Hofje van mevrouw van Aerden



Dovnload 18.11 Kb.
Datum26.08.2016
Grootte18.11 Kb.
Hofje van mevrouw van Aerden

Onderzoek n.a.v het Visstilleven met grijze kat door Pieter de Putter (ca. 1600-1659)



Pieter de Putter

Familie
Joost Joostensz. de Putter (geb. te Middelburg ??-overleden Den Haag, na 1627)

- Joost de Putter is leerling van Hans van Bemden geweest en was in

Middelburg lid van het St. Lucasgilde, het gilde van de schilders.

- Van Joost de Putter is geen werk bekend.

- Hij verhuist naar Den Haag en wordt in 1604 lid van het Haagse gilde.

- In sept. 1605 huwt hij Pieterge Pietersdr van Beaumont (Bymont), in Den

Haag. Niet vermeld is of zij de moeder van Pieter is.
Pieter de Putter, zijn zoon, is ca. 1600 in Middelburg geboren, 19 november 1659 in Beverwijk

overleden, begraven in de Ned. Herv. Grote Kerk aldaar op 20 november.

- Na de verhuizing naar Den Haag krijgt hij les van zijn vader.

- Hij huwt in 1626 Maria van den Queborn, in Den Haag.

- Hij was lid van het Haagse gilde (niet bekend sinds wanneer) en is twee

keer (1639 en 1640) voorgedragen als deken van het gilde, maar niet

gekozen.

- Jacob Biltius(1633-1681), bekend schilder van jachtstillevens en trompe

l’oeil taferelen, was zijn leerling.

- Abraham van Beyeren (zie ook bij “Omgeving”), zeer bekend schilder van pronkstillevens,

heeft aan het begin van zijn loopbaan onder invloed van Pieter de Putter stillevens van

zoetwatervis geschilderd.




Omgeving
Zijn vrouw, Maria van den Queborn, stamt uit een bekend schildersgeslacht.

Haar grootvader, Daniël van den Queborn (4) (geb.Antwerpen 1552- overl.

Den Haag 1605), zoon van landschapsschilder Christiaan van den Queborn

(1515-1578), verhuist van Antwerpen naar Middelburg** en wordt daar in

1579 lid van het St. Lucasgilde en in 1590 deken van het gilde.

In 1594 verhuist hij naar Den Haag en werkt als portretschilder voor Prins Maurits.

Daniël (“de ouwe Daneel”) heeft drie kinderen: Crispijn (1604-1652), Louis

??-1658) en Maria. Crispijn is portretschilder en graveur bij het hof van de

Oranjes, en de “society”schilder in Den Haag. Ook Louis was een bekend

schilder.

Een dochter van Crispijn, Anna van de Queborn, trouwt met Abraham van

Beyeren die onder invloed van zijn aangetrouwde oom Pieter de Putter

aanvankelijk zoetwatervisstillevens maakte. Na een periode zeevisstillevens geschilderd te

hebben is Abraham van Beyeren zeer bekend geworden om zijn pronkstillevens. Anna zelf

was eveneens een verdienstelijk schilderes, zij maakte bloemstillevens.

Andere bekende in Den Haag werkzame stillevenschilders uit die tijd zijn o.a.

Isaac van Duijnen (vis), Cornelis Leliënbergh (jacht), Melchior

d’Hondecoeter (jacht), Cornelis en David de Heem (bloem- en vruchten).

**(Kennen Joost de Putter en Daniël van den Queborn elkaar uit deze periode, ongeveer



dezelfde leeftijd, beide lid van het gilde in Middelburg?)

Oeuvre

Pieter de Putter schildert voornamelijk visstillevens, en wel van zoetwatervis (rietvoorn, snoek, baars e.d.). Er zijn vier schilderijen bekend (bij het RKD) waarop een kat de vissen “bewaakt”. Enkele keren heeft hij een vissermansschuur met één of twee figuren geschilderd. Ook zijn er een paar schilderijen bekend waarop een visstilleven met dood wild (fazant, eend of haas) is afgebeeld.

Daarnaast schilderde de Putter een aantal portretten, in het bijzonder voor de familie van Pieter van Veen.
Zijn werk wordt gerekend tot het genre jachtstillevens (³) omdat hij de zoetwatervissen (moeilijk schoon te maken en niet geschikt voor de verkoop op de markt) niet als voedsel maar als “wild” schildert, hetgeen benadrukt wordt door de afbeelding van netten en andere gereedschappen voor de visvangst.

Karakteristiek voor zijn werk is het monochroom palet, koel, bruinachtig, verlevendigd door het zilver en het wit van de glanzende schubben, een duidelijke invloed van de Haarlemse schilders van “banketjes” (“ontbijtgens”, “banketgens”, “toebackjes”), stillevens die een gedekte tafel laten zien met vaatwerk, drinkgerei, spijzen en vruchten.


Hij signeerde zijn werken met een complex monogram, bestaande uit de letters PDVTR, met de P in de D getekend.
Pieter de Putter was zeer productief. Bij de aankondiging van zijn begrafenis in de Nederlands Hervormde kerk in Beverwijk werd hij “een bekend schilder van vis” genoemd (¹). Er zijn tientallen schilderijen van hem bekend. Deze zijn o.a. te vinden in musea in Praag, St. Petersburg, Amsterdam (Rijksmuseum), Den Haag (Bredius), Dordrecht, Karlsruhe, Londen, Basel etc. Veel werken zijn in particulier bezit.

Herkomst van het ”Visstilleven met grijze kat”

In 1981 wordt het schilderij door Kunsthandel Castendijk in Rotterdam te koop aangeboden. Het wordt aangekocht door de heer Mr. A.Tukker, die beherend regent van het Hofje van mw. Van Aerden is geweest.

In 2008 wordt het schilderij door de weduwe van de regent gelegateerd aan het Hofje.

Bronnen:

1. A dictionary of Dutch and Flemish still-life painters working in oils, 1525-1725

Adriaan van der Willigen en Fred G. Meyer

2. Haagse schilders in de Gouden Eeuw, het Hoogsteder lexicon van alle schilders



werkzaam in Den Haag 1600-1700

uitg. Waanders, Zwolle/Kunsthandel Hoogsteder

3. Notities bij “ Stilleven snoek, rietvoorn en baars, met vangnet, palingbord en een

emmer’ door drs. C.H. Breedveld uit ongepubliceerde doctoraalscriptie ‘De

oorsprong van het visstilleven in de Nederlanden van de 17e eeuw’ 1995.

(Fotodossier RKD, Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie, Den Haag)

4. P.J. Meertens,Letterkundig leven in Zeeland in de zestiende en de eerste helft

der zeventiende eeuw, hfdst. Beeldende kunsten, 1943.

5. W. Martin, De Hollandsche Schilder, 9e hoofdstuk "Het stilleven te Leiden, Haarlem

en elders naast Hals en Rembrandt"; blz. 424 t/m 426 Visch-stillevens van Pieter van Noort en

Pieter de Putter.

Haaften, 28 maart 2009.



A.F. Zoetmulder-Binkhorst



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina