten Dewinter en anderen ‘Lepenist’ (sympathisant van de leider van het Franse FN Le Pen) te zijn en te zijn afgedwaald van het Vlaamse vraagstuk ten voordele van het migrantenthema (Mudde, 1995). Uiteindelijk opteerde de partij klaar en duidelijk voor de electoraal lonende thematiek, maar verweefde ze dit thema met het oorspronkelijke nationalisme (Buelens & Deschouwer, 2002).


Aan het Vlaams-nationalisme en het migrantenthema, werden de thema’s veiligheid en criminaliteit toegevoegd. Hierbij wordt criminaliteit aan migratie gekoppeld: “Straatcriminaliteit, drughandel, autodiefstal, prostitutie, inbraken en homejackings zijn niet zelden op rekening te schrijven van vreemde jongeren of bendes. Het aandeel van Oost-Europese inwijkelingen en islamitische immigranten van de tweede en derde generatie in de criminaliteit is verontrustend.” (Vlaams Blok, 2003, p.28).

Ook ethische waarden hebben in de partijliteratuur steeds een belangrijke plaats toebedeeld gekregen (Mudde, 2000). Dat de familie de partij na aan het hart ligt, moet blijken uit het gezinsvriendelijke klimaat dat ze wil creëren door onder meer een opvoedersloon te eisen voor de thuiswerkende ouder. Het ethische programma van het Blok is doordrongen van het rechts-conservatieve ideeëngoed. De partij heeft een negatieve houding tegenover homoseksualiteit en neemt een anti-abortusstandpunt in. Ze stelt zichzelf graag voor als de enige verdediger van traditionele waarden: “[…] Daarnaast geven wij ook de christen-democraten het nakijken in de consequente verdediging van een aantal waarden. Vaste waarden die wij beschouwen als de pijlers van een gezonde samenleving.” (Vlaams Blok, 2003, p.34).

Een ander belangrijk thema in de partijliteratuur en het partijdiscours van het Vlaams Blok is zijn oppositie tegen de gevestigde partijen die worden beschuldigd van cliëntelisme en schandalen. Terwijl de andere partijen enkel hun eigenbelang nastreven, meent het Vlaams Blok de vos populi voor te tsellen: ‘Wij zeggen wat u denkt.’. Bovendien worden de gevestigde partijen bekritiseerd op hun anti-Vlaamse houding en anti-Vlaanderen politiek. De Vlaamse politici zouden ‘lakeien’ zijn van de Waalse partijen, en in het bijzonder van de oppermachtige PS, en zouden Vlaamse belangen negeren en enkel Belgische -in hun ogen Waalse- belangen dienen

HET FRONT NATIONAL

Het FN werd naar het voorbeeld van het Franse FN van Jean-Marie Le Pen opgericht in 1985 door Daniel Féret, een arts uit Doornik. De optiek van zijn partij was duidelijk: genieten van de mediatieke weerklank die het Franse Front National kreeg na de Europese verkiezingen van 1984. Le Pen maakte indruk en werd voorgesteld als het te volgen voorbeeld. Zo staat in de statuten van de vzw FN-NF1 (1986) te lezen dat het doel van de vereniging de verspreiding is van de theses, opinies en publicaties van de Franse politieke partij FN. Het Belgische FN nam zelfs de symbolen, het label en de stijl van zijn grote voorbeeld over.

Het Front National van Féret bestond in het begin uit een wat onbegrijpelijk samenraapsel van een tiental personen. In tegenstelling tot het Vlaams Blok dat voortkwam uit splintergroepen van de Volksunie waar ook enkele extreem-rechtse groeperingen zich aanhechtten, ontstond het Front National als een volledig nieuwe politieke partij. Op ideologisch vlak was het reeds bij haar eerste verkiezingsdeelname in 1985 duidelijk dat immigratie voor de partij het thema par excellence zou worden (Delwit & De Waele, 1999).
Het programma van het Front National van Féret is vrij mager en staat ideologisch zwak in vergelijking met dat van het Vlaams Blok. Het programma is een ratjetoe van voorstellen die de partij leent van verschillende Europese extreem-rechtse partijen en die op enkele bladzijden worden bijeengebracht. Binnen het FN zijn er geen ‘denkers’ die een echt programma kunnen consolideren. Ook Féret zelf lijkt daar persoonlijk niet toe in staat te zijn. Zijn antwoord op de vraag voor welke ideologie het FN staat, is kenschetsend: “D’absolument aucune. Le FN est un parti qui essaie d’apporter des réponses aux problèmes d’aujourd’hui sans aller les chercher dans des idéologies.” (Abramowicz, 1995, p.119).

Net als het Vlaams Blok, verdedigt het Front National het principe van de nationale soevereiniteit op basis van een herdefinitie van de nationale identiteit (Delwit e.a., 1998). In tegenstelling tot het Vlaams Blok staat het Front National echter positief tegenover de Belgische staat. De extreem-rechtse partijen sluiten zich met andere woorden aan bij de nationalistische referenten die eigen zijn aan de taalgemeenschappen: het Vlaams Blok is Vlaams-nationalistisch en pleit voor onafhankelijkheid, terwijl het Franstalige Front National koningsgezind en unionistisch is. Het FN strijdt tegen het separatisme maar aanvaardt wel de federale realiteit. De partij stelt een federalisme voor dat is gebaseerd op de provincies. De provincies zouden de bevoegdheden van de gemeenschappen en gewesten overnemen en een provinciale Senaat zou de verzuchtingen van deze nieuwe federale entiteiten weergeven op federaal niveau (Front National, 2003). Het FN en het Vlaams Blok staan trouwens niet enkel voor een andere vorm van nationalisme. Het belang dat er vanuit de partijen aan dit aspect wordt gehecht verschilt eveneens. Terwijl bij het Vlaams Blok de etnoregionale verdeling centraal staat, krijgt het nationalisme in het programma van het FN nauwelijks aandacht. In haar programma vermeldt de partij enkel dat ze aan de Vlamingen wil voorstellen communautaire vrede te sluiten (Front National, 2003).


Zoals gezegd heeft het FN van bij zijn ontstaan van de strijd tegen migratie zijn politieke prioriteit gemaakt. De programmapunten inzake migratie zijn gelijkaardig aan die van het Vlaams Blok. De partij pleit voor een strengere immigratiepolitiek, wil de dubbele nationaliteit onmogelijk maken en de naturalisatievereisten verstrengen. Het Front National stelt dat de belangen van de Belgen en ook van de Europeanen voorrang moeten krijgen op die van de immigranten. Het nationale en Europese voorrechtsprincipe inschrijven in de grondwet is, zoals verwoord in het partijprogramma, het leitmotiv van het Front National (Front National, 2003).

Ook het veiligheidsthema is een centraal topic in het discours van het FN. Net als bij het Vlaams Blok wordt onveiligheid overigens aan het migratiethema gekoppeld. In vier van de tien maatregelen die het Front National voorstelt om de onveiligheid te stoppen, wordt expliciet naar de migranten verwezen. Het gaat dan onder andere over het terugsturen van illegalen naar hun land van herkomst en het afnemen van de Belgische nationaliteit van veelvuldige recidivisten die in een recent verleden werden genaturaliseerd.

Inzake ethische waarden zijn er eveneens grote gelijkenissen tussen de programma’s van beide extreem-rechtse partijen. Voor het FN is de familie de hoeksteen van de samenleving. De partij ijvert voor een opvoedersloon en voor het vereenvoudigen van de adoptieprocedure van Belgische kinderen. Tegelijk verbiedt ze le trafic van kinderen uit de derde wereld.

Net als het Vlaams Blok, verwijt het FN de traditionele partijen te veel met zichzelf bezig te zijn: “Les politiciens veulent sauver leur peau! Le Front National veut sauver les gens!”. Het populisme, waarin het volk centraal staat en dat kenmerkend is voor de hedendaagse extreem-rechtse partijen, vinden we dus ook bij het Front National terug. Evenals het Vlaams Blok, ijvert het FN in dit kader onder meer voor het organiseren van referenda. Met het verzamelen van handtekeningen van een voldoende aantal kiezers, moet de burger de mogelijkheid krijgen een volksreferendum te laten organiseren waarvan het resultaat de kracht van wet heeft (Front National, 2003).



CONCLUSIE

Het Vlaams Blok en het Front National sluiten aan bij de partijfamilie die in de wetenschappelijke literatuur wordt aangeduid als nieuw extreem-rechts (Ignazi, 1992). Beide hanteren een populistisch vertoog en hebben een negatieve houding tegenover het politieke systeem. Ze benadrukken dat de regerende klasse niet begaan is met de werkelijke problemen van de mensen en beschuldigen hen van een onvermogen om de belangrijkste issues, met name veiligheid, criminaliteit en immigratie, aan te pakken. Het zijn dan ook precies deze snaren van migratie en veiligheid die beide partijen beroeren en inzake welke ze een strikte en strenge aanpak wensen. Wel stellen we vast dat het vertoog van het Front National explicieter is dan dat van het Vlaams Blok. In zijn folder over onveiligheid stelt het FN bijvoorbeeld als één van de remedies het terugsturen van illegalen naar hun land van herkomst (Front National, 2003). In het programma van het Vlaams Blok wordt de link tussen criminaliteit en migratie ook gelegd, maar is het discours veel voorzichtiger. Het valt overigens op dat de teksten van het Vlaams Blok de voorbije jaren gematigder werden. Zo werd het 70-puntenplan, het geesteskind van Filip Dewinter uit 1992, in 1996 herzien en werd in deze herziene versie de optie voor assimilatie van niet-Europese migranten geïntroduceerd. In 2000 schoof het Vlaams Blok, zonder afstand te doen van de inhoud ervan, zijn omstreden 70-puntenplan terzijde. Vandaag presenteert de partij zich als een brede conservatieve Vlaamse volkspartij en vijlt de scherpe kantjes van haar vertoog af.



Naast de thema’s migratie, veiligheid en criminaliteit, staat in het Blok-programma het streven naar Vlaamse onafhankelijkheid centraal. Dit is dan ook de ontstaansreden van het Vlaams Blok geweest en het maakt mede dat de partij zich van bij haar ontstaan heeft kunnen aansluiten bij het bestaande netwerk van Vlaams-nationalistische organisaties. Bij het Front National krijgt het nationalisme nauwelijks aandacht. Bovendien pleit het FN, in tegenstelling tot het Vlaams Blok, voor het unitaire België. Een gestructureerd Belgisch-nationalisme is evenwel quasi onbestaande, waardoor extreem-rechts zich in Wallonië, in tegenstelling tot in Vlaanderen, niet heeft weten te verbinden met een ruimere maatschappelijke politieke beweging.
BIBLIOGRAFIE
Abramowicz, M. (1995). Organisations. Un passé composé. In: Le Paige, H. (red.), Le désarroi démocratique. L’extrême droite en Belgique (pp. 103-126). Brussel: Labor.
Buelens, J. & Deschouwer, K. (2002). De verboden vleespotten. De partijorganisatie van het Vlaams Blok tussen oppositie en machtsdeelname. Brussel: Vakgroep Politieke Wetenschappen, VUB.
Delwit, P., De Waele, J.-M. & Rea, A. (1998). Comprendre l’extrême droite. In: Delwit, P., De Waele, J.-M. & Rea, A. (red.), L’ extrême droite en France et en Belgique (pp. 13-28). Brussel: Editions Complexe.
Delwit, P. & De Waele, J.-M. (1999). Partis et systèmes de partis en Belgique. In: Delwit, P., De Waele, J.-M. & Magnette, P. (red.), Gouverner la Belgique. Clivages et compromis dans une société composite (pp. 113-153). Parijs: Presses Universitaires de France.
Front National (2003). Le programme. [Partijprogramma].
Ignazi, P. (1992). The silent counter-revolution. Hypotheses on the emergence of extreme right-wing parties in Europe. European Journal of Political Research, 22, 3-34.
Mudde, C. (1995). One against of All, All against One! A Portrait of the Vlaams Blok. Patterns of Prejudice, 29, 5-28.
Mudde, C. (2000). The ideology of the extreme right. Manchester: Manchester University Press.
Vlaams Blok (2003). Een toekomst voor Vlaanderen. Programma en standpunten van het Vlaams Blok. [Verkiezingsprogramma].


1 Bij haar ontstaan droeg de partij de tweetalige naam Front National – Nationaal Front.




De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina