His ‘em up Zingerij Dwarsgetuigd Nuenen His ‘em up



Dovnload 260.29 Kb.
Pagina1/4
Datum25.07.2016
Grootte260.29 Kb.
  1   2   3   4





His ‘em up




Zingerij

Dwarsgetuigd

Nuenen


His ‘em up

De vertalingen en toelichtingen zijn bedoeld om de betekenis van de teksten te verduidelijken, vooral voor de landrotten. Omdat we ons hebben gericht op de betekenis, is de vertaling niet altijd de mooist mogelijke. We hopen dat de echte zoutwatermatrozen ons de overbodige verklaringen vergeven en ons wijzen op de fouten die er nog in voorkomen.


Op de plaats van de ontbrekende getallen staan op de CD tekstfragmenten uit boeken over het leven aan boord in de tijd toen deze liederen nog echt als werklied werden gebruikt.

1. His ‘em up

3. Bully in the Alley

4. De IJzeren Man

6. Isabeau

7. General Taylor

9. Lowlands

10. Roll the Cotton Down

12. Katrijntje Boelijntje

14. John Kanaka

15. A Hundred Years Ago

16. Rolling Down to Old Maui

17. Whiskey Johnny

18. The Dead Horse

20. Shenandoah

21. Can’t You Dance the Polka

22. De Garrenkwak

24. Down the Bay to Juliana

25. Johnny, Come Down to Hilo

27. Sailor’s Prayer

28. Pique la Baleine

30. De Kock


Soorten shanties
Op deze CD staan verschillende soorten shanties: hijs-, kaapstander-, pomp- en roeiliederen. Daarnaast is er nog het ceremoniële lied en de ballade.

Het hijslied of haallied werd gezongen bij het hijsen van de zeilen. His ‘em up is natuurlijk een hijslied. Het hijsen was vaak zwaar werk, want bij de helft van de zeilen moest ook de ra mee worden opgehesen. De hijsliederen hebben bijna altijd een refrein van twee regels. De voorzanger, de shantyman, zong één coupletregel waarop de bemanning een refreinregel zong, gevolgd door nog de tweede coupletregel van de shantyman en de tweede refreinregel. Op de accenten van de refreinregels werd de val, dat is de hijslijn, weer een stukje verder aangetrokken.

Het kaapstander- of gangspillied begint net als het hijslied maar heeft naast de korte antwoordregels nog een lang refrein. De IJzeren Man heeft naast een refrein van vier regels zelfs vier coupletregels. Het werk aan de kaapstander duurde vaak uren, de coupletten vertellen dan ook vaak een echt verhaal. Een kaapstander was een ton met een verticale as waar de ankerketting omheen werd gelegd. De zeelieden liepen hier urenlang rondjes omheen en duwden hem voort met lange handspaken, balken die aan de zijkant in de bovenkant van de kaapstander waren gestoken.

Het pomplied werd gezongen bij het wegpompen van lekwater uit de bodem van het schip. Dit moest vaak elke dag een aantal uren worden gedaan. Aan de pompen en aan de kaapstander werden dan ook vaak dezelfde liederen gezongen. Van General Taylor zijn er behalve de hier gezongen zeven coupletten nog veel meer bekend.

Het roeilied diende vooral om het tempo vast te houden en vooral, om iedereen tegelijk te laten halen. Pique la Baleine werd gezongen bij het roeiend achtervolgen van walvissen.

Als ceremonieel lied zingen we The Dead Horse dat het einde van de eerste maand op zee vierde.

De ballade werd in de vrije tijd gezongen. Het heeft meestal lange verhalende coupletten en een lang refrein. Rolling down to Old Maui is hiervan een mooi voorbeeld. De Engelse term is forebitter naar de forebitts, grote bolders op het voordek die zich uitstekend leenden om op te zitten zingen of vioolspelen.

1. His ‘em up Hijs ‘em op
Hijslied

Het lied is afkomstig uit Noord-Duitsland of Zuid-Denemarken.





His ‘em up, huro, jolley!

Hol ‘em up, huro jolley!



His ‘em up, huro, jolley, ho, ho,

His ‘em for de Kron1, jolley !

Hijs ‘em op, hoera, jolley!

Haal ‘em op, hoera, jolley!

Hijs ‘em op, hoera, jolley, ho,ho,

Hijs ‘em naar de top, jolley!


3. Bully in the alley Dronken in het steegje
Hijslied.

Een sterk rythmisch lied dat door Stan Hugill in West-Indië werd ontdekt. Hij kreeg drie coupletten met de mededeling: “Verder moet je improviseren”. Inmiddels zijn er meer coupletten in omloop. Shinbone Al (alley = steeg) is een plaats die in negerliederen vaak voorkomt. Het lied is mogelijk ook gebruikt in katoenhavens. De tekst had ongetwijfeld ook meer op sex gerichte varianten: een bully is ook een pooier, een alley cat een hoer.





1. So help me Bob, I’m bully in the alley.

Way, hey, bully in the alley.

Help me Bob, I’m bully in the alley.



Bully down in Shinbone Al.
So help me Bob, I'm bully in the alley.

Wey, hey, bully in the alley.

Help me Bob, I'm bully in the alley.

Bully down in Shinbone Al.
2. Oh Sally is the girl that I love dearly

Sally is the girl that I spliced nearly.


3. For seven long years I courted Sally.

But all she did was dilly-dilly-dally.


4. I bought her gowns and I bought her laces.

Took her out to all the places.


5. So I’ll leave Sal and I’ll be a sailor.

I’ll leave Sal and ship aboard a whaler.


6. When I get home I'll marry Sally.

We’ll have kids and count them by the tally.

Dus, help mij Bob, ik lig dronken in het steegje,

Wey hey, dronken in het steegje.

Help mij Bob, ik ben dronken in het steegje,



Dronken in de Scheenbeensteeg.
Dus, help mij Bob, ik lig dronken in het steegje,

Wey hey, dronken in het steegje.

Help mij Bob, ik lig dronken in het steegje,

Wey hey, dronken in de Scheenbeensteeg.
Oh, Sally is het meisje waar ik vurig van houd

Sally is het meisje dat ik bijna heb getrouwd.2


Zeven jaar lang maakte ik Sally het hof,

Maar al wat ze deed was weifelen


Ik kocht haar jurken en ik kocht haar kantwerk,

Nam haar mee uit naar alle plekken.


Dus ik verlaat Sal nu en ik zal zeeman worden,

Ik verlaat Sal en ga scheep op een walvisvaarder.


Als ik thuiskom zal ik met Sally trouwen,

We zullen een groot aantal kinderen krijgen3.





4. De IJzeren Man
Hollands gangspillied.

Baggerman had een kroeg in Hellevoetsluis en ook een aantal dochters, die aan huis het oudste beroep uitoefenden. Voordat de Nieuwe Waterweg4 gegraven was, lagen de schepen op de rede van Hellevoetsluis5. De bemanning werd vanuit Rotterdam door de kostbazen van de Schiedamschedijk met bootjes aan boord gebracht. Het lied is hier gekuist.

1. In Hellevoetssluis daar staat een huis,

Hoera die IJz’ren man6

Daar zijn er de dames Baggerman thuis



Hoera die IJz’ren man

En in dat huis daar staat een stok



Hoera die IJz’ren man

Daar krijgen de dames mee op hun kop.



Hoera die IJz’ren man
Dan zingen wij vrolijk falderaldera,

Wie gaat er met ons mee?

Wij varen naar Amerika, het schip ligt op de reê

Wij varen naar Amerika, het schip ligt op de reê
2. Een juffrouw die naar de kerk wou gaan,

Die liet haar hoofd met goud beslaan.

Aan ieder haar had zij een bel,

Het was gelijk een klokkespel.


3. En toen zij nu de kerk in ging,

Toen gingen die bellen van ring ting ting.

De dominee die op de preekstoel zat,

Die dacht: O wee wat een wijf is dat!


4. De koster die dit werk bezag,

Die was van streek de hele dag.

De dienstmeid die dit werk bekeek,

Die was jaloers de hele week.


5. En die dit lied al heeft gedicht,

Die kan er rijmen zonder licht.



6. Isabeau Isabeau
Wiegelied

Het thema is dat van een matroos die voor een vrouw een verloren ring wil opduiken en daarbij uiteindelijk verdrinkt. Ondanks het maritieme onderwerp is het geen echt zeemanslied, maar een traditioneel Frans wiegelied. Het schijnt wel ooit te zijn gebruikt als roeilied.





1. Isabeau s'y promène, le long de son jardin

Le long de son jardin, sur les bords de l’île

Le long de son jardin, sur les bords de l'eau

Sur les bords du ruisseau.


2. En chemin elle rencontre, un jeune matelot

Un jeune matelot, sur les bords de l'île

Un jeune matelot, sur les bords de l'eau

Sur les bords du ruisseau.


3. Qu'avez vous donc la belle, qu'avez vous a pleurer

Qu'avez vous a pleurer, sur les bords de l'île

Qu'avez vous a pleurer, sur les bords de l'eau

Sur les bords du ruisseau.


4. Je pleure mon anneau d’or, dans la Loire tombé

Dans la Loire est tombé, sur les bords de l'île

Dans la Loire est tombé, sur les bords de l'eau

Sur les bords du ruisseau.


5. Ne pleurez plus la belle, je vous le renderai

Je vous le renderai, sur les bords de l'île

Je vous le renderai, sur les bords de l'eau

Sur les bords du ruisseau.


6. A la première plonge, il n'a rien retrouvé

Il n'a rien retrouvé, sur les bords de l'île

Il n'a rien retrouvé, sur les bords de l'eau

Sur les bords du ruisseau,


7. A la deuxième plonge, l'anneau d'or a brillé

L'anneau d'or a brillé, sur les bords de l'île

L'anneau d'or a brillé, sur les bords de l'eau

Sur les bords du ruisseau.


8. A la troisième plonge, le galant s'est noyé

Le galant s'est noyé, sur les bords de l'île

Le galant s'est noyé, sur les bords de l'eau

Sur les bords du ruisseau.


9. Isabeau s'y promène, le long de son jardin

Le long de son jardin, sur les bords de l’île

Le long de son Jardin, sur les bords de l'eau

Sur les bords du ruisseau.

Isabeau wandelt langs haar tuin,

Langs haar tuin, aan de oevers van het eiland,

Langs haar tuin, aan de oevers van het water,

Aan de oevers van de rivier.


Onderweg ontmoet zij een jonge matroos,

Een jonge matroos, aan de oevers van het eiland,

Een jonge matroos, aan de oevers van het water,

Aan de oevers van de rivier.


Waarom huil jij, knappe meid,

Waarom huil je, aan de oevers van het eiland,

Waarom huil je, aan de oevers van het water,

Aan de oevers van de rivier?


Ik huil om mijn gouden ring, in de Loire gevallen,

In de Loire gevallen, aan de oevers van het eiland,

In de Loire gevallen, aan de oevers van het water,

Aan de oevers van de rivier.


Huil niet, schoonheid, ik zal hem je teruggeven

Ik zal hem je teruggeven, aan de oevers van het eiland;

Ik zal hem je teruggeven, aan de oevers van het water,

Aan de oevers van de rivier.


Bij de eerste duik heeft hij niets gevonden,

Hij heeft niets gevonden, aan de oevers van het eiland;

Hij heeft niets gevonden, aan de oevers van het water,

Aan de oevers van de rivier.


Bij de tweede duik heeft de gouden ring geblonken,

De gouden ring heeft geblonken, aan de oevers van het eiland;

De gouden ring heeft geblonken aan de oevers van het water,

Aan de oevers van de rivier.


Bij de derde duik is de galante heer verdronken,

De galante heer is verdronken, aan de oevers van het eiland;

De galante heer is verdronken, aan de oevers van het water,

Aan de oevers van de rivier.


Isabeau wandelt langs haar tuin,

Langs haar tuin, aan de oevers van het eiland,

Langs haar tuin, aan de oevers van het water,

Aan de oevers van de rivier.


7. General Taylor Generaal Taylor


Kaapstander- en pomplied

Generaal Zachary Taylor vocht in de Amerikaans-Mexicaanse oorlog van 1846-48 tegen generaal Santa Ana. De Amerikanen veroverden het gebied ten Noorden van de Rio Grande, van Texas tot en met Californië op de Mexicanen.

Bij de Britse zeelieden waren de Mexicanen populair, want Engeland stond niet op goede voet met de voormalige kolonie Amerika, ook al had het al in 1783 de Amerikaanse onafhankelijkheid erkend. In de Britse shanty Santiana wint Santa Ana (Santiana) in deze oorlog dan ook de slag bij Monterrey. In werkelijk won Taylor, wat in deze Amerikaanse shanty wordt bezongen! Taylor werd president van de VS maar stierf al kort na de oorlog, vandaar de verwijzingen naar zijn begrafenis.
Het verhaal van ’General Taylor’ is een invulling in het al twintig jaar oudere ‘Stormalong’ thema dat in veel negerliederen voorkomt. Stormalong John of Old Stormy is mogelijk een lofprijzing op de mythische kapitein John Willis, een wat vaderlijke vertrouwenwekkende figuur, die zijn bemanning fatsoenlijk behandelde.



1. General Taylor gained the day,

Walk him along, John, carry him along

And Santiana ran away,



Carry him to his burying ground.

To me7, way hay Stormy,

Walk him along John, carry him along

(Timmy) way hay hay Stormy,

Carry him to his burying ground.
2. I wish’d I was old Stormy’s son,

I’d build me a ship of ten thousand ton.


3. I’d load her down with ale and rum,

And every shellback8 should have some.


4. We dug his grave with a silver spade,

His shroud of the finest silk was made.


5. We lowered him down on a golden chain,

On every link we carved his name.


6. General Taylor died long ago,

He’s gone to where the winds don’t blow.


7. General Taylor ‘s dead and gone,

General Taylor ‘s dead and gone,

Generaal Taylor was de winnaar van de dag,

Loop verder met hem, Janmaat9, draag hem verder,

En Santiana rende weg,



Draag hem naar zijn begrafenisgrond,

Timmy, way hay Stormy10.

Loop verder met hem, Janmaat, draag hem verder,

Timmy way hay Stormy,

Draag hem naar zijn begrafenisplaats.
I wou dat ik Stormalong’s zoon was,

Dan zou ik me een schip van tienduizend ton bouwen11.


Ik zou haar afladen met bier en rum,

En alle oude zeerobben zouden wat moeten krijgen.


We dolven zijn graf met een zilveren spade,

Zijn lijkkleed was gemaakt van de fijnste zijde.


We lieten hem zakken aan een gouden ketting,

Op elke schakel graveerden we zijn naam.


Generaal Taylor stierf lang geleden,

Hij is gegaan naar waar de winden niet waaien.


Generaal Taylor is dood en begraven,

Generaal Taylor is dood en begraven.




9. Lowlands Laaglanden
Pomplied.

Het werk aan de draaiende of op-en-neer pompen was langdurig en afstompend werk waarbij vaak verhalende liederen werden gezongen. Dit lied werd op de schepen niet populair omdat het moeilijker was dan de meeste shanties. De tekst is voor zeelieden ongebruikelijk sentimenteel, het thema van de gestorven geliefde komt uit Noord-Engeland of Schotland. Er zijn twee versies, een van de droom van een geliefde man die sterft en een van de vrouw die sterft. Wij zingen die van de stervende vrouw. Aan het eind wordt de matroos wakker omdat zijn wacht aan dek wordt geroepen.


Er zijn veel shanties op ‘Lowlands’; de term verwijst niet specifiek naar een bepaald laagland.



I dreamed a dream the other night,

Lowlands, lowlands away my John,

My love she came dressed all in white.



Lowlands, my lowlands away.
I dreamed me love came in me sleep,

Her cheeks were wet her eyes did weep.


She came to me as my best bride,

All dressed in white like some fair bride.


And bravely in her bosom fair,

A red, red rose did my love wear.


She made no sound no word she said,

And then I knew me love was dead.


I bound the weeper round my head,

For now I knew me love was dead.


She waved her hand she said goodbye,

I wiped the tear from out me eye.


And then awoke to hear the cry:

Oh, watch on deck oh, watch ahoy!

Ik droomde onlangs ’s nachts een droom,

Laaglanden, laaglanden ver weg, mijn Janmaat12,

Mijn lief, ze kwam helemaal in het wit gekleed,



Laaglanden, mijn laaglanden ver weg.
Ik droomde dat mijn lief in mijn slaap kwam,

Haar wangen waren nat, haar ogen huilden.


Ze kwam naar me toe als mijn bruid,

Helemaal in het wit gekleed als een mooie bruid.


En op haar mooie boezem droeg mijn lief

Fier een rode, rode roos.


Ze maakte geen geluid, geen woord zei ze,

En toen wist ik dat mijn lief dood was.


Ik bond de rouwband om mijn hoofd,

Want nu wist ik dat mijn lief dood was.


Ze wuifde met haar hand, ze zei vaarwel,

Ik wreef de traan weg uit mijn oog.


En toen werd ik wakker en hoorde de kreet13:

Oh, wacht (kom) aan dek, oh, wacht ahoy!


10. Roll the Cotton Down Rol de katoen naar beneden


Dit hijslied voor de topzeilen was favoriet op Duitse schepen. We zingen hier de kaapstanderversie, te herkennen aan het lange refrein. Oorspronkelijk werd het gezongen door de havenarbeiders aan de Golf van Mexico, van wie er veel van de katoenplantages in de zuidelijke Verenigde Staten kwamen. De 260 kg zware katoenbalen werden van de kade af naar het schip gerold.



Away down south where I was born,

Roll the cotton down.

That's where the niggers blow their horn14.



Oh, roll the cotton down.

Roll the cotton,

Roll the cotton Moses,

Roll the cotton.

Oh, roll the cotton down.
When I lived down in Tennessee15,

My old Massa then said to me.


Were ever you in Mobile Bay,

There we rolled the cotton day by day.


One dollar a day is a darkey's pay,

Five dollar gets the white man each day.


When I was young before the war,

Times were gay on the Mississippi shore.

When the work was over at the close of day,

'T is then you'd hear the banjo play.


While the darkeys would sit around the door,

And the piccaninnies played upon the floor.


But since the war there's been a change,

To the darkey every thing seems strange.


No more you'll hear the banjo play,

For the good old times have passed away.

Ver weg in het zuiden waar ik ben geboren,

Rol de katoen naar beneden.

Dat is waar de negers op hun hoorn blazen,



Oh, rol de katoen naar beneden.

Rol de katoen,

Rol de katoen, Mozes,

Rol de katoen,

Oh, rol de katoen naar beneden.
Toen ik daar beneden in Tennessee woonde,

Zei mijn oude Meester16 tegen mij.


Was jij ooit in Mobile Bay17,

Daar rolden we katoen dag na dag.


Een dollar per dag is het loon van de nikker18,

Vijf dollar krijgt de blanke man elke dag.


Toen ik jong was vóór de oorlog19,

Waren de tijden vrolijk aan de oevers van de Mississsippi.


Als het werk klaar was aan het eind van de dag,

Dan hoorde je de banjo spelen.


Terwijl de nikkers rond de deur zaten,

En de negerkindjes op de vloer speelden.


Maar sinds de oorlog is er iets veranderd,

Voor de nikker lijkt alles vreemd.


Je hoort de banjo niet meer spelen,

Want de goede oude tijd is voorbij.





  1   2   3   4


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina