Hoofdstuk 12. Schilderkunst van de “Gouden Eeuw” en Rembrandt Het mysterie van licht en duister



Dovnload 48.31 Kb.
Datum25.07.2016
Grootte48.31 Kb.




Hoofdstuk 12. Schilderkunst van de “Gouden Eeuw” en Rembrandt

Het mysterie van licht en duister (Samenvatting)
1. We stappen binnen in de Nederlanden van de 17e eeuw. Hoe zag Nederland eruit?

Nederland was sinds 1568 bezet door de Spanjaarden. Vooral uit godsdienstige overtuiging verzetten de noordelijke Nederlanden zich heftig tegen de Spaanse onderdrukking. Qua cultuur pasten die Spanjaarden totaal niet bij de Nederlanders. Uiteindelijk leidde het verzet tot een scheiding tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden (=nu België). De Noordelijke Nederlanden vormden de republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Het protestantisme was er de officiële staatsgodsdienst, maar andere geloven werden wel getolereerd. De zuidelijke Nederlanden bleven rooms-katholiek.


2. Nederland als toevluchtsoord voor vervolgden

Er kwamen veel politieke vluchtelingen naar Nederland: mensen die in hun eigen land niet hun godsdienst konden beoefenen; joden uit Spanje en Portugal, protestanten uit de zuidelijke Nederlanden en Frankrijk. Dat waren meestal geen domme, arme sloebers maar intelligente en rijke mensen, die de economie ook alleen maar goed deden.


VOC en WIC: multinationals van de 17e eeuw

Nederland was een rijk land geworden in de 17e eeuw! Niet voor niets werd de 17e eeuw de gouden eeuw genoemd! Niet alleen economisch ging het in Nederland voorspoedig, maar ook cultureel. Er werd handel gedreven met de hele wereld! De VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie) en de WIC (Verenigde West-Indische Compagnie) waren de “multinationals” van de 17e eeuw. Er was handel binnen Europa maar ook met Middellandse-Zeelanden en met Azië, Afrika en Amerika.




VOC schip

► Typisch Nederlandse producten werden steeds meer gevraagd:



  • Boter, kaas, haring

De haven van Amsterdam was het middelpunt van de wereldhandel. Dit was vooral te danken aan de afsluiting van de haven van Antwerpen dat de grootste rivaal van Amsterdam was. De handel bloeide enorm. Internationale producten die werden verhandeld waren:

  • Thee, koffie, wijn, specerijen, bier, laken, graan ◄


Geuren

Liep je langs de kaden, dan rook je de goederen: misschien de zoete geur van vanille, de sterke, scherpe geur van gelooid leder, de zachte geur van thee.


Amsterdam groeide uit tot wereldstad. Er was veel rijkdom en burgers profiteerden daar van het meest!
Nederland had zich intussen van de Spanjaarden en hun katholieke godsdienst bevrijd met de Vrede van Münster (1648). Ons land was officieel een Calvinistisch land geworden. maar nog veel strenger in de leer van het protestantisme.)
Het verdiende geld

Het verdiende geld ging dus niet in de eerste plaats naar de katholieke bisschoppen en kardinalen en ook de adellijken waren hier niet zo machtig. Het geld ging naar kooplieden. Iedereen in Amsterdam leek wel koopman te zijn! Dat het goed ging met de economie is wel verwonderlijk, want in het begin (vóór 1648) was er nog steeds oorlog met Spanje! Veel slimme kooplieden verdienden zelfs aan die oorlog!



3. Vrije meningsuiting


De Republiek der Verenigde Nederlanden was toen het enige land ter wereld waar vrije meningsuiting was toegestaan. De Calvinisten vonden dat iedereen zelf de bijbel moest kunnen lezen en stimuleerden daarom het onderwijs. Ook waren er veel drukkerijen die in Nederland boeken uitgaven, die in andere landen verboden waren. Mensen konden en wilden lezen. Universiteiten en hogescholen werden gesticht. Er kwamen buitenlandse filosofen zoals Descartes en Spinoza die in hun eigen land vervolgd werden, maar hier hun boeken konden schrijven. Ook de wetenschap deed het goed in die tijd en er was geld genoeg voor.

4. Economische bloei veroorzaakt bloei van de kunsten


De economische bloei van de Nederlanden gaat gepaard met een enorme bloei van de Kunsten. Over de hele wereld hangen tegenwoordig musea vol met Nederlandse schilderijen uit de 17e eeuw.

De opdrachtgevers voor die schilderijen waren vooral de burgers, die ze bestelden ter verfraaiing van hun mooie huizen. “Kijk het gaat goed met mij. Ik ben rijk en ik heb goede smaak”. Maar altijd bescheiden; want een Calvinist maakt het nooit te gek. Hard werken, niet te veel vrije dagen, zuinig zijn en op zondag absolute zondagsrust en……. naar de kerk.

Als je nu door Amsterdam loopt, zie je hun huizen nog staan langs de grachten. De schilderijen werden onder andere gemaakt door grote meesters als Rembrandt van Rijn, Jan Steen, Frans Hals en Johannes Vermeer.


Berkheyde, De Gouden Bocht van de Herengracht

Buitenlanders verbaasden zich in die tijd er al over, dat je in Nederland bij iedereen zomaar naar binnen kon kijken in de “pronkkamer”. Dan kon je wel mooi zien wat er allemaal in huis stond aan Delfts porselein, zilveren vazen, een tafel met een oosters tapijt erop en natuurlijk de schilderijen aan de wanden. Wat en rijkdom straalde daar van af!


Door de groeiende belangstelling voor de schilderkunst gingen schilders zich specialiseren in verschillende genres (genre=soort): stillevens, of portretten, of landschappen (niet meer als achtergrond maar als hoofdthema), stadsgezichten, interieurstukken en historiestukken.◄ Hier volgen enkele voorbeelden:
1. Stillevens

Ook de stillevens vertellen ons veel over de burgerij. We zien hun servies en hun etenswaren.

Meestal hadden zulke schilderijen een symbolische dubbele boodschap, zoals bij het volgende schilderij:


  • Een overdadige tafel met veel drank vertelde de burger ook dat hij steeds bewust moest zijn, dat overdaad schaadt en dat het leven maar tijdelijk is.

  • Oesters staan voor zinnelijke liefde, een waarschuwing: de zinnelijke liefde duurt maar kort... dit laatste gesymboliseerd in de lege oesterschelpen!

  • Je ziet een kan water en wijn. Je moet dus in het leven “water bij de wijn doen”.

  • Rechts zijn de dingen omgevallen en chaotisch. De half geschilde citroen laat de zure kant van het leven zien. Links is alles ordelijk. In het leven is het net zo!




  • Willem Claesz. Heda, Stilleven met vergulde bokaal (1635) (RIJKSMUSEUM!)

  • Matisse, “Stilleven met tafelkleed” 1909. Let eens op ruimtelijkheid, stoffelijkheid, individualiteit en juiste verhoudingen. Alleen uiterst rechts is nog een stukje muur waardoor een zweem van ruimtelijkheid zichtbaar wordt. Het tafellaken schijnt onveranderd over te lopen in behang. Ook de stoffelijkheid doet een flinke stap terug. De individualiteit van de schilder schijnt sterker naar voren te komen, dan de individualiteit van de objecten. En ten slotte: ook de juiste verhoudingen doen een stapje terug!


2. Portretten



Links: portret van een meisje in het blauw”, Johannes Verspronck (1641) Midden en rechts: Van der Helst met portretten van vader en zoon (!) Bicker (1642, Rijksmuseum!)

Johannes Verspronck was de zoon van een Haarlemse schilder.

Hij is de schilder van “Het meisje in het blauw”. Je kunt zien hoe volmaakt alles is geschilderd. Kijk eens naar de veer in haar hand. Kijk naar de kleren die ze draagt en dan vooral naar de textuur van de stof. Je zou haast geneigd zijn met je vinger over het schilderij te gaan, om de stof te voelen. Niet doen, want dan word je ter plekke gearresteerd.


Hoe waren kinderen vroeger?

Maar er is nog iets anders, minstens even belangrijk: dit schilderij vertelt ons dat kinderen in de 17e eeuw niet als kinderen konden leven, zoals nu. Ze moesten minivolwassenen zijn; en moesten gehoorzamen en hele teksten in het Grieks en Latijn uit hun hoofd leren, op een leeftijd dat onze kinderen buiten in de modder spelen en ravotten.


Wanneer is de puberteit ontstaan?

De vraag is gerechtvaardigd wanneer de puberteit, zoals wij die kennen, in de mensheidsgeschiedenis is ontstaan. Volgens prof. Van den Berg in het boek Metabletica, pas sinds de renaissance. Dus als we de 17e eeuw als uitgangspunt nemen, was de puberteit als leeftijdsfase pas 100 jaar oud. Vandaar, dat wij de kinderen op de schilderijen er stijfjes uitzien; niet zoals wij pubers kennen.




Matisse, Femme au chapeau, 1905
Bij Matisse zien we weer waar de portretkunst heen gaat! Het fotografisch-exacte wordt losgelaten. (Groen gezicht ??) Sterke expressie → expressionisme. Fragmenten zouden abstracte kunst kunnen zijn: hoed en schouder.

3. Landschappen en stadsgezichten


Links: Jan Both, “Italiaans landschap met tekenaar” (1650).

Hier komen we straks op terug.
We moeten ons realiseren, dat in de schilderkunst door de eeuwen heen het landschap een enorme ontwikkeling heeft doorgemaakt.


Links: Fra Angelico (ca. 1440), Verkondiging; rechts Stefan Lochner, (ca. 1450) Madonna im Rosenhag (Uiteraard niet Rijksmuseum!)
We gaan snel door de ontwikkeling van het landschap heen: rond 1450 zijn we bij de overgang van de Middeleeuwen naar de Renaissance en zien dat er een gouden achtergrond is met engelen. Eigenlijk kijken we in de natuur, maar zien daar de poort naar de geestelijke wereld, hogere wereld. De hemel.



Links de zesster; rechts de vijfster
6-ster en lelie

Kijken we naar schilderijen met de verkondiging aan Maria, dus het Christuskind nog niet is geboren, dan zien we de 6-ster in de vorm van de lelie, die de engel Gabriel soms in de hand heeft. We kijken naar de Annunciatie van Fra Angelico uit ca. 1440. Dus overgang Middeleeuwen – Renaissance. Nu zien we de lelie in het landschap. Nou ja, landschap? Het is een achtergrond. Maar het gaat om de symboliek van de lelie. De zesster staat op een punt, onstabiel. De lelieachtige planten zijn bolgewassen, die niet stevig in de aarde verankerd zijn. Ze zijn week, waterig. Vandaar de lelie bij de Maria als het kind nog niet geboren is.


5-ster en roos

Nu naar Lochner: ca 1450. Achter Maria alleen die rozenhaag. De roos was altijd het symbool van de geboren Christus, vanwege de 5-ster. De roos vertoont in zijn bloem en kelkbladen de vijfster. De roos is hard, houtachtig en met harde stekels. De symboliek van de roos en de lelie vinden we terug in de schilderkunst, niet om een landschap weer te geven, maar om de symboliek.





Leonardo da Vinci “Madonna in de grot”

Dan komen we in de renaissance en kijken hoe Leonardo da Vinci omgaat met het landschap. We bekijken de “Madonna in de grot”. We zien een zéér echt lijkende Madonna, zéér echt geschilderde kinderen. Maar het landschap? Echt? Nou, nee! Een onbestaanbaar Italiaans (???) landschap van rotsen en watervallen, zoals je ze in het echt nooit zou zien. Het gaat kennelijk bij Leonardo om iets anders: hij schildert een zielenlandschap. Het gaat om de sfeer van het landschap. Niet om de werkelijkheid.


Maar het is na de “Maria mit Rosenhag” van Lochner, wel een hele stap voorwaarts.



Annibale Carracci, Vlucht naar Egypte, 1603

Bij Carracci: ja, een landschap en we zien de menselijke figuren kleiner worden. Het landschap wordt belangrijk. We zijn al begin 17e eeuw. De symboliek verdwijnt, maar het is nog wel een Oudtestamentisch tafereel.
Terug naar het landschap van Jan Both

We kijken nu nog eens terug naar “Italiaans landschap” van Jan Both hier boven bij punt 3.

Het landschap is nu het centrale thema. De mensen zijn gereduceerd tot kleine figuranten. Het landschap gaat om de beek, het opspattende water, hoe de zon door de bladeren schijnt. Geheimzinnig: waar leidt het pad heen? En de mensen zijn nu bijzaak geworden.
Wat schildert de schilder in het midden?

We zien in het midden en schilder. En wat schildertij hij? Wat wij zien! We kijken a.h.w. over zijn schouders mee. Op deze manier ontstaat een grote betrokkenheid van de toeschouwer met het schilderij. Je wordt a.h.w. naar binnen gezogen, omdat je nieuwsgierig bent: wat is daar op dat schetsblok te zien?


Het landschap is nu véél belangrijker dan de kleine menselijke figuurtjes er in! Net als een groep andere Nederlandse schilders in Italië (vooral afkomstig uit Utrecht en Haarlem) schilderde Both uitsluitend Italiaans aandoende landschappen. Zij worden daarom wel italianisanten genoemd. Een gouden zon schijnt door het gebladerte van een heuvelachtig landschap, gestoffeerd met enkele figuurtjes. Het schilderen van deze figuurtjes liet hij overigens vaak over aan anderen.


Kandinsky, Landschap Dünaberg bij Murnau, 1913
Even weer blik op de toekomst: Kandinsky. Waar gaat het heen met het landschap-schilderen? Het landschap wordt abstracter. Maar wat is dat? Steeds meer durven weglaten, zodat je de essentie overhoudt; de kern waar het om gaat. Als een ui pelt de schilder schil na schil er af en komt zo tot het wezenlijke, dat voor veel schilders – en ook voor Kandinsky – een spirituele dimensie benadert. En dat abstracte vult de toeschouwer weer innerlijk aan. Daarom wordt er zoveel van ons als moderne toeschouwers gevraagd.




Links: Huizen werden al eerder geschilderd. Rechts: Maar wat is zo nieuw bij Vermeer? De doorkijkjes en het leven van alledag van de mensen! Daarin is hij een meester!

4. Huizen, Huiselijke interieurs en Huiselijke taferelen

Joh. Vemeer met (het beroemde) “Straatje” (1658). Je ziet een “doorkijkje” waardoor het beeld interessanter wordt en diepte krijgt. Je wilt als toeschouwer weten: wat gebeurt daar achter…….

Er zijn in de schilderkunst veel huizen en gebouwen geschilderd. Maar nooit zo gedetailleerd met inkijkje in de huizen, dat je ziet wat de mensen daar doen en hoe ze leven. Vermeer neemt ons bij de hand en leidt ons binnen in het huishouden van de 17e eeuw.

Aan een met kinderhoofdjes geplaveid straatje staan twee huizen met een poortje ertussen. In een deuropening zit een vrouw te handwerken; twee kinderen spelen op de stoep. Door een gootje in het plaveisel stroomt sop: waarschijnlijk heeft de vrouw in het gangetje net haar stoepje geschrobd. Bijna terloops legde Vermeer dit alledaagse moment vast.

Het straatje dat Vermeer schilderde is wereldberoemd maar tegelijk onbekend. Het is onduidelijk welke plek is afgebeeld en of het straatje wel echt heeft bestaan. Belangrijker dan de locatie is de atmosfeer van dit schilderij. De vrouwen werken vlijtig en de kinderen gaan op in hun spel. Het geheel straalt rust en geborgenheid uit.



Huiselijke taferelen

Nooit werden er zoveel huiselijke tafereeltjes geschilderd als in de Nederlandse 17e eeuw. Je ziet dan tot in de kleinste details hoe de Nederlandse burger leefde en woonde.


De genre-stukken van Vermeer zijn niet zo verhalend als bij Jan Steen. (zie verderop). Eén of enkele figuren, meestal vrouwen verrichten eenvoudige dagelijkse bezigheden. Het koele helder licht valt meestal van links naar binnen en is het enige actieve element. Het licht laat alles opglanzen.
Johannes Vermeer

Hij deed héél lang over zijn schilderijen, vanwege de ongelofelijke detaillering. Zelfs een spijker in de muur krijgt bij hem schaduw! Bij het “Meisje met de melkkan” (zie hier onder) is de licht-donker werking sterk. Je ziet duidelijk waar het licht vandaan komt. Het meisje steekt met haar kleurige kleding erg af tegen de achtergrond en komt daardoor sterk naar voren. Toch is de achtergrond ook niet in één enkele toon geschilderd, maar in veel nuances.


Het kleurgebruik: de primaire kleuren rood, geel blauw. (Kleuren die niet door mengen tot stand komen.)
In de compositie valt op dat een soort driehoek gevormd wordt, die mooi staat opgesteld in de rechthoek van de omlijsting.
Het raadsel van de melk

Als je dit schilderij observeert in het Rijksmuseum, dan lijkt het alsof de melk beweegt. Verder is alles in rust. Hoe kan dat?

Dat komt omdat vermeer zand door de witte verf mengde. Zand is silicium. Kleine kristallen die licht weerkaatsen. En als toeschouwer sta je nooit helemaal stil. Je beweegt altijd een beetje en ziet daardoor het licht schitteren op de kristallen en zo lijkt het of de melk beweegt!


Links: Vermeer (ca. 1660) Meisje met de melkkan. Bekijk dit schilderij goed als je in het Rijksmuseum bent en zie hoe echt de straal melk is die uit de kan stroomt. Rechts: de kleurencirkel met in het midden de primaire kleuren rood, blauw en geel, die Vermeer gebruikt bij dit schilderij.


  1. Huiselijke interieurs




Boven: “Een vrouw met een kind in een kelderkamer”. Ook weer met “doorkijkje” (Pieter de Hooch, ca 1660) RIJKSMUSEUM. Onder: perspectief foefje voor de vloertegels. (lees hier onder!)
Perspectief

Om dit doorkijkje te kunnen maken, moet het perspectief volmaakt zijn. Hoe deed men dat, vooral vanwege de vloertegels?

Met twee spijkers in de muur aan weerszijden en met een touw, had je de lijnen naar de perspectivische verdwijnpunten!
Jan Steen. Zijn schilderijen zijn van een heel andere orde. Het leeft; het bruist, er is heel veel te zien op zijn schilderijen, die ons vertellen hoe er in zijn tijd geleefd werd en vooral: hoe er feest gevierd werd!



Links: Jan Steen “Het vrolijke huisgezin”(1668) Een vrolijke familie aan een tafel.

Jong en oud maken uitbundig plezier: moeder en grootmoeder zingen een lied, twee zonen maken muziek, terwijl hun broers en een zusje een pijpje roken. Vader heeft zijn vioolspel gestaakt en heft uitgelaten het glas. Zijn voorbeeld wordt gevolgd door de kleintjes op de voorgrond, die ook al aan de wijn zijn. Dit is één van de bekendste schilderijen van Jan Steen. Ook weer “ter lering ende vermaek”, want we zien óók hoe het niet moet….. namelijk kinderen jong leren wijn te drinken. Foei!



Rechts: ook van Jan Steen, Sinterklaasfeest. Een gezin viert Sinterklaas. De kinderen hebben net cadeautjes gekregen. Het kleine meisje is erg verwend: ze heeft een pop gekregen en een emmertje vol snoep en speelgoed. De huilende jongen links kreeg de roe in zijn schoen. Het oudere meisje houdt die schoen triomfantelijk omhoog en een kleiner jongetje wijst ernaar en lacht hem uit. Maar oma op de achtergrond wenkt de huilende jongen vriendelijk. Misschien heeft zij toch nog een pakje voor hem in petto, verstopt achter het gordijn…….. (Beide schilderijen: RIJKSMUSEUM)

6. Ter lering ende vermaek

De kunst had dus nog steeds iets opvoedkundigs: Het leven is maar kort, leef netjes en bescheiden”. Toch deden ze dit ook vaak met een knipoog en waren ze graag een beetje schuin. Vogeltjes stonden voor vogelen (dus voor seks), een vrouw die zat te naaien was ook vaak dubbelzinnig bedoeld, een oudere vrouw en een jongen man, een vreselijke schande, was ook een verwijzing en een waarschuwing. De bedoeling was dat de schunnige schilderijen de mensen zouden aanzetten tot beschaving. Ze lachten erom, maar zo wilde je zelf niet zijn

Kunst in de 17e eeuw was “ter lering ende vermaek”. Dus je moest er iets van kunnen leren (over moraliteit), maar het diende óók als vermaak!

Door op schilderijen halfnaakte straatprostituees of dronken, lallende bedelaars af te beelden, wilden schilders laten zien dat zulk gedrag verwerpelijk was, maar intussen hadden ze het maar mooi geschilderd en diende het toch ook weer als vermaak……..




Links: Dirk van Baburen, De Koppelaarster (1622), Museum of fine Arts, Boston;

Rechts: Picasso, Les demoiselles d’Avignon 1907

Van Baburen was sterk onder invloed van Caravaggio; zie het spel van licht en donker en de schaduwen! Hij was ook in Italië om Caravaggio te bestuderen.

Enige gelijkenis bij Picasso “Les demoiselles d’Avignon”. Heeft Picasso zich door Baburen laten inspireren? Wel het zelfde kleurpalet: bruin en blauw! (Google beide schilderijen maar eens!) Maar het moderne zit’m in de “Egyptische trekjes”. Na zijn reis naar Egypte schilderde Picasso vanuit meerdere gezichtspunten tegelijk. Je ziet fragmenten tegelijk, die je normaal niet tegelijk kunt zien. Zoals een gezicht van voren, maar de neus van opzij; een gezicht van opzij, maar het oog van voren. Zo beleefden de oude Egyptenaren de werkelijkheid en Picasso ziet daar in nieuwe mogelijkheden voor zijn abstracter wordende kunst.

Pieter Jansz. Saenredam brengt een nieuw genre: perspectivisch kloppende kerkinterieurs.

Grote tegenstelling met Dirck van Baburen: Pieter Jansz Saenredam (1597-1665) was een Nederlandse kunstschilder en tekenaar, die vooral bekend werd door zijn stadsgezichten en verfijnde tekeningen en schilderijen van het interieur van kerken, waarin het lijnperspectief prachtig tot uiting komt. Hij was de eerste kunstschilder die kerkinterieurs tot onderwerp nam. Wat je ziet is: rustige vormen, rechte lijnen, perfect perspectief en harmonie. Conclusie: de renaissancestijl is zijn inspiratiebron, ook al leefde hij zelf in de baroktijd!

5. Kerk interieurs, Saenredam

Saenredam was de zoon van een graveur. Hij was een zeer teruggetrokken persoon, maar kende in elk geval wel de Nederlandse architect Jacob van Campen. In zijn werk verwijderde hij zich van het speelse maniërisme en stortte zich op heel precieze weergave van architectonische objecten: gebouwen en interieurs, met alle lijnen en belangrijke details. Voor het perspectivisch effect maakte hij gebruik van de lijnen van de pilaren en bogen, en wanneer hij schilderde vanuit een laag standpunt buitte hij de lijnen van de vloertegels uit. De resultaten van zijn pijnlijk nauwkeurige werk zijn niet zoals men zou verwachten koude, mechanische perspectiefstudies, integendeel, ze stralen warmte, sfeergevoel, ruimte en een serene rust uit. Voor zijn olieverfschilderijen gebruikte hij sfeerverhogende kleuren en bruin-rood-grijze kleurtinten. Mensen plaatste hij als nietige objectjes in de immense ruimte van de kerkgebouwen.





Links: De Sint Bavo-kerk te Haarlem. Rechts; Mariakerk Utrecht van Pieter Saenredam

Seascapes – taferelen op zee.

Een heel ander genre na de rust van kerkinterieurs: Zeegezichten seascapes) met storm.



Links: Ludolf Bakhuijzen, Schepen in Nood ca. 1690; rechts “Het Kanonschot”, v.d. Velde (ca. 1680) Rijksmuseum.

In “Schepen in nood bij zware storm” gaat het niet om de weergave van een specifieke historische gebeurtenis, maar de kracht van het natuurgeweld staat centraal. Een storm doet de golven hoog opzwiepen en brengt diverse schepen, speelballen op de hoge baren, zwaar in de problemen. Het is de vraag of de schepen veilig de kust zullen halen. Het grote schilderij heeft een meeslepende compositie door de dramatische licht-donker contrasten en de diagonale lijnvoering van de scheefhangende schepen (typisch barok!). Over de kunstenaar, Ludolf Bakhuysen, werd verteld dat hij bij slecht weer vaak het water op ging om de weersinvloeden op lucht en water van nabij te volgen.

Het kanonschot, v.d. Velde

Ook een “seascape”, maar totaal tegengesteld. In beide werken zijn zowel de schepen als de elementen met groot vakmanschap weergegeven.

Bij “Het kanonschot” ervaren we de rust van een stille, vlakke zee. Hoewel het natuurlijk het tijdperk is van de barok, is de stemming er een van harmonie en rust, dus meer die van de renaissance.

In het genre van het zeestuk waren verschillende thema's te onderscheiden. Naast zeeslagen en scheepsportretten waren ook afbeeldingen van stormen en schipbreuken zeer populair. Omdat deze een reële bedreiging vormden voor de Nederlandse scheepvaart, had dit soort taferelen vaak ook een moralistische betekenis. Een afbeelding van een schipbreuk of een woeste zee herinnerde de Hollanders aan de kwetsbaarheid van het bestaan. De moraal van ’t verhaal: Gods licht schijnt van boven op de schepen. Dan zal ’t allemaal goed komen. Er is hoop dat ’t goed afloopt! Dus ook hier een morele boodschap die de schilder in zijn werk legt om er van te leren.





Avercamp Winterlandschap met schaatsers (ca. 1608) Rijksmuseum

0-0-0-0-0









De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina