Hoofdstuk 3 Hergebruik Hervullen van verpakkingen



Dovnload 43.46 Kb.
Datum29.09.2016
Grootte43.46 Kb.


Hoofdstuk 3
Hergebruik

Hervullen van verpakkingen

E



r zijn twee vormen van hergebruik: hervullen en recycling. Bij hervullen wordt de verpakking opnieuw gebruikt. In figuur 13 zie je wat er gebeurt bij het hervullen van retour-verpakkingen. Daarin is als voorbeeld van een retour-verpakking de glazen statiegeld-fles genomen.
Fig. 13

Hervullen van verpakkingen (glazen flessen)


In de bovenste helft van figuur 13 zie je de kringloop van statiegeld-flessen. De lege flessen worden bij de winkel opgehaald, en naar de drankenindustrie vervoerd. Daar volgt eerst een controle op de bruikbaarheid van de fles. Na het spoelen en vullen van de nog bruikbare flessen worden de volle flessen weer naar de winkel vervoerd.

In de onderste helft van figuur 13 zie je wat er gebeurt met de beschadigde flessen, die er bij de controle uitgehaald worden. Deze flessen gaan naar de glasfabriek. De scherven worden gebruikt voor de productie van nieuwe flessen. En die gaan terug naar de drankenindustrie.


Wel/niet-hervulbare verpakkingen

Een retour-verpakking herken je aan het statiegeld. Bij aankoop van een volle fles betaal je een bedrag voor de fles. En dat bedrag krijg je in de winkel weer terug bij het inleveren van de lege fles. De meeste retour-verpakkingen bestaan uit glazen en plastic flessen voor melk, frisdrank, bronwater en bier.

Een statiegeld-fles kan een aantal keren hervuld worden. Hoeveel keer dat gebeurt is niet goed onderzocht. De schattingen lopen uiteen van gemiddeld 10 tot 30 keer hervullen van een glazen fles. Als plastic flessen hervuld worden, houden ze het langer uit: tot gemiddeld zo'n 50 keer hervullen. Daarna zijn de flessen door het steeds weer opnieuw schoonmaken, vullen en vervoeren teveel beschadigd om nog vaker te gebruiken.

Statiegeld-flessen gaan dus een keer kapot tijdens gebruik of transport. Als vervanging moeten dan nieuwe flessen worden gemaakt. Dat kan voor een groot deel door recycling van het kapotte glas of plastic. Het hervullen van retour-verpakkingen kost daardoor nauwelijks nieuw materiaal. Maar het schoonmaken van flessen levert wel watervervuiling (door schoonmaak-middelen).


E


en hervulbare verpakking gaat na inleveren terug naar de fabriek voor schoonmaken en hervullen. En daarna gaat de gevulde verpakking weer terug naar de winkel. Maar hervullen kan ook anders. In sommige winkels kun je lege verpakkingen zelf weer vullen uit een grote container.
Fig. 14

Hervullen van retour-verpakkingen betekent: er is minder nieuw materiaal nodig voor het maken van nieuwe verpakkingen


Een deel van de retour-verpakkingen is niet geschikt voor hervullen. Dit zijn vooral plastic flessen van frisdrank of bronwater. Het probleem is het schoonmaken van de flessen. Sommige plastic-soorten kunnen niet tegen het hete water en de schoonmaakmiddelen die daarvoor nodig zijn. Deze flessen worden na inleveren wèl gerecycled.
Recycling van verpakkingsmaterialen

E



en tweede vorm van hergebruik is recycling. Bij recycling wordt het verpakkingsmateriaal opnieuw gebruikt. In figuur 15 zie je wat er gebeurt bij het recyclen van verpakkingsmateriaal. Daarin is als voorbeeld de glazen weggooi-fles genomen.
Fig. 15

Recycling van verpakkingsmateriaal (glas)

De kringloop van het verpakkingsmateriaal glas is vergelijkbaar met de kringloop van afgekeurde flessen uit figuur 13. Alleen de inzameling verloopt anders: de glasbak in plaats van de winkel.
Wel/niet-recyclebare materialen

Bij recycling wordt het materiaal gebruikt voor het maken van nieuw materiaal. En met dat nieuwe materiaal kunnen weer nieuwe verpakkingen (of andere producten) worden gemaakt. Recycling van verpakkingsmaterialen kost daardoor nauwelijks nieuw materiaal.




Verpakkingsmateriaal kan een aantal keren gerecycled worden. Hoeveel keer dat kan hangt af van het materiaal. Sommige materialen kunnen vrijwel onbeperkt gerecycled worden. Een voorbeeld van zo'n materiaal is glas. Bij andere materialen is het aantal keren recycling beperkt. Een voorbeeld daarvan is kringlooppapier. Na een aantal keren recycling is de kwaliteit van dat papier niet meer voldoende om er nieuw kringlooppapier van te maken. Recycling van verpakkingsmaterialen kost dus minder nieuw materiaal. Maar er blijft toch nieuw materiaal nodig. Bovendien komt niet al het verpakkings-materiaal in de kringloop terecht. Een deel zal in de afvalzak terecht komen, en wordt daarna gestort of verbrand.
Fig. 16

Recycling van verpakkingsmaterialen betekent: er is minder nieuw materiaal nodig voor het maken van nieuwe verpakkingen


Verpakkingsmaterialen als papier/karton en glas worden apart ingezameld voor recycling. Dit apart inzamelen noemen we scheiding vooraf. Andere materialen kunnen bij de stortplaats of de verbrandingsoven nog uit het afval worden gehaald voor recycling. Dat is scheiding achteraf.
Wat betreft de mogelijkheden voor scheiding en recycling van verpakkings-materialen ziet de situatie er als volgt uit.

 Papier en karton in de vorm van kranten, dozen, schrijf- en printerpapier is geschikt voor recycling. Oud papier wordt vooral verwerkt tot karton. Verder worden er kranten- en pakpapier, toiletpapier en zakdoeken enz. van gemaakt. Een klein deel van het oud papier wordt verwerkt tot schrijfpapier en papier voor drukwerk: kringlooppapier. De resten drukinkt geven dit papier een grijze kleur. Oud papier is niet onbeperkt recyclebaar. Na zo'n tien keer recyclen zijn de papiervezels zo kort geworden, dat het kringloop-papier/karton niet stevig genoeg meer is. Bij het maken van papier/karton uit oud papier moet dus steeds wat nieuw materiaal worden toegevoegd.

Het is niet goed mogelijk papier achteraf uit het afval te halen voor recycling. Daarom wordt oud papier apart ingezameld, meestal door scholen en verenigingen, soms in samenwerking met de reinigingsdienst van de gemeente. En op sommige plaatsen staat een papierbak.



Glas in de vorm van witte, groene en bruine flessen en potten is geschikt voor recycling. Van glasscherven kan nieuw glas gemaakt worden. Maar voor het maken van nieuw wit glas zijn alleen witte glasscherven bruikbaar. Van een mengsel van witte, groene en bruine glasschervan kan alleen gekleurd glas worden gemaakt. Op kleur (wit, groen en bruin) gesorteerd glas is vrijwel onbeperkt recyclebaar.

Ook glas is achteraf niet uit het afval te halen voor recycling. Daarom wordt glas apart ingezameld via de glasbak. En dat gebeurt steeds vaker op kleur gesorteerd in aparte glasbakken voor wit, groen en bruin glas.

 Blik in de vorm van blikjes voor groente, frisdrank en bier is geschikt voor recycling. Blik bestaat uit ijzer met aan beide kanten een dunne laag tin.

Fig. 17 Bij het omsmelten van blik raakt het tin vermengd met het ijzer. De kwaliteit

Glasbak met kleursortering van het ijzer voor het maken van nieuwe producten is dan minder hoog: het ijzer is te zacht. Daarom moeten vóór het omsmelten het tin en het ijzer worden gescheiden. Dat heet ont-tinning. Ook het tin is daarna opnieuw te gebruiken.

Blik wordt niet apart ingezameld. Voor recycling kan het achteraf uit het afval worden gehaald, voordat het wordt gestort of verbrand. Dat kan vrij eenvoudig met een grote magneet. Dat heet magnetische scheiding.

 Aluminium in de vorm van blikjes, folie enz. is geschikt voor recycling.

Ook aluminium wordt niet gescheiden ingezameld. Voor recycling moet het achteraf uit het afval worden gehaald. Dat kan op de manier van figuur 18. Dat heet wervelstroom-scheiding. Deze manier van aluminium-scheiding zit nog in het proef-stadium. Op dit moment wordt dus nog weinig of geen aluminium verpakkingsafval gerecycled.





Fig. 18


Wervelstroom-scheiding: een snel ronddraaiend stel magneten geeft aluminium een zet, zodat het op een andere lopende band terecht komt als het overige afval
 Plastic bestaat in een groot aantal soorten: polyetheen (PE), polypropeen (PP), polyvinylchloride (PVC), polystyreen (PS), polyetheentereftalaat (PET), polycarbonaat (PC) enz.

Voor verpakkingen als plasticfolie, flessen, bakjes, tubes en draagtassen wordt meestal PE en PP gebruikt. Al deze plastic-soorten zijn geschikt voor recycling.

Plastic wordt niet apart ingezameld, en ook niet achteraf uit het afval gehaald. Alle plastic-soorten zijn geschikt voor recycling. Maar dan mogen ze niet met elkaar vermengd zijn. In de afvalzak zijn de verschillende plastic-soorten wèl met elkaar vermengd. En het is vrijwel onmogelijk om die verschillende plastic-soorten vooraf of achteraf te sorteren. Daarom wordt plastic verpakkingsafval nog niet of nauwelijks gerecycled. Alleen met plastic retour-verpakkingen (statiegeld-flessen) gebeurt dat wèl: die bestaan uit één soort plastic, en worden via een statiegeld-systeem apart ingezameld.




Er is een mogelijkheid om een mengsel van plastic-soorten af te breken tot een olie- of wasachtig materiaal. Dat materiaal kan daarna weer worden gebruikt voor het maken van verschillende soorten kringloopplastic. Maar deze manier van plastic-recycling zit nog in een proef-stadium.
Fig. 19

Scheiding en recycling van verpakkingsmaterialen


Laminaten

Als verschillende materialen in afval met elkaar vermengd zijn, is recycling niet mogelijk. Daarom worden verpakkingsmaterialen vooraf of achteraf gescheiden voor recycling. Maar soms bestaat een materiaal zèlf uit twee (of meer) lagen van verschillend materiaal. Zo'n materiaal heet een laminaat.

Een voorbeeld van een laminaat is blik. Blik bestaat uit een laag ijzer, met aan beide kanten een dunne laag tin. Voor recycling moeten het ijzer en het tin van elkaar worden gescheiden door ont-tinning.

Een ander voorbeeld van een laminaat is het materiaal van de pakken voor melk en vruchtensap. Het materiaal van een melkpak bestaat uit karton, met aan beide kanten een dunne laag plastic. En in een vruchtensappak zit aan de binnenkant een dunne laag aluminium tegen het karton. Scheiding van deze materialen (karton, plastic en aluminium) voor recycling is niet of nauwelijks mogelijk. Voor melk- en vruchtensappakken zit er weinig anders op dan storten of verbranden. Als dat laatste gebeurt in combinatie met de productie van elektriciteit, dan wordt dit afval in elk geval nog enigszins nuttig gebruikt.



Recycling in cijfers

In de tabel van figuur 20 staat een schatting van het recyclingspercentage van verpakkingsmaterialen in Nederland in 1986. Een voorbeeld: een glas-recycling van 45% betekent dat 45% (dus: iets minder dan de helft) van de glazen weggooi-verpakkingen in de glasbak terecht komt - en gerecycled wordt.

Van aluminium en plastic zijn geen gegevens beschikbaar. Maar het is niet te verwachten dat het recyclingspercentage voor deze materialen erg hoog zal zijn.

Vooral de recycling van glas is na 1986 sterk toegenomen. In 1994 kwam drie-kwart van de glazen weggooi-verpakkingen in de glasbak terecht, waarvan bijna de helft gesorteerd op kleur. Het recyclingspercentage voor glas is dus op dit moment zo'n 75%.

────────────────────────────────

materiaal recycling

(in %)

────────────────────────────────



aluminium -

blik 45


glas 45

papier/karton 6

plastic -

────────────────────────────────

Fig. 20

Schatting van het recyclingspercentage van verpakkingsmaterialen in Nederland in 1986


In de tabel van figuur 21 staat een schatting van het effect van recycling. Alleen van plastic zijn geen gegevens beschikbaar.

Recycling geeft een besparing op het verbruik van nieuw materiaal. Een voorbeeld: gebruik van oud papier voor de productie van nieuw papier/karton bespaart 90% op het verbruik van hout voor het maken van nieuw papier. Een besparing van 90% (negen-tiende) betekent dat er nog maar 10% (één-tiende) van de bomen hoeft te worden gekapt om dezelfde hoeveelheid (kringloop)papier/karton te maken.

────────────────────────────────

materiaal besparing op verbruik van nieuw materiaal

(in %)

────────────────────────────────



aluminium 98

blik 90


glas 54 - 100 (afhankelijk van sortering op kleur)

papier/karton 90

plastic -

────────────────────────────────

Fig. 21

Schatting van de besparing op het verbruik van nieuw materiaal bij recycling


Register



Aardgas 12,14

aardolie 8-10

afbreekbaarheid 12

aluminium

productie 7-9

storten/verbranden 12,14

hergebruik 21,23

scheiding 21,22


Bauxiet 7-10

blik


productie 7-9

storten/verbranden 12,14

hergebruik 21,23

scheiding 21,22

brandbaarheid 13,14

brandstof 13


Chloor 12,13
Dioxine 13
Elektriciteit 14
Glas

productie 7,10

storten/verbranden 12,14

hergebruik 18-21,23

scheiding 21

glasbak 20,21

grondstof 7,8

niet-vernieuwbare - 8

vernieuwbare - 8

grondstofvoorraad 8-10


Herbebossing 9

hergebruik 17,19

hervullen 17,18

hout 7-9,23


IJzer 7,13,21,22

ijzererts 7-10


Kalksteen 7,8,10

klein chemisch afval 12,13,14

kringloop 18,20

kringlooppapier 20


Laminaat 22
Methaan 12
Nafta 8
Ont-tinning 21,22
Papierbak 21

papier/karton

productie 7,9

storten/verbranden 12-14

hergebruik 20,23

scheiding 21,22

plastic

productie 7-9



storten/verbranden 12-14

hergebruik 18,21-23

scheiding 22

polycarbonaat (PC) 22

polyetheen (PE) 8,21

polyetheentereftalaat (PET) 21

polypropeen (PP) 21

polystyreen (PS) 21

polyvinylchloride (PVC) 13,21
Recycling 10,13,14,17-23

retourverpakking 17,18,22


Scheiding 20-22

magnetische - 21

wervelstroom- 21

schoonmaken 18

soda 7,8,10

statiegeld 17,18,22

steenkool 14

storten 11,12,14,20,22

stortgas 12

stortplaats 11-13,20


Tin 7,8,21,22

tinerts 7,9,10


Uitputting 8-10

uitputtingstijd 9,10


Verbranden 12-14,20,22

verbrandingsoven 11-15,20

vervuiling

lucht- 13,15

water- 12,13,18

bodem- 12,13



Warmte 14
Zand 7,8,10

zoutzuur 13

zuurstof 14

zware metalen 12,13







De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina