Inhoudsopgave voorwoord 1 Samenvatting 2



Dovnload 159.07 Kb.
Pagina3/9
Datum22.07.2016
Grootte159.07 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

2.Theoretisch kader




2.1. Inleiding


Zoals in de inleiding werd aangegeven zal de centrale vraag worden beantwoord aan de hand van de grondslagen van het scenariodenken en de theorieën van Wildavsky en Quarantelli. In dit hoofdstuk worden het scenariodenken en de denkbeelden van Wildavsky en Quarantelli nader toegelicht.

2.2. Scenariodenken


Ter voorbereiding op rampen en andersoortige crises wordt allereerst geïnventariseerd welke risico’s er zijn. Hoewel er veel verschillende definities zijn van het begrip risico wordt hier uit gegaan dat een risico de mogelijkheid is dat een ongewenste gebeurtenis optreedt.
De eerste stap in een risicoanalyse is de identificatie van de gevaren. Wanneer deze gevaren geïdentificeerd zijn kan men overgaan tot de beschrijving van deze gevaren. De opeenvolgende gebeurtenissen die kunnen leiden tot ongewenste gevolgen worden ook wel ongevalscenario’s genoemd. Veelal zijn er meerdere scenario’s (N) mogelijk voor een potentieel gevaarlijke activiteit.
Vervolgens dienen de scenario’s te worden gerelateerd aan kansen: hoe waarschijnlijk is het scenario? En aan gevolgen: als het scenario plaatsvindt, wat zijn dan de gevolgen?
Aldus bestaat het begrip risico uit drie componenten, te weten voor alle i van 1 tot en met N een scenario , de kans op dat scenario
en de gevolgen van het scenario . Het uiteindelijke risico (R) bestaat dan uit een verzameling van tripletten van deze drie componenten5:
R = {}, i = 1, 2, ..., N. (1)
Hier wordt benadrukt dat het onmogelijk is alle mogelijke scenario’s voor een potentieel gevaarlijke activiteit uitputtend te formuleren. Er zullen altijd scenario’s bestaan waaraan niet is gedacht. Dit laatste wil niet zeggen dat het ontbreken van scenario’s per definitie schadelijk is voor de resultaten. De kern van het scenario concept is op systematische wijze voldoende inzicht te verschaffen in gevaren en hun omvang6.

Om een inschatting te kunnen maken wat nodig is bij de bestrijding van de gevolgen van een terroristische aanslag is het noodzakelijk een reële inschatting te maken welke scenario’s er zouden kunnen plaatsvinden. Een definitie van een scenario is7:


Een veronderstelde of geplande loop van gebeurtenissen. Het is een samenstel van gebeurtenissen, waarvan de belangrijkste, allesbepalende gebeurtenis (scène) wordt gevormd door een incident of calamiteit, dat oorzaak- en gevolggebeurtenissen kent. Veranderingen in de oorzaak kunnen rigoureuze consequenties hebben voor de gevolgen.
Ten aanzien van scenario’s wordt de volgende typologie gehanteerd: voorspellen, extrapolatie, simulaties en gokken. Dit wordt weergegeven door de volgende figuur7:

Figuur 1: typologie voor het opstellen van scenario’s


Scenario’s dienen niet om de toekomst te voorspellen maar om consequenties van mogelijke gebeurtenissen inzichtelijk te krijgen. Met deze inzichten kunnen we bepalen welke soorten van maatregelen we kunnen treffen en te bepalen of daar op zijn voorbereid (veerkracht, anticipatie en reactievermogen).
Het scenariodenken wordt bij de voorbereiding op rampen veel toegepast. Zowel Wildavsky als Quarantelli maakt gebruik van het scenariodenken bij de voorbereiding op calamiteiten. Ook de Leidraad Maatramp8 die ontwikkeld is door BZK maakt gebruik van scenario’s om de achttien ramptypen te kunnen onderscheiden en het kunnen vaststellen van de maximale hulpbehoefte waarmee bij de voorbereiding op rampen rekening gehouden moeten worden. Op de Leidraad Maatramp wordt in het volgende hoofdstuk nader ingegaan.

2.3. Veerkracht- en anticipatiestrategie (Wildavsky)


In het boek “Searching for Safety” onderscheidt Wildavsky9 twee methoden om met risico’s/onzekerheden om te gaan. Enerzijds kunnen de inspanningen gericht zijn op het zoveel mogelijk vermijden van risico’s/onzekerheden terwijl aan de andere kant sprake kan zijn van het accepteren van bepaalde risico’s/onzekerheden. Een bekend voorbeeld dat hij hierbij aanhaalt is het joggerdilemma: wie jogt, accepteert een klein verhoogde kans op een inspanningshartaanval tijdens het joggen maar gemiddeld gezien verhoogt hij zijn conditie en daarmee zijn gezondheid. In zijn algemeenheid stelt Wildavsky dat een gunstige ontwikkeling alleen mogelijk is door het nemen van risico’s.
Het vermijden van risico’s/onzekerheden of het juist nemen van risico’s is volgens Wildavsky een keuze tussen een tweetal strategieën namelijk anticipatie versus veerkracht:

  • Anticipatie gaat vooral over maatregelen om risico’s/onzekerheden uit bannen kortom het beheersen van risico’s/onzekerheden. Het beheersen gaat uit van de gedachte dat inspanning moet worden verricht om mogelijke gevaren te voorspellen nog voor ze hebben plaatsgevonden en hier preventief zich tegen te wapenen. Anticipatie is wenselijk in die situaties waarin risico’s te voorspellen zijn en er mogelijkheden zijn om deze risico’s te verminderen of weg te nemen. Hiervoor is scenariodenken een belangrijke methode om de mogelijke risico’s in te schatten.

  • Bij veerkracht gaat Wildavsky er van uit dat risico’s/onzekerheden onvermijdelijk zijn. Veerkracht definieert Wildavsky als het vermogen om, nadat zich een incident heeft voorgedaan, hiertegen weerstand te bieden en zich tegen de gevolgen ervan te verzetten. Veerkracht is wenselijk in situaties waarin het risico onbekend is en onzeker is en waarbij wel voldoende zicht is op concrete mogelijkheden om het risico/onzekerheid te bestrijden.

Als hier de centrale vraagstelling van deze scriptie bij wordt betrokken dan betekent dat indien terrorisme niets anders is dan een ramp met dader(s) er geen apart ramptype hoeft te worden vastgesteld. De bestrijding van de gevolgen van een terroristische aanslag lijkt dan dermate op de bestrijding van de gevolgen van de huidige ramptypen dat er op vertrouwd kan worden dat de voorbereidingen op de huidige ramptypen voldoende zijn. Met andere woorden; er is voldoende zicht op concrete mogelijkheden om van de gevolgen van een terroristische aanslag te kunnen bestrijden. Dit past bij de veerkrachtstrategie van Wildavsky.


Als de bestrijding van de gevolgen van een terroristische aanslag zodanig afwijkt van de bestaande ramptypen dat de huidige voorbereidingen niet toereikend zijn dan is het noodzakelijk om een apart ramptype voor terrorisme vast te stellen. In dat geval is terrorisme meer dan een ramp met dader en zijn extra voorbereidingen noodzakelijk om de gevolgen van een terroristische aanslag adequaat te kunnen bestrijden. Deze extra of aparte voorbereiding op dit nieuwe ramptype past bij de anticipatiestrategie van Wildavsky. De anticipatiestrategie gaat uit van het beheersen van risico’s/onzekerheden.
Wildavsky is overigens van mening dat er een evenwicht moet zijn tussen anticipatie en veerkracht. Het is naar zijn mening ondoenlijk en ook onmogelijk om overal op voorbereid te zijn en elk risico en onzekerheid uit te sluiten (anticipatie). Dit gaat met teveel kosten en inspanningen gepaard die dan in geen enkele verhouding staan tot het te bereiken doel. Daarnaast is het onmogelijk om alle onzekerheden/risico’s uit te bannen. Aan de andere kant kan je als organisatie ook niet uitsluitend op veerkracht vertrouwen. Een zekere mate van voorbereiding blijft noodzakelijk.



1   2   3   4   5   6   7   8   9


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina