Holebiwandeling in Gent Een wandeling doorheen de geschiedenis van homoseksualiteit en de beleving ervan in Gent



Dovnload 172.29 Kb.
Pagina7/7
Datum22.07.2016
Grootte172.29 Kb.
1   2   3   4   5   6   7

Eerste golf van emancipatie (1890-1930)


In de hoek van de Vrijdagmarkt domineert het gebouw van de Vooruit, gebouwd in 1899, aanvankelijk een socialistisch grootwarenhuis, waar de arbeiderscoöperatieve vereniging goederen aankocht en deze zo goedkoop kon aanbieden aan hun leden.


In 1913 bouwde de Vooruit een feestpaleis (met o.a. een cinemazaal) in de Sint-Pietersnieuwstraat. Eind jaren 1970 was het echter in onbruik en in verval. Begin jaren 1980 werd het opnieuw als een kunstencentrum in gebruik genomen en gerestaureerd.

De holebigroepen gebruikten in de jaren 1980 de concertzaal van de Vooruit (de onderste grote zaal) als locatie voor hun fuiven. Er waren toen maar een stuk of drie fuiven per jaar.

In de jaren 1990 nam het aantal fuiven sterk toe. Ook de kleinere balzaal van de Vooruit werd gebruikt.

De Vooruit in de Sint-Pietersnieuwstraat is nog steeds de fuifplaats bij uitstek, maar heeft sterke concurrentie gekregen.

De jongerengroepen geven regelmatig fuiven in de studentenfuifzaal Twieoo in de Overpoortstraat.

Grote dancings (bv. de Culture Club vanaf jaren 1990) houden gay avonden.

Er zijn ook kleinere privé initiatieven, maar die hebben niet altijd succes.
A

Meerdere vormen van emancipatie
In de loop van de 19e eeuw kwamen de arbeiders op voor gelijkberechtiging, wat leidde tot de successen van de socialistische beweging.

Op het einde van de eeuw ontstonden twee andere emancipatiebewegingen, die in het begin van de 20e eeuw tot enkele bescheiden successen leidden.


Ten eerste eisten de vrouwen gelijkberechtiging.

De suffragettes kwamen op voor stemrecht voor vrouwen (wat niet onmiddellijk gerealiseerd werd: pas in 1945 kregen vrouwen in België stemrecht). Vrouwen kregen wel toegang tot hogere studies.


Vrouwen uit hogere kringen konden zich permitteren om ongehuwd te blijven. Sommige vrouwen – waaronder ongetwijfeld een aantal lesbiennes - gingen samen wonen. Men sprak rond 1900 dan van een “Boston marriage”. Zo’n vorm van samenleven komt ter sprake in de roman “The Bostonians” (1886) van Henry James.
Ten tweede stopte de verpreutsing. Er kwam een seksuele emancipatie op gang.

ls gebouw van de arbeidersbeweging kan de Vooruit symbool staan voor andere emancipatiebewegingen die vanaf het einde van de 19e eeuw de kop opsteken.



Eerste golf van seksuele bevrijding en terugval
Uitingen van de eerste seksuele emancipatiebeweging waren vormen van decadente en naturalistische literatuur op het einde van de 19e eeuw, tolerantere badmode in het begin van deze eeuw (samenhangend met het begin van de vrije tijdsindustrie, verbonden o.a. met de “congé payé”), een vrijere levensstijl in de “gay twenties”.
Hier en daar waren er ook personen die opkwamen voor de gelijkberechtiging van homoseksuelen.

Schrijvers verwerkten het thema in hun werken, zij het meestal op voorzichtige wijze (Proust, Gide, D’Annunzio, Thomas Mann, Couperus). Homoseksuele kunst, zoals de fotografie van von Gloeden, bleef hoofdzakelijk een “underground” aangelegenheid.

Het lesbische boek “The Well of Loneliness” van Radclyffe Hall uit 1928 werd verboden.

Op wetenschappelijk vlak probeerde een moedige enkeling een mentaliteitswijziging te bevorderen, zoals Magnus Hirschfeld met de oprichting van zijn Wissenschaftlich-Humanitäres Komitee (1897) en later het Insitut für Sexualwissenschaft (1919).

Van een homobeweging kan echter niet gesproken worden.

De zich ontwikkelende homosubcultuur met specifieke ontmoetingsplaatsen was verplicht verborgen te blijven. Enkel in de jaren 1920 en begin jaren 1930 was een zekere openheid mogelijk, voornamelijk in Berlijn.


Met de economische crisis in de jaren 1930 trad er in het Westen een stagnatie op van deze verschillende emancipatietendensen.

In Duitsland was er onder de nazi's sprake van een achteruitgang.


Vrouwen moesten terug aan de haard. Een vrouw die de moederrol niet opnam werd beschouwd als asociaal.

Later werden de “asocialen” een aparte categorie van de gevangenen in de concentratiekampen, met een zwarte driehoek als herkenningsteken. Naast bedelaars en “werkonwilligen” werden ook prostituees en lesbiennes in deze categorie ingedeeld.

In de USA zijn er lesbische groepen die de zwarte driehoek als symbool gebruiken.
Onmiddellijk nadat Hitler aan de macht was gekomen (1933) vielen de nazi’s het Instituut van Magnus Hirschfeld binnen en verbrandden in het openbaar zijn bibliotheek.

De Berlijnse clubs voor homo's en lesbiennes werden gesloten.

Er ontstond een jacht op homo's waarvan er velen terechtkwamen in de concentratiekampen.

In het kamp kregen de homo's een roze driehoek opgenaaid.

Men schat dat de nazi's in totaal 100.000 mannen arresteerden, van wie er 50.000 in de gevangenis terecht kwamen. Er kwamen tussen 6.000 tot 9.000 homo's om in de kampen.

De homobeweging zal na WO II de roze driehoek als symbool kiezen voor homoseksualiteit en de strijd voor holebirechten.








Herkenningstekens
Homoseksuelen hebben doorheen de geschiedenis verschillende symbolen gebruikt. Enkele voorbeelden:


  • groene anjer: in Parijs rond de eeuwwisseling staken de herenlievende heren een groene anjer in hun knoopsgat (o.a. Oscar Wilde)

  • roze driehoek: de nazi's naaiden in de kampen een roze driehoek op de gevangenistenue van homoseksuelen; in de jaren 1960 overgenomen door de militante homobeweging om de nadruk te leggen op de discriminatie en het verzet ertegen

  • regenboogvlag: symbool van homobeweging sinds de jaren 1990, om de nadruk te leggen op de diversiteit.











We gaan langs het gebouw van de Vooruit de Waaistraat in naar het Edward Anseeleplein.

Op het Anseeleplein kwamen en verdwenen meerdere homobars naast elkaar, met namen als de Rolls.


We keren via de Garensteeg terug naar de Vrijdagsmarkt en gaan de Kammerstraat in naar ons vertrekpunt, het Casa Rosa.

Het Casa Rosa kan symbool staan voor de tweede emancipatiegolf.





Foto van weekend van de Rooie Vlinder, eind jaren 1970


9. Tweede golf van emancipatie (vanaf 1960)




Tweede golf van emancipatie (vanaf 1960)
Na de tweede wereldoorlog begon een periode van materiële welvaart. De arbeidersbeweging streed voor verdere uitbreiding van de sociale zekerheid - vanaf 1980 is dat voor het behoud ervan tegen de neoliberale aanvallen in.
In 1950 kwam de anticonceptiepil op de markt. De band tussen seks en voortplanting werd daardoor losser.

In de jaren 1960 ontstond de hippiebeweging. De jongeren kwamen op voor meer vrijheid en gelijkheid.

Men streed voor seksuele bevrijding: er verschenen boekjes over standjes, men experimenteerde met losse relaties, wonen in communes, voorhuwelijkse seks.
De feministische beweging ging een stap verder dan vroeger: niet alleen gelijke rechten waren belangrijk, ook de traditionele rolpatronen moesten vernietigd worden. Men las Le deuxième sexe van Simonne de Beauvoir, Dolle Mina's verbrandden hun bh als symbool van hun onderdrukking.

Er kwam een spectaculaire toename van de vrouwelijke deelname aan het economisch proces, echter met blijvende discriminaties i.v.m. loon en carrièremogelijkheden en een kleiner succes in de privésfeer (seksisme blijft aanzienlijk, huishouden nog altijd in hoofdzaak een vrouwenaangelegenheid).


Sommige radicale feministen werden lesbisch uit principe: een vrouw mocht niet met de vijand heulen, dus geen relatie aangaan met een man. Dit wordt mooi beschreven door de Nederlandse Anja Meulenbelt in De schaamte voorbij.

In België vertoonden de meeste feministen weinig solidariteit voor de lesbische zaak.


Als gevolg van deze beide bewegingen (seksuele bevrijding en vrouwenbevrijding) ontstond in de jaren 1970 ook een strijd voor emancipatie van holebi's.





De vakwerkgroep Wijsbegeerte en moraalwetenschappen van de Gentse universiteit heeft in de strijd voor meer seksuele vrijheid in Vlaanderen een grote rol gespeeld.

Enkele voorbeelden:


  • de filosoof Jaap Kruithof pleit in 1961 op TV voor voorbehoedsmiddelen en voorhuwelijkse seks (en wel nog op Goede Vrijdag: er was weken lang tumult in katholiek Vlaanderen)

  • de moraalwetenschapper Jos Van Ussel publiceert boeken over de geschiedenis van seksualiteit

  • de filosoof Etienne Vermeersch stelt in zijn hoedanigheid van Decaan het grote auditorium E ter beschikking aan de Rooie Vlinder voor de opvoering van de Nederlandse pedo-musical "Snoepjes", waarvan de vertoning in een stedelijke feestzaal verboden was door toenmalig schepen van onderwijs Piet Van Eeckhaut.




Gent heeft als studentenstad een grote rol gespeeld in de Vlaamse holebibeweging.



Je zou kunnen stellen dat in de periode 1960-1980 Gent vooral “radicale”, politiek bewuste groepen actief waren, terwijl in Antwerpen de nadruk lag op het uitgangsleven en de aanvaarding van “brave anders geaarden”.



Enkele mijlpalen van de homobeweging 1960-1980 in Gent:


  • oprichting van de Gentse Werkgroep Homofilie in 1969, die o.a. kiss-inns organiseert in de uitgangsgelegenheden aan de Kuiperskaai (homo's gaan naar gewone dancings en kussen elkaar daar)

  • de Rode Hond (een militante, linkse groep gegroeid uit de Gentse Studentenwerkgroep) nam als homogroep deel aan de nationale abortusbetoging in Gent op 24 maart 1973

  • in Gent werd in 1974 Sappho opgericht, de eerste autonome lesbische vereniging

  • oprichting van de militante linkse groep de Rooie Vlinder in 1976 die de homobeweging socialistisch en feministisch wilde maken en daarbij als strategie voor de confrontatie koos - men tutte zich op en noemde zich complexloos "janet"

  • de Rooie Vlinder organiseerde in Gent op 18 maart 1978 een eerste Vlaamse homodag met als eis de afschaffing van artikel 372bis (dat homoseksueel contact slechts toeliet vanaf 18 jaar i.p.v. 16 jaar zoals bij heteroseksueel contact)






Enkele mijlpalen van de homobeweging elders in Vlaanderen:


  • de Brusselse Suzan Daniel richt in 1953 een Centre Culturel Belge op

  • oprichting van diverse Gespreks- en Ontmoetingscentra (GOC); het GOC van Gent had tot begin de jaren 1980 een ontmoetingsruimte in Ekkergem

  • zanger Will Ferdy deed coming out op TV in 1970

  • Infoma werd opgericht als een pluralistisch samenwerkingsverband van een tiental groepen (GOC's, Gentse Studentenwerkgroep, de lesbische groep Sappho) in 1975

  • de fusie van Infoma en de christelijke koepel (Federatie van Vlaamse Sjaloomgroepen) tot de Federatie Werkgroepen Homofilie

  • de actie groep Het Roze Actiefront werd opgericht na de ontbinding van de Rooie Vlinder in 1981; het RAF deelde o.a. pamfletten uit aan schoolpoorten.






Enkele slogans van de Rooie Vlinder:


een ander strand.


  • Wie zich geen homo noemt, wordt als hetero bekeken.




  • Een Chinese vaas is ook schoon, maar je gaat er niet mee slapen.




  • Het wordt tijd dat de homobeweging socialistisch wordt.




  • Vrouwenstrijd, homostrijd, dezelfde strijd?




  • Janet worden is geestig!






2 affiches uit het archief van de Rooie Vlinder

De komst van aids leek een gevaar voor de beweging, maar vanaf eind de jaren 1980 is er een stroomversnelling op gang gekomen.





Enkele mijlpalen in de holebibeweging na 1980:

  • oprichting van recreatieve en socio-culturele groepen; in Gent het Gehoor (tot 2004) en de sportclub Auricula, verder de lesbische groep Accent op Roze

  • oprichting van jongerengroepen (in Gent Verkeerd Geparkeerd), overkoepeld door Wel Jong Niet Hetero

  • het tijdschrift van het RAF, De Janet van Antwerpen, en het tijdschrift van de FWH, De Homo- en Lesbiennekrant, smelten samen tot ZiZo

  • de organisatie vanaf 1990 van Roze Zaterdagen, eerst tweejaarlijks (in 1992 in Gent), later jaarlijks in Brussel (nu Gay Parade genoemd)

  • de oprichting in 1996 van het Fonds Suzan Daniel, dat zorgt voor een holebi-archief (nu gehuisvest in het AMSAB in de Bagattenstraat).


Vanaf de jaren 1990 kwam er een positieve houding van de overheden. Alle wettelijke discriminatie is in België weggewerkt.

De overheid voert een actief anti-dicriminatiebeleid. Op vlak van de mentaliteit bij de heterobevolking moet er echter nog veel veranderen.
In Gent steunt het stadsbestuur het holebihuis Casa Rosa, geopend in 2000.

Het huisvest de kantoren van de eigen medewerkers en ook van Cavaria (voorheen de Holebifederatie) en de koepel van jongerenverenigingen Wel Jong Niet Hetero. Plaatselijke groepen kunnen er terecht in vergaderruimtes en polyvalente ruimtes.

Het café werd uitbesteed aan het privé-initiatief.

  1. De toekomst




En wat in de toekomst?
De groei van materiële welvaart kan niet blijven duren, o.a. wegens milieuproblemen (het gebruik van natuurlijke hulpbronnen overtreft reeds de draagkracht van de planeet, wat tot ineenstorting van het ecologisch systeem zal leiden). De noodzakelijke gevolgtrekking hieruit - we moeten geluk zoeken buiten de materiële welvaart - wil nog bijna niemand onderschrijven, terwijl iedereen de problemen toch aanvoelt.

Als gevolg van deze onzekerheid is er een opgang van extreem rechts dat de seksuele vrijheid en de gelijke behandeling van vrouwen en holebi's wil terugschroeven.


Voorlopig heeft deze strekking nog niet de overhand. De seksuele vrijheid en de gelijke behandeling van vrouwen houden voorlopig stand.
De algemene mentaliteit bij de mensen moet nog veel verbeteren. Coming out als leerling op een middelbare school blijft moeilijk en daardoor nog steeds eerder uitzonderling dan regel.
En vooral: aangezien de onzekerheid op wereldvlak blijft toenemen (denk aan problemen zoals terrorisme en vluchtelingen), blijft ook de dreiging van verdere verrechtsing bestaan.

Waakzaamheid blijft nodig.


Het is belangrijk dat holebi's hun bestaan openlijk tonen en aanwezig blijven in het openbaar leven en duidelijk maken dat ze geen achteruitgang zullen aanvaarden, dat ook zij in hún tuin van het geluk willen blijven.
Het Casa Rosa heeft als ontmoetingscentrum en als thuishaven van de beweging nog een belangrijke taak in de toekomst.


1   2   3   4   5   6   7


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina