In februari van het jaar 1535 renden tientallen mensen naakt door de straten van Amsterdam. Waren deze



Dovnload 28.15 Kb.
Datum18.08.2016
Grootte28.15 Kb.
Een mysterie…
In februari van het jaar 1535 renden tientallen mensen naakt door de straten van Amsterdam. Waren deze streakers gekken of juist hun tijd ver vooruit?
Je krijgt van de docent een envelop met kaartjes. Op deze kaartjes staat informatie. In groepjes ga je met deze opdracht aan de slag.
Opdracht:
1. Bestudeer en bekijk de kaartjes zorgvuldig. Maak categorieën en rubriceer de kaartjes. (10 minuten)
2. Ieder lid van jouw groepje krijgt van de docent een vel met vragen. Zoek samen de antwoorden op de vragen. (10 minuten)
3. Geef met je groepje een zo volledig mogelijke verklaring voor het feit dat in februari 1535 een groep mensen naakt door Amsterdam rende. Eén lid van het groepje schrijft het antwoord op. In het antwoord moeten minimaal 3 oorzaken genoemd worden. Maak een onderscheid tussen directe en indirecte oorzaken. (10 minuten)
4. Aan het eind levert elk groepje het antwoord in, iedereen levert ook het vel met vragen en antwoorden in bij de docent.
Veel succes!

12.



Terechtstelling van wederdopers in 1535
13.

In februari 1535 hielden de wederdopers ten huize van de lakenkoopman Jan Sybert in de Zoutsteeg een bijeenkomst. Theodorus Sartor was daar met een aantal volgelingen in gebed verzonken, toen één van hen, Hendrik Snyder, zich plotseling van zijn kleren ontdeed en riep dat alles wat uit de aarde was voortgekomen door het vuur verteerd moest worden. Nadat hij al zijn kleren in het vuur had geworpen, beval hij de anderen zijn voorbeeld te volgen. Daarop stormden de wederdopers poedelnaakt de straat op, onder het uitroepen van de kreet: "Wee, de wrake Gods".
4.

De wederdopers zagen, net als de eerste christenen, gemeenschap van goederen als grondslag van de maatschappij. Zij waren tegen het dopen van pasgeboren kinderen, omdat zij vonden dat de doop uit vrije wil aangenomen moest worden. Zij waren ook tegen overheidsbemoeienis met de godsdienst. Om de gelijkheid van alle mensen duidelijk te maken, demonstreerden zij in hun eerlijke naaktheid op straat. 
5.

Het was begonnen met de 95 stellingen die Maarten Luther in 1517 te Wittenberg had opgehangen. Luthers kritiek op de aflatenhandel had zich al spoedig verbreed tot een onherstelbare ondermijning van een kerk die zich 'katholiek' (Grieks voor 'universeel') noemde en die zich het afgelopen anderhalf millennium onfeilbaar had gewaand. Nu het bouwwerk in elkaar zakte, grepen onzekerheid en pessimisme om zich heen. Hoe moest het nu verder met de ziel?

Binnen enkele jaren was de tijd rijp voor onheilsprofeten. De Reformatie baarde een Radicale Reformatie. Overal doken predikers op die met theologietjes van eigen makelij grote scharen toehoorders trokken. Deze predikers verwoordden trefzeker de tijdgeest met voorspellingen die waren gedrenkt in bloed en ondergang. De katholieke kerk was corrupt, de mensen zouden door God worden gestraft.
6.

De Duitse stad Münster viel in februari 1534 zonder geweld in handen van de wederdopers. In Münster had de infiltratie van de wederdopers bijna geleid tot een burgeroorlog. De leider van de wederdopers, Jan van Leiden, riep Münster uit tot het Nieuwe Jeruzalem. Alle wederdopers moesten naar Münster trekken om daar veilig achter de dikke muren het Laatste Oordeel af te wachten.
7.

In de 16e eeuw vond er in verschillende landen van Europa binnen de toenmalige kerken een Reformatie plaats. Deze kerkhervorming heeft geleid tot de nieuwe kerkvormen van het Protestantisme. Het is een breed gedragen beweging, die uiteindelijk vooral in de landen van Noordwest Europa is aangeslagen. De Reformatie is de meest diepgaande beweging tot kerkvernieuwing. Maar deze beweging stond niet op zichzelf. Gedurende de hele Middeleeuwen zijn er protestbewegingen geweest tegen misstanden in de kerk. Ook in de theologie zijn er diverse vernieuwingsprogramma's geweest. Verder zijn er allerlei andere factoren geweest, die de mogelijkheid tot de Reformatie hebben geschapen. De Reformatie is niet bedoeld om nieuwe kerken te vormen, al heeft het daar uiteindelijk wel toe geleid. Hiermee is een scheuring in het Westerse christendom gekomen.
8.



Wederdopers renden in februari 1535 naakt door de straten van Amsterdam
9.



Aflatenhandel
10.

Simpel gezegd is een aflaat een briefje van de paus waarop staat dat je zonden zijn vergeven. Je kunt het bij de paus kopen, hoe groter je misdaad hoe duurder de aflaat. In 1517 ging de monnik Tetzel door het Duitse rijk om een speciale aflaat te verkopen, de opbrengst was bedoeld om de bouw van de Sint Pieterskerk in Rome hiervan te bekostigen. Er waren protesten maar daar trok de kerk zich niets van aan. Daar kwam pas verandering in toen Maarten Luther zich ermee ging bemoeien.
11.

Het stadsbestuur van Amsterdam had tot aan het wederdopersoproer nogal gematigd opgetreden tegen ‘ketters’. De opvatting overheerste dat onderdrukking de zaak vooral zou verergeren. Het bestuur voerde bij voorkeur een ‘gedoogbeleid’ – tot grote ergernis van het gewestelijke bestuur in Den Haag en het centrale bestuur over de Nederlanden in Brussel. Maar nu was het afgelopen met dat gedogen. Voortaan koos het bestuur voor een strikte handhaving van het katholieke geloof. Aanhangers van andere religies werden nu regelmatig vervolgd.
1.

Het wederdopersoproer

Op de avond van 10 mei 1535 liep het uit de hand. Die avond rukten zo’n veertig gewapende wederdopers op naar de Dam. Met geweld overmeesterden ze de wacht van het stadhuis, waarbij enkele doden vielen. De burgemeesters, die in het stadhuis zaten te eten, konden ternauwernood ontkomen. De burgerij van Amsterdam grendelde daarop de Dam af.

De zo gewenste hulp van boven kwam er niet. De doperse bezetters verschansten zich in het stadhuis en brachten daar zingend de nacht door. De volgende ochtend schoot de burgerij de deur van het stadhuis aan stukken en richtte een bloedbad aan onder de wederdopers: 28 van hen kwamen om, 12 werden gevangengenomen en later terechtgesteld.
2.

Amsterdam was een katholieke stad. Maar in het begin van de zestiende eeuw ontwikkelde de stad zich tot het centrum van verzet tegen deze kerk. Het ging om de ‘dopers’ of ‘wederdopers’, gelovigen die een afkeer hadden van allerlei uiterlijke vormen van geloof zoals de katholieke kerk die had ingevoerd. Zo vonden zij dat het dopen een ‘belijdenis’ was die men pas op volwassen leeftijd mocht doen. Zij verwierpen dus het gebruikelijke dopen van pasgeboren kinderen en keerden zich daarmee rechtstreeks tegen de katholieke kerk.
3.

De wederdopers die het oproer hadden veroorzaakt, werden snel en op gruwelijke wijze gestraft. "De borst werd hun levende opengesneden; 't hart daaruit gehaald, en hun in 't aangezicht gesmeten, waarna zij onthoofd en gevierendeeld werden, wordende de hoofden op staeken op de poorten gesteld, en de delen daarbuiten gehangen". 
14.

Op 10 mei 1535 veroverde Jan van Geel, met veertig wederdopers het Stadhuis op de Dam, waarbij enkele bewakers sneuvelden. Eén dag hielden de wederdopers het gebouw bezet. De steun die de wederdopers hadden verwacht van de hervormingsgezinde burgerij, bleef uit. Met het voorbeeld van Münster voor ogen, wilde die van de wederdopers niets meer hebben. Toen werd met kleine kanonnen op hen geschoten.


15.



Maarten Luther spijkerde volgens de overlevering in 1517

95 stellingen op de deur van de kerk in Wittenberg.



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina