Het voorwoord (prooemium)



Dovnload 29.69 Kb.
Datum23.08.2016
Grootte29.69 Kb.
De rode draad

Hoofdstuk 1

Het voorwoord (prooemium)

Loont het de moeite dat ik dit werk schrijf? Ik weet het niet zeker. De materie is oud en bekend en wordt steeds weer door nieuwe geschiedschrijvers opgepakt, die menen betrouwbaardere info erover te hebben en de vroegere auteurs met hun stijl te overtreffen. Voor mij zal het een genoegen zijn een goede bijdrage geleverd te hebben, ook al sta ik dan misschien in de schaduw van schrijvers die een betere prestatie hebben neergelegd.

Het is ook wel een erg groot werk, dat een erg lange periode dekt. Bovendien vinden de meeste lezers de moderne geschiedenis interessanter. Ik zal daar niet aan toegeven, maar ik zal de oude geschiedenis weergeven zonder mijn mening erover te uiten of het alleen maar verhaaltjes zijn of waarheidsgetrouwe weergaves.

Door middel van voorbeelden (exempla) van vroeger wil ik laten zien wat we wel of juist niet moeten doen om terug te kunnen keren naar de morele waarde (de mores), die onze vroegere maatschappij ons geboden heeft (grote wens van Augustus!).
Hoofdstuk 2

Bij de vernietiging van Troje sparen de Grieken twee mannen, Antenor (Livius noemt Antenor waarschijnlijk toch even, omdat men meent dat hij Patavium, de geboorteplaats van Livius heeft gesticht!) en Aeneas. Aeneas gaat via Macedonië, Sicilië naar het Laurentische land, niet ver van de monding van de Tiber (Livius vertelt niets over zijn tussenstop in Carthago en zijn affaire met Dido!).

In dat gebied heerste koning Latinus. Aeneas knoopte familiebanden met hem aan door met zijn dochter Lavinia te trouwen, ofwel nadat hij Latinus in de strijd verslagen had, ofwel nadat Latinus hem uit bewondering in zijn gebied opgenomen had. Aeneas sticht de stad Lavinium en kort daarop wordt Ascanius geboren (volgens deze versie dus niet een zoon van Aeneas en zijn Trojaanse vrouw Creusa! Verderop vertelt Livius, dat hij niet zeker weet of deze jongen Ascanius is of een oudere broer uit het huwelijk van Aeneas met Creusa).

Al gauw komt het tot een oorlog met Turnus, koning van de Rutuliërs, die verloofd was geweest met Lavinia. In deze strijd wordt Turnus wel verslagen, maar koning Latinus sneuvelt. Turnus roept de hulp in van Mezentius, de koning van de Etrusken (verderop vertelt Livius bij monde van Euander over de gruwelijke daden van deze koning). In deze ook door de Latijnen gewonnen strijd sterft Aeneas. Omdat Ascanius nog te jong is runt Lavinia de Latijnse staat. Als Ascanius volwassen is geworden, laat hij dat zo en sticht hij zelf een nieuwe stad, Alba Longa. Tussen de Latijnen en de Etrusken was er inmiddels een toestand van vrede ontstaan.

Na Ascanius komen er heel wat nazaten van hem veelal met namen die de namen van verschillende plaatsen verklaren. Uiteindelijk belandt het koningschap bij Proca en vervolgens bij diens oudste zoon Numitor. De jongere broer van Numitor, Amulius, verdreef hem echter, doodde zijn neefje en maakte zijn nichtje Rea Silvia tot Vestaalse maagd, zodat ze nooit kinderen kon krijgen. Rea Silvia werd echter wel zwanger van de tweeling Romulus en Remus, wier vader de god Mars zou zijn (deze jongens kunnen dus terugkijken op een dubbele goddelijke afkomst: Venus, moeder van hun voorvader Aeneas, en Mars, hun eigen vader). De poging van Amulius om de tweeling uit de weg te ruimen mislukt.

Hoofdstuk 3. Romulus, de eerste koning

1. De Sabijnse maagdenroof

Romulus en Remus bezorgen Numitor zijn macht terug en besluiten een eigen stad te bouwen. Remus komt om het leven (over hoe dat is gebeurd, bestaan verschillende versies).

De stad, die Roma genoemd wordt, groeit qua omvang behoorlijk uit en wordt opengesteld voor wie dat maar wil (het is een asylum). Er zijn echter veel meer mannen dan vrouwen. Romulus besluit om via gezanten de naburige volkeren om een bondgenootschap en een huwelijksverdrag te vragen. Die weigeren dat uit minachting voor het “schorremorrie” dat daar woont en uit angst voor de groeiende macht van Rome.

Romulus besluit nu met een list de vrouwen van de omliggende volkeren in zijn stad te krijgen. Hij lokt hen onder valse voorwendselen naar de stad. Er kwamen bewoners van Caenina, Crustumeria en Antemnae op af, maar ook de hele bevolking van de Sabijnen (vandaar dat deze actie bekend staat als de Sabijnse maagdenroof). Na een bepaald teken worden de vrouwen en de dochters van de naburen geroofd. Livius heeft van dit gebeuren zijn eigen versie (zie verderop Ovidius). Om de bij de vrouwen ontstane paniek te sussen, gaat Romulus zelf op pad om hen gerust te stellen.

De beroofde volkeren laten het er niet bij zitten, maar kunnen niet echt een pact sluiten. De Caeninenses vallen in hun eentje het gebied van Rome binnen en worden verpletterend door Romulus verslagen. Daarna versloeg Romulus de Antemnaten, die op verzoek van zijn vrouw Hersilia vergiffenis kregen en in hun stad werden opgenomen. Ook de Crustumeriërs werden met heel weinig tegenstand verslagen. Restten nog de Sabijnen. Via een list (verhaal van Tarpeia) kreeg de Sabijnse koning de burcht van Rome in handen. De uitslag van de strijd blijft lange tijd ongewis totdat de Sabijnse vrouwen ingrijpen en de mannen smeken niet meer om hen te vechten. De Sabijnen en de Romeinen vormen vanaf dat moment één staat met twee koningen: Titus Tatius van de Sabijnen en Romulus van de Romeinen. Titus Tatius sterft al enige jaren later.

Vervolgens krijgen de Romeinen het aan de stok met de inwoners van Fidenae (een Etruskische stad), die werden verslagen. Deze oorlog had echter de inwoners van Veii (ook een Etruskische stad) gestimuleerd om ook tegen Rome ten strijde te trekken. Ook zij worden verslagen.
Hoofdstuk 4 Numa Pompilius en Tullius Hostilius


  1. De tweede koning Numa Pompilius

Tijdens een onweer verdwijnt Romulus plotseling. Er volgt een interregnum. Daarna moet er een koning gekozen worden en de keuze moet door de senatoren bekrachtigd worden. Het werd Numa Pompilius, die in het Sabijnse Cures woonde. Numa wilde de staat nog eens grondvesten, maar dan op wet, recht en moraal. Hij zorgde ervoor dat er vrede kwam in het rijk. Hij bouwde de tempel voor Janus. Als de deuren van deze tempel open stonden was er oorlog, als ze gesloten waren, was er vrede. Hij probeerde de mannen vrees voor de goden bij te brengen. Hij verdeelde het jaar in twaalf maanden. Hij stelde nieuwe priesterschappen in en liet door het uitwerken van rites en ceremoniën een structuur in het beoefenen van de godsdienst aanbrengen.




  1. De derde koning Tullus Hostilius

Na de dood van Numa komt er weer een interregnum. Tullus Hostilius wordt door het volk gekozen. De senaat bekrachtigt de keuze. Tullus Hostilius is de tegenpool van Numa: hij is zeer strijdlustig. Er volgt al snel een oorlog tegen Alba Longa. Omdat de Etrusken een lachende derde zouden kunnen zijn als Rome en Alba Longa op de vuist zouden gaan, besloten Tullus en de Albaanse leider Mettius Fufetius de strijd anders op te lossen: een Romeinse en een Albaanse drieling (de Horatii en de Curiatii) zouden tegen elkaar vechten. De winnaar zou de baas zijn over beide volkeren. De Romeinse drieling (waarschijnlijk de Horatii) wint, maar er blijft maar 1 van de drieling in leven. Als hij triomferend naar Rome teruggaat met de drie buitgewapende wapenrustingen van zijn tegenstanders, komt hij zijn zus tegen, die verloofd was met een van de Curiatii) en hij doodt haar, omdat ze huilt om het verlies van haar verloofde. Feitelijk moet hij terechtgesteld worden, maar de tranen van zijn vader kunnen dat vermijden (verhaal van de Zusterbalk).

Omdat de Albanen hun belofte niet houden om Rome te helpen in de oorlog tegen Veii en Fidenae, maken de Romeinen Alba Longa met de grond gelijk en nemen de Albanen op in hun stad. Tullus sterft als zijn paleis wordt getroffen door de bliksem. Hij wordt opgevolgd door Ancus Marcius, die o.a. de eerste brug over de Tiber laat aanleggen en Ostia.
Hoofdstuk 5 Tarquinius Priscus, de vijfde koning


  1. De Etrusk Lucumo vertrekt naar Rome

Tijdens het koningschap van Ancus verhuist een zekere Lucumo, de zoon van Demaratus van Korinthe vanuit Tarquinii naar Rome. Toen zijn vader stierf vlak nadat zijn broer overleden was erfde hij het vermogen. Hij was getrouwd met Tanaquil uit Tarquinii. Ze was erg ambitieus en omdat én Lucumo in Tarquinii geen hoge positie kon krijgen vanwege zijn buitenlandse afstamming én zij die minachting niet kon hebben, drong zij bij haar man erop aan om naar Rome te verhuizen. Dat doen ze en vanaf dat moment heet Lucumo Lucius Tarquinius Priscus.




  1. Lucumo wordt koning Tarquinius Priscus

In Rome valt hij positief op en hij nestelt zich al gauw bij de koning in. Hij wordt voogd van de zonen. Als de jongens volwassen zijn en het koningschap vrij komt, laat hij zo snel mogelijk een comitia organiseren die een koning moet kiezen en stuurt de jongens weg. Met wat listigheid wordt hij op deze manier koning. Zijn positie versterkt hij door 100 mensen uit lagere kringen tot senator te benoemen.

Hoofdstuk 6 Servius Tullius, de zesde koning


  1. De zoon van een krijgsgevangene

In het paleis van Tanaquil en Tarquinius Priscus verblijft een kind, Servius Tullius, die zij na een wonderteken (brandend hoofdje) besluiten op te voeden met al hun liefde, omdat Tanaquil met haar zienersgave voorziet, dat dit kind ooit het koningshuis zal redden. Livius weet niet zeker of Servius Tullius het kind van een slavin is, maar hij vermoedt dat hij de zoon is van een krijgsgevangen koningin, met wie Tanaquil bevriend is geraakt.

Ondertussen ontwikkelt Servius Tullius zich tot een voortreffelijke man en Tarquinius Priscus besluit hem met zijn dochter te laten trouwen. Dan komen de zonen van Ancus Marcius weer boven water: zij vinden het niet terecht dat het koningschap na Tarquinius Priscus nu naar Servius Tullius zou kunnen gaan in plaats van naar hen.


  1. Servius Tullius wordt koning

De zonen van Ancus Marcius besluiten over te gaan tot het vermoorden van de Tarquinius Priscus. Dat lukt met de hulp van twee herders, die de koning zo zwaar verwonden dat hij geen kans meer heeft om te overleven. Tanaquil roept Servius Tullius erbij en geeft hem het koningschap in plaats van de zonen van Ancius Marcius, omdat ze natuurlijk weet wie hier achter zitten. Het volk vertelt ze dat de koning wel gewond is, maar dat de situatie hoopvol is en dat Servius Tullius de koningstaken zal waarnemen.


Hoofdstuk 7, de machtsovername van Lucius Tarquinius


  1. Lucius Tarquinius en Tullia

Servius Tullius heeft inmiddels het koningschap door verjaring echt verworven, als Lucius Tarquinius besluit hem in een kwaad daglicht te stellen. Servius Tullius voorkomt dit door het volk te vragen of ze hem als koning willen hebben en door het veroverde land aan het volk te geven in plaats van aan de senatoren. Lucius Tarquinius zag op zijn beurt dit als de gelegenheid om hem goed zwart te maken bij de senaat. Zijn ambitie om koning te worden werd nog opgehitst door zijn echtgenote Tullia.


Volgens Livius is deze Lucius Tarquinius een zoon van Tarquinius Priscus. Zijn broer Arruns is zijn tegenpool. De twee dochters (Tullia Maior en Tullia Minor) van de koning zijn met hen getrouwd. Bij hen bestond dezelfde tegenstelling: een ambitieuze dochter (Tullia Minor) en een nietszeggend vrouwtje(Tullia Maior). De ambitieuze dochter was aanvankelijk met de slappeling getrouwd en de ambitieuze Lucius Tarquinius was met de slappe dochter getrouwd. De ambitieuze Tullia Minor en Lucius Tarquinius zorgen ervoor dat hun partners overlijden en zo kunnen ze trouwen.


  1. Lucius Tarquinius grijpt naar de macht

Eenmaal getrouwd laat Tullia Minor haar man niet meer met rust. Zo graag wil ze dat hij koning wordt. Tarquinius gaat aanhangers ronselen onder de senatoren van lagere afkomst (die door zijn vader Tarquinius Priscus senator waren geworden!) en onder de jeugd, die hij omkoopt met geschenken. Als hem de tijd rijp lijkt presenteert hij zichzelf als koning, terwijl Servius Tullius nog leeft. Door veel te lasteren probeert hij Servius Tullius in een kwaad daglicht te stellen. In een ruzie doodt hij dan koning Servius Tullius.



Hoofdstuk 8, het schrikbewind van Tarquinius Superbus
Lucius Tarquinius is nu koning en krijgt de naam Superbus, de Trotse. Zijn bewind is dat van een tiran. Hij regeerde zonder bevel van het volk, zonder toestemming van de senaat, nam beslissingen zonder volks- of senaatsbesluit. Steun probeerde hij van buitenaf te krijgen door gastvriendschappen te sluiten en zelfs familiebanden met belangrijke Latijnen aan te knopen. Tenslotte haalt hij de Latijnen op listige wijze allemaal over om een nieuw verdrag te tekenen dat het oude verdrag met Tullus Hostilius (het verdrag dat deze had met de Albanen: Tarquinius Superbus redeneerde dat alle Latijnen uit Alba Longa kwamen en dus onder dat verdrag vielen) moet vervangen. Vanaf dat moment worden de Latijnen bij Rome ingelijfd.

Met list en bedrog, waarbij hij zijn jongste zoon Sextus betrok won hij ook de oorlog met de inwoners van Gabii. Daarna ging hij verder met de bouw van een tempel voor Jupiter Capitolinus, die zijn vader al had beloofd.



Hoofdstuk 9 Tarquinius Superbus wordt verjaagd


  1. De verkrachting van Lucretia

Om de bouw van de tempel voor Jupiter te kunnen voltooiden nam hij werkvolk aan uit de lagere klassen, die dat naast hun militaire dienst moesten doen. Toen hij hen niet meer nodig had, stuurde hij hen naar verschillende kolonies. Terwijl hij hiermee bezig was kroop er in zijn paleis een slang langs een houten zuil. Om dit voorteken verklaard te krijgen vertrouwde hij liever niet op de Etruskische zieners, maar stuurde hij zijn twee zonen Titus en Arruns samen met zijn vermeend onnozele neef Brutus naar het orakel van Delphi.

In Delphi aangekomen vervulden Titus en Arruns de opdrachten van hun vader, maar ze wilden ook weten wie van hen het koningschap zou krijgen. Alleen Brutus die de spreuk van het orakel gehoord had, begreep het goed. Ze keerden terug naar huis, waar men een oorlog tegen de Rutuliërs, die in Ardea woonden, voorbereidde. De Romeinen besloten Ardea te belegeren en stetelden zich in een permanent kamp. Daar kwam in het kwartier van Sextus Tarquinius het gesprek over de uitmuntendheid van de vrouwen. Collatinus wist zeker dat zijn vrouw de beste was. Dat was ook zo. Maar de schoonheid en de kuisheid van deze Lucretia had Sextus zozeer geprikkeld, dat hij besloot haar te verkrachten. Stiekem gaat hij ’s nacht naar Collatia naar haar toe en verkracht haar onder de lelijkste dreigementen. Als hij weg is laat Lucretia haar man met een makker en haar vader met een makker roepen. Collatinus neemt Brutus mee. Ondanks goede argumenten van de vier mannen pleegt Lucretia zelfmoord. Daarover ontzet besluit Brutus zijn ware karakter te laten zien en hij laat de mannen zweren het koningschap te vernietigen. Ze trekken op naar Rome. Daar houdt Brutus een redevoering, waarin hij alle narigheden en misdaden van de Koninklijke familie in herinnering brengt. Ze besluiten de koning zijn gezag te ontnemen en in ballingschap te sturen. Tullia gaat er stiekem gauw vandoor. Sextus vluchtte naar Gabii en werd daar vermoord door mensen die hij vroeger bedrogen had. Rome heeft nu 244 jaren lang koningen gehad. Brutus en Collatinus worden de eerste twee consuls van de republiek.
Hoofdstuk 11, het begin van de republiek
Brutus breidt de senaat uit tot 300 leden. Lucius Tarquinius Collatinus wordt als consul vervangen door door Publius Valerius, omdat hij iedereen aan de misdadige Tarquinii deed denken (zijn vader was Egerius Tarquinius, de zoon van de overleden broer van Tarquinius Priscus, Arruns).


  1. Een samenzwering wordt ontmaskerd

Een aantal jonge edelen was niet gecharmeerd van de huidige situatie. Ze wilden weer een koninkrijk. Gezanten van de koning, die zijn bezittingen terug wilde hebben, peilden de gezindheid van de jongeren en zo ontstond er een plan om de koning weer terug te krijgen. Ook de zonen van Brutus deden mee aan deze samenzwering, die al gauw werd ontdekt. De samenzweerders kregen de doodstraf. Zo moest Brutus zijn eigen zonen terechtstellen.




  1. Tarquinius hitst de Etrusken tegen Rome op

Tarquinius is teleurgesteld en zoekt en vindt hulp bij de bewoners van Veii en Tarquinii, die hem van een leger voorzien. De strijd die volgt blijft lange tijd onbeslist, maar uiteindelijk druipen Tarquinius en de Etrusken als verliezers af. Consul Brutus wordt gedood.


Hoofdstuk 12 Horatius Cocles
Tarquinius roept de hulp in van Lars Porsenna, koning van Clusium. Hij trekt op naar Rome. Horatius Cocles raadt de Romeinen aan de houten brug over de Tiber te slopen om te vermijden dat de Etrusken niet de stad in kunnen komen. Volgens de overlevering doet hij dat in zijn eentje: een prachtig exemplum van Romeinse moed!
Hoofdstuk 13
Mucius Scaevola en Cloelia
Ondertussen gaat Porsenna met zijn belegering door. Dan besluit Mucius Scaevola met medeweten van de senaat in zijn eentje de Tiber over te steken en koning Porsenna te vermoorden. In het kamp van de Etrusken aangekomen doodt hij echter de secretaris van de koning in plaats van de koning. Gevangen genomen steekt hij zijn rechter hand in een brandende offerpan als de koning info van hem wil hebben. Onder de indruk hiervan laat de koning hem vrij, waarop Mucius de plannen van de jonge Romeinen vertelt. De koning besluit vrede te sluiten met de Romeinen, maar eist wel enkele gijzelaars. Mucius is ook een exemplum van Romeinse moed.
Cloelia, een van de gijzelaars, ontsnapt met een aantal meisjes uit het in de buurt opgeslagen Etruskische legerkamp en zwemt de rivier over. Eerst is Posenna woedend over het breken van het verdrag, maar naderhand heeft hij bewondering voor Cloelia en schenkt haar en een aantal andere gijzelaars, die Cloelia mag uitkiezen, de vrijheid. Voor haar moed krijgt ze in Rome een ruiterstandbeeld.
Hoofdstuk 14 Van stad tot wereldrijk


  1. De republiek (510/509 – 27. V. Chr.)

Aan het hoofd van de staat staan twee consuls met een ambtstermijn van één jaar, uit de kring der senatoren gekozen door de bevolking. In een crisissituatie kon de senaat besluiten de macht (imperium) een half jaar in handen één persoon te geven: de dictator. Rome breidt het Rijk uit: in 275 is heel Italië in de macht van Rome.

Dan is het Middellandse-Zeegebied aan de beurt: de Eerste Punische Oorlog (264-242). De Romeinen krijgen ook te water de overhand. Sicilië, Sardinië en Corsica worden de eerste Romeinse provincies.

De Tweede Punische Oorlog (218 – 201): aartstegenstander Hannibal trekt de Alpen over, slaat meerdere malen vernietigend toe. De grootste nederlaag van de Romeinen is die bij Cannae: 50000 soldaten sterven.

Scipio verslaat de Carthagers in hun eigen gebied. De Romeinen stellen harde voorwaarden, die de Carthagers in 149 v. Chr. breken. Daarop vernietigen de Romeinen Carthago in 146 v. Chr.

Op de verovering van Griekenland in 146 volgt een grote culturele omwenteling.




  1. De burgeroorlogen

Door de vele veroveringen werd het verschil tussen arm en rijk nog groter. De buit kwam alleen de nobilitas ten goede. Het gewone volk kreeg het steeds moeilijker. In de eerste eeuw v.Chr. volgen reacties op deze situaties. De nobiles splitsten zich in optimates (senaatspartij) en populares (volkspartij). Door de invoering van beroepslegers wordt de strijd tussen deze twee partijen niet meer een principiële strijd, maar een persoonlijke machtsstrijd, die uitmondt in de strijd tussen Caesar en Pompeius, die Caesar wint. Hij krijgt de alleenheerschappij in Rome, maar wordt in 44 v.Chr. vermoord.




  1. Keizer Augustus

Na Caesars dood bindt Marcus Antonius de strijd aan met de erfgenaam en adoptiefzoon van Caesar, Octavius (hij noemt zich Gnaeus Julius Caesar Octavianus). In 31 v. Chr. wint Octavianus in de slag bij Actium. Hij krijgt de alleenheerschappij en de eretitel Augustus (27 v. Chr.).



Augustus zorgt voor vrede en rust in het rijk: Pax Augusta. Hij laat veel bouwen in Rome (o.a. de Ara Pacis) om de stad tot de mooiste stad ter wereld te maken. Hij voert hervormingen door op sociaal, religieus en moraal gebied. Hij wilde dat de Romeinen volgende oude normen en waarden (mores) gingen leven. Familia en een leven in dienst van de staat stonden hierin centraal.



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina