Inhoudsopgave 1 Voorwoord 3 Inleiding 4 Hoofdstuk 1: Achtergrond en probleemstelling 5


De Interkerkelijke Omroep Nederland (IKON)



Dovnload 360.29 Kb.
Pagina4/15
Datum24.07.2016
Grootte360.29 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

1.5 De Interkerkelijke Omroep Nederland (IKON)


De Interkerkelijke omroep Nederland verzorgt sinds 1946 uitzendingen op radio en televisie bij de Nederlandse Publieke Omroep namens negen kerkgenootschappen. Daarnaast biedt de IKON andere diensten aan zoals teletekst, de IKON-krant, het IKON-pastoraat en internet. Met negen uur zendtijd op radio en televisie is IKON het klein duimpje van het Nederlandse publieke bestel. Door opvallende programmering voor een breed publiek wil de IKON op een kritische manier aandacht besteden aan de grote vragen die het moderne leven stelt. Belangrijke thema’s die de IKON in haar programma’s aandacht besteedt zijn rechtvaardigheid, gelijkheid van alle mensen, respect voor de ander en het milieu. Het christelijk Evangelie is daarbij voor de IKON een belangrijke inspiratiebron.

1.5.1 Mediamanipulatie in Macedonië


In de zomer van 2001 startte de IKON het project ‘Media Manipulation in Macedonia’. In die periode was Macedonië veel in het nieuws vanwege de oplaaiende onlusten tussen het Macedonische leger en Albanese rebellen in het westelijke deel van het land. Het project omvatte o.a. een uitzending van het IKON televisieprogramma ‘Het andere gezicht’ op Nederland 1 en de website www.mediamanipulation.org. De programmamaker Leon Willems vertrok in augustus 2001 naar Macedonië om daar een documentaire te maken over de rol die het televisienieuws speelde in het Macedonische conflict. De documentaire is op dinsdag 4 september 2001 uitgezonden bij ‘Het andere gezicht’. In de documentaire probeerde Willems het waarheidsgehalte van een aantal in het Macedonische nieuws vermelde ‘feiten’ te achterhalen. De documentaire liet haarscherp zien hoe in de Macedonische en Albanese media ongefundeerde geruchten als hard nieuws werden gepresenteerd en zo de bevolkingsgroepen tegen elkaar ophitsten.

Tijdens zijn verblijf in Macedonië verzamelde Willems een groep informanten van zowel Albanese als Macedonische origine.

Het was de bedoeling om op de eerder genoemde website een discussie aan te snijden tussen Macedoniërs en het Nederlandse publiek. Op de website zouden de Nederlandse belangstellenden de berichten over Macedonië uit het Nederlandse nieuws kunnen checken bij de Macedoniërs en Albanezen zélf. De aanslagen van 11 september in de Verenigde Staten gooiden wat dat betreft roet in het eten. Ze verdrongen het Macedonische conflict uit de actualiteit waardoor de bedoelde internetdiscussie nooit echt goed op gang is gekomen. Het onderzoek dat in deze scriptie beschreven wordt is nog wel voortgekomen uit het Mediamanipulatieproject van de IKON.

1.6 De Nederlandse actualiteitenrubrieken


Een actualiteitenrubriek is een radio- of televisieprogramma dat aandacht besteedt aan actualiteiten en achtergronden bij het nieuws. Vaak gebeurt dit in de vorm van korte reportages of documentaires.

De Nederlandse televisie kent al bijna tien jaar een vrij stabiel actualiteitenlandschap. De publieke omroepen zijn qua actualiteitenrubrieken verenigd in een drietal samenwerkingsverbanden. Op Nederland 1 werken AVRO, NCRV en KRO samen in Netwerk, op Nederland 2 werken de EO en de TROS samen in 2Vandaag en op Nederland drie werken VARA, NOS en NPS samen in Nova. De commerciële omroepen hebben vooralsnog geen pogingen ondernomen om het publieke monopolie op actualiteitenrubrieken te doorbreken. Voor dit onderzoek zijn alle reportages die in de periode tussen 15 maart en 11 september 2001 bij de Nederlandse actualiteitenrubrieken zijn uitgezonden over de oorlog in Macedonië geanalyseerd. Hieronder volgt een korte beschrijving van de drie Nederlandse actualiteitenrubrieken.


Netwerk ontstond op op 1 september 1996 als fusie tussen de actualiteitenrubrieken van de KRO, de NCRV en de AVRO. Voorheen hadden deze omroepen allemaal een eigen actualiteitenprogramma; KRO’s Brandpunt, NCRV’s Hier en NU en Avro’s Televizier.

Netwerk is sinds haar ontstaan uitgegroeid tot de best bekeken en hoogst gewaardeerde actualiteitenrubriek van Nederland. Netwerk wordt dagelijks uitgezonden op Nederland 1, na het 8 uur journaal tussen 20.30 en 21.00 uur. Op zaterdag is er geen Netwerkuitzending.


Actualiteitenrubriek Nova wordt gemaakt door VARA, NOS en NPS. Het wordt als Nova/Den Haag Vandaag dagelijks uitgezonden op Nederland 3. Het programma is op weekdagen van van 22.20 tot 23.00 en op zaterdag van 22.20 tot 22.50 te zien. Nova ontstond in 1992 door de fusie van NOS Laat en VARA's Achter het nieuws.
Twee Vandaag (voor januari 2003 geschreven als 2Vandaag) is de actualiteitenrubriek van de TROS en de Evangelische Omroep. Twee Vandaag is in 1993 ontstaan uit een samenvoeging van TROS Actua , EO’s Tijdsein en Veronica’s Nieuwslijn. Toen Veronica in 1995 commercieel ging trok deze omroep zich terug uit het programma. Twee Vandaag wordt dagelijks op Nederland 2 tussen 17.30 en 18.45 uitgezonden voor en na het NOS-journaal van 18.00 uur
De Raad van Toezicht van de Nederlandse Publieke Omroep heeft in januari 2004 besloten dat de AVRO vanaf 1 september 2004 geen deel meer zal uitmaken van Netwerk. Vanaf dan is het de bedoeling dat alle confessionele omroepen gaan samenwerken in Netwerk en de niet-confessionele in TweeVandaag. De EO verhuist dus van TweeVandaag naar Netwerk en de AVRO neemt de plaats van de EO in bij TweeVandaag, waar ze de partner van de TROS wordt.

1.7 Probleemstelling


Het onderzoeken van objectiviteit in journalistieke verslaggeving impliceert een duidelijke visie op wat onder objectiviteit wordt verstaan. In het theoretische hoofdstuk van deze scriptie wordt dieper ingegaan op deze gecompliceerde kwestie. Jürgen Westerståhl introduceerde in 1983 een model aan de hand waarvan journalistieke objectiviteit onderzocht kan worden. Hij deelde het begrip in in enerzijds factuality (feitelijkheid) en anderzijds impartiality (onpartijdigheid). Dennis McQuail (1992) gaf de communicatiewetenschap aanknopingspunten om deze begrippen te operationaliseren. Hieraan zal in het methodische hoofdstuk van deze studie aandacht besteed worden.
Factuality omvat volgens McQuail (1992) de cognitieve aspecten van objectiviteit. Het is volgens hem de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van het nieuws, de mate waarin nieuwsberichten overeenkomen met zaken die voor een zeer breed publiek als feiten worden herkend. Bijvoorbeeld dat de wereld rond is, of dat water kookt bij 100 graden celsius. In het nieuws gaat het bij feitelijkheid vooral om het correct weergeven van cijfers en getallen door ze te checken bij andere betrouwbare bronnen (de zgn. extra-media data), het noemen van de juiste namen en het scheiden van feit en opinie. Het geven van alle voor goed begrip van het nieuws relevante informatie, door McQuail ook wel ‘completeness’ genoemd, is volgens Westerståhl ook een vitaal onderdeel van feitelijkheid.
Onpartijdigheid omvat volgens McQuail (1992) de evaluatieve aspecten van objectiviteit. Westerståhl deelt onpartijdigheid in zijn model in, in enerzijds balance en anderzijds neutrality. Het begrip wordt vaak gezien als synoniem voor objectiviteit. Volgens McQuail (1992) gaat onpartijdigheid om de vraag of ‘a news text tends systematically to favour one side over another in controversial or disputed matters, to lead the receiver consistently in a certain direction.’ (McQuail, 1992, p.201)
Het is Westerståhls begrip onpartijdigheid dat in de probleemstelling van dit onderzoek centraal staat. De reden hiervan is dat (on)partijdigheid controversiëler is dan feitelijkheid. Foute namen of cijfers komen veelvuldig in het nieuws voor. Journalisten geven dit ook gemakkelijk toe. Kritiek over vermeende partijdigheid van nieuws is vaak lastiger aan te tonen. McQuail (1992) zegt hierover
‘It seems that perceptions of biass, especially on the part of interested parties, often operate independently of evidence and, in particular, are often not shared by the relevant media public, which can often be as blind to what seems shameless partisanship as it is inclined to see partisanship where none is intended.’ (p. 236)
De controverse rondom vermeende (on)partijdigheid in het nieuws zijn de aanleiding geweest om juist dit aspect van journalistieke objectiviteit te onderzoeken aan de hand van onderstaande probleemstelling.
Is de berichtgeving van de Nederlandse actualiteitenrubrieken over het Macedonische conflict in 2001 onpartijdig?





1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina