Inleiding 3 tropoi van froefroe 3



Dovnload 51.82 Kb.
Datum27.09.2016
Grootte51.82 Kb.


Lesmap Tropoi



Hoe kan je het aardse leven beter rechtvaardigen

dan door het scheppen van schoonheid?

Theater FroeFroe – Namenstraat 7 – 2000 Antwerpen – T/F 03/248221

e-mail info@froefroe.be - www.froefroe.be

Inhoudsopgave


Inleiding 3

TROPOI VAN FROEFROE 3

DE MIDDELEEUWEN 9

MUZIEK 12


Inleiding

Beste leraren,

Jullie komen met jullie klas kijken naar de voorstelling Tropoi. Bij deze voorstelling werd er een omkadering aangeboden waar de leerlingen zelf aan de slag konden gaan met poppen.
Los daarvan kan de voorstelling ook voorbereid of achteraf besproken worden aan de hand van deze lesmap.
De lesmap bestaat uit drie grote delen. Het eerste deel focust op de voorstelling Tropoi en de belangrijkste inspiratiebron, namelijk het boek Melodieën van Helmut Krausser. Hierbij hoort de bijlage met 15 afbeeldingen van Lies van Loock. (Deze kan verstuurd worden via WeTransfer na een mailtje naar evelien@froefroe.be.)Het tweede deel bekijkt de middeleeuwse achtergrond waartegen Tropoi geschetst wordt. Het laatste deel geeft wat tools om de muziek te bespreken.
In deze begeleidingsmap wordt veel informatie aangereikt. Bij een aantal topics stellen we zelf een voor- of naverwerkingsopdracht voor. Deze worden aangeduid met een klein logo van FroeFroe. Uiteraard zijn jullie zelf vrij om andere opdrachten bij te verzinnen of de onze om te vormen of over boord te gooien.
Wij kijken samen met jullie uit naar de schoolvoorstellingen van Tropoi.

Het FroeFroe-team


TROPOI VAN FROEFROE

1.1Korte inhoud

De late middeleeuwen: martelkamers, varkens die in de straten het vuil opvreten, kindsoldaten van de inquisitie die het volk teisteren, arme luitspelende alchemisten die snotterend de koude winter doorkomen en de macht van de kerk die alles wat niet deugd op de brandstapel gooit.


Aan het hof van de Italiaanse vorst Pico werkt Castiglio. Castiglio is een alchemist, een magiër. Hij zal goud maken; de hebzuchtige koning gelooft zijn goocheltrucs en Castiglio zit op rozen. Hij krijgt een huis, een lief en huisgerief.

Op een dag leert hij de zoon van de koning luit spelen. En die jongen vraagt hem: “Meester, hoe komt het dat mensen blij of triestig worden door muziek?” Castiglio staat perplex, hij heeft daar geen antwoord op. Waarom worden wij ontroerd door de ene melodie en vrolijk door een andere?... Dat is echte magie. Cerberus viel in slaap door muziek. De rattenvanger van Hamelen, Orfeus, de Sirenen, slangenbezweerders, allemaal maakten ze betoverende muziek.

Castiglio heeft een queeste. De grote magiër wil de geheime taal van de muziek ontdekken. Dan zal hij iedereen blij, gelukkig, machtig, verliefd of gezond kunnen maken. Eindelijk heeft zijn leven zin. De aarde wordt één groot feest waar iedereen gelukkig is.
Kardinaal Bemboni, gealarmeerd door het godslasterende en vooral macht ondergravende plan van Castiglio, saboteert zijn experimenten en hij vermoordt zijn lief en kind. Maar de magiër gaat door. Hier moet drastisch ingegrepen worden…

1.1.1De titel – Tropoi

Castiglio ontdekt de macht van de muziek. Muziek kan droevig maken of blij. Dit is volgens hem echte magie. Hij gaat op zoek naar 18 Tropoi. Tropoi zijn magische liederen, die mensen kunnen betoveren.


Liv Laveyne schrijft over de titel en de muziek het volgende in haar recensie in De Standaard van 21 januari. Link naar het volledige artikel:

http://www.standaard.be/krant/tekst/index.aspx?oDay=21&oMonth=1&oYear=2013&articleid=DMF20130120_00440113
Tropoi verwijst naar de muzikale tropen, middeleeuwse variaties op gregoriaanse gezangen met het oog op een betere zingbaarheid voor het gewone volk. Figurentheater Froe Froe blaast die oude muziek nieuw leven in op zijn manier: met respect voor wat was én een knipoog voor het (jonge) volkje dat is. Een tweemansbandje op scène – multi-instrumentalist Arne Leurentop (of Tom Pintens) en luitspeler Pieter Theuns (of Floris De Rycker) – combineren samen met zangeres Thaïs Scholiers virtuoos een engelachtig ‘kyrie eleison' met rap en zelfs een vleugje Raymond van het Groenewoud.

1.1.2Middeleeuwse afbeeldingen – Lies van Loock (stagiaire)

Lies van Loock maakte, bijhorend bij de voorstelling, 15 middeleeuws geïnspireerde afbeeldingen. Voor deze afbeeldingen werd er gebruikt gemaakt van de poppenhoofden uit de voorstelling.


Voor een grote versie mag je mailen naar evelien@froefroe.be, waarna we ze jullie doorsturen via WeTransfer.


Naverwerking: De leerlingen kunnen met de afbeeldingen het verhaal opnieuw vertellen. Een aantal van deze scènes zijn geschrapt en komen enkel in het boek voor. Hieronder de scènes in chronologische volgorde:


Goud maken – Castiglio krijgt geld, een lief en huisgerief – genezing van Koning Pico van gordelroos – Andrea speelt luit en ontdekt dat muziek ontroert en blij maakt – liefdestropoi poging 1 – liefdestropoi poging 2 – Bemboni verjaargt Castiglio – Castiglio vlucht weg – Castiglio komt aan in het klooster – Castiglio krijgt een ingeving en vindt de Tropoi – Castiglio wordt vermoord – Castiglio wordt begraven – Andrea gaat verder met de muziek – Een koor speelt de Tropoi – Einde

1.2Melodieën – Helmut Krausser



Tropoi is gebaseerd op het eerste deel van een roman van de Duitse schrijver Helmut Krausser: Melodieën of Aanvullingen op het kwikzilveren tijdperk uit 1993. Krausser werd geboren in 1964 in het zuiden van Duitsland. Naast romans schrijft hij ook kortverhalen, gedichten, hoorspelen en teksten voor het theater. Naast schrijver is Krausser ook een verwoed schaker. Zijn romans zijn in vele talen vertaald en zijn stukken worden over heel de wereld gespeeld. Helmut Krausser wordt soms de Duitse Umberto Eco genoemd, vanwege de complexiteit en de historische onderwerpen van zijn verhalen. Melodieën (1993) was zijn grote doorbraak. De tuin van Pucini is een andere roman van Krausser die zijn liefde voor de muziek en bewondering voor het kunstenaarschap toont.
Twee recensies over Melodieën:


  • http://nrcboeken.vorige.nrc.nl/recensie/een-castraat-hongert-ook-naar-macht-helmut-krauser-over-een-zoektocht-naar-de-muziek-van-de




  • http://www.trouw.nl/tr/nl/4512/Cultuur/archief/article/detail/2577693/1995/12/08/Allegri-is-de-laatste-die-weet-heeft-van-de-onbeschrijflijke-macht-van-de-melodieen.dhtml?utm_source=scherm2&utm_medium=button%20top&utm_campaign=Cookiecheck



Naverwerking: De leerlingen kunnen de voorstelling en het boek vergelijken door middel van de recensies die over het boek zijn verschenen.



1.3Wie is wie? - Credits

CASTIGLIO is de hoofdfiguur in Tropoi. Hij is de zoon van een terechtgestelde astroloog en is zelf een alchemist en een fervent luitspeler. Nadat de gewelddadige kindsoldaten van Sint Benedictus zijn thuisstad Firenze hebben ingepalmd, vlucht hij naar het koninkrijk Mirandola waar koning Pico heerst. Castiglio gaat goud maken voor koning Pico en blijkt ook een uitstekend genezer te zijn, maar hij is eigenlijk een echte kwakzalver. Zijn ware roeping is muziek.

Gespeeld door Dimitri Duquennoy, poppenspel Dries de Win.
KONING PICO is de koning van Mirandola. Deze oude vorst is het gewoon om zijn zin te krijgen. Hij is een echte geldwolf en vooral een geile bok, een vrouwenzot. Hoe ouder hij wordt, hoe jonger zijn minnaressen zijn. Elise is zijn lief, maar ondertussen wordt hij ook verliefd op een eenvoudig boerenmeisje. Koning Pico heeft een zoon, Andrea en daarnaast ook een heleboel onwettige kinderen, ook wel bastaards genoemd.

Gespeeld door Dries de Win


KARDINAAL BEMBONI is lid van de inquisitie. Alles wat nog maar een beetje afwijkt van het traditionele geloof, probeert hij te laten verdwijnen. Castiglio, die zich bezighoudt met bijgeloof en pseudowetenschap is Bemboni’s grootste vijand. Ook omdat Castiglio steeds meer invloed krijgt op de koning, wat de kardinaal absoluut niet zint. Bemboni maakt Castiglio zwart, bespioneert hem en saboteert zijn experimenten.

Gespeeld door Filip Peeters


PIETRO werkt voor de rechtbank van het hof van Mirandola. Hij zorgt ervoor dat zijn vriend Castiglio aan dat hof een post krijgt. Pietro is een vaak geziene gast in de folterkelders van het kasteel. Wanneer Castiglio op zoek gaat naar zijn Tropoi krijgt hij hulp van Pietro.

Gespeeld door Filip Peeters


ELISE is een prostituee en de minnares van koning Pico. Hij noemt haar Preutje. Wanneer ze Castiglio leert kennen begint ze, zonder het medeweten van de koning, een relatie met hem.

Gespeeld door Thaïs Scholiers


ANDREA is de zoon van koning Pico. Castiglio leert Andrea luit spelen en raakt hierdoor geïnspireerd om naar de betoverende kracht van muziek te zoeken.

Gespeeld door Dries De Win, luitspel door Pieter Theuns of Floris De Rycker


De GEFOLTERDE wordt er van beschuldigd zijn vrouw te hebben vermoord. Pietro en Castiglio ondervragen en martelen hem.

Gespeeld door Dries De Win


Koning Pico is verliefd op een eenvoudig BOERENMEISJE en wil haar verleiden door middel van een Tropoi, een magische melodie.

Spel, poppenspel:

Dimitri Duquennoy – Castiglio

Filip Peeters – Kardinaal Bemboni, varken, de zieken

Dries De Win – Koning Pico, Andrea, Varkens, Castiglio

Thaïs Scholiers – Elise, boerenmeisje
Regie: Marc Maillard

Muziek van en door: Thaïs Scholiers , Pieter Theuns (soms Floris De Rycker), Arne Leurentop of Tom Pintens

Techniek: Olmo Claessens en Tim Oelbrandt
Tekst: Cast en Hans Van Cauwenberghe, geïnspireerd op het boek Melodieën van H. Krausser.
Poppen: Ina Peeters en Marc, Jan, Patrick Maillard

Decor: Bruno Smeyers en Janneke Hertoghs

Regie assistentie: Britt Libot (stage)

Kostuums: Ina Peeters en Jolinda Hendrickx (stage)





DE MIDDELEEUWEN




1.4Algemeen kader

Tropoi situeert zich in de late middeleeuwen. In de voorstelling worden de middeleeuwen geschetst aan de hand van een aantal historische elementen.



Voorverwerking: De leerlingen kunnen ter voorbereiding op internet enkele begrippen opzoeken en voorstellen aan hun klasgenoten. Hieronder enkele vragen om hen in de juiste richting te laten zoeken.


Alchemist – astroloog – Nicolas Flamel

Wat is een alchemist? Wat is een astroloog? Wie was Nicolas Flamel?

Kindsoldaten van Sint Benedictus – kindsoldaten nu

Wat zijn kindsoldaten? Wie waren de kindsoldaten van Sint Benedictus? Zijn er nu nog kindsoldaten? Waar?

Varkens van Sint Antonius – vuilniskar van de middeleeuwen

Waar gooiden de mensen in de middeleeuwen hun afval? Hoe werd het afval opgehaald? Welke gevolgen had deze slechte hygiëne

Folteringen – brandstapel – (Spaanse) inquisitie

Waarom werden er mensen gefolterd in de middeleeuwen? Hoe? Wie werd er op de brandstapel gezet? Wat is de (Spaanse) inquisitie?

Italië in de middeleeuwen – situering Firenze en Mirandola – afstand

Waar is Firenze? Waar is Mirandola? Wat is de afstand tussen deze twee steden? Hoe lang is het rijden? Hoe lang is het wandelen?





1.5Inquisitie

Het begrip inquisitie komt niet letterlijk voor in de voorstelling, maar dit is wel de achtergrond waartegen je Tropoi kan plaatsen. Castiglio die uit Firenze vlucht, weg van de Kindsoldaten van Sint Benedictus, Kardinaal Bemboni, de foltering van Pietro…


“De Inquisitie verbrandt schilders, schrijvers, dokters, dichters, muzikanten, genezers. Allemaal in de naam van God.”

The Tribunal of the Inquisition” Francisco de Goya



1.5.1Wat is de inquisitie?

De Inquisitie (van het Latijn inquisitio = onderzoek), voluit: Inquisitio haereticae pravitatis (onderzoek naar de perversiteit van de ketterij), was een rechtbank van de katholieke Kerk, belast met de opsporing, het onderzoek naar en het opleggen van straffen aan ketters. Ketters hadden geen geloof (heidenen) of een ander geloof buiten het katholicisme. Naast de pauselijke inquisitie bestonden de Spaanse Inquisitie (1478-1834) en de Romeinse inquisitie (1542-1965). In plaats van beschuldigingen door een partij (accusatoir proces) leidde eigen onderzoek door de rechtbank tot een proces.


Bij de ondervragingen werden de beschuldigden gemarteld. De lichtste straf was de veroordeling ‘au mur large’, een soort open gevangenis in een ruimte met andere gevangenen, waar men familieleden op bezoek kon krijgen. Als ze het overleefden, werden ze na een aantal jaren vrijgelaten. Een feitelijk doodvonnis was de veroordeling ‘au mur strict’, waarbij voeten en handen met ketenen aan de muur werden vastgeklonken in een kleine cel. Tot de brandstapel werden alleen diegenen veroordeeld die weigerden hun ketterse overtuiging af te zweren, en zij die na afzwering weer tot de ketterij waren teruggekeerd, de zogeheten ‘relapsi’. Ook vrouwen die van hekserij werden verdacht belandden op de brandstapel.
Hoofddoelstelling van de inquisitie was echter niet om te straffen, maar om te bekeren. Praktisch alle middelen, tot aan marteling toe, werden aangewend om de verdwaalde schapen weer tot de kudde te doen terugkeren.


De inquisitie in Spanje maakte de meeste slachtoffers. De koning van het net één geworden Spanje gebruikte in de zestiende eeuw de inquisitie om met dwang een religieuze eenheid op te leggen. De inquisitie werd daarmee een zuiver politiek machtsmiddel.



1.6De inquisitie in beeld

De Spaanse schilder Francisco de Goya (1746-1828) leefde vele jaren na de situering van Tropoi (eind 15e begin 16e eeuw). Castiglio leeft aan het begin van de inquisitieperiode en Goya op het einde . De schilder toont zijn afschuw voor de corrupte heerschappij van de kerk in zijn Los Caprichos, 80 prenten.




Bekijk samen met de leerlingen de 80 Caprichos van Goya om een beeld te krijgen van de gruwelijke middeleeuwen. Bespreek met de leerlingen wat er te zien is op deze schilderijen. Zie ook bovenstaand schilderij van de inquisitie van Goya. http://en.wikipedia.org/wiki/Caprichos

Bekijk de openingsscène van de film Goya’s Ghost waarin de 80 Caprichos van Goya geïnspecteerd worden door de inquisitie.

Wie is er aanwezig in deze scène?

Wat is er te zien op de afbeeldingen?

Waarom is dat een probleem voor de aanwezigen?

Wat wordt er voorgesteld als oplossing om het kwade te bestrijden? http://www.youtube.com/watch?v=1oLmILXU9E4

In de film Goya’s Ghost wordt een vrouw gemarteld. Let op: bekijk deze scène op voorhand – niet geschikt voor gevoelige kijkers. Naverwerking: Deze scène kan vergeleken worden met de martelscène uit Tropoi. http://www.youtube.com/watch?v=BUiZp6eJxpQ



Deze prent van Goya heeft als titel "The Sleep of Reason Produces Monsters."

Vergelijk deze afbeelding met de voorlaatste scène uit Tropoi.
Wat gebeurde er in deze scène?

Wat waren die figuren?

Wat schreef Castiglio op in zijn boek?


De Spaanse Inquisitie op een ludieke manier:


Mel Brooks “History of the World, Part One” (1981)

http://www.youtube.com/watch?v=CqgZnvfJ9Jg
Monty Python “The Spanish Inquisiton”

http://www.youtube.com/watch?v=vt0Y39eMvpI

De schilder Goya in de film Goya’s Ghost



MUZIEK



“Want hoe kun je het aardse leven beter rechtvaardigen dan met het scheppen van schoonheid?”




1.7Reflectie over muziek

Voorverwerking

Van welke muziek wordt je vrolijk?

Van welke muziek wordt je droevig?

Hoe komt het dat je van een bepaald liedje vrolijk wordt en van een ander liedje droevig?

Kan muziek iemand betoveren?


Naverwerking


Welke instrumenten worden er gebruikt in de voorstelling?

Luit, viool/Ipad, kazoos, trommel, stem…

Met welk geluidje/muziek worden Koning Pico en Kardinaal Bemboni aangekondigd?

Herkende iemand de laatste noten die gefloten worden door de vogel?




1.8Liederen uit de voorstelling



Volgende liederen worden gebruikt in de voorstelling. Je kan deze op voorhand al eens beluisteren of achteraf opzetten in de klas.



Lied van de gefolterde

Si dolce è’l tormento – Monteverdi



http://www.youtube.com/watch?v=s1UsSkgsWy8
Vrolijk lied

Ostinato vo seguire - Bartolomeo Tromboncino



http://www.youtube.com/watch?v=Hk4CxAy7XUw
Aankondiging van de koning

L’Orfeo toccata – Monteverdi – Savall



http://www.youtube.com/watch?v=mjpFi9bn1do
Laatste lied

Quel Sguardo Sdegnosetto - Monteverdi



http://www.youtube.com/watch?v=1Xu9gdzYtCM


1.9Kracht (gevoelswaarde) van muziek: majeur en mineur

Puur technisch kan je uitleggen waarom de ene melodie je vrolijk maakt en de andere droevig. Hieronder de theoretische uitleg.


Majeur: Majeur, groot, grote terts of Dur is in de muziektheorie de benaming van een van de twee gebruikelijke westerse toonsoorten: majeur en mineur. Majeur is gebaseerd op de majeur- of grotetertstoonladder, een toonladder die met een grote terts begint. De naam Majeur (groot) verwijst naar de grote terts ten opzichte van de grondtoon.
Een majeurtoonladder bestaat uit 7 intervallen, waarvan 5 van een hele toonafstand en 2 van een halve toonafstand, verdeeld als volgt, te beginnen bij de grondtoon I:
I----1----II----1----III---1/2---IV----1----V----1----VI----1----VII---1/2---VIII
De toon met nummer VIII is het octaaf van de grondtoon. Na deze toon wordt de ladder herhaald, waarbij dit octaaf als grondtoon dient.
Mineur: Mineur, klein, kleine terts of Moll is in de muziektheorie de benaming van een van de twee meest gebruikte toonsoorten van het diatonische toongeslacht in westerse muziek: majeur en mineur. De toonsoort mineur is gebaseerd op de mineur- of kleine tertstoonladder, een toonladder die met een kleine terts begint en aanduidt dat een muziekstuk wordt gespeeld in een toonsoort met een kleine terts ten opzichte van de tonica. Mineur wordt vaak beschouwd als droevig vanwege zijn melodramatische klanken. Letterlijk betekent mineur 'de mindere' of 'de kleinere', wat het tegenovergestelde is van majeur, de 'meerdere' of de 'grotere'.








De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina