Inhoudsopgave: Filosoferen met kinderen 3



Dovnload 204.61 Kb.
Pagina1/8
Datum23.07.2016
Grootte204.61 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8
Filosoferen met kinderen


Doen?

Docentenhandleiding.

Inhoudsopgave:





Filosoferen met kinderen 3

Wat is filosoferen? 3

Geschiedenis/achtergrond. 3

Verdeling in categorieën. 4

Wat is het nut en de zin van filosoferen voor het kind? 4

Wat is het nut en de zin van filosoferen met de kinderen voor de leerkracht? 7

Jouw rol als leerkracht tijdens het filosofische gesprek. 7

Het filosofische gesprek. 8

Kun je met elke groep filosoferen? 8

Leeftijd. 8

Ontwikkelingsfase van de groep. 9

De opbouw van het gesprek 10

Voorbereiding 10

Begin van de les en het gesprek 12

Begeleiden van het gesprek 12

Afronding 15

Een aantal lessen 16

Kiezen van startopdrachten binnen verschillende thema’s 16

Les 1; Mijn schilderij is af! 18

Les 2; Eigenlijk is eigenlijk een raar woord, vind je niet? 22

Les 3; Nieuw wordt oud. 28

Les 4; Stout is juist leuk! 33

Les 5; Voor geen goud wil ik dit prul kwijt. 37

Bronnen 41





Filosoferen met kinderen




Wat is filosoferen?

Geschiedenis/achtergrond.


“Filosofie of wijsbegeerte is de oudste theoretische discipline (5e eeuw voor Christus) die het verlangen heeft en streeft naar kennis en wijsheid. Het is een eeuwenoude wetenschap. Het woord filosofie betekent liefde voor wijsheid. Het geven van een precieze definitie van filosofie is echter lastig, de vraag “wat is filosofie” is op zichzelf al een complexe filosofische vraag.”

Dit lees ik 5 november 2007 op site van Wikipedia, wanneer ik daar het woord filosofie intik. Toen dacht ik “dit geeft mij geen antwoord op de vraag wat filosoferen is en tegelijkertijd ook weer wel”. Wat ik daarmee bedoel? In alles wat ik lees staat beschreven, dat filosofie zich bezig houdt met vragen waarop geen definitief antwoord bestaat, maar is dat zo? Zijn er vragen waarop geen antwoord bestaat? Komt daar dan in de toekomst nog antwoord op of zijn het vragen waar ieder voor zich zijn eigen antwoord op heeft. Het geven van een precieze definitie is inderdaad lastig. Het is echter wel duidelijk dat er veel vragen zijn waarover we van gedachten kunnen wisselen, zonder dat we na het gesprek een duidelijk antwoord hebben.


De filosofie houdt zich dus bezig met vragen waar geen definitief antwoord op te vinden is. Van die stelling gaan we uit. Kenmerkend is dat deze vragen niet beantwoord hoeven te worden om dagelijks te kunnen leven.

  • Kun je weten wanneer je droomt en wanneer niet?

  • Wie ben ik eigenlijk?

  • Kunnen dieren denken?

We proberen wel om zo dicht mogelijk bij de waarheid ofwel het antwoord te komen (beargumenteerde overeenstemming). Bij filosoferen zoeken we naar begripsverheldering, we speculeren daarbij, “als het zo was, dan……” Om te filosoferen moeten we fantaseren en de resultaten daarvan analyseren. Dit doen we door in een filosofisch gesprek bij elk gegeven argument een tegenargument in te brengen en bij alles wat gezegd of beweerd wordt een vraag te stellen om dat wat niet duidelijk is toch duidelijk te krijgen. Filosoferen is dus vragen stellen, redeneren, ideeën ontwikkelen, mogelijke tegenargumenten bedenken en jezelf steeds blijven afvragen of de woorden en begrippen die je gebruikt alles ook verduidelijken.
Het filosoferen met kinderen is vrij nieuw. In Duitsland zijn ze in de jaren dertig (van de twintigste eeuw) begonnen met het filosoferen met kinderen, in Amerika in de jaren zestig. In Nederland is kinderfilosofie geïntroduceerd eind jaren tachtig door Karel van der Leeuw (auteur van het boek “Filosoferen is een soort wereldverkenning”) en Pieter Mostert (beide zijn medeoprichters van het Centrum voor Kinderfilosofie). In de jaren ’90 is vooral Berrie Heesen, alleen en met anderen, bezig geweest met het ontwikkelen van lesmaterialen en het “promoten” van filosoferen in de basisschool. Berrie is in 2002 op slechts 48 jarige leeftijd overleden. Zijn boeken “Klein maar dapper”, “Kinderen filosoferen” en “Vliegende papa’s” dienen velen nog steeds als inspiratiebron. Dat Berrie Heesen belangrijk is geweest voor het filosoferen met kinderen blijkt nog eens extra uit het feit dat het Centrum Kinderfilosofie Nederland een Berrie Heesen prijs in het leven heeft geroepen. Deze zal voor het eerst worden uitgereikt op 19 maart 2008 tijdens de derde Nederlandse conferentie kinderfilosofie.
De bedoeling van het filosoferen met kinderen is niet het ontrafelen van grote filosofische werken van weleer. Het is juist gericht op het zelf laten denken. Het nadenken over onderwerpen die voor hen betekenis hebben, die voor hen zinvol zijn. Vragen waarop zij antwoord willen vinden over dingen die binnen hun horizon vallen. Bij voorkeur onderwerpen die door de kinderen zelf zijn aangedragen.

Verdeling in categorieën.


Je kunt de filosofie verdelen in verschillende categorieën. Door bij de lessen telkens bij een andere categorie één of meer thema’s te kiezen weet je zeker dat je breed aan het filosoferen bent. Dat je kinderen aan het denken zet over het leven in de breedste zin van het woord. De verdeling die ik hier geef heb ik letterlijk overgenomen uit “Filosoferen is een soort wereldverkenning1”, omdat ik het hier duidelijk beschreven vind staan. De opsomming is zeker niet compleet, maar bevat wel die categorieën die je kunt laten aansluiten bij de belevingswereld van de kinderen.

  • metafysische vragen naar de fundamentele eigenschappen van de werkelijkheid, zoals vragen naar de constantie van dingen en naar de ordening van de wereld in ruimte en tijd;

  • antropologische vragen naar de identiteit van de persoon, de verhouding tussen lichaam en geest, het onderscheid tussen mensen en dieren;

  • ethische vragen naar hoe we ons in de wereld moeten gedragen, wat goed en wat kwaad is, en waarom sommige dingen niet mogen;

  • esthetische vragen over wat mooi is en wat lelijk, of wij alleen iets mooi vinden, of dat het ook mooi is, waarom we iets mooi vinden;

  • taalfilosofische en logische vragen, over de verhouding van taal en werkelijkheid, en over hoe we denken over die werkelijkheid.

  • kentheorie (kennis en waarneming), waarbij we ons afvragen of bepaalde kennis ook echt kennis is. (Kun je weten of je droomt of wakken bent? Als je ziet dat iets rood is, is dat dan ook rood? Kan er een kleur bestaan die niemand ziet? Als er een boom omvalt en er is geen mens of dier in de buurt, maakt het dan geluid?)






  1   2   3   4   5   6   7   8


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina